Μελέτη του Μιχαήλ Παπαγεωργίου για τα δημόσια κτήματα στα Δωδεκάνησα

Κατά την ιστο­ρι­κή συ­νε­δρί­α­ση του πε­ρι­φε­ρεια­κού συμ­βου­λί­ου για την διεκ­δί­κη­ση της των Ακι­νή­των του Δη­μο­σί­ου στα Δω­δε­κά­νη­σα σε όλους τους συμ­βού­λους δια­νε­μή­θη­κε προς την νο­μι­κή και ιστο­ρι­κή τους ενη­μέ­ρω­ση, απο­τε­λώ­ντας μέρος του πρα­κτι­κού της από­φα­σης πο­λυ­σέ­λι­δη με­λέ­τη που έχει εκ­πο­νή­σει ο Δι­κη­γό­ρος και Υπο­ψή­φιος Δι­δά­κτωρ Συ­νταγ­μα­τι­κού και Διοι­κη­τι­κού Δι­καί­ου Μι­χα­ήλ Πα­πα­γε­ωρ­γί­ου.

O κ. Πα­πα­γε­ωρ­γί­ου στη πο­λυ­σέ­λι­δη με­λέ­τη του ανα­φέ­ρε­ται στο ιστο­ρι­κό της ακί­νη­της πε­ριου­σί­ας στα Δω­δε­κά­νη­σα από την Τουρ­κο­κρα­τία μέχρι σή­με­ρα κα­τα­λή­γει στα ακό­λου­θα συ­μπε­ρά­σμα­τα:

«Το Ελ­λη­νι­κό Δη­μό­σιο πλέον θε­ω­ρεί­ται εκ των πραγ­μά­των και εκ του νόμου, ιδιο­κτή­της με από­λυ­τες εξου­σί­ες δια­θέ­σε­ως της πε­ριου­σί­ας που κατά δια­δο­χή του ιτα­λι­κού κρά­τους απέ­κτη­σε, με επί­κλη­ση ότι η κυ­ριό­τη­τα αυτή απο­κτή­θη­κε με διε­θνή σύμ­βα­ση (Σύμ­βα­ση Ει­ρή­νης) που επι­κυ­ρώ­θη­κε με νόμο (Ν.Δ. 423/1947). Ακόμη η πα­ρα­πά­νω άποψη θα μπο­ρού­σε να ισχυ­ρο­ποι­η­θεί πε­ρισ­σό­τε­ρο με επί­κλη­ση και συ­νταγ­μα­τι­κών δια­τά­ξε­ων, δη­λα­δή αφού η Συν­θή­κη Ει­ρή­νης εν­σω­μα­τώ­θη­κε στο εσω­τε­ρι­κό ελ­λη­νι­κό δί­καιο, υπε­ρέ­χει πλέον από άλλες αντί­θε­τες δια­τά­ξεις νόμων, έχο­ντας υπερ­νο­μο­θε­τι­κή ισχύ ,όπως δη­λα­δή προ­βλέ­πει το άρθρο 28 του Συ­ντάγ­μα­τος για τις διε­θνείς συμ­βά­σεις που επι­κυ­ρώ­θη­καν με νόμο.

Ωστό­σο, για το πα­ρα­πά­νω επι­χεί­ρη­μα, υπάρ­χει συ­γκε­κρι­μέ­νος αντί­λο­γος. Σύμ­φω­να με τις αρχές και τους γε­νι­κά πα­ρα­δεγ­μέ­νους κα­νό­νες του Διε­θνούς Δι­καί­ου, με­τα­ξύ των πηγών που όχι μόνο το Σύ­νταγ­μα αλλά και το ίδιο το Διε­θνές Δί­καιο δέ­χε­ται, συ­γκα­τα­λέ­γο­νται, ως υπε­ρέ­χου­σες μά­λι­στα νο­μι­κά, οι γε­νι­κές αρχές του δι­καί­ου που ανα­γνω­ρί­ζο­νται από τα πο­λι­τι­σμέ­να έθνη (άρθρο 38 Κα­τα­στα­τι­κού του Διε­θνούς Δι­κα­στη­ρί­ου, άρθρο 28 Συ­ντάγ­μα­τος).

Έτσι από τον συ­γκε­κρι­μέ­νο όρο – πα­ράρ­τη­μα της Συν­θή­κης Ει­ρή­νης με το οποίο πε­ρι­ήλ­θε η ιτα­λι­κή κρα­τι­κή πε­ριου­σία στα Δω­δε­κά­νη­σα στο Ελ­λη­νι­κό Δη­μό­σιο, υπε­ρέ­χουν κατ’ αρχήν οι επι­τα­γές του άρ­θρου 17 του Συ­ντάγ­μα­τος για την προ­στα­σία της ιδιο­κτη­σί­ας και την εξα­να­γκα­στι­κή στέ­ρη­ση της μόνο με απαλ­λο­τριω­τι­κές δια­δι­κα­σί­ες υπέρ απο­δε­δειγ­μέ­νης δη­μό­σιας ωφέ­λειας και ύστε­ρα από προη­γού­με­νη κα­τα­βο­λή πλή­ρους απο­ζη­μί­ω­σης, με εξα­σφά­λι­ση όλων αυτών μέσω της Δι­καιο­σύ­νης, δη­λα­δή από ανε­ξάρ­τη­τους φυ­σι­κούς δι­κα­στές.

Επί­σης όμως, υπε­ρέ­χουν και δε­σμεύ­ουν και το προ­κά­το­χο κρά­τος οι γε­νι­κοί κα­νό­νες του Διε­θνούς Δι­καί­ου που ανα­φέ­ρο­νται στην προ­στα­σία της ιδιο­κτη­σί­ας και στη στέ­ρη­ση αυτής μόνο με δί­καιες απαλ­λο­τριω­τι­κές πρά­ξεις. Τέ­τοιοι κα­νό­νες του Διε­θνούς Δι­καί­ου πε­ριέ­χο­νται στην Οι­κου­με­νι­κή Δια­κή­ρυ­ξη των Δι­καιω­μά­των του Αν­θρώ­που (άρθρα 10 και 17) και του Χάρτη των Ενω­μέ­νων Εθνών (άρθρο 103 κ.λ. ), στην Ευ­ρω­παϊ­κή Σύμ­βα­ση Προ­στα­σί­ας Δι­καιω­μά­των των Αν­θρώ­πων και Θε­με­λιω­δών Ελευ­θε­ριών (άρθρο 1 Πρώ­του Πρό­σθε­του Πρω­τό­κολ­λο), στη Σύμ­βα­ση της Χάγης του 1907 περί των νόμων και εθί­μων του κατά ξηρά πο­λέ­μου  (άρθρο 46) κλπ.

Επί πλέον κατά το διε­θνές δί­καιο, η Συν­θή­κη Ει­ρή­νης του 1947, δεν απο­τέ­λε­σε δι­καιο­θε­τι­κή σύμ­βα­ση (Law Making Treaties), ως προς τον συ­γκε­κρι­μέ­νο όρο, αλλά εδώ απο­τε­λεί «σύμ­βα­ση-συμ­βό­λαιο» με­τα­βί­βα­σης από το Ιτα­λι­κό Δη­μό­σιο προς το Ελ­λη­νι­κό Δη­μό­σιο λε­η­λα­τη­μέ­νης ου­σια­στι­κά πε­ριου­σί­ας ιδιω­τών Ελ­λή­νων, που ως λεία πο­λέ­μου σύμ­φω­να με τα πα­ρα­πά­νω υφαρ­πά­χτη­κε όχι μόνο από το οθω­μα­νι­κό κρά­τος αλλά και από το ιτα­λι­κό.

Συ­νε­πώς, σύμ­φω­να με τα πα­ρα­πά­νω νο­μι­κά ζη­τή­μα­τα, προ­έ­κυ­ψε η ανά­γκη, ώστε το ίδιο πλέον το Ελ­λη­νι­κό Δη­μό­σιο να προσ­διο­ρί­σει την έντα­ξη της πε­ριου­σί­ας αυτής σ’ ένα τέ­τοιο εσω­τε­ρι­κό νο­μι­κό πλαί­σιο, που να αναι­ρεί τα νο­μι­κά ζη­τή­μα­τα που γεννά η προ­έ­λευ­ση της πε­ριου­σί­ας αυτής, δη­λα­δή ένα εσω­τε­ρι­κό νο­μι­κό πλαί­σιο που να είναι συμ­βα­τό με τις συ­νταγ­μα­τι­κές και διε­θνώς πα­ρα­δε­δεγ­μέ­νες αρχές ενός κρά­τους δι­καί­ου όσον αφορά την προ­στα­σία της ιδιο­κτη­σί­ας και της πε­ριου­σί­ας γε­νι­κό­τε­ρα αλλά και της προ­στα­σί­ας- οι­κο­νο­μι­κής ανά­πτυ­ξης των πα­ρα­με­θό­ριων νη­σιω­τι­κών πε­ριο­χών (άρθρο 106 παρ. 1 εδ. 2), που πα­ρου­σιά­ζουν γε­ω­γρα­φι­κές και ανα­πτυ­ξια­κές ιδιαι­τε­ρό­τη­τες.

Στην υπό εξέ­τα­ση πε­ρί­πτω­ση, εφό­σον τα δη­μό­σια κτή­μα­τα με­τα­βι­βά­στη­καν από την Ιτα­λία στην Ελ­λά­δα χωρίς κα­τα­βο­λή τι­μή­μα­τος και στο προ­κά­το­χο κρά­τος υπάρ­χει αδι­καιο­λό­γη­τος πλου­τι­σμός η πα­ρα­νο­μία αυτή διαιω­νί­ζε­ται και στο διά­δο­χο ελ­λη­νι­κό κρά­τος, στο οποίο πλέον ενα­πό­κει­ται να επα­νορ­θώ­σει προς όφε­λος των πο­λι­τών του μία τέ­τοια ανώ­μα­λη κα­τά­στα­ση τόσο κατά το νόμο όσο και εν τοις πράγ­μα­σι.

Αυτή λοι­πόν ακρι­βώς η δι­και­ϊ­κή ανά­γκη, υπο­στη­ρί­ζε­ται ότι επαρ­κώς ικα­νο­ποι­ή­θη­κε, νο­μο­θε­τι­κά από την Πο­λι­τεία, όπως ήδη προ­α­να­φέρ­θη­κε, με την έντα­ξη της πε­ριου­σί­ας στον άνω αυ­το­δια­χει­ρι­ζό­με­νο Ορ­γα­νι­σμό Ακί­νη­της Πε­ριου­σί­ας του Δη­μο­σί­ου στη Δω­δε­κά­νη­σο (Ν.2100/1952), με το οποίο ου­σια­στι­κή επα­νήλ­θε και επα­νε­ντά­χθη­κε η πε­ριου­σία στο Δω­δε­κα­νη­σια­κό Κοι­νω­νι­κό Σύ­νο­λο.

Με τη  κα­τάρ­γη­ση του Ορ­γα­νι­σμού και στη συ­νέ­χεια με τη κα­τάρ­γη­ση έστω της από­δο­σης του 75% από το προ­ϊ­όν εκ­ποί­η­σης και δια­χεί­ρι­σης της απο­κα­λού­με­νης δη­μό­σιας ακί­νη­της πε­ριου­σί­ας στα Δω­δε­κά­νη­σα, θί­γο­νται άμεσα συ­νταγ­μα­τι­κά δι­καιώ­μα­τα Δω­δε­κα­νη­σί­ων, όπως το δι­καί­ω­μα της ιδιο­κτη­σί­ας (άρθρο 17 Συντ.), καθώς και της οι­κο­νο­μι­κής ανά­πτυ­ξης των πα­ρα­με­θό­ριων νη­σιω­τι­κών πε­ριο­χών (άρθρο 106 παρ. 1 εδ. 2) διά­τα­ξη που απο­τε­λεί θε­σμι­κή εγ­γύ­η­ση, δη­λα­δή θε­τι­κή πα­ρέμ­βα­ση του Κρά­τους και όχι μόνο αποχή από ένα δι­καί­ω­μα, που εξυ­πη­ρε­τεί αυτή καθ’ αυτή άμεσα το δη­μό­σιο συμ­φέ­ρον και σε καμία πε­ρί­πτω­ση δεν μπο­ρεί να συ­γκρου­στεί με αυτό, ή με την μνη­μο­νια­κή πάγια δι­καιο­λο­γία του δη­μο­σιο­νο­μι­κού – τα­μεια­κού στε­νού συμ­φέ­ρο­ντος, που στην συ­γκε­κρι­μέ­νη πε­ρί­πτω­ση δεν έχει κατά την προ­σω­πι­κή μου γνώμη απο­λύ­τως καμία εφαρ­μο­γή και χρη­στι­κό­τη­τα, πέρα από την επι­πό­λαια νο­μι­κά και οι­κο­νο­μι­κά ,σώ­ρευ­ση πε­ριου­σί­ας στον ΤΑΙ­ΠΕΔ για εύ­κο­λη με­τα­πώ­λη­ση ση­μα­ντι­κής οι­κο­νο­μι­κής αξίας ακι­νή­των, κα­τα­στρα­τη­γώ­ντας επι­πρό­σθε­τα με αυτόν τον τρόπο και την θε­με­λιώ­δη αρχή της Ανα­λο­γι­κό­τη­τας του άρ­θρου 25 του Συντ.

Μία επι­πλέ­ον εξαι­ρε­τι­κά κρί­σι­μη κατά τη γνώμη μου, συ­νταγ­μα­τι­κή διά­στα­ση της πα­ρού­σας με­λέ­της, απο­τε­λεί η συ­νταγ­μα­τι­κή κα­το­χύ­ρω­ση της απο­κε­ντρω­μέ­νης διοι­κη­τι­κής ορ­γά­νω­σης του κρά­τους και της γε­νι­κής απο­φα­σι­στι­κής αρ­μο­διό­τη­τας των πε­ρι­φε­ρεια­κών ορ­γά­νων για τις υπο­θέ­σεις της πε­ρι­φέ­ρειας τους, με δυ­να­τό­τη­τα με­τα­φο­ράς αρ­μο­διο­τή­των απο­κλει­στι­κά από την κε­ντρι­κή διοί­κη­ση στην πε­ρι­φέ­ρεια και όχι αντι­στρό­φως.

Οσον αφορά τη με­τα­φο­ρά της αρ­μο­διό­τη­τας δια­χεί­ρι­σης της πε­ριου­σί­ας του Δη­μο­σί­ου στη Δω­δε­κά­νη­σο από τον Γε­νι­κό Διοι­κη­τή Δω­δε­κα­νή­σου προς τον Ορ­γα­νι­σμό Ακί­νη­της Πε­ριου­σί­ας Δη­μο­σί­ου στη Δω­δε­κά­νη­σο, ζή­τη­μα  προ­σβο­λής της ανω­τέ­ρω συ­νταγ­μα­τι­κής επι­τα­γής δεν υφί­στα­ται, διότι δεν νο­εί­ται αναί­ρε­ση ή αμ­φι­σβή­τη­ση του απο­κε­ντρω­τι­κού διοι­κη­τι­κού συ­στή­μα­τος όταν αρ­μο­διό­τη­τες των απο­κε­ντρω­μέ­νων, δη­λα­δή πε­ρι­φε­ρεια­κών ορ­γά­νων, με­τα­φέ­ρο­νται σε όρ­γα­να της αυ­το­διοί­κη­σης , καθ’ ύλην ή κατά τόπο, αφού μά­λι­στα σε αυτήν την πε­ρί­πτω­ση ,στην ουσία , διοι­κη­τι­κές αρ­μο­διό­τη­τες απο­σπώ­νται από το νο­μι­κό πρό­σω­πο του Δη­μο­σί­ου και ανα­τί­θε­νται σε φορέα με χω­ρι­στή νο­μι­κή προ­σω­πι­κό­τη­τα και μά­λι­στα αυ­το­διοι­κού­με­νο, με έδρα τη Δω­δε­κά­νη­σο.

Αντί­θε­τα ,με την κα­τάρ­γη­ση του Ορ­γα­νι­σμού  Ακί­νη­της Πε­ριου­σί­ας Δη­μο­σί­ου στη Δω­δε­κά­νη­σο, με­τέ­πει­τα με την ανά­θε­ση δια­χεί­ρι­σης της «πε­ριου­σί­ας του Δη­μο­σί­ου» στη Δω­δε­κά­νη­σο  ,ενιαία με της λοι­πής επι­κρά­τειας, στην Κτη­μα­τι­κή Εται­ρεία του Δη­μο­σί­ου ,δη­λα­δή σε  κε­ντρι­κό φορέα με έδρα την Αθήνα και τε­λευ­ταία με την με­τα­φο­ρά όλων αυτών των πε­ριου­σια­κών υπό τον έλεγ­χο του ΤΑΙ­ΠΕΔ , πραγ­μα­το­ποιεί­ται σαφής αναί­ρε­ση του απο­κε­ντρω­τι­κού συ­στή­μα­τος. Αυτό συμ­βαί­νει, διότι αρ­μο­διό­τη­τες των απο­κε­ντρω­μέ­νων- πε­ρι­φε­ρεια­κών ορ­γά­νων με­τα­φέ­ρο­νται σε  όρ­γα­να της κε­ντρι­κής διοί­κη­σης , δη­λα­δή, σε όρ­γα­να που εντάσ­σο­νται στο πλαί­σιο ορ­γά­νω­σης του συ­γκε­ντρω­τι­κού συ­στή­μα­τος κατά ευ­θεία προ­σβο­λή της συ­νταγ­μα­τι­κής επι­τα­γής για απο­κέ­ντρω­ση.

Αξί­ζει ωστό­σο να επι­ση­μαν­θεί, ότι ακόμα και αυτά τα δύο πα­ρα­πά­νω αντι­συ­νταγ­μα­τι­κά νο­μο­θε­τή­μα­τα, δεν ανα­φέρ­θη­καν, δεν κα­τάρ­γη­σαν, ούτε απέ­κλει­σαν τις αρ­μο­διό­τη­τες επί των δη­μο­σί­ων κτη­μά­των του Νο­μάρ­χη Δω­δε­κα­νή­σου κατ΄ αρθρο 27 του Ν. 3200/1955. Όρ­γα­νο- το­πι­κή αρχή που νο­μο­λο­για­κά έτσι και αλ­λιώς του, έχει ανα­γνω­ρι­σθεί τεκ­μή­ριο αρ­μο­διό­τη­τας πε­ρι­φε­ρεια­κών ορ­γά­νων με απο­τέ­λε­σμα οι αρ­μο­διό­τη­τες  του και για την αξιο­ποί­η­ση και δια­χεί­ρι­ση της Δη­μό­σιας πε­ριου­σί­ας της Δω­δε­κα­νή­σου να μην έχουν τυ­πι­κά παύ­σει .

Μετά τη κα­τάρ­γη­ση των Νο­μαρ­χών ως κρα­τι­κών ορ­γά­νων και της σύ­στα­σης των Νο­μαρ­χια­κών Αυ­το­διοι­κή­σε­ων  (Ν. 2218/1994  ) και των κρα­τι­κών Πε­ρι­φε­ρειών (Ν. 2503/1997) και στη συ­νέ­χεια μετά πλέον και τη ρι­ζι­κή ανα­διάρ­θρω­ση των πε­ρι­φε­ρεια­κών ορ­γά­νων, αι­ρε­τών και δοτών, με τον «Καλ­λι­κρά­τη» (Ν.3852/2010) , υπό το πρί­σμα του τεκ­μη­ρί­ου της αρ­μο­διό­τη­τας για τη διοί­κη­ση των το­πι­κών υπο­θέ­σε­ων  που από το Σύ­νταγ­μα έχουν οι Ορ­γα­νι­σμοί Το­πι­κής Αυ­το­διοί­κη­σης  ( άρθρο 102 παρ. 1 Συντ) λόγω νο­μο­θε­τι­κού κενού ως προς το σε ποιο πρό­σω­πο πε­ρι­ήλ­θαν οι αρ­μο­διό­τη­τες του Νο­μάρ­χη για τα «δη­μό­σια» ακί­νη­τα Δω­δε­κα­νή­σου , κατά τη γνώμη μου πρέ­πει να γίνει δεκτό πως  πε­ρι­ήλ­θαν στο Πε­ρι­φε­ρεια­κό Συμ­βού­λιο  και τον εκλεγ­μέ­νο  Πε­ρι­φε­ρειάρ­χη Νο­τί­ου Αι­γαί­ου, ως Ορ­γα­νι­σμό Το­πι­κής Αυ­το­διοί­κη­σης (άρθρο 3 του Ν. 3852/2010), .Συ­νε­πώς είναι και το αρ­μό­διο όρ­γα­νο να διεκ­δι­κή­σει απο­φα­σι­στι­κά την πε­ριου­σία που ιστο­ρι­κά και νο­μι­κά ανή­κει και πρέ­πει να είναι προς όφε­λος της το­πι­κής κοι­νω­νί­ας και μόνο.