“Ορθολογική Διαχείριση Αποβλήτων ή Business as Usual;”

Άρθρο Γιώργου Υψη­λά­ντη, Εκπρο­σώ­που Τύπου Περι­φε­ρεια­κής Αρχής Νοτίου Αιγαίου

Να το ξεκα­θα­ρί­σουμε ευθύς εξ’ αρχής. Τα όσα θα ανα­φερ­θούν παρα­κάτω, αφορούν στο σύνολο των 34 Δήμων της Περι­φέ­ρειας Νοτίου Αιγαίου.

Μέχρι τώρα η Δια­χεί­ριση των Στερεών Απο­βλή­των, ήταν απο­κλει­στική αρμο­διό­τητα των νησιω­τι­κών μας Δήμων. Το ποια ήταν αυτή η δια­χεί­ριση, δεν χρειά­ζε­ται ούτε να το περι­γρά­ψουμε, ούτε να το ανα­λύ­σουμε. Ο καθένας έχει γνώση και άποψη για το τι συμ­βαί­νει μέχρι σήμερα στο νησί του. Κι αυτό που συμ­βαί­νει ως τώρα, είναι αυτό που συνο­πτικά ανα­φέ­ρε­ται με τον όρο Business As Usual (BAU). Για να μην είμαστε ισο­πε­δω­τι­κοί, θα πρέπει να πούμε ότι υπήρχαν και υπάρ­χουν φωτει­νές εξαι­ρέ­σεις πρω­το­πό­ρων Δήμων, που έκαναν και κάνουν τα πράγ­ματα αλλιώς. Δυστυ­χώς πολύ λίγες.

Τι άλλαξε;

Με το άρθρο 93, παρ.3, του ν.4685/07.05.2020, προ­βλέ­φθηκε η σύσταση Ειδικού Περι­φε­ρεια­κού Δια­βαθ­μι­δι­κού Φορέα Δια­χεί­ρι­σης Στερεών Απο­βλή­των στην περι­φέ­ρεια Νοτίου Αιγαίου, με υπο­χρε­ω­τική συμ­με­τοχή σ’ αυτόν όλων των Δήμων αλλά και της Περι­φέ­ρειας Νοτίου Αιγαίου (ΠΝΑι). Οι Ειδικοί Περι­φε­ρεια­κοί Δια­βαθ­μι­δι­κοί ΦΟΔΣΑ έχουν τις αρμο­διό­τη­τες της παρα­γρά­φου 1 του άρθρου 227 και της παρα­γρά­φου 8 του άρθρου 225 του ν.4555/2018 ενώ οι Δήμοι εξα­κο­λου­θούν να έχουν τις αρμο­διό­τη­τες του άρθρου 228 του ίδιου νόμου.

Σε ελά­χι­στο χρόνο, με πρω­το­βου­λία του Περι­φε­ρειάρχη Νοτίου Αιγαίου κ. Γιώργου Χατζη­μάρ­κου ολο­κλη­ρώ­θη­καν όλες οι ανα­γκαίες δια­δι­κα­σίες και οδη­γη­θή­καμε στη σύσταση του ΦοΔΣΑ Νοτίου Αιγαίου Α.Ε. στις 13/08/2020. Στο μετο­χικό κεφά­λαιο της εται­ρείας μετέχει η ΠΝΑι με το 40% και οι 34 Δήμοι του Νοτίου Αιγαίου με το 60% ανα­λο­γικά μοι­ρα­σμένο με βάση τον πλη­θυ­σμό τους. Ο ΦοΔΣΑ Νοτίου Αιγαίου Α.Ε. δεν είναι λοιπόν μια ιδιω­τική εται­ρεία όπως λαν­θα­σμένα πιστεύ­ουν κάποιοι, αλλά μια αμιγώς αυτο­διοι­κη­τική εται­ρεία.

Από την στιγμή της σύστα­σής του και μετά, προ­κύ­πτει ένας άλλος τρόπος δια­χεί­ρι­σης των στερεών απο­βλή­των, του­λά­χι­στον για το κομμάτι της δια­χεί­ρι­σης που εμπί­πτει στις αρμο­διό­τη­τές του. Αυτός ο τρόπος που εμείς θα τον ανα­φέ­ρουμε ως δια­χεί­ριση αλά ΦοΔΣΑ.

Ποιος είναι αυτός ο άλλος τρόπος δια­χεί­ρι­σης;

Με δυο λόγια, μπορεί να τον περι­γρά­ψει κανείς ως δια­χεί­ριση με απόλυτο σεβασμό στην τήρηση της ισχύ­ου­σας νομο­θε­σίας, ως δια­χεί­ριση στη βάση ενός συγκε­κρι­μέ­νου σχεδίου. Ποιο είναι αυτό το σχέδιο; Δεν είναι άλλο από το Περι­φε­ρειακό Σχέδιο Δια­χεί­ρι­σης Απο­βλή­των (ΠΕΣΔΑ) του Νοτίου Αιγαίου 2022-2030, που εκπο­νή­θηκε και εγκρί­θηκε με την με αριθ. 70/12.10.2022 Απόφαση του Δ.Σ. του ΦοΔΣΑ και έχει τεθεί σε άμεση εφαρ­μογή.

Να επι­ση­μά­νουμε ότι στα δύο χρόνια από την ίδρυσή του, ο ΦοΔΣΑ Ν. Αιγαίου Α.Ε. -μέχρι και σήμερα έχει έναν και μόνο εργαζόμενο-, με τη βοήθεια των τεχνι­κών υπη­ρε­σιών της Περι­φέ­ρειας, έχει να επι­δεί­ξει αφ’ ενός έργα σε εξέλιξη σε πολλά νησιά κι αφ’ ετέρου έργα που έχουν μελε­τη­θεί, έχουν ωρι­μό­τητα και εξα­σφα­λι­σμένη χρη­μα­το­δό­τηση. Όπως συνη­θί­ζει να λέει ο Πρό­ε­δρός του, ο Περι­φε­ρειάρ­χης κ. Γιώργος Χατζη­μάρ­κος «και σήμερα να κλείσει ο ΦοΔΣΑ, θα αφήσει πίσω του έτοιμη δουλειά για τα επόμενα δέκα χρόνια»!

Ας ξεκα­θα­ρί­σουμε λοιπόν τα πράγ­ματα. Ας δούμε τι σημαί­νει πρα­κτικά λει­τουρ­γία αλα ΦοΔΣΑ. Στις εγκα­τα­στά­σεις που παρα­λαμ­βά­νει από τους Δήμους ή κατα­σκευά­ζει ο ίδιος, το πρώτο πράγμα που εξα­σφα­λί­ζε­ται είναι η νομι­μο­ποί­ηση της λει­τουρ­γίας τους δηλαδή άδεια λει­τουρ­γίας και ΑΕΠΟ. Το αμέσως επόμενο είναι το προ­σω­πικό και ο εξο­πλι­σμός για την εύρυθμη λει­τουρ­γία τους με τήρηση των όρων αδειο­δό­τη­σής τους. Το τρίτο είναι η απαί­τησή του ΦοΔΣΑ, για σεβασμό των όρων αυτών και από τους Δήμους, που φέρνουν τα απορ­ρίμ­ματά τους στις εγκα­τα­στά­σεις αυτές για επε­ξερ­γα­σία ή τελική διάθεση (ταφή).

Τι σημαί­νει σεβα­σμός των Δήμων στις εγκα­τα­στά­σεις που λει­τουρ­γεί ο ΦοΔΣΑ;

Με δυο λόγια, σημαί­νει ότι δεν μπορούν να συνε­χί­σουν να δια­χει­ρί­ζο­νται τα απορ­ρίμ­ματά τους με την μέθοδο BAU. Πρέπει να προ­σαρ­μο­σθούν στις απαι­τή­σεις της νομο­θε­σίας και του ΠΕΣΔΑ τάχιστα και οπωσ­δή­ποτε εντός των προ­βλε­πό­με­νων χρο­νο­δια­γραμ­μά­των. Αλλιώς τα απορ­ρίμ­ματά τους δεν θα γίνο­νται δεκτά στις εγκα­τα­στά­σεις του ΦοΔΣΑ, με ότι αυτό συνε­πά­γε­ται.

Να στα­θούμε λοιπόν στις βασικές υπο­χρε­ώ­σεις των Δήμων, όπως αυτές προ­κύ­πτουν από την ευρω­παϊκή και εθνική νομο­θε­σία αλλά και από το ΠΕΣΔΑ Νοτίου Αιγαίου 2022-2030. Στα πλαίσια αυτά, πρέπει άμεσα:

Ø Να ανα­πτύ­ξουν δίκτυο καφέ κάδων στα γεω­γρα­φικά τους όρια, για να μαζεύ­ουν σ’ αυτούς χωριστά τα από­βλητα κου­ζί­νας.

Ø Να ανα­πτύ­ξουν σύστημα χωρι­στής συλ­λο­γής των πρά­σι­νων απο­βλή­των (από πάρκα, κήπους, κλπ).

Ø Να ανα­πτύ­ξουν σύστημα οικια­κής κομπο­στο­ποί­η­σης παρέ­χο­ντας στους δημότες εξο­πλι­σμό, εκπαί­δευση και τεχνική υπο­στή­ριξη.

Ø Να εξα­σφα­λί­σουν τη συνερ­γα­σία με ιδιω­τικό φορέα που θα συλ­λέ­γει τα βρώσιμα λίπη και έλαια από κατοι­κίες και επι­χει­ρή­σεις.

Ø Να ανα­πτύ­ξουν σύστημα δια­φο­ρε­τι­κών κάδων για την χωριστή συλλογή των τεσ­σά­ρων κύ-ριων ρευ­μά­των ανα­κυ­κλώ­σι­μων υλικών (χαρτί/χαρτόνι, πλα­στικά, μέταλλα και γυαλί).

Ø Να ανα­πτύ­ξουν τη συνερ­γα­σία τους με Συστή­ματα Εναλ­λα­κτι­κής Δια­χεί­ρι­σης (ΣΕΔ) για τη χωριστή συλλογή μιας σειράς άλλων υλικών όπως είναι τα ΑΗΗΕ (Από­βλητα Ηλε­κτρι­κού Ηλε­κτρο­νι­κού Εξο­πλι­σμού), τα ΜΠΕΑ (μικρές ποσό­τη­τες επι­κίν­δυ­νων απο­βλή­των, όπως μπα­τα­ρίες, ληγμένα φάρμακα, κλπ), τα Ογκώδη, τα Ξύλα και τα Υφά­σματα.

Ø Να δημιουρ­γή­σουν Πράσινα Σημεία και Γωνιές Ανα­κύ­κλω­σης σε κατάλ­ληλα σημεία.

Μένουμε στα παρα­πάνω, γιατί αυτά είναι τα βασικά. Αυτό δεν σημαί­νει ότι δεν έχουν άλλες

υπο­χρε­ώ­σεις ή ότι δεν μπορούν να ανα­πτύ­ξουν κι άλλες πρω­το­βου­λίες.

Το ερώτημα που μπαίνει αμέσως είναι, πως θα τα κάνουν όλα αυτά οι Δήμοι;

Η απά­ντηση είναι απλή. Στα χωριά μας λένε ότι «όποιος δεν θέλει να ζυμώσει, δέκα μέρες κοσκι­νί­ζει» και συνε­χί­ζει τις Business As Usual. Λύσεις υπάρ­χουν. Ας το κάνουν αλα ΦοΔΣΑ. Κι ο ΦοΔΣΑ δεν έχει προ­σω­πικό ή εξο­πλι­σμό για να λει­τουρ­γή­σει τις εγκα­τα­στά­σεις του. Δεν το χρη­σι­μο­ποιεί όμως ως δικαιο­λο­γία απρα­ξίας. Προ­κη­ρύσ­σει και ανα­θέ­τει δημό­σιες συμ­βά­σεις παροχής υπη­ρε­σιών λει­τουρ­γίας τους. Επι­βλέ­πει και ελέγχει την υλο­ποί­ησή τους.

Τι παρα­λαμ­βά­νει ο ΦοΔΣΑ από τους Δήμους;

Πολλές από τις υφι­στά­με­νες εγκα­τα­στά­σεις -κυρίως ΧΥΤΑ- δεν έχουν ακόμα παρα­δο­θεί από τους Δήμους στον ΦοΔΣΑ και φυσικά δεν έχουν παρα­λη­φθεί απ’ αυτόν. Η δια­δι­κα­σία αυτή γίνεται μέσω επι­τρο­πής από την Απο­κε­ντρω­μένη Διοί­κηση Αιγαίου. Εμείς δεν έχουμε ψευ­δαι­σθή­σεις. Το έργο το έχουμε ξαναδεί! Γνω­ρί­ζουμε πολύ καλά τι συμ­βαί­νει, τι θα μας παρα­δο­θεί και τι θα παρα­λά­βουμε. Φυσικά και δεν θα μας παρα­δο­θεί κάποιος Χώρος Υγειο­νο­μι­κής Ταφής. Θα μας παρα­δο­θεί ένας ΧΑΔΑ, ένας απλός σκου­πι­δό­το­πος, δια­λυ­μέ­νες εγκα­τα­στά­σεις και απα­ξιω­μέ­νος εξο­πλι­σμός. Δεν θα μπούμε στον πει­ρα­σμό να μιλή­σουμε για το πως φθάσαμε ως εδώ ή για το «τις πταίει». Οι ίδιοι οι κάτοι­κοι του κάθε νησιού γνω­ρί­ζουν καλύ­τερα από εμάς. Ακόμα όμως κι αν υπο­κύ­ψουμε στον πει­ρα­σμό, είμαστε βέβαιοι ότι μια τίμια συζή­τηση θα κατα­λή­ξει σε ένα και μονα­δικό συμπέ­ρα­σμα. Η ευθύνη μας βαρύνει όλους ως πολίτες, ως δημότες, ατομικά και συλ­λο­γικά. Γιατί ατομική είναι η ευθύνη για το πως δια­χει­ρι­ζό­μα­στε τα σκου­πί­δια που παρά­γουμε στα σπίτια και στις επι­χει­ρή­σεις μας, γιατί εμείς επι­λέ­γουμε τους υπεύ­θυ­νους ή ανεύ­θυ­νους που θα δια­χει­ρι­στούν τις κοινές μας υπο­θέ­σεις, γιατί εμείς επι­λέ­γουμε τις πλειο­ψη­φίες και τις μειο­ψη­φίες που αμφό­τε­ρες έχουν το θεσμικό ρόλο και τις ευθύνες που τους αντι­στοι­χούν.

Από την πλευρά μας, κάνουμε ήδη αυτό που ξέρουμε να κάνουμε, αυτό που πρέπει να κάνουμε. Μελε­τούμε, αδειο­δο­τούμε, εξα­σφα­λί­ζουμε τη χρη­μα­το­δό­τηση και προ­χω­ράμε στην κατα­σκευή νέων έργων με δια­σφα­λι­σμένη πάντα και τη χρη­μα­το­δό­τηση λει­τουρ­γίας τους συνήθως για τα επόμενα έξι (6) χρόνια.

Κλεί­νο­ντας δεν θέλω να αποφύγω την αναφορά στην πολι­τική θέση της Περι­φε­ρεια­κής Αρχής.

Δεν δει­λιά­ζουμε μπροστά στις προ­κλή­σεις. Δεν αφή­νουμε σκε­λε­τούς στις ντου­λά­πες, ούτε κρύ­βουμε σκου­πί­δια κάτω από το χαλί. Δεν απο­φεύ­γουμε την ευθύνη -γιατί την αγαπάμε- ακόμα κι όταν αυτή δεν μας ανήκει και απλώς κάποιοι την ξεφορ­τώ­νουν πάνω στο γραφείο μας, όπως όλοι ξεφορ­τω­νό­μα­στε τα σκου­πί­δια μας όπως-όπως στον πιο κοντινό μας κάδο. Θα κάνουμε αυτό που πρέπει, θα κάνουμε αυτό που αξίζει στα νησιά μας, στους κατοί­κους και στους επι­σκέ­πτες τους.

Θα απαι­τή­σουμε και θα επι­βά­λουμε αν χρεια­στεί στους υπό­λοι­πους χορευ­τές του βαλς, να ακο­λου­θή­σουν τον ρυθμό. Πρό­θυ­μοι να βοη­θή­σουμε όπως πάντα και ταυ­τό­χρονα απο­φα­σι­σμέ­νοι να μην αφή­σουμε κανέναν να συνε­χί­σει να κάνει business as usual.

Βάζουμε τέλος. Αλλά­ζουμε εποχή, αλλά­ζουμε το Νότιο Αιγαίο!