Κυριάκος Μητσοτάκης: Δημοκρατία σημαίνει πρώτα και πάνω από όλα εμπιστοσύνη στη δικαιοσύνη

«Η δι­καιο­σύ­νη είναι σαν το οξυ­γό­νο. Η πα­ρου­σία της περ­νά­ει ίσως απα­ρα­τή­ρη­τη, αλλά η απου­σία της κα­θι­στά τη ζωή αδύ­να­τη. Όπως το αν­θρώ­πι­νο σώμα δεν επι­βιώ­νει χωρίς οξυ­γό­νο έτσι και η δη­μο­κρα­τία δεν μπο­ρεί να ανα­πνεύ­σει, δεν μπο­ρεί να προ­ο­δεύ­σει, δεν μπο­ρεί να εξε­λι­χθεί χωρίς τον πνεύ­μο­να της απο­νο­μής δι­καί­ου», τό­νι­σε ο Κυ­ριά­κος Μη­τσο­τά­κης μι­λώ­ντας σε εκ­δή­λω­ση του υπουρ­γεί­ου Δι­καιο­σύ­νης με θέμα «Ελ­λη­νι­κή Δι­καιο­σύ­νη: Οι με­γά­λες αλ­λα­γές».

Ο πρω­θυ­πουρ­γός ανέ­φε­ρε ότι κε­ντρι­κό μέ­λη­μα της κυ­βέρ­νη­σης εδώ και 5 χρό­νια απο­τε­λεί η θω­ρά­κι­ση του κρά­τους δι­καί­ου και ο εκ­συγ­χρο­νι­σμός, η με­ταρ­ρύθ­μι­ση συ­νο­λι­κά, της δι­καιο­σύ­νης, όχι γιατί μας λεί­πουν οι άξιοι δι­κα­στές, όσο γιατί ει­δι­κά το συ­γκε­κρι­μέ­νο πεδίο το πο­λιορ­κούν πα­θο­γέ­νειες πολ­λών δε­κα­ε­τιών.

Ο κ. Μη­τσο­τά­κης τό­νι­σε πως είναι χρέος μας να κοι­τά­ξου­με μπρο­στά, ανα­γνω­ρί­ζο­ντας τα πολλά θε­τι­κά βή­μα­τα τα οποία έγι­ναν ως τώρα. Ο πρω­θυ­πουρ­γός στά­θη­κε σε τρία μέ­τω­πα, στη με­γά­λη με­γά­λη κα­θυ­στέ­ρη­ση στην έκ­δο­ση των τε­λε­σί­δι­κων απο­φά­σε­ων, στην πε­ριο­ρι­σμέ­νη ψη­φιο­ποί­η­ση της χρή­σης τε­χνο­λο­γί­ας και στην επα­να­κα­τάρ­τι­ση του προ­σω­πι­κού και βέ­βαια στα ζη­τή­μα­τα των υπο­δο­μών. Ανέ­φε­ρε ότι από το 2019 η κυ­βέρ­νη­ση έχει προ­ω­θή­σει 30 ση­μα­ντι­κές θε­σμι­κές τομές όπως εν­δει­κτι­κά είναι η ανα­θε­ώ­ρη­ση του ποι­νι­κού κώ­δι­κα. «Θε­ρα­πεύ­ου­με λάθη του πα­ρελ­θό­ντος αντι­με­τω­πί­ζο­ντας, για πα­ρά­δειγ­μα, αυ­στη­ρό­τε­ρα τους θύτες και προ­στα­τεύ­ο­ντας απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τε­ρα τα θύ­μα­τα της εν­δο­οι­κο­γε­νεια­κής βίας με δίκες οι οποί­ες διε­ξά­γο­νται πλέον κατά προ­τε­ραιό­τη­τα. Θα ήθελα να το­νί­σω ότι στον τομέα της αντι­με­τώ­πι­σης της εν­δο­οι­κο­γε­νεια­κής βίας έχει γίνει μια πολύ ου­σια­στι­κή δου­λειά με τη συ­νερ­γα­σία πολ­λών υπουρ­γεί­ων εμπε­δώ­νο­ντας το αί­σθη­μα, κυ­ρί­ως στις γυ­ναί­κες οι οποί­ες θα κα­ταγ­γεί­λουν τέ­τοια πε­ρι­στα­τι­κά, με το θάρ­ρος που πάντα απαι­τεί­ται, την απα­ραί­τη­τη εμπι­στο­σύ­νη ότι τε­λι­κά στο κρά­τος και στη δι­καιο­σύ­νη θα βρουν την προ­στα­σία και τη φρο­ντί­δα που αξί­ζουν», υπο­γράμ­μι­σε. Ο κ. Μη­τσο­τά­κης ανα­φέρ­θη­κε και στα βή­μα­τα για την εξω­δι­κα­στι­κή επί­λυ­ση των δια­φο­ρών.

«Αυτές οι επι­λο­γές μειώ­νουν ση­μα­ντι­κά τις υπο­θέ­σεις οι οποί­ες φτά­νουν στις αί­θου­σες ενώ και οι προ­θε­σμί­ες στα­δια­κά εξορ­θο­λο­γί­ζο­νται. Ύστε­ρα από χρό­νια γί­νε­ται μια πολύ ση­μα­ντι­κή προ­σπά­θεια στο συμ­βού­λιο της επι­κρα­τεί­ας το οποίο αυ­ξά­νει τους ρυθ­μούς του πε­ριο­ρί­ζο­ντας τις ανα­βο­λές», ενώ χα­ρα­κτή­ρι­σε ως εμ­βλη­μα­τι­κή με­ταρ­ρύθ­μι­ση τον νέο δι­κα­στι­κό χάρτη. Ση­μεί­ω­σε ότι ήταν εθνι­κός στό­χος που πρώ­τος ορα­μα­τί­στη­κε ο Ελευ­θέ­ριος Βε­νι­ζέ­λος το 1911, δεν κα­τά­φε­ρε να τον υλο­ποι­ή­σει ούτε όταν επι­χεί­ρη­σε και πάλι το 1931, και τώρα έγινε πράξη. «Έχου­με επι­τέ­λους ένα δι­κα­στι­κό χάρτη ο οποί­ος ενο­ποιεί τα πρω­το­δι­κεία και τα ει­ρη­νο­δι­κεία, δι­πλα­σιά­ζου­με ου­σια­στι­κά με αυτήν την πα­ρέμ­βα­ση τους δι­κα­στές του πρώ­του βαθ­μού οι οποί­οι ανα­λαμ­βά­νουν το με­γα­λύ­τε­ρο μέ­ρους των ποι­νι­κών και αστι­κών υπο­θέ­σε­ων. Τα πρώτα δείγ­μα­τα είναι πολύ εν­θαρ­ρυ­ντι­κά. Είναι μια με­ταρ­ρύθ­μι­ση της οποί­ας τα απο­τε­λέ­σμα­τα θα τα κρί­νου­με και θα τα δούμε σε βάθος χρό­νου», ανέ­φε­ρε.

Για τις υπο­δο­μές είπε ότι προ­γραμ­μα­τί­ζε­ται να κα­τα­σκευα­στούν νέα δι­κα­στι­κά μέ­γα­ρα σε οκτώ πό­λεις, ανα­και­νί­ζο­νται ρι­ζι­κά αλλά δέκα με πιο εμ­βλη­μα­τι­κό ίσως το νέο δι­κα­στι­κό μέ­γα­ρο του Πει­ραιά το οποίο έχει ήδη αρ­χί­σει να κα­τα­σκευά­ζε­ται και θα είναι έτοι­μο το πρώτο εξά­μη­νο του 2026.

Ο Κυ­ριά­κος Μη­τσο­τά­κης ανέ­φε­ρε επί­σης πως έμοια­ζε πα­ρά­ξε­νο και αντι­φα­τι­κό να δια­θέ­του­με δι­πλά­σιους δι­κα­στές ανά κά­τοι­κο σε σύ­γκρι­ση με τις υπό­λοι­πες ευ­ρω­παϊ­κές χώρες και την ίδια ώρα οι απο­φά­σεις να εκ­δί­δο­νται σε χρόνο υπερ­τρι­πλά­σιο. «Πρέ­πει και εμείς να φτά­σου­με εκεί που έχου­με θέσει, στον μέσο όρο πε­ρί­που των κρα­τών του συμ­βου­λί­ου της Ευ­ρώ­πης για την έκ­δο­ση μιας τε­λε­σί­δι­κης δι­κα­στι­κής από­φα­σης, λίγο κάτω δη­λα­δή από τα 2 χρό­νια», επι­σή­μα­νε ενώ είπε πως και η ελ­λη­νικ.η δι­καιο­σύ­νη θα πρέ­πει να συγ­χρο­νί­σει το βη­μα­τι­σμό της.

Υπο­γράμ­μι­σε επί­σης τη ση­μα­ντι­κή συμ­βο­λή των πόρων από τον Τα­μείο Ανά­καμ­ψης και πως 220 εκ συ­νο­λι­κά έχουν εξα­σφα­λι­στεί μόνο για τις πα­ρεμ­βά­σεις που σχε­τί­ζο­νται με τη δι­καιο­σύ­νη και σύ­ντο­μα θα με­τα­φρα­στούν σε μια νέα πραγ­μα­τι­κό­τη­τα που θα προ­στα­τεύ­ει ακόμα πιο απο­τε­λε­σμα­τι­κά τον πο­λί­τη, θα θω­ρα­κί­ζει τα δι­καιώ­μα­τα και θα εγ­γυά­ται την ασφά­λεια δι­καί­ου η οποία απο­τε­λεί την προ­ϋ­πό­θε­ση και την ανά­πτυ­ξη κάθε κρά­τους.

Ως προς αυτό ο πρω­θυ­πουρ­γός είπε πως απο­δί­δει πολύ με­γά­λη ση­μα­σία στην πλήρη ολο­κλή­ρω­ση του ολο­κλη­ρω­μέ­νου συ­στή­μα­τος δια­χεί­ρι­σης δι­κα­στι­κών υπο­θέ­σε­ων πο­λι­τι­κής και ποι­νι­κής δι­καιο­σύ­νης η οποία, εξή­γη­σε, είναι ένα ολο­κλη­ρω­μέ­νο πλη­ρο­φο­ρια­κό σύ­στη­μα που ανα­βαθ­μί­ζει συ­νο­λι­κά τον τρόπο λει­τουρ­γί­ας των δι­κα­στη­ρί­ων.

Ανα­φέρ­θη­κε και στην αξιο­ποί­η­ση της σύγ­χρο­νης τε­χνο­λο­γί­ας, στις τη­λε­δια­σκέ­ψεις, στο ηλε­κτρο­νι­κό πι­νά­κιο και στην ψη­φια­κή επί­δο­ση των εγ­γρά­φων αλλά και στη συμ­βο­λή της τε­χνη­τής νοη­μο­σύ­νης. «Δεν θα αντι­κα­τα­στή­σει ποτέ η νοη­μο­σύ­νη την αν­θρώ­πι­νη κρίση όμως μπο­ρεί να είναι ένα πολύ ση­μα­ντι­κό ερ­γα­λείο το οποίο θα επι­τα­χύ­νει δια­δι­κα­σί­ες και θα βελ­τιώ­σει τε­λι­κά την πα­ρα­γω­γι­κό­τη­τα των ίδιων των δι­κα­στών», τό­νι­σε.

Μί­λη­σε και για τα ανα­νε­ω­μέ­να προ­γράμ­μα­τα της εθνι­κής σχο­λής δι­κα­στών και για την ση­μα­ντι­κή επι­μόρ­φω­ση των νέων Ει­ρη­νο­δι­κών ώστε να απο­κτούν επι­πλέ­ον γνώ­σεις για να μπο­ρούν να δι­κά­ζουν ορθά τις υπο­θέ­σεις α’ βαθ­μού.

Για το κρά­τος δι­καί­ου είπε ότι η πρό­ο­δος ανα­γνω­ρί­ζε­ται από την ετή­σια έκ­θε­ση της Ευ­ρω­παϊ­κής Επι­τρο­πής πε­ριο­ρί­ζο­ντας σε μόνο τέσ­σε­ρις τις σχε­τι­κές συ­στά­σεις της, λι­γό­τε­ρες από 18 κράτη-μέλη.

Ο κ. Μη­τσο­τά­κης ση­μεί­ω­σε ότι ο μόνος αντι­κει­με­νι­κός και αξιο­κρα­τι­κός κρι­τής της προ­ό­δου που η χώρα μας κάνει ως προς τα θέ­μα­τα κρά­τους δι­καί­ου είναι η ετή­σια έκ­θε­ση της Ευ­ρω­παϊ­κής Επι­τρο­πής η οποία χαι­ρε­τί­ζει και την πα­ρέμ­βα­ση «σταθ­μό» όπως την χα­ρα­κτή­ρι­σε σύμ­φω­να με την οποία οι δι­κα­στές θα συμ­με­τέ­χουν στην επι­λο­γή της ηγε­σί­ας τους.

Επι­πρό­σθε­τα, ανα­φέρ­θη­κε και στη δι­κα­στι­κή αστυ­νο­μία που έγινε πραγ­μα­τι­κό­τη­τα το 2024 και είπε πως απο­δει­κνύ­ε­ται ότι στον κρί­σι­μο χώρο της δι­καιο­σύ­νης η Ελ­λά­δα προ­χω­ρά με γρή­γο­ρους ρυθ­μούς. Είναι κάτι είπε που απα­ντά στην στρε­βλή ει­κό­να η οποία προ­βάλ­λε­ται συχνά από την αντι­πο­λί­τευ­ση «η οποία δεν δι­στά­ζει να δια­σύ­ρει και την ει­κό­να της πα­τρί­δας μας στο εξω­τε­ρι­κό». «Δεν ισχυ­ρί­ζο­μαι σε καμία πε­ρί­πτω­ση ότι όλα γί­νο­νται άψογα. Θεωρώ ότι μόνο αν εί­μα­στε πραγ­μα­τι­κά αυ­στη­ροί με τους εαυ­τούς μας και με το έργο μας, μπο­ρού­με ου­σια­στι­κά να βελ­τιω­νό­μα­στε. Ας μην ξε­χνά­με όμως από που ξε­κι­νή­σα­με πριν από 5 χρό­νια και που εί­μα­στε σή­με­ρα, σε μια πο­ρεία σί­γου­ρα με αδυ­να­μί­ες αλλά με πολ­λές γεν­ναί­ες με­ταρ­ρυθ­μί­σεις. Είναι μια ανορ­θω­τι­κή τρο­χιά που ακο­λου­θεί η χώρα σε κάθε τομέα της δη­μό­σιας ζωής. Δη­μο­κρα­τία δεν ση­μαί­νει μόνο κα­λύ­τε­ρο ει­σό­δη­μα, λι­γό­τε­ρη ανερ­γία, δυ­να­μι­κή ανά­πτυ­ξη. Ση­μαί­νει πρώτα και πάνω από όλα εμπι­στο­σύ­νη στους θε­σμούς, πρώτα και πάνω από όλα εμπι­στο­σύ­νη στη δι­καιο­σύ­νη», τό­νι­σε ο πρω­θυ­πουρ­γός.

Ανα­λυ­τι­κά η ομι­λία του Πρω­θυ­πουρ­γού

Κυρία Πρό­ε­δρε της Δη­μο­κρα­τί­ας, αξιό­τι­μοι Υπουρ­γοί και βου­λευ­τές, κύ­ριοι εκ­πρό­σω­ποι του δι­κα­στι­κού σώ­μα­τος, κυ­ρί­ες και κύ­ριοι,

Ακού­γο­ντας όσα εν­δια­φέ­ρο­ντα προη­γή­θη­καν, ανα­κά­λε­σα στη σκέψη μου εκεί­νο τον Αμε­ρι­κα­νό δι­κα­στή ο οποί­ος είχε πει, κα Πρό­ε­δρε, ότι «η Δι­καιο­σύ­νη είναι σαν το οξυ­γό­νο. Η πα­ρου­σία της περ­νά­ει ίσως απα­ραί­τη­τη αλλά η απου­σία της κα­θι­στά τη ζωή αδύ­να­τη». Όπως, λοι­πόν, το αν­θρώ­πι­νο σώμα δεν επι­βιώ­νει χωρίς οξυ­γό­νο, έτσι και η δη­μο­κρα­τία δεν μπο­ρεί να ανα­πνεύ­σει, δεν μπο­ρεί να προ­ο­δεύ­σει, δεν μπο­ρεί να εξε­λι­χθεί χωρίς τον πνεύ­μο­να της απο­νο­μής δι­καί­ου.

Συμ­με­ρί­ζο­μαι από­λυ­τα αυτή την πα­ρα­δο­χή. Γι’ αυτό και κε­ντρι­κό μέ­λη­μα της κυ­βέρ­νη­σής μας εδώ και πέντε χρό­νια -με την προη­γού­με­νη αλλά και τη ση­με­ρι­νή ηγε­σία του Υπουρ­γεί­ου Δι­καιο­σύ­νης, αλλά και με τον συ­ντο­νι­σμό ολό­κλη­ρης της κυ­βέρ­νη­σης- απο­τε­λεί η θω­ρά­κι­ση του κρά­τους δι­καί­ου.

Ταυ­τό­χρο­να, όμως, και ο εκ­συγ­χρο­νι­σμός, η με­ταρ­ρύθ­μι­ση συ­νο­λι­κά της Δι­καιο­σύ­νης. Όχι γιατί μας λεί­πουν σή­με­ρα οι άξιοι δι­κα­στές, οι φι­λό­τι­μοι λει­τουρ­γοί, όσο γιατί ει­δι­κά το συ­γκε­κρι­μέ­νο πεδίο το πο­λιορ­κούν πα­θο­γέ­νειες πολ­λών δε­κα­ε­τιών.

Και όταν ανα­φε­ρό­μα­στε, συ­νε­πώς, στην ανά­γκη τολ­μη­ρών, με­γά­λων αλ­λα­γών και με­ταρ­ρυθ­μί­σε­ων, μιλώ σε έναν βαθμό και αυ­το­κρι­τι­κά στο όνομα πολ­λών προη­γού­με­νων κυ­βερ­νή­σε­ων που τε­λι­κά έμει­ναν μα­κριά από τα προ­βλή­μα­τα που συσ­σω­ρεύ­ο­νταν, στρε­φό­με­νες πε­ρι­στα­σια­κά μόνο προς τη Δι­καιο­σύ­νη, ενί­ο­τε κιό­λας για να την κα­τα­στή­σουν βρα­χί­ο­να δικών τους σκο­πι­μο­τή­των. Τέ­τοιες εμπει­ρί­ες, δυ­στυ­χώς, έχου­με ακόμα και είναι πολύ νωπές.

Χρέος μας, ωστό­σο, είναι πάντα να κοι­τά­ξου­με μπρο­στά, ανα­γνω­ρί­ζο­ντας τα πολλά θε­τι­κά βή­μα­τα τα οποία έγι­ναν έως τώρα, και δεν είναι σκο­πός μου να επα­να­λά­βω εξα­ντλη­τι­κά όλα όσα είχαν την κα­λο­σύ­νη να πα­ρου­σιά­σουν ο Υπουρ­γός και Υφυ­πουρ­γός Δι­καιο­σύ­νης σε αυτή την τόσο απα­ραί­τη­τη ση­με­ρι­νή εκ­δή­λω­ση.

Επι­τρέψ­τε μου να σταθώ συ­νο­πτι­κά σε τρία μέ­τω­πα όπου ακόμα, αντι­κει­με­νι­κά, υστε­ρού­με: στη με­γά­λη κα­θυ­στέ­ρη­ση στην έκ­δο­ση των τε­λε­σί­δι­κων απο­φά­σε­ων, στην πε­ριο­ρι­σμέ­νη ψη­φιο­ποί­η­ση – χρήση της τε­χνο­λο­γί­ας αλλά και στην επα­να­κα­τάρ­τι­ση του προ­σω­πι­κού, και βέ­βαια στα ζη­τή­μα­τα των υπο­δο­μών, που η αλή­θεια είναι ότι είχαν πα­ρα­με­λη­θεί εδώ και δε­κα­ε­τί­ες.

Με αυτή την «πυ­ξί­δα» πο­ρευ­τή­κα­με από το 2019. Έχου­με προ­ω­θή­σει γύρω στις 30 ση­μα­ντι­κές θε­σμι­κές τομές. Εν­δει­κτι­κά ση­μειώ­νω την τόσο ση­μα­ντι­κή και τόσο απα­ραί­τη­τη ανα­θε­ώ­ρη­ση του Ποι­νι­κού Κώ­δι­κα: θε­ρα­πεύ­ου­με λάθη του πα­ρελ­θό­ντος αντι­με­τω­πί­ζο­ντας, για πα­ρά­δειγ­μα, αυ­στη­ρό­τε­ρα τους θύτες και προ­στα­τεύ­ο­ντας απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τε­ρα τα θύ­μα­τα της εν­δο­οι­κο­γε­νεια­κής βίας, με δίκες, μά­λι­στα, οι οποί­ες διε­ξά­γο­νται πλέον κατά προ­τε­ραιό­τη­τα.

Και βέ­βαια, θα ήθελα να το­νί­σω ότι στον τομέα της αντι­με­τώ­πι­σης της εν­δο­οι­κο­γε­νεια­κής βίας έχει γίνει μία πολύ ου­σια­στι­κή δου­λειά, με τη συ­νερ­γα­σία πολ­λών Υπουρ­γεί­ων, δί­νο­ντας με αυτόν τον τρόπο το αί­σθη­μα, εμπε­δώ­νο­ντας κυ­ρί­ως στις γυ­ναί­κες οι οποί­ες θα κα­ταγ­γεί­λουν τέ­τοια πε­ρι­στα­τι­κά, με το θάρ­ρος που πάντα απαι­τεί­ται, την απα­ραί­τη­τη εμπι­στο­σύ­νη ότι τε­λι­κά στο κρά­τος και στη Δι­καιο­σύ­νη θα βρουν την προ­στα­σία και τη φρο­ντί­δα που αξί­ζουν.

Και βέ­βαια, στον τομέα της επι­τά­χυν­σης των δια­δι­κα­σιών να θυ­μί­σω την τόσο ση­μα­ντι­κή προ­σπά­θεια που γί­νε­ται -έχου­με ακόμα βή­μα­τα να δια­νύ­σου­με- για την εξω­δι­κα­στι­κή επί­λυ­ση των δια­φο­ρών και τη με­τα­φο­ρά δι­κα­στι­κής ύλης σε δι­κη­γό­ρους.

Κύριε Υπουρ­γέ, πρό­σε­ξα με πολύ εν­δια­φέ­ρον, όπως γνω­ρί­ζε­τε δεν είμαι νο­μι­κός αλλά πρό­σε­ξα με πολύ με­γά­λο εν­δια­φέ­ρον αυτό το οποίο εί­πα­τε για τον τρόπο με τον οποίο εκ­παι­δεύ­ου­με τους νέους μας στις νο­μι­κές σχο­λές και την έμ­φα­ση που πρέ­πει να δί­νου­με στους εναλ­λα­κτι­κούς τρό­πους επί­λυ­σης δια­φο­ρών. Νο­μί­ζω ότι είναι μία ση­μα­ντι­κή προ­τε­ραιό­τη­τα την οποία πρέ­πει να αγκα­λιά­σου­με.

Και βέ­βαια, αυτές οι επι­λο­γές τε­λι­κά μειώ­νουν ση­μα­ντι­κά τις υπο­θέ­σεις οι οποί­ες φτά­νουν στις αί­θου­σες, ενώ και οι προ­θε­σμί­ες στα­δια­κά εξορ­θο­λο­γί­ζο­νται. Και ύστε­ρα από χρό­νια γί­νε­ται μία πολύ ση­μα­ντι­κή προ­σπά­θεια στο Συμ­βού­λιο της Επι­κρα­τεί­ας, το οποίο αυ­ξά­νει τους ρυθ­μούς του πε­ριο­ρί­ζο­ντας τις ανα­βο­λές.

Αλλά, σί­γου­ρα, θα ήθελα και εγώ με τη σειρά μου να σταθώ στην πιο ση­μα­ντι­κή, την πιο εμ­βλη­μα­τι­κή με­ταρ­ρύθ­μι­ση που απο­σκο­πεί τε­λι­κά στην τα­χύ­τη­τα της απο­νο­μής δι­καιο­σύ­νης -ανα­φέρ­θη­κε και ο Υπουρ­γός και ο Υφυ­πουρ­γός σε αυτή-, που δεν είναι άλλη από τον νέο δι­κα­στι­κό χάρτη, έναν εθνι­κό στόχο που, όπως επι­ση­μάν­θη­κε, έχει κα­θυ­στε­ρή­σει πα­ρα­πά­νω από έναν αιώνα. Πρώ­τος ορα­μα­τί­στη­κε αυτή τη με­ταρ­ρύθ­μι­ση ο Ελευ­θέ­ριος Βε­νι­ζέ­λος, το 1911. Δεν κα­τά­φε­ρε να την υλο­ποι­ή­σει τότε, ούτε όταν επι­χεί­ρη­σε και πάλι το 1931, για λό­γους που νο­μί­ζω ότι είναι απο­λύ­τως κα­τα­νοη­τοί.

Θέλω να συγ­χα­ρώ από καρ­διάς την ηγε­σία του Υπουρ­γεί­ου Δι­καιο­σύ­νης, τον Υπουρ­γό και τον Υφυ­πουρ­γό, για την πολύ με­γά­λη υπο­μο­νή με την οποία αντι­με­τώ­πι­σαν αυτή τη με­ταρ­ρύθ­μι­ση, η οποία, όπως ανα­φέρ­θη­κε, έγινε σε συ­νεν­νό­η­ση, όπου αυτό ήταν εφι­κτό, αλλά σί­γου­ρα με διά­λο­γο με όλους τους φο­ρείς της Δι­καιο­σύ­νης.

Έχου­με επι­τέ­λους έναν δι­κα­στι­κό χάρτη ο οποί­ος ενο­ποιεί τα Πρω­το­δι­κεία και τα Ει­ρη­νο­δι­κεία. Δι­πλα­σιά­ζου­με, ου­σια­στι­κά, με αυτή την πα­ρέμ­βα­ση τους δι­κα­στές του α’ βαθ­μού, οι οποί­οι ανα­λαμ­βά­νουν πλέον το με­γα­λύ­τε­ρο μέρος των ποι­νι­κών και αστι­κών υπο­θέ­σε­ων. Τα πρώτα δείγ­μα­τα απ’ ό,τι μα­θαί­νω είναι πολύ εν­θαρ­ρυ­ντι­κά, αλλά σί­γου­ρα, κ. Υπουρ­γέ, είναι μία με­ταρ­ρύθ­μι­ση της οποί­ας τα απο­τε­λέ­σμα­τα θα τα κρί­νου­με και θα τα δούμε, είμαι σί­γου­ρος, σε βάθος χρό­νου.

Όσον αφορά στις υπο­δο­μές, ξέ­ρε­τε ότι προ­γραμ­μα­τί­ζου­με να κα­τα­σκευα­στούν νέα δι­κα­στι­κά μέ­γα­ρα σε οκτώ πό­λεις, ανα­και­νί­ζο­νται ρι­ζι­κά άλλα δέκα. Το πιο εμ­βλη­μα­τι­κό ίσως είναι το νέο Δι­κα­στι­κό Μέ­γα­ρο του Πει­ραιά, το οποίο έχει ήδη αρ­χί­σει να κα­τα­σκευά­ζε­ται και θα είναι έτοι­μο το πρώτο εξά­μη­νο του 2026.

Και όλα αυτά με βάση ένα σχέ­διο το οποίο δεν προ­βλέ­πει μόνο οι­κο­δο­μι­κά έργα, λι­γό­τε­ρα λει­τουρ­γι­κά κόστη, ευ­χε­ρέ­στε­ρη δια­χεί­ρι­ση συ­νο­λι­κά του δι­κα­στι­κού φορ­τί­ου, αλλά και τη δια­μόρ­φω­ση σύγ­χρο­νων χώρων, όπου οι νόμοι θα υλο­ποιού­νται και η δι­καιο­σύ­νη θα απο­δί­δε­ται σε συν­θή­κες αξιο­πρέ­πειας.

Πρό­κει­ται, λοι­πόν, όπως είναι φα­νε­ρό, για μία συ­νο­λι­κή πα­ρέμ­βα­ση, ένα πολύ φι­λό­δο­ξο με­ταρ­ρυθ­μι­στι­κό σχέ­διο, το οποίο εκ­δη­λώ­νε­ται σε πολλά επί­πε­δα, αλλά πάντα με μία κοινή διπλή απο­στο­λή: αφε­νός να αντι­με­τω­πί­σει τα πολλά εμπό­δια του χθες, γιατί πράγ­μα­τι -και ας εί­μα­στε εδώ ει­λι­κρι­νείς και όσο χρειά­ζε­ται αυ­το­κρι­τι­κοί- έμοια­ζε πα­ρά­ξε­νο και αντι­φα­τι­κό να δια­θέ­του­με δι­πλά­σιους δι­κα­στές ανά κά­τοι­κο, αν συ­γκρί­νου­με με τις υπό­λοι­πες ευ­ρω­παϊ­κές χώρες, και την ίδια ώρα οι απο­φά­σεις να εκ­δί­δο­νται σε χρόνο υπερ­τρι­πλά­σιο των άλλων χωρών.

Πρέ­πει κι εμείς, λοι­πόν, να φτά­σου­με εκεί που έχου­με θέσει στόχο, στον μέσο όρο πε­ρί­που των κρα­τών του Συμ­βου­λί­ου της Ευ­ρώ­πης για την έκ­δο­ση μιας τε­λε­σί­δι­κης δι­κα­στι­κής από­φα­σης, δη­λα­δή λίγο κάτω από τα δύο χρό­νια.

Ενώ από την άλλη, η ίδια δράση οφεί­λει να συγ­χρο­νί­σει και το βη­μα­τι­σμό τής Ελ­λη­νι­κής Δι­καιο­σύ­νης με τον ρυθμό του 21ου αιώνα, ανα­τάσ­σο­ντας δη­λα­δή την αρ­χι­τε­κτο­νι­κή της, ώστε να μπο­ρεί να επι­τε­λέ­σει κα­λύ­τε­ρα το ρόλο της στο πλαί­σιο του πο­λι­τεύ­μα­τος και με από­λυ­το, το το­νί­ζω, από­λυ­το σε­βα­σμό στη διά­κρι­ση των εξου­σιών. Πά­ντο­τε σε διά­λο­γο με την κοι­νω­νι­κή πρό­ο­δο, με τα και­νούρ­για προ­βλή­μα­τα τα οποία ανα­κύ­πτουν, δίχως βέ­βαια να υπο­τι­μώ­νται και οι ευ­ρύ­τε­ρες εθνι­κές προ­τε­ραιό­τη­τες.

Θέλω να επα­να­λά­βω πόσο ση­μα­ντι­κός «πυ­ρο­δό­της» αυτής της προ­σπά­θειας είναι οι πόροι του Τα­μεί­ου Ανά­καμ­ψης: 220 εκα­τομ­μύ­ρια συ­νο­λι­κά έχουν εξα­σφα­λι­στεί μόνο για τις πα­ρεμ­βά­σεις που σχε­τί­ζο­νται με τη Δι­καιο­σύ­νη. Είναι πόροι που σύ­ντο­μα θα με­τα­φρα­στούν σε μια νέα πραγ­μα­τι­κό­τη­τα. Είναι αυτή που θα προ­στα­τεύ­ει ακόμα πιο απο­τε­λε­σμα­τι­κά τον πο­λί­τη, θα θω­ρα­κί­ζει τα δι­καιώ­μα­τα, θα εγ­γυά­ται την ασφά­λεια δι­καί­ου, η οποία απο­τε­λεί τε­λι­κά και την προ­ϋ­πό­θε­ση για την ανά­πτυ­ξη κάθε κρά­τους.

Κυ­ρί­ες και κύ­ριοι, κα Πρό­ε­δρε, οι λέ­ξεις – κλει­διά σε αυτή τη νέα μας δια­δρο­μή είναι συ­γκε­κρι­μέ­νες: η ψη­φιο­ποί­η­ση, η επέν­δυ­ση στο έμ­ψυ­χο υλικό, η στο­χο­θε­σία δίπλα στη λο­γο­δο­σία και η διαρ­κής επα­γρύ­πνη­ση φυ­σι­κά, προ­κει­μέ­νου να ενι­σχύ­ε­ται διαρ­κώς το κρά­τος δι­καί­ου σε συν­θή­κες που διαρ­κώς με­τα­βάλ­λο­νται. Κα­τευ­θύν­σεις οι οποί­ες πρέ­πει να πω ότι, παρά τις πολ­λές δυ­σκο­λί­ες, ακο­λου­θού­νται με­θο­δι­κά.

Απο­δί­δω πολύ με­γά­λη ση­μα­σία στην πλήρη ολο­κλή­ρω­ση του ολο­κλη­ρω­μέ­νου συ­στή­μα­τος δια­χεί­ρι­σης δι­κα­στι­κών υπο­θέ­σε­ων πο­λι­τι­κής και ποι­νι­κής δι­καιο­σύ­νης, η οποία είναι μια πολύ ση­μα­ντι­κή πα­ρέμ­βα­ση. Ένα ολο­κλη­ρω­μέ­νο πλη­ρο­φο­ρια­κό σύ­στη­μα το οποίο ανα­βαθ­μί­ζει συ­νο­λι­κά τον τρόπο λει­τουρ­γί­ας των δι­κα­στη­ρί­ων, με εφαλ­τή­ριο να απλου­στευ­θεί η πυ­ρα­μί­δα όλων των δια­δι­κα­σιών και να προ­κύ­πτει τε­λι­κά ένας και μόνο ψη­φια­κός φά­κε­λος ανά υπό­θε­ση.

Προ­φα­νή θα μου πείτε; Ναι, αλλά δεν είχαν γίνει όλα αυτά τα προ­φα­νή τόσα χρό­νια.

Αξιο­ποιεί­ται, επί­σης, η σύγ­χρο­νη τε­χνο­λο­γία, οι τη­λε­δια­σκέ­ψεις, το ηλε­κτρο­νι­κό πι­νά­κιο, η ψη­φια­κή επί­δο­ση των εγ­γρά­φων. Ενώ ας μην φο­βό­μα­στε τη ση­μα­σία και την ση­μα­ντι­κή πα­ρέμ­βα­ση που η τε­χνη­τή νοη­μο­σύ­νη μπο­ρεί να προ­σφέ­ρει στη βελ­τί­ω­ση -το­νί­ζω- της πα­ρα­γω­γι­κό­τη­τας των δι­κα­στών.

Κυ­ρί­ες και κ. Πρό­ε­δρε, δεν θα αντι­κα­τα­στή­σει ποτέ η τε­χνη­τή νοη­μο­σύ­νη την αν­θρώ­πι­νη κρίση. Όμως, η τε­χνη­τή νοη­μο­σύ­νη μπο­ρεί να είναι ένα πολύ ση­μα­ντι­κό ερ­γα­λείο το οποίο θα επι­τα­χύ­νει δια­δι­κα­σί­ες και θα βελ­τιώ­σει τε­λι­κά την πα­ρα­γω­γι­κό­τη­τα των ιδίων των δι­κα­στών.

Όλο αυτό το πλέγ­μα των πα­ρεμ­βά­σε­ων πι­στεύ­ου­με ότι μέσα στα επό­με­να 2,5 χρό­νια της κυ­βερ­νη­τι­κής μας θη­τεί­ας θα δώσει μια δια­φο­ρε­τι­κή ει­κό­να στην Ελ­λη­νι­κή Δι­καιο­σύ­νη. Μια ει­κό­να προ­ό­δου η οποία θα αξιο­λο­γεί­ται στα­θε­ρά με ένα διαρ­κές και αντι­κει­με­νι­κό σύ­στη­μα.

Απο­δί­δω πολύ με­γά­λη ση­μα­σία και στα ανα­νε­ω­μέ­να προ­γράμ­μα­τα της Εθνι­κής Σχο­λής Δι­κα­στών. Πολύ ση­μα­ντι­κή η επι­μόρ­φω­ση η οποία γί­νε­ται, με τους νέους ει­ρη­νο­δί­κες να απο­κτούν πλέον γνώ­σεις για να μπο­ρούν να δι­κά­ζουν ορθά τις υπο­θέ­σεις α’ βαθ­μού, αλλά και με κάθε εν ενερ­γεία ή για κάθε υπο­ψή­φιο δι­κα­στι­κό λει­τουρ­γό, υπάλ­λη­λο να μπο­ρεί να κα­ταρ­τί­ζε­ται για να αντα­πο­κρί­νε­ται με επάρ­κεια στις σύγ­χρο­νες απαι­τή­σεις που, όπως εί­πα­με, αλ­λά­ζουν συ­νέ­χεια.

Και για το κρά­τος δι­καί­ου, τέλος, μι­λούν από μόνες τους κά­ποιες από τις τε­λευ­ταί­ες μας ρυθ­μί­σεις, όπως η θε­σμο­θέ­τη­ση για πρώτη φορά -όπως μας είχε ζη­τη­θεί μετ’ επι­τά­σε­ως από εκεί­νους τους διε­θνείς ορ­γα­νι­σμούς που κρί­νουν και επι­βλέ­πουν την πρό­ο­δο της Ελ­λη­νι­κής Δι­καιο­σύ­νης- της ποι­νι­κής ευ­θύ­νης των νο­μι­κών προ­σώ­πων σε υπο­θέ­σεις δια­φθο­ράς, της αυ­στη­ριο­ποί­η­σης των ποι­νών για δη­μό­σιους λει­τουρ­γούς που δω­ρο­δο­κού­νται, της ενί­σχυ­σης του οι­κο­νο­μι­κού ει­σαγ­γε­λέα, αλλά και των μέ­τρων για την προ­ά­σπι­ση της ελευ­θε­ρο­τυ­πί­ας και των δη­μο­σιο­γρά­φων.

Θέλω να το­νί­σω ότι είναι μία πρό­ο­δος η οποία ανα­γνω­ρί­ζε­ται από την ετή­σια έκ­θε­ση της Ευ­ρω­παϊ­κής Επι­τρο­πής για το κρά­τος δι­καί­ου, πε­ριο­ρί­ζο­ντας σε μόνο τέσ­σε­ρις τις σχε­τι­κές συ­στά­σεις, τις λι­γό­τε­ρες από 18 κράτη-μέλη. Και επει­δή πολύς λόγος γί­νε­ται για το κρά­τος δι­καί­ου, θέλω να επα­να­λά­βω ότι ο μόνος αντι­κει­με­νι­κός και αξιο­κρα­τι­κός κρι­τής της προ­ό­δου που η χώρα μας κάνει ως προς τα θέ­μα­τα κρά­τους δι­καί­ου, είναι τε­λι­κά η ετή­σια έκ­θε­ση της Ευ­ρω­παϊ­κής Επι­τρο­πής.

Και θέλω να ευ­χα­ρι­στή­σω όλα τα στε­λέ­χη του Υπουρ­γεί­ου Δι­καιο­σύ­νης, της Προ­ε­δρί­ας της Κυ­βέρ­νη­σης για τον πολύ επι­με­λή συ­ντο­νι­σμό και για την προ­σπά­θεια την οποία κα­τα­βάλ­λου­με κάθε χρόνο να γι­νό­μα­στε διαρ­κώς κα­λύ­τε­ροι.

Και βέ­βαια, η έκ­θε­ση αυτή, ανά­με­σα στα πολλά, χαι­ρε­τί­ζει και πε­ρι­λαμ­βά­νει και μία πα­ρέμ­βα­ση-σταθ­μό της κυ­βέρ­νη­σης, σύμ­φω­να με την οποία οι ίδιοι οι δι­κα­στές θα έχουν λόγο, θα συμ­με­τέ­χουν στην επι­λο­γή της ηγε­σί­ας τους. Πρό­κει­ται για μία ακόμα με­γά­λη αλ­λα­γή, από αυτές που κά­ποιοι έλε­γαν πως δεν συμ­βαί­νουν ή δεν μπο­ρούν να συμ­βούν στον τόπο μας. Και όμως, έγινε και αυτή, μαζί με τις πολ­λές μι­κρές και με­γά­λες τομές για τις οποί­ες μι­λή­σα­με σή­με­ρα και οι οποί­ες πε­ρί­με­ναν χρό­νια.

Χα­ρα­κτη­ρι­στι­κό πα­ρά­δειγ­μα η ίδρυ­ση της Δι­κα­στι­κής Αστυ­νο­μί­ας. Εί­δα­τε στην πα­ρου­σί­α­ση, νο­μί­ζω πέ­ρα­σε κά­ποια στιγ­μή το σχε­τι­κό ΦΕΚ του Όθωνα από το 1836, όμως έγινε πραγ­μα­τι­κό­τη­τα το 2024. Νο­μί­ζω ότι εί­δα­τε τις γυ­ναί­κες και τους άντρες της Δι­κα­στι­κής Αστυ­νο­μί­ας μπαί­νο­ντας, με τις πολύ ωραί­ες, κα­λαί­σθη­τες στο­λές τους. Είναι μία ακόμα ση­μα­ντι­κή πα­ρέμ­βα­ση που θα επι­τα­χύ­νει το έργο των δι­κα­στών, αλλά θα διευ­κο­λύ­νει και την Αστυ­νο­μία για να στρα­φεί στα κύρια κα­θή­κο­ντά της.

Απο­δει­κνύ­ε­ται έτσι ότι και στον κρί­σι­μο χώρο της Δι­καιο­σύ­νης η Ελ­λά­δα προ­χω­ρά με γρή­γο­ρους ρυθ­μούς, συ­γκλί­νο­ντας ακόμα πε­ρισ­σό­τε­ρο με τα δε­δο­μέ­να της Ευ­ρώ­πης.

Είναι κάτι που απα­ντά και στη στρε­βλή ει­κό­να η οποία, δυ­στυ­χώς, προ­βάλ­λε­ται συχνά από την αντι­πο­λί­τευ­ση, η οποία δεν δι­στά­ζει να δια­σύ­ρει και την ει­κό­να της πα­τρί­δας μας στο εξω­τε­ρι­κό. Είναι κάτι το οποίο δεν θα έπρε­πε να συμ­βαί­νει. Θα έπρε­πε του­λά­χι­στον στα ζη­τή­μα­τα αυτά να μπο­ρού­με να ανα­γνω­ρί­ζου­με την πραγ­μα­τι­κή πρό­ο­δο εκεί όπου συ­ντε­λεί­ται και να αγω­νι­ζό­μα­στε διαρ­κώς για το πώς θα γί­νου­με κα­λύ­τε­ροι.

Γιατί, προ­σέξ­τε, δεν ισχυ­ρί­ζο­μαι σε καμία πε­ρί­πτω­ση ότι όλα γί­νο­νται άψογα. Είμαι ο πρώ­τος ο οποί­ος πάντα επι­διώ­κει την κρι­τι­κή και θεωρώ ότι μόνο αν εί­μα­στε πραγ­μα­τι­κά αυ­στη­ροί με τους εαυ­τούς μας και με το έργο μας μπο­ρού­με ου­σια­στι­κά να βελ­τιω­νό­μα­στε.

Ας μη ξε­χνά­με, όμως, από πού ξε­κι­νή­σα­με πριν από πέντε χρό­νια και πού εί­μα­στε σή­με­ρα. Σε μια πο­ρεία σί­γου­ρα με αδυ­να­μί­ες, όμως και με πολ­λές γεν­ναί­ες με­ταρ­ρυθ­μί­σεις. Είναι μια ανορ­θω­τι­κή τρο­χιά που ακο­λου­θεί η χώρα σε κάθε τομέα της δη­μό­σιας ζωής.

Η δη­μο­κρα­τία δεν ση­μαί­νει μόνο κα­λύ­τε­ρο ει­σό­δη­μα, λι­γό­τε­ρη ανερ­γία, δυ­να­μι­κή ανά­πτυ­ξη. Ση­μαί­νει, πρώτα και πάνω απ’ όλα, εμπι­στο­σύ­νη. Εμπι­στο­σύ­νη στους θε­σμούς, πρώτα και πάνω από όλα εμπι­στο­σύ­νη στη Δι­καιο­σύ­νη, ίσως τον βα­σι­κό­τε­ρο κρίκο, τε­λι­κά, της κοι­νω­νι­κής συ­νο­χής.

Η στή­ρι­ξή της, συ­νε­πώς, γί­νε­ται και μια δη­μο­κρα­τι­κή υπο­χρέ­ω­ση πρώ­του με­γέ­θους. Είμαι σί­γου­ρος ότι όλες και όλοι που εί­μα­στε εδώ σή­με­ρα, με πρώ­τους τους λει­τουρ­γούς της Δι­καιο­σύ­νης, συμ­με­ρι­ζό­μα­στε την ίδια προ­ο­πτι­κή: το δί­καιο να απο­νέ­με­ται γρή­γο­ρα και δί­καια, απο­τε­λώ­ντας κα­τα­φύ­γιο του πο­λί­τη και ει­δι­κά του πιο αδύ­να­μου, ασπί­δα για τα δι­καιώ­μα­τά του, σε ένα πε­ρι­βάλ­λον ισο­νο­μί­ας το οποίο θα εγ­γυά­ται στα­θε­ρό­τη­τα, σι­γου­ριά και ασφά­λεια για όλους. Κάτι που δεν εξαρ­τά­ται μόνο από έργα και μέτρα αλλά και από τη δική σας κα­θη­με­ρι­νή συμ­βο­λή και πράξη.

Για ακόμα μια φορά θέλω να συγ­χα­ρώ την ηγε­σία του Υπουρ­γεί­ου Δι­καιο­σύ­νης για τις ση­μα­ντι­κές με­ταρ­ρυθ­μί­σεις τις οποί­ες έχει ήδη υλο­ποι­ή­σει και αυτές που ακόμα σχε­διά­ζει και να επα­να­λά­βω ότι οι πρω­το­βου­λί­ες αυτές θα έχουν τη διαρ­κή και αμέ­ρι­στη στή­ρι­ξή μου.

Σας ευ­χα­ρι­στώ πολύ.

Πηγή: newpost.gr