ΤΟΠΙΚΕΣ ΕΙΔΗΣΕΙΣ

“Η πολιτιστική κληρονομιά ως ανθρώπινο δικαίωμα και η περίπτωση του Αρχαίου Σταδίου της Ρόδου”

news room 5 λεπτά ανάγνωση
ΑΡΧΑΙΟ ΣΤΑΔΙΟ

του Χρι­στό­δου­λου Ν. Μαλια­ράκη

Στις 18 Απρι­λίου, ήταν η Παγκό­σμια Ημέρα Μνη­μείων και Τοπο­θε­σιών η οποία, όπως και πέρσι, εορ­τά­στηκε υπό τη βαριά σκιά των κλει­στών μου­σείων και πολι­τι­στι­κών χώ-ρων. Με αφορμή την ημέρα αυτή αλλά και την εμπει­ρία μας από την παν­δη­μία η οποία μας παρο­τρύ­νει, ακόμα περισ­σό­τερο, να επι­σκε­φτούμε και να ανα­ζη­τή­σουμε ψυχική γα-λήνη και ψυχα­γω­γία σε ελεύ­θε­ρους χώρους πρα­σί­νου το παρα­κάτω κείμενο έχει σκοπό να κατα­στή­σει κατα­νοητό σε μη νομι­κούς το περιε­χό­μενο των δια­τά­ξεων του Συντάγ­μα­τος καθώς και σχε­τι­κής από­φα­σης του Συμ­βου­λίου της Επι­κρα­τείας (ΣτΕ) για τα πολι­τι­στικά δικαιώ­ματα των πολιτών. Αφορά την ειδι­κό­τερη περί­πτωση του Αρχαίου Σταδίου της Ρό-δου που εκτός από αρχαιο­λο­γι­κός χώρος, έχει και την ιδιό­τητα του κοι­νό­χρη­στου χώρου πρα­σί­νου, περι­πά­του και ανα­ψυ­χής για τους κατοί­κους και επι­σκέ­πτες της πόλης και το οποίο σύντομα θα κλείσει (ήδη η περί­φραξη με κάγκελα ολο­κλη­ρώ­νε­ται) και θα επι­βλη­θεί εισι­τή­ριο για όλους με συνέ­πεια η επί σειρά δεκα­ε­τιών χρήση, πρό­σβαση και από­λαυση να δια­κο­πεί βίαια.

Κατά την παρ. 1 του άρθρου 24 του Συντάγ­μα­τος, η προ­στα­σία του πολι­τι­στι­κού περι-βάλλοντος απο­τε­λεί υπο­χρέ­ωση του Κράτους, το οποίο υπο­χρε­ού­ται να λαμ­βά­νει ιδιαί-τερα προ­λη­πτικά ή προ­στα­τευ­τικά μέτρα προς δια­φύ­λαξη αυτού, κατά δε την παρ. 6 του άρθρου τούτου, τα μνημεία, οι παρα­δο­σια­κές περιο­χές και στοι­χεία τελούν υπό την προ-στασία του Κράτους. Με αυτές τις συνταγ­μα­τι­κές δια­τά­ξεις καθιε­ρώ­νε­ται αυξη­μένη προ-στασία του πολι­τι­στι­κού περι­βάλ­λο­ντος. Η προ­στα­σία αυτή έχει ως περιε­χό­μενο, αφ` ε-νός μεν τη δια­τή­ρηση στο διη­νε­κές των μνη­μείων και λοιπών στοι­χείων, αφ` ετέρου δε την επιβολή των ανα­γκαίων περιο­ρι­σμών για την αποφυγή οποιασ­δή­ποτε βλάβης, αλ-λοιώσεως ή υπο­βαθ­μί­σεως τους. Περαι­τέρω, στο άρθρο 5 της Διε­θνούς Σύμ­βα­σης των Παρι­σίων (1972) και στο άρθρο 11 της Διε­θνούς Σύμ­βα­σης της Γρα­νά­δας για την προ-στασία της αρχι­τε­κτο­νι­κής κλη­ρο­νο­μιάς της Ευρώπης αλλά και σε σχετικά άρθρα της Χάρτας της Βενε­τίας του 1964 και της Δια­κή­ρυ­ξης του Άμστερ­νταμ του 1975 για τη δια-τήρηση της αρχι­τε­κτο­νι­κής κλη­ρο­νο­μιάς, δια­πι­στώ­νε­ται η ανάγκη να εντα­χθεί η κληρο-νομιά αυτή στην κοι­νω­νική ζωή κάθε χώρας. Εξ άλλου, κατά τη συνταγ­μα­τική διάταξη του άρθρου 24 παρ. 1, η προ­στα­σία του φυσικού και πολι­τι­στι­κού περι­βάλ­λο­ντος απο-τελεί και δικαί­ωμα του καθενός. Στη δε έννοια του ατο­μι­κού δικαιώ­μα­τος στο περι­βάλ­λον, φυσικό ή πολι­τι­στικό, εντάσ­σε­ται και η ελεύ­θερη από­λαυσή του.

Εξάλλου, με τα άρθρα 5 παρ. 1, 24 παρ. 1 και 6 του Συντάγ­μα­τος κατο­χυ­ρώ­νε­ται η ελεύ-θερη ανά­πτυξη της προ­σω­πι­κό­τη­τας, στην οποία περι­λαμ­βά­νε­ται, μεταξύ άλλων, η πρό-σβαση και χρήση των ελεύ­θε­ρων δημό­σιων χώρων. Με τον αρχαιο­λο­γικό νόμο 3028/2002 θεσπί­στηκε το ειδι­κό­τερο πλαίσιο της προ­στα­σίας της πολι­τι­στι­κής κλη-ρονομιάς με σκοπό τη δια­τή­ρηση της ιστο­ρι­κής μνήμης χάριν της παρού­σας και των μελ-λοντικών γενεών και την ανα­βάθ­μιση του πολι­τι­στι­κού περι­βάλ­λο­ντος (άρθρο 1 παρ. 1). Σύμφωνα με την παρ. 1 του άρθρου 3 του νόμου αυτού, η προ­στα­σία της πολι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς συνί­στα­ται, μεταξύ άλλων στη διευ­κό­λυνση της πρό­σβα­σης και της επικοι-νωνίας του κοινού με αυτήν και στην ανά­δειξη και ένταξή της στη σύγ­χρονη κοι­νω­νική ζωή. Εξάλλου, σύμφωνα με την αιτιο­λο­γική έκθεση του νόμου, στις θεμε­λιώ­δεις αρχές που διέπουν τη σκο­πού­μενη με αυτόν προ­στα­σία της πολι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς περι-λαμβάνεται η διευ­κό­λυνση της πρό­σβα­σης των πολιτών στα στοι­χεία της πολι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς. Ειδι­κό­τερα, ανα­φέ­ρε­ται ότι «η έννοια της προ­στα­σίας της πολι­τι­στι­κής κλη-ρονομιάς έχει επα­νο­ριο­θε­τη­θεί ενσω­μα­τώ­νο­ντας σύγ­χρο­νες αντι­λή­ψεις. Μεταξύ αυτών συγκα­τα­λέ­γε­ται και η ευαι­σθη­το­ποί­ηση, η εκπαί­δευση και η ψυχα­γω­γία των πολιτών μέσα από τη γνω­ρι­μία με τα πολι­τι­στικά αγαθά της χώρας. Για το σκοπό αυτόν, έχουν εντα­χθεί στο σχέδιο νόμου ρυθ­μί­σεις που απο­βλέ­πουν στη διευ­κό­λυνση της επικοινω-νίας του πολίτη με τα στοι­χεία που συν­θέ­τουν την πολι­τι­στική κλη­ρο­νο­μιά. Έτσι, δια-σφαλίζεται το δικαί­ωμα του πολίτη για πρό­σβαση στα πολι­τι­στικά αγαθά με όρους ισό-τητας και υπό τους εντελώς ανα­γκαί­ους περιο­ρι­σμούς ως προς τη φύλαξη και τη συντή-ρησή τους». Τέλος, σύμφωνα με την παρ. 1 του άρθρου 25 του Συντάγ­μα­τος, οι κάθε είδους περιο­ρι­σμοί που μπορούν κατά το Σύνταγμα να επι­βλη­θούν στα ατομικά δικαιώ-ματα πρέπει να προ­βλέ­πο­νται είτε απευ­θείας από το Σύνταγμα είτε από το νόμο, εφόσον υπάρχει επι­φύ­λαξη υπέρ αυτού και να σέβο­νται την αρχή της ανα­λο­γι­κό­τη­τας, σύμφωνα με την οποία, οι επι­βαλ­λό­με­νοι από τον νόμο ή την κανο­νι­στι­κώς δρώσα διοί­κηση πε-ριορισμοί πρέπει να είναι πρό­σφο­ροι και ανα­γκαίοι για την επί­τευξη του επι­διω­κό­με­νου σκοπού δημο­σίου ή κοι­νω­νι­κού συμ­φέ­ρο­ντος και να μην είναι δυσα­νά­λο­γοι, σε σχέση προς αυτόν.

Με βάση τα παρα­πάνω, ο περιο­ρι­σμός της ελεύ­θε­ρης επί­σκε­ψης και κυκλο­φο­ρίας των πολιτών εντός του χώρου του Αρχαίου Σταδίου της Ρόδου συνιστά επέμ­βαση στα δικαιώ­ματα πρό­σβα­σης και από­λαυ­σης της πολι­τι­στι­κής κλη­ρο­νο­μιάς αλλά και της ελεύ-θερης ανά­πτυ­ξης της προ­σω­πι­κό­τη­τας, εισά­γο­ντας περιο­ρι­σμό τους που, όπως προα-ναφέρθηκε, πρέπει να αιτιο­λο­γεί­ται ειδικώς και να είναι σύμ­φω­νος με την αρχή της ανα-λογικότητας. Λαμ­βά­νο­ντας υπόψη ότι α) ο χώρος του Αρχαίου Σταδίου εκτός από αρχαι-ολογικός απο­τε­λεί ανέ­κα­θεν έναν από τους ελά­χι­στους ελεύ­θε­ρους χώρους πρα­σί­νου, άθλησης, ανα­ψυ­χής και περι­πά­του, αρμο­νικά και άρρηκτα συν­δε­δε­μέ­νος με τη ζωή της πόλης, των κατοί­κων και των επι­σκε­πτών της β) οι πολίτες και οι επι­σκέ­πτες επιδεικνύ-ουν υψηλό αίσθημα σεβα­σμού και προ­στα­σίας των μνη­μείων του χώρου και δεν προκύ-πτει η πρό­κληση βλάβης στα μνημεία ούτε κιν­δύ­νου των μνη­μείων από καθαυτή την αν-θρώπινη παρου­σία και γ) ο σκοπός του αρχαιο­λο­γι­κού νόμου είναι το δικαί­ωμα του πο-λίτη για πρό­σβαση στα πολι­τι­στικά αγαθά να ασκεί­ται υπό τους εντελώς ανα­γκαί­ους περιο­ρι­σμούς ως προς τη φύλαξη και τη συντή­ρησή τους θεωρώ ότι ο περιο­ρι­σμός της πρό­σβα­σης και επί­σκε­ψης των πολιτών με κατα­βολή εισι­τη­ρίου δεν είναι πρόσφο-ρος και ανα­γκαίος καθώς υπε­ρα­κο­ντί­ζει το σκοπό προς τον οποίο τίθεται, εφόσον δεν προ­κύ­πτει ότι εξε­τά­στηκε η δυνα­τό­τητα λήψης ηπιό­τε­ρων μέτρων (φύλακες, κάμερες, φω-τισμός κτλ).

Θα ήθελα επίσης να υπεν­θυ­μίσω ότι σε αντί­στοιχη περί­πτωση για τη θέσπιση περιορι-σμών πρό­σβα­σης και επί­σκε­ψης στον αρχαιο­λο­γικό χώρο των Λόφων Πνυκός, Νυμ-φών, Μουσών – Φιλο­πάπ­που το Συμ­βού­λιο της Επι­κρα­τείας δικαί­ωσε τους προσφεύγο-ντες πολίτες οι οποίοι προ­έ­βα­λαν ότι ακόμα και η επιβολή ωραρίου στη λει­τουρ­γία τους (κλεί­σιμο κατά τις νυχτε­ρι­νές ώρες) περιο­ρί­ζε­ται το δικαί­ωμά τους να απολαμβά-νουν ελεύ­θερα τους κοι­νό­χρη­στους και τους αρχαιο­λο­γι­κούς χώρους της περιο­χής τους.

Χρι­στό­δου­λος Ν. Μαλια­ρά­κης

Δικη­γό­ρος – Πρό­ε­δρος RICHeS

Πώς σας φάνηκε το άρθρο;

Ένα πάτημα, χωρίς λογαριασμό. Μία ψήφος ανά συσκευή.

Σχολιασμός άρθρου

Προσθέστε ένα σχόλιο

Εμφανίζεται μετά από έγκριση · το e-mail δεν δημοσιεύεται0 / 2000

Τα σχόλια εκφράζουν τον σχολιαστή, όχι τη Δημοκρατική. Όροι σχολιασμού

Τα σχόλια εκφράζουν αποκλειστικά τον εκάστοτε σχολιαστή. Η Δημοκρατική δεν υιοθετεί αυτές τις απόψεις. Διατηρούμε το δικαίωμα να διαγράψουμε όποια σχόλια θεωρούμε προσβλητικά ή περιέχουν ύβρεις, χωρίς καμία προειδοποίηση. Χρήστες που δεν τηρούν τους όρους χρήσης αποκλείονται. Τα σχόλια δημοσιεύονται μετά από έγκριση· το e-mail δεν δημοσιεύεται.

Γίνετε ο πρώτος που θα σχολιάσει.