Στον αέρα προσωπικά δεδομένα

Οταν «σερ­φά­ρε­τε» στο Ιντερ­νετ και ανα­κα­λύ­πτε­τε ελ­λη­νι­κά σάιτ που σας ήταν άγνω­στα, πόσα από αυτά την πρώτη φορά που τα επι­σκε­φθή­κα­τε εμ­φά­νι­σαν ένα μικρό πα­ρά­θυ­ρο με πλη­ρο­φο­ρί­ες για τα cookies που χρη­σι­μο­ποιούν, δί­νο­ντάς σας μά­λι­στα τη δυ­να­τό­τη­τα να απορ­ρί­ψε­τε ορι­σμέ­να ή και όλα τα «ψη­φια­κά μπι­σκό­τα» τους; Θε­ω­ρη­τι­κά, αυτό θα έπρε­πε να κά­νουν όλοι οι ελ­λη­νι­κοί ιστό­το­ποι από τον Ιού­λιο του 2012, όταν εν­σω­μα­τώ­θη­κε στη νο­μο­θε­σία μας η πιο πρό­σφα­τη ευ­ρω­παϊ­κή Οδη­γία για την προ­στα­σία της ιδιω­τι­κό­τη­τας στο Δια­δί­κτυο.

Ετσι, σύμ­φω­να με την Οδη­γία (2009/136/ΕΚ), και τον αντί­στοι­χο ελ­λη­νι­κό νόμο (4070/2012), κάθε σάιτ στη χώρα μας οφεί­λει να ζητεί τη συ­γκα­τά­θε­ση των χρη­στών για τα «ψη­φια­κά μπι­σκό­τα» που θα απο­θη­κευ­τούν στις συ­σκευ­ές τους. Εντού­τοις, αν και έχουν πε­ρά­σει 2,5 πε­ρί­που χρό­νια, η θε­ω­ρία απέ­χει ακόμη πολύ από την πράξη, όπως έδει­ξε η ευ­ρω­παϊ­κή έρευ­να «Cookie Sweep», στην οποία συμ­με­τεί­χε και η ελ­λη­νι­κή Αρχή Προ­στα­σί­ας Δε­δο­μέ­νων Προ­σω­πι­κού Χα­ρα­κτή­ρα. «Στην έρευ­να συ­μπε­ρι­λά­βα­με τα 30 δη­μο­φι­λέ­στε­ρα ελ­λη­νι­κά σάιτ από τους το­μείς του ηλε­κτρο­νι­κού εμπο­ρί­ου, του ηλε­κτρο­νι­κού Τύπου και των δη­μο­σί­ων υπη­ρε­σιών» λέει στην «Κ» η κ. Γε­ωρ­γία Πα­να­γο­πού­λου, Ει­δι­κή Επι­στή­μο­νας της Αρχής.

Η εξέ­τα­σή τους έδει­ξε πως για πε­ρί­που έναν στους τρεις ιστό­το­πους στη χώρα μας η έν­νοια της προ­στα­σί­ας της ιδιω­τι­κό­τη­τας μοιά­ζει να είναι πα­ντε­λώς άγνω­στη, καθώς το 31% δεν δίνει στους επι­σκέ­πτες καμία απο­λύ­τως πλη­ρο­φο­ρία για τα «ψη­φια­κά μπι­σκό­τα» του. «Οσον αφορά τους υπό­λοι­πους ιστό­το­πους, αρ­κε­τοί απλώς ενη­με­ρώ­νουν τον χρή­στη για το ότι χρη­σι­μο­ποιούν cookies και τον πα­ρα­πέ­μπουν στις ρυθ­μί­σεις του browser – χωρίς όμως να του επι­τρέ­πουν να επι­λέ­ξει κά­ποια από αυτά ή ακόμη και κα­νέ­να, όπως προ­βλέ­πει ο νόμος» ση­μειώ­νει η κ. Πα­να­γο­πού­λου. Επο­μέ­νως, όπως προ­σθέ­τει, «από τα 30 σάιτ του δείγ­μα­τος, στην πραγ­μα­τι­κό­τη­τα ελά­χι­στα ζη­τούν την άδεια των επι­σκε­πτών για τα cookies που θα εγκα­τα­στή­σουν».

Τα cookies είναι μικρά αρ­χεία με πλη­ρο­φο­ρί­ες για τους χρή­στες και τις προ­τι­μή­σεις τους. Μία κα­τη­γο­ρία «ψη­φια­κών μπι­σκό­των» προ­έρ­χο­νται από τις ίδιες τις ιστο­σε­λί­δες (first party cookies), τα οποία συ­νή­θως αξιο­ποιού­νται για τη βελ­τί­ω­ση της λει­τουρ­γί­ας τους ή με σκοπό να διευ­κο­λύ­νουν τον χρή­στη – π.χ. ώστε στην επό­με­νη επί­σκε­ψή του να μη χρειά­ζε­ται να πλη­κτρο­λο­γή­σει τον κω­δι­κό του ή να ορί­σει ξανά σε ποια γλώσ­σα θέλει να βλέ­πει το πε­ριε­χό­με­νο. Το «γκρί­ζο» ση­μείο, ωστό­σο, είναι ότι στη συ­ντρι­πτι­κή πλειο­νό­τη­τα των πε­ρι­πτώ­σε­ων, μέσω του επι­σκε­πτό­με­νου σάιτ απο­θη­κεύ­ο­νται επί­σης cookies από online δια­φη­μι­στι­κές εται­ρεί­ες (third party cookies).

Η συ­γκε­κρι­μέ­νη κα­τη­γο­ρία χρη­σι­μο­ποιεί­ται από τις δια­φη­μι­στι­κές για να πα­ρα­κο­λου­θούν τις κι­νή­σεις των χρη­στών στο web. Με αυτό τον τρόπο, όπως και με άλλες τε­χνι­κές, δη­μιουρ­γούν λε­πτο­με­ρή κα­τα­να­λω­τι­κά προ­φίλ, για να προ­βάλ­λουν στο­χευ­μέ­νες κα­τα­χω­ρί­σεις.

Μαζί με τις υπό­λοι­πες τε­χνο­λο­γί­ες online πα­ρα­κο­λού­θη­σης, τα «ψη­φια­κά μπι­σκό­τα» βρί­σκο­νται εδώ και χρό­νια στο στό­χα­στρο ανα­λυ­τών και ΜΚΟ, που επι­κα­λού­νται στοι­χεία τα οποία δεί­χνουν πως, γύρω από τα κα­τα­να­λω­τι­κά προ­φίλ, έχει δη­μιουρ­γη­θεί μια τε­ρά­στια βιο­μη­χα­νία «κα­τα­σκο­πεί­ας», κα­τα­γρα­φής και αγο­ρα­πω­λη­σί­ας προ­σω­πι­κών δε­δο­μέ­νων. Προ­σω­πι­κά δε­δο­μέ­να τα οποία υπο­τί­θε­ται πως θα μπο­ρού­σε έστω κι εν μέρει να δια­τη­ρή­σει ένας πο­λί­της απόρ­ρη­τα, αν εφαρ­μο­ζό­ταν στην πράξη η ευ­ρω­παϊ­κή Οδη­γία για τα cookies.

Η έρευ­να «έτρε­ξε» επί­σης στην Τσε­χία, τη Δανία, τη Γαλ­λία, την Ολ­λαν­δία, τη Σλο­βε­νία, την Ισπα­νία και τη Βρε­τα­νία, βά­ζο­ντας στο «μι­κρο­σκό­πιο» συ­νο­λι­κά 478 ιστό­το­πους. Κατά μέσο όρο, το 26% από αυ­τούς δεν δί­νουν καμία πλη­ρο­φο­ρία για τα «ψη­φια­κά μπι­σκό­τα» τους, ένα νού­με­ρο που σε με­γά­λο βαθμό οφεί­λε­ται στην Τσε­χία, όπου το αντί­στοι­χο πο­σο­στό αγ­γί­ζει το 76%. Στην επό­με­νη θέση βρί­σκε­ται η Ελ­λά­δα και η Γαλ­λία, με 31%, ενώ στον αντί­πο­δα μόλις το 6% των βρε­τα­νι­κών σάιτ αφή­νουν τους επι­σκέ­πτες τους στο από­λυ­το «σκο­τά­δι».

Η «Cookie Sweep» ήταν η πρώτη ανά­λο­γη έρευ­να που έγινε για τον ελ­λη­νι­κό κυ­βερ­νο­χώ­ρο, ενώ σύμ­φω­να με την κ. Πα­να­γο­πού­λου το δείγ­μα ήταν αντι­προ­σω­πευ­τι­κό, παρά το γε­γο­νός ότι εξε­τά­στη­καν 30 σάιτ. «Μέσα στο 2015, σχε­διά­ζου­με να επε­κτεί­νου­με τους ελέγ­χους και σε άλ­λους δια­δι­κτυα­κούς τό­πους, εξε­τά­ζο­ντας και άλλα ζη­τή­μα­τα προ­στα­σί­ας των προ­σω­πι­κών δε­δο­μέ­νων», κα­τα­λή­γει. Πά­ντως, με δε­δο­μέ­νο ότι τα πο­ρί­σμα­τα της «Cookie Sweep» βρί­σκο­νται ακόμη υπό εξέ­τα­ση από την Αρχή, η Ει­δι­κή Επι­στή­μο­νας εκ­φρά­ζει προ­σω­πι­κές από­ψεις και όχι την επί­ση­μη θέση του φορέα.

Και ένα «καλό»

Πα­ρό­λο που τα ελ­λη­νι­κά σάιτ υστε­ρούν αρ­κε­τά στην ενη­μέ­ρω­ση ανα­φο­ρι­κά με τα cookies που χρη­σι­μο­ποιούν, και πολύ πε­ρισ­σό­τε­ρο στη λήψη συ­γκα­τά­θε­σης από τους επι­σκέ­πτες τους πριν τα εγκα­τα­στή­σουν σε υπο­λο­γι­στές και «έξυ­πνες» συ­σκευ­ές, η έρευ­να έδει­ξε πως ο τρό­πος με τον οποίο αξιο­ποιούν τα «ψη­φια­κά μπι­σκό­τα» δεν είναι τόσο επι­θε­τι­κός όσο στο εξω­τε­ρι­κό. Κατ’ αρχάς, σύμ­φω­να με την «Cookie Sweep», ο μέσος όρος απο­θη­κεύ­σι­μων αρ­χεί­ων ανά ελ­λη­νι­κό ιστό­το­πο είναι 14,3, το μι­κρό­τε­ρο νού­με­ρο μετά τη Σλο­βε­νία (5,5) και αρ­κε­τά χα­μη­λό­τε­ρο από τον μέσο όρο που προ­έ­κυ­ψε για όλα τα σάιτ της έρευ­νας (28,9).

Στην πρώτη θέση βρί­σκο­νται τα βρε­τα­νι­κά σάιτ, με μέσο όρο 44,2, τα οποία μά­λι­στα έχουν και το με­γα­λύ­τε­ρο με­ρί­διο στους δια­δι­κτυα­κούς τό­πους που εγκα­θι­στούν πάνω από 100 cookies. Από τα 22 σάιτ που βρέ­θη­καν στην έρευ­να, τα 10 προ­έρ­χο­νται από την Αγ­γλία και κα­νέ­να από τη χώρα μας. Από τις τρεις κα­τη­γο­ρί­ες που εξε­τά­σθη­καν στην «Cookie Sweep», στα «ψη­φια­κά μπι­σκό­τα» φαί­νε­ται πως έχει ιδιαί­τε­ρη… έφεση ο ψη­φια­κός Τύπος.

Στην πε­ρί­πτω­ση της Ελ­λά­δας, αξιο­ση­μεί­ω­το είναι επί­σης πως τα πε­ρισ­σό­τε­ρα cookies προ­έρ­χο­νται από τις ίδιες τις ιστο­σε­λί­δες (53,66%) και όχι από συ­νερ­γα­ζό­με­νες δια­φη­μι­στι­κές εται­ρεί­ες (47%). Η ει­κό­να είναι αρ­κε­τά δια­φο­ρε­τι­κή για το σύ­νο­λο της έρευ­νας, όπου τα δύο πο­σο­στά είναι 30% και 70% αντί­στοι­χα, και εντε­λώς αντί­θε­τη από τη Γαλ­λία που κα­τα­λαμ­βά­νει την πρώτη θέση με μόλις 25% first-party cookies και 75% από δια­φη­μι­στι­κές.

Οσον αφορά τη διάρ­κεια «ζωής» των third-party cookies, μόλις το 2% έχουν διάρ­κεια πάνω από μια δε­κα­ε­τία. Ωστό­σο, σε άλλες χώρες πλην της Ελ­λά­δας βρέ­θη­καν και 27 «ψη­φια­κά μπι­σκό­τα» που θα απε­νερ­γο­ποι­η­θούν έπει­τα από του­λά­χι­στον 68 χρό­νια…

Κα­θη­με­ρι­νή