Δημήτρης Γάκης: «Η κοινωνία είναι έτοιμη για συνεργασίες»

Κύριε Γάκη θα ήθελα να ξεκι­νή­σουμε από το επί­καιρο πολι­τικό σκηνικό, έτσι όπως δια­μορ­φώ­νε­ται μετά τη Διεθνή Έκθεση Θεσ­σα­λο­νί­κης. Βλέ­πουμε ότι οι πολι­τι­κές δυνά­μεις έχουν λάβει τις θέσεις τους. Ποιο είναι το πρώτο σας σχόλιο;

Καταρ­χήν, πριν περά­σουμε στα πολι­τικά, επι­τρέψτε μου να εκφράσω τη βαθιά μου λύπη για την κατα­στροφή στη Βόρεια Ελλάδα, για τις περιου­σίες των ανθρώ­πων που χάθηκαν, αλλά κυρίως για την απώλεια της ανθρώ­πι­νης ζωής, η οποία είναι ανε­κτί­μητη. Και θα πω για άλλη μια φορά πως και η ιδιαί­τερη πατρίδα μου, η Ρόδος, δοκι­μά­στηκε σκληρά και πιά­στηκε απρο­ε­τοί­μα­στη.

Όσον αφορά το πολι­τικό σκηνικό μετά την ΔΕΘ, η εκτί­μησή μου είναι ότι δεν άλλαξε θεα­μα­τικά η εικόνα. Όπως εξε­λίσ­σο­νταν τα πράγ­ματα μέχρι τώρα, έτσι συνε­χί­ζουν. Βλέ­πουμε και στις δημο­σκο­πι­κές έρευνες ότι δεν υπήρξε κάποια ουσια­στική μετα­βολή στα ποσοστά των κομ­μά­των σε σχέση με την περίοδο πριν από την Έκθεση. Κατά την εκτί­μησή μου, η ΔΕΘ κιν­δυ­νεύει να μετα­τρα­πεί εκ νέου σε ένα «πανη­γύρι», το οποίο ελά­χι­στα προ­σφέ­ρει στο ουσια­στικό πολι­τικό πεδίο.

Τι θα έπρεπε να εκπέ­μπει, κατά τη γνώμη σας, ένας θεσμός όπως η ΔΕΘ;

Θα έπρεπε να εστιά­ζουμε περισ­σό­τερο στην παρα­γω­γική ένταση και στην έκθεση των δυνα­το­τή­των της χώρας. Μια διεθνής έκθεση γίνεται για να προ­βλη­θούν προ­ϊ­ό­ντα, να ανα­πτυ­χθούν λογικές προ­ο­πτι­κές, να κατα­τε­θούν προ­βλη­μα­τι­σμοί για την πορεία της κοι­νω­νίας και της οικο­νο­μίας, να ακου­στούν οι προ­τά­σεις του εμπο­ρι­κού κόσμου. Αντί γι’ αυτό, εδώ και δεκα­ε­τίες έχουμε συνη­θί­σει να περι­μέ­νουμε απλώς τις επι­κοι­νω­νια­κές εξαγ­γε­λίες των κομ­μά­των.

Επειδή όμως δια­νύ­ουμε μια προ­ε­κλο­γική περίοδο, το ενδια­φέ­ρον στρά­φηκε στα προ­γράμ­ματα που παρου­σί­α­σαν η κυβέρ­νηση Μητσο­τάκη, ο Αλέξης Τσίπρας με τον ΣΥΡΙΖΑ, το ΠΑΣΟΚ και τα υπό­λοιπα κόμματα. Πώς αξιο­λο­γείτε την πρόταση του Αλέξη Τσίπρα και τι βλέπετε να συμ­βαί­νει στον προ­ο­δευ­τικό χώρο, όπου η συνεν­νό­ηση δείχνει να απου­σιά­ζει;

Στην πολι­τική ζωή τα πράγ­ματα εξε­λίσ­σο­νται συχνά με έναν τρόπο που οι συνεν­νο­ή­σεις καθυ­στε­ρούν ή γίνο­νται σε άλλο επίπεδο. Υπάρχει ένας δικαιο­λο­γη­μέ­νος προ­βλη­μα­τι­σμός στην κοι­νω­νία, η οποία ζητά από τις πολι­τι­κές δυνά­μεις του προ­ο­δευ­τι­κού χώρου να βρουν σημείο επαφής, να χτίσουν γέφυρες. Αυτό θα έπρεπε να έχει ήδη δρο­μο­λο­γη­θεί.

Ωστόσο, όταν ένα πολι­τικό κόμμα διεκ­δι­κεί το δικό του μερίδιο στην κοι­νω­νία και την υπο­στή­ριξη των Ελλήνων ψηφο­φό­ρων, προ­βάλ­λει τις δικές του θέσεις και τα δικά του οράματα. Στο πλαίσιο αυτό ανα­πτύσ­σο­νται δυνα­μι­κές αντα­γω­νι­σμού, οι οποίες δυστυ­χώς πολλές φορές κάνουν ζημιά στη συνο­λική προ­σπά­θεια.

Θεω­ρείτε ότι ο αντα­γω­νι­σμός αυτός ξεπερνά τα όρια της δημιουρ­γι­κής αντι­πα­ρά­θε­σης;

Ασφαλώς. Σήμερα βλέ­πουμε αυτή την αντι­πα­λό­τητα να μετα­τρέ­πε­ται σε τοξι­κό­τητα. Και δεν είναι τωρινό φαι­νό­μενο, είναι μια μόνιμη παθο­γέ­νεια. Αντί να διε­ξά­γε­ται ένας ουσια­στι­κός διά­λο­γος για το αύριο της χώρας, παρα­τη­ρούμε στελέχη να ανα­λώ­νουν τον χρόνο τους σε επι­θέ­σεις: πού ήταν ο Τσίπρας, τι έκανε, γιατί επα­νήλθε, γιατί είπε το ένα ή το άλλο.

Αυτός ο τρόπος διεκ­δί­κη­σης της ψήφου του λαού είναι εντελώς λαν­θα­σμέ­νος. Το απο­τέ­λε­σμα είναι να κερ­δί­ζει έδαφος ο «ανηλεής» εσω­τε­ρι­κός πόλεμος, αντί να ανα­δει­κνύ­ε­ται η δια­φο­ρε­τική προ­ο­πτική για τη χώρα. Το μέλλον δεν εκφρά­ζε­ται μέσα από τη στείρα αντι­πα­λό­τητα μεταξύ ΠΑΣΟΚ και ΣΥΡΙΖΑ.

Οι δημο­σκο­πή­σεις, παρά τις όποιες ενστά­σεις μπορεί να έχει κανείς για τη φωτο­γρα­φική απο­τύ­πωση της στιγμής, δεί­χνουν μια κοι­νω­νική απαί­τηση για αλλαγή. Πώς μπορεί να επι­τευ­χθεί αυτή;

Η ουσία είναι μία: ο κόσμος ζητά πολι­τική αλλαγή. Αυτή η αλλαγή δεν πρό­κει­ται να έρθει με την επα­νε­κλογή της σημε­ρι­νής κυβέρ­νη­σης της Νέας Δημο­κρα­τίας του κύριου Μητσο­τάκη. Από εκεί ξεκι­νάμε.

Όμως, την ίδια στιγμή υπάρχει ένας έντονος κατα­κερ­μα­τι­σμός των προ­ο­δευ­τι­κών και αρι­στε­ρών δυνά­μεων. Βλέ­πουμε χαμηλά ποσοστά, μετα­κι­νή­σεις στε­λε­χών και παρα­σκη­νια­κές δια­πραγ­μα­τεύ­σεις. Είναι λογικό ενόψει κάλπης ο καθένας να θέλει να μετρή­σει τις δυνά­μεις του, αλλά όταν η αντι­πα­ρά­θεση εγκλω­βί­ζε­ται στη δια­σφά­λιση των κομ­μα­τι­κών μηχα­νι­σμών και στην επι­βί­ωση των ηγεσιών, αυτό δεν ενδια­φέ­ρει την κοι­νω­νία. Η κοι­νω­νία θέλει λύσεις για το σήμερα και το αύριο.

Πώς βλέπετε την πορεία του ΣΥΡΙΖΑ και τη στρα­τη­γική που ακο­λου­θεί ο Αλέξης Τσίπρας σε αυτή τη φάση;

Εγώ ανήκω σε αυτόν τον χώρο και, παρότι προ­σπαθώ να είμαι αντι­κει­με­νι­κός, η οπτική μου εκκινεί από αυτή τη δια­δρομή. Βλέπω ότι πλέον ασκεί­ται μια πολι­τική θέσεων με ουσία. Υπάρχει μια έκδηλη ωρι­μό­τητα στην πολι­τική πρόταση που κατα­θέ­τει ο Αλέξης Τσίπρας.

Δεν επιζητά τις ρήξεις για τις ρήξεις, ούτε τις άγονες αντι­πα­ρα­θέ­σεις. Αντί­θετα, όταν δημιουρ­γού­νται εντά­σεις που προ­κα­λούν τεχνη­τές συγκρού­σεις –όπως στο ευαί­σθητο πεδίο της υγείας– παρεμ­βαί­νει για να χαμη­λώ­σει τους τόνους και να επι­κε­ντρω­θεί στην ουσία. Η αρι­στερή, προ­ο­δευ­τική πρόταση εμφα­νί­ζε­ται πλέον πολύ πιο ώριμη.

Βλέ­πουμε επίσης μια προ­σπά­θεια ανα­νέ­ω­σης με νέα πρόσωπα. Είναι επαρκής αυτή η επιλογή;

Θεωρώ πως είναι κομ­βι­κής σημα­σίας. Αν ο Αλέξης Τσίπρας επι­χει­ρούσε να προ­χω­ρή­σει δια­τη­ρώ­ντας την ίδια ακριβώς δομή και τα ίδια πρόσωπα που καθο­δη­γού­σαν τον ΣΥΡΙΖΑ όπως ήταν παλιά, το εγχεί­ρημα θα ήταν κατα­δι­κα­σμένο. Η κοι­νω­νία ζητά το και­νούρ­γιο, τόσο σε ιδέες όσο και σε πρόσωπα.

Όταν ο πολίτης βλέπει συνεχώς τα ίδια στελέχη που δρα­στη­ριο­ποιού­νται για δεκα­ε­τίες στην πρώτη γραμμή, νιώθει ότι τίποτα δεν αλλάζει. Πρέπει να δοθεί χώρος σε νέους ανθρώ­πους, με φρέσκες ιδέες και ικα­νό­τη­τες, να βγουν μπροστά. Παράλ­ληλα, όμως, απαι­τεί­ται μια λεπτή ισορ­ρο­πία: δεν μπορείς να πετά­ξεις στο περι­θώ­ριο την εμπει­ρία των παλαιό­τε­ρων στε­λε­χών. Χρειά­ζε­ται μπό­λια­σμα της νέας γενιάς με την παλιά.

Ζούμε σε μια εποχή που τα μεγάλα ποσοστά των κομ­μά­των, της τάξης του 40% και 45% ανήκουν στο παρελ­θόν. Η αυτο­δυ­να­μία φαί­νε­ται δύσκο­λος στόχος για όλους. Θεω­ρείτε ότι η ελλη­νική κοι­νω­νία και το πολι­τικό σύστημα είναι έτοιμα για κυβερ­νή­σεις συνερ­γα­σίας;

Η κοι­νω­νία θέλει τις συνερ­γα­σίες. Θέλει ανθρώ­πους που να μπορούν να συνεν­νοη­θούν και να εκφρά­σουν τα προ­βλή­ματά της με νέο πνεύμα. Το ερώτημα είναι αν δια­θέ­τουν αυτή την κουλ­τούρα συνερ­γα­σίας τα ίδια τα κόμματα και οι κομ­μα­τι­κοί μηχα­νι­σμοί.

Πιστεύω ακρά­δα­ντα ότι η κοι­νω­νία έχει απο­κτή­σει αυτή την κουλ­τούρα πολύ πριν από το πολι­τικό προ­σω­πικό. Θυμη­θείτε τι έγινε όταν κατα­τέ­θηκε η πρόταση για την απλή ανα­λο­γική: πολλοί εξε­πλά­γη­σαν, διε­ρω­τώ­με­νοι πως θα υπάρ­ξουν συνερ­γα­σίες χωρίς την κατάλ­ληλη κουλ­τούρα.

Όμως, ο ρόλος της πολι­τι­κής είναι να εκπαι­δεύει την κοι­νω­νία και να δείχνει τον δρόμο, όχι να πελα­γο­δρο­μεί. Η απλή ανα­λο­γική και η κουλ­τούρα των συνεν­νο­ή­σεων επι­βάλ­λουν να μην γκρε­μί­ζο­νται οι γέφυρες επι­κοι­νω­νίας. Ακόμη κι αν υπάρ­χουν δια­φω­νίες πριν από τις κάλπες, πρέπει να υπάρχει το έδαφος για συγκλί­σεις την επόμενη μέρα. Η πολι­τική δια­δι­κα­σία δεν είναι αγώνας ταχύ­τη­τας 100 μέτρων, είναι μαρα­θώ­νιος. Απαι­τεί­ται δια­χεί­ριση δυνά­μεων ώστε να πειστεί ο κόσμος ότι οικο­δο­μεί­ται κάτι πραγ­μα­τικά και­νούρ­γιο, με σύνθεση φρε­σκά­δας και εμπει­ρίας.