16 Μαϊου 1912: Η παράδοση της Ρόδου από τους Τούρκους στους Ιταλούς – H Μάχη της Ψίνθου με τον στρατηγό Αμέλιο

Υπάρ­χουν ημε­ρο­μη­νί­ες που δεν ανή­κουν μόνο στα βι­βλία της Ιστο­ρί­ας. Ανή­κουν στη συλ­λο­γι­κή μνήμη ενός τόπου. Στιγ­μές που άλ­λα­ξαν τη μοίρα της Ρόδου και άφη­σαν ανε­ξί­τη­λο απο­τύ­πω­μα στις ζωές των αν­θρώ­πων της.

Γρά­φει ο Χρή­στος Μυ­στι­λιά­δης – enlefko

Η 16η Μαΐου 1912 είναι μία από αυτές τις ημέ­ρες.

Στην ορει­νή Ψίνθο, μέσα σε κα­πνούς, πυ­ρο­βο­λι­σμούς και την αγω­νία ενός ολό­κλη­ρου νη­σιού, γρά­φτη­κε το τε­λευ­ταίο κε­φά­λαιο της οθω­μα­νι­κής κυ­ριαρ­χί­ας στη Ρόδο. Εκεί όπου συ­γκρού­στη­καν στρα­τοί, αυ­το­κρα­το­ρί­ες και ιστο­ρι­κές επο­χές, ξε­κι­νού­σε μια νέα πε­ρί­ο­δος για τα Δω­δε­κά­νη­σα.

Σαν σή­με­ρα 16 Μαΐου 1912 έγινε η πα­ρά­δο­ση της τουρ­κι­κής φρου­ράς στον Ιταλό στρα­τη­γό Giovanni Ameglio στην Ψίνθο, και μπήκε τέλος στη σύ­ντο­μη αλλά κα­θο­ρι­στι­κή Μάχη της Ρόδου κατά τον Ιτα­λο­τουρ­κι­κό Πό­λε­μο. Οι ιτα­λι­κές δυ­νά­μεις αριθ­μού­σαν πε­ρί­που 9.000-10.400 άν­δρες, υπο­στη­ρι­ζό­με­νοι από τα πλοία του στό­λου του Ιτα­λι­κού Βα­σι­λι­κού Ναυ­τι­κού.

Η κα­θο­ρι­στι­κή αυτή στιγ­μή της το­πι­κής ιστο­ρί­ας εκτυ­λί­χθη­κε ως εξής:

Μετά την επι­τυ­χη­μέ­νη από­βα­ση των ιτα­λι­κών στρα­τευ­μά­των στην Καλ­λι­θέα στις 4 Μαΐου, οι Οθω­μα­νοί στρα­τιώ­τες υπο­χώ­ρη­σαν και οχυ­ρώ­θη­καν στο ορει­νό χωριό της Ψίν­θου, όπου και έδω­σαν την τε­λευ­ταία τους αντί­στα­ση.

Η πε­ρι­κύ­κλω­ση

Στις 15 Μαΐου, ο στρα­τη­γός Αμέ­λιο εξα­πέ­λυ­σε απο­φα­σι­στι­κή επί­θε­ση, πε­ρι­κυ­κλώ­νο­ντας τις τουρ­κι­κές δυ­νά­μεις από τρεις πλευ­ρές, με την υπο­στή­ρι­ξη πυρών από το ιτα­λι­κό ναυ­τι­κό. Η πε­ριο­χή με­τα­τρά­πη­κε σε πεδίο σφο­δρών συ­γκρού­σε­ων. Οι κά­τοι­κοι του χω­ριού πα­ρα­κο­λου­θού­σαν με φόβο και αγω­νία τις εξε­λί­ξεις, γνω­ρί­ζο­ντας πως η έκ­βα­ση της μάχης θα κα­θό­ρι­ζε το μέλ­λον της Ρόδου.

Η πα­ρά­δο­ση

Στις 16 Μαΐου, έπει­τα από εννέα ώρες σκλη­ρών μαχών, η τουρ­κι­κή φρου­ρά υπέ­κυ­ψε. Οι Τούρ­κοι στρα­τιώ­τες πα­ρέ­δω­σαν τον έλεγ­χο του νη­σιού στους Ιτα­λούς, γε­γο­νός που ση­μα­το­δό­τη­σε την αρχή της Ιτα­λο­κρα­τί­ας στα Δω­δε­κά­νη­σα.

Ογδό­ντα τρεις Τούρ­κοι σκο­τώ­θη­καν στην Ψίνθο, εί­κο­σι έξι τραυ­μα­τί­στη­καν και 983 πα­ρα­δό­θη­καν. Από την ιτα­λι­κή πλευ­ρά ανα­φέρ­θη­καν τέσ­σε­ρις νε­κροί και εί­κο­σι έξι τραυ­μα­τί­ες στην τε­λι­κή μάχη.

Μετά από σχε­δόν τέσ­σε­ρις αιώ­νες μου­σουλ­μα­νι­κής κυ­ριαρ­χί­ας, η Ρόδος περ­νού­σε πλέον σε χρι­στια­νι­κό κρά­τος, ανοί­γο­ντας ένα νέο και σύν­θε­το ιστο­ρι­κό κε­φά­λαιο για το νησί και τα Δω­δε­κά­νη­σα.

Σή­με­ρα, 114 χρό­νια μετά, η Ψίν­θος δεν είναι απλώς ένα όμορ­φο χωριό της Ρόδου.

Είναι τόπος ιστο­ρι­κής μνή­μης. Ένας τόπος όπου ακού­στη­κε ο από­η­χος μιας επο­χής που έσβη­νε και μιας άλλης που γεν­νιό­ταν.

Κάθε πέτρα, κάθε μο­νο­πά­τι και κάθε παλιά φω­το­γρα­φία εκεί­νων των ημε­ρών κου­βα­λά ακόμη τη σιω­πη­λή μαρ­τυ­ρία των γε­γο­νό­των. Και ίσως αυτό να είναι το πιο συ­γκλο­νι­στι­κό στοι­χείο της Ιστο­ρί­ας: ότι συ­νε­χί­ζει να ζει μέσα στους τό­πους και στους αν­θρώ­πους που θυ­μού­νται.

Για τη Ρόδο, η 16η Μαΐου 1912 δεν είναι απλώς μια ημε­ρο­μη­νία. Είναι μια στιγ­μή βαθιά χα­ραγ­μέ­νη στη μνήμη του τόπου.