“Αιγιαλίτιδα Ζώνη”- Άρθρο του κ. Αθανασίου Κοσσιώρη

Κάθε κράτος ασκεί την πλήρη κυριαρ­χία του στο έδαφός του. Τα παρά­κτια κράτη καθιέ­ρω­σαν μια θαλάσ­σια ζώνη, για λόγους αμυ­ντι­κούς, η οποία ονο­μά­ζε­ται αιγια­λί­τιδα ζώνη ή χωρική θάλασσα ή χωρικά ύδατα (territorial waters). Η ζώνη αυτή περι­λαμ­βά­νει τα ύδατα, το βυθό, το υπέ­δα­φος, και τον εναέριο χώρο. Σε αυτήν, το παρά­κτιο κράτος έχει πλήρη κυριαρ­χικά δικαιώ­ματα, όπως αυτά που έχει στο χερσαίο έδαφός του. Από τη ζώνη αυτή έχουν δικαί­ωμα να περνούν ιδιω­τικά και κρατικά πλοία ξένων χωρών, προς διευ­κό­λυνση της διε­θνούς ναυ­σι­πλο­ΐας, εφόσον πραγ­μα­το­ποιούν αβλαβή διέ­λευση (Innocent passage). Κατά την αβλαβή διέ­λευση ο διά­πλους πρέπει να είναι στα­θε­ρός και ταχύς, τα πολε­μικά δεν μπορούν να κάνουν γυμνά­σια ή ελιγ­μούς, οφεί­λουν να έχουν καλυμ­μένα τα πυρο­βόλα τους τα δε υπο­βρύ­χια να κινού­νται στην επι­φά­νεια και γενικά να μη βλά­πτουν την ειρήνη, την ασφά­λεια και την ομαλή λει­τουρ­γία του παρά­κτιου κράτους.

Το πλάτος αυτής της ζώνης ιστο­ρικά κατά καιρούς πέρασε από διάφορα στάδια. Ξεκί­νησε από το βελη­νε­κές των πυρο­βό­λων (Terrae potestas finitur ubi finitur armorum vis = H κατοχή των εδαφών τελειώ­νει εκεί που τελειώ­νει η δύναμις των όπλων), πέρασε στα 3 ναυτικά μίλια, στα 6ν.μ. και τελικά κατέ­ληξε μέχρι τα 12ν.μ. με την τελευ­ταία Σύμβαση του Montego-Bay για το Δίκαιο της Θάλασ­σας (1982).

Είπαμε εξ αρχής ότι αυτή η ζώνη είναι για την εξα­σφά­λιση της άμυνας του κράτους. Από τις αρχές του περα­σμέ­νου αιώνα ο άνθρω­πος κατέ­κτησε τον αέρα με το αερο­πλάνο, το οποίο σιγά-σιγά άρχισε να χρη­σι­μο­ποιεί­ται και για πολε­μι­κές επι­χει­ρή­σεις. Η ταχύ­τητα προ­σβο­λής από αέρος, οδήγησε στη διεύ­ρυνση της αιγια­λί­τι­δας ζώνης, ώστε να παρέ­χε­ται περισ­σό­τε­ρος χρόνος αμυ­ντι­κής αντι­δρά­σεως.

Έτσι η Ελλάδα, μετά τη Μικρα­σια­τική κατα­στροφή, που εξω­θή­θηκε στη θάλασσα του Αιγαίου από τα παράλια της Μικράς Ασίας ( «σας ρίξαμε στη θάλασσα», ακού­γε­ται ο κομπα­σμός κάποιων ηγετών της γεί­το­νος – χωρίς να κατα­λα­βαί­νουν ότι, έτσι, έμμεσα, παρα­δέ­χο­νται την παρου­σία μας εκεί επί χιλιε­τίες), με νόμο το 1931, καθιέ­ρωσε το πλάτος της αιγια­λί­τι­δας ζώνης στον αέρα στα 10 ν.μ., για λόγους καθαρά αμυ­ντι­κούς.

Εδώ ας κάνουμε μια διευ­κρί­νιση. Φοβού­μαι ότι σε πολλούς δεν έχει γίνει αντι­λη­πτό.

Ο νόμος 5017/1931 «Περί πολι­τι­κής αερο­πο­ρίας» ανα­φέ­ρει: «Αρθρο 2. Το κράτος εξασκεί πλήρη και από­λυ­τον κυριαρ­χίαν επί του ατμο­σφαι­ρι­κού χώρου, όστις υπέρ­κει­ται του εδάφους του. Εν τη εννοία του εν τω παρόντι

νόμω ή τους Κανο­νι­σμούς απα­ντω­μέ­νου «ελλη­νι­κόν έδαφος» περι­λαμ­βά­νο­νται τα χωρικά ύδατα και ο υπερ­κεί­με­νος κατά τα ανωτέρω ατμο­σφαι­ρι­κός χώρος…Άρθρο 9. Επι­τρέ­πε­ται εις την Κυβέρ­νη­σιν, ειση­γή­σει του Υπουρ­γού της Αερο­πο­ρίας να εξα­σφα­λί­ζει δια Π. Δια­ταγ­μά­των τον Κανο­νι­σμόν και την αστυ­νο­μίαν της Αερο­πο­ρίας».

Σε εκτέ­λεση των παρα­πάνω άρθρων 2 και 9 του Νόμου 5017/31 εκδό­θηκε το Π.Διά­ταγμα 6/18 Σεπτεμ­βρίου 1931 «Περί καθο­ρι­σμού πλάτους χωρικών υδάτων όσον αφορά τα ζητή­ματα της αερο­πο­ρίας και της αστυ­νο­μίας αυτής» που περι­λαμ­βά­νει τα εξής: « Ορί­ζο­μεν το πλάτος της ζώνης των χωρικών υδάτων της ανα­φε­ρο­μέ­νης εν τω άρθρω του νόμου5017/31 εις 10 ναυτικά μίλια από των ακτών της επι­κρα­τείας».

Το 1936 εμφα­νί­ζε­ται ο πρώτος ελλη­νι­κός νόμος που ρυθ­μί­ζει απο­κλει­στικά και μόνο το πλάτος της αιγια­λί­τι­δας ζώνης της Ελλάδας επε­κτεί­νο­ντάς το μάλιστα στα 6ν.μ. Έτσι ο Α.Ν.230/36 «Περί καθο­ρι­σμού αιγια­λί­τι­δας ζώνης της Ελλάδος» περι­λαμ­βά­νει το ακό­λουθο άρθρο: «Άρθρον μόνον: Η έκτασις της αιγια­λί­τι­δας ζώνης καθο­ρί­ζε­ται εις έξ ναυτικά μίλια από της ακτής, μη θιγο­μέ­νων των εν ισχύι δια­τά­ξεων των αφο­ρω­σών τας ειδικάς περι­πτώ­σεις, καθ άς η αιγια­λί­τις ζώνη ορί­ζε­ται μείζων ή ελάσσων των έξ ναυ­τι­κών μιλίων».

Οι δια­τά­ξεις που ίσχυαν το 1936 και δεν εθίγη η ισχύς των με την παρα­πάνω δια­τύ­πωση του νόμου ως «ειδικές περι­πτώ­σεις», πρέπει να θεω­ρη­θεί ότι είναι:

Α. Τα τρία χιλιό­με­τρα για τον Τελω­νειακό έλεγχο του άρθρου 85 του ν.1165/1918.

Β. Τα τρία ναυτικά μίλια για τη ρυμούλ­κηση του άρθρου 1 του Α.Ν. της 19/20 Νοεμ­βρίου 1935.

Γ. Τα 10 ν.μ. για το διάπλου της αιγια­λί­τι­δας ζώνης της Ελλάδας σε καιρό πολέμου του ν. ΔΡΜΑ/1913. και

Δ. Τα δέκα ν.μ. για θέματα αερο­πο­ρίας και αστυ­νο­μεύ­σεως αυτής του Π.Δ. της 6/18 Σεπτεμ­βρίου 1931.

Σύμφωνα λοιπόν με την ελλη­νική νομο­θε­σία η αιγια­λί­τιδα ζώνη της Ελλάδας έχει σήμερα και από το 1936 πλάτος 6 ν.μ. με βασική εξαί­ρεση την περί­πτωση της αερο­πο­ρίας και της αστυ­νο­μίας της, όπου η αιγια­λί­τιδα ζώνη έχει πλάτος 10 ν.μ. (Πρό­σφατα (Ιούνιος 2020) η Ελλάδα επε­ξέ­τεινε την αιγια­λί­τιδα ζώνη της στο Ιόνιο στα 12 ν.μ. σε θάλασσα και αέρα).

Εδώ θα πρέπει να διευ­κρι­νι­σθεί και πάλι ότι η δια­φο­ρο­ποί­ηση έγκει­ται στο πλάτος της αιγια­λί­τι­δας ζώνης γενικά και όχι, όπως ανα­φέ­ρε­ται πολλές

φορές στον Τύπο, στο πλάτος του ενα­έ­ριου χώρου μόνο. Η Ελλάδα δηλαδή, ενώ έχει το δικαί­ωμα να καθο­ρί­σει αιγια­λί­τιδα ζώνη πλάτους μέχρι 12 ν.μ., έχει περιο­ρί­σει το δικαί­ωμά της αυτό στα 6ν.μ. γενικά και στα 10 ν.μ. προ­κει­μέ­νου για θέματα αερο­πο­ρίας και αστυ­νο­μεύ­σεως αυτής. Μιλάμε για «μερική χρήση υπάρ­χο­ντος δικαιώ­μα­τος».

Σ’ αυτή τη θαλάσ­σια ζώνη ανάμεσα στα 6 και στα 10 ν.μ. της Ελλάδας, η Τουρκία δεν μπορεί να κάνει αερο­ναυ­τικά γυμνά­σια. Για παρά­δειγμα, μία Τουρ­κική φρεγάτα που φέρει επί του κατα­στρώ­μα­τός της ένα ελι­κό­πτερο Απάτσι, νομίμως κινεί­ται στη ζώνη 6 με 10 ν.μ. Αν όμως το Απάτσι απο­νηω­θεί από το κατά­στρωμα, αμέσως παρα­βιά­ζει την εναέρια αιγια­λί­τιδα ζώνη της Ελλάδας, γιατί αυτή εκτεί­νε­ται στα 10 ν.μ.

Τα αερο­ναυ­τικά γυμνά­σια σχε­διά­ζο­νται. Όταν λοιπόν δεσμεύ­ο­νται περιο­χές της ζώνης 6 με 10 ν.μ., εσκεμ­μένα εκφρά­ζε­ται η πρόθεση παρα­βιά­σεως των κυριαρ­χι­κών δικαιω­μά­των της Ελλάδας και δεν γίνεται «κατά λάθος», λόγω της μεγάλης ταχύ­τη­τας των πολε­μι­κών αερο­πλά­νων και του μικρού χώρου των διεθνών υδάτων, ανάμεσα στα διά­σπαρτα στο Αιγαίο Ελλη­νικά νησιά.

Το δια­φο­ρο­ποι­η­μένο αυτό καθε­στώς της αιγια­λί­τι­δας ζώνης της Ελλάδας ισχύει συνεχώς από το 1931 και η Τουρκία, πάνω από 40 χρόνια, δεν το αμφι­σβή­τησε.

Περαι­τέρω, η Ελλάδα, σύμφωνα με τη Σύμβαση του Σικάγου του 1944, εξέδωσε τις Αερο­ναυ­τι­κές Πλη­ρο­φο­ρίες (Aeronautical Information Publication – AIR GREECE), στην οποία σαφώς ανα­φέ­ρε­ται ότι το πλάτος της αιγια­λί­τι­δας ζώνης της Ελλάδας, για θέματα αερο­πο­ρίας και αστυ­νο­μεύ­σεως αυτής είναι τα 10 ν.μ. Το ίδιο πλάτος εμφα­νί­ζε­ται και στους χάρτες του ICAO.

Όταν ανα­κα­λύ­φθη­καν τα πετρέ­λαια, αρχές της δεκα­ε­τίας του ’70 στον Πρίνο της Θάσου, η Τουρκία άρχισε να παρα­βιά­ζει τον ελλη­νικό εναέριο χώρο μεταξύ 6 και 10 ν.μ., δειλά δειλά στην αρχή και συνεχώς με αυξα­νό­μενη συχνό­τητα μέχρι σήμερα. Έχει γίνει πλέον καθη­με­ρινή πρα­κτική, οι πιλότοι μας να ανα­γκά­ζο­νται να ανα­χαι­τί­ζουν τα τουρ­κικά πολε­μικά αερο­σκάφη που εισέρ­χο­νται στην αιγια­λί­τιδα ζώνη του ενα­έ­ριου χώρου μας.

Η Τουρκία το 1975 ζήτησε από την Ελλάδα να περιο­ρί­σει σε 6 ν.μ. τον Ελλη­νικό εναέριο χώρο, αίτημα που δεν δέχθηκε η Ελλάδα.

Το χαρα­κτη­ρι­στικό με την αιγια­λί­τιδα ζώνη είναι ότι μπορείς να αυξή­σεις τα χωρικά σου ύδατα μέχρις εκεί που σου επι­τρέ­πει το Δίκαιο της Θάλασ­σας ( 12 ν.μ.). Εάν μία χώρα, όπως η Ελλάδα, έχει νόμιμα καθιε­ρώ­σει 10 ή 6 ν.μ., αμφι­σβη­τεί­ται εάν μπορεί να το μειώσει σε 8, 6, ή 3. ν.μ., δεδο­μέ­νου ότι ο

χώρος της αιγια­λί­τι­δας ζώνης θεω­ρεί­ται πλέον, σύμφωνα με τη νομο­θε­σία της, «έδαφος» της ελλη­νι­κής επι­κρά­τειας.

O Ποι­νι­κός μας Κώδικας (Π.Κ., άρθρο 5) μας λέγει ότι οι νόμοι μας εφαρ­μό­ζο­νται για όλες τις πράξεις που τελέ­στη­καν στην ημεδαπή, δηλαδή στο έδαφος της ελλη­νι­κής επι­κρά­τειας. Ως «έδαφος» της ελλη­νι­κής επι­κρά­τειας θεω­ρού­νται όχι μόνο πλοία ή αερο­σκάφη ελλη­νικά οπου­δή­ποτε και αν βρί­σκο­νται, αλλά και η αιγια­λί­τιδα ζώνη, η οποία αναμ­φι­σβη­τή­τως είναι «ημεδαπή». Σ’ αυτό συμ­φω­νούν όλοι οι ερμη­νευ­τές του δικαίου: Στάικος, Μανω­λε­δά­κης, Ζησιά­δης, Χορ­τά­τος, Γεωρ­γά­κης, Γάφος, Ευστα­θιά­δης, κλπ.).

Σε ένα άλλο άρθρο του Π.Κ. (138) και υπό τον τίτλο «Προ­δο­σία της χώρας», δια­βά­ζουμε ότι όποιος επι­χει­ρεί να απο­σπά­σει από το ελλη­νικό κράτος έδαφος που ανήκει σ’ αυτό ή να συγ­χω­νεύ­σει έδαφος του ελλη­νι­κού κράτους σε άλλη Πολι­τεία, τιμω­ρεί­ται με την εσχάτη των ποινών.

Ίσως να μη στοι­χειο­θε­τεί­ται η νομο­τυ­πική μορφή του άρθρου 138, βρείτε μου όμως ποια κυβέρ­νηση και ποιός πολι­τι­κός, με έντονες τάσεις πολι­τι­κής αυτο­κτο­νίας, θα δια­κιν­δύ­νευε να μειώσει τα 10 ν.μ. της αιγια­λί­τι­δας ζώνης μας και να επω­μι­σθεί τον τίτλο του «προδότη», τον οποίο θα έσπευδε η αντι­πο­λί­τευση να του προσ­δώ­σει, γιατί απέ­σπασε από το ελλη­νικό κράτος «έδαφος» που του ανήκει;

Αθα­νά­σιος Κοσ­σιώ­ρης

Ρόδος, Οκτώ­βριος 2020