Τα «στενόχωρα» μαθηματικά του ελληνικού τουρισμού-Γιατί απέτυχε παταγωδώς η διεύρυνση της σεζόν στο Νότιο Αιγαίο;

Επτά κρίσιμα ερω­τή­ματα για πολι­τική ηγεσία, επι­χει­ρη­μα­τίες και εργα­ζό­με­νους. Σε σταυ­ρο­δρόμι μεγάλων απο­φά­σεων βρί­σκε­ται ο του­ρι­σμός όπως δεί­χνουν τα ευρή­ματα μελέτης του Ξενο­δο­χεια­κού Επι­με­λη­τη­ρίου Ελλάδας. Οι προ­κλή­σεις και τα εμπόδια.

Απο­κα­λυ­πτικά όσο και ανη­συ­χη­τικά για το μέλλον απο­δεί­χθη­καν τα ευρή­ματα της μελέτης για την «Επο­χι­κό­τητα του του­ρι­σμού στην Ελλάδα» του Ινστι­τού­του Του­ρι­στι­κών Ερευνών και Προ­βλέ­ψεων (ΙΤΕΠ) του Ξενο­δο­χεια­κού Επι­με­λη­τη­ρίου Ελλάδας (ΞΕΕ), που παρου­σιά­στηκε μόλις χθες.

Η απόφαση του ΞΕΕ να στρέψει τις μελέτες του ΙΤΕΠ πιο βαθιά, στην ανάλυση των στοι­χείων στο επίπεδο των περι­φε­ρειών της χώρας, έβγαλε λαβράκι. Επι­βε­βαί­ωσε πως η κατα­γραφή των επι­δό­σεων του του­ρι­σμού στο σύνολο της χώρας έχει σχετική και μόνο αξία.

Τι πραγ­μα­τικά συμ­βαί­νει στις του­ρι­στι­κές περιο­χές απο­κα­λύ­πτε­ται από τα στοι­χεία στις περι­φέ­ρειες. Η πλήρης εικόνα, μάλιστα, θα απο­κα­λυ­φθεί όταν η ανάλυση των δεδο­μέ­νων επε­κτα­θεί εντός των περι­φε­ρειών όπου κατα­γρά­φο­νται, ήδη, μεγάλες απο­κλί­σεις.

Η μελέτη φέρνει στην επι­φά­νεια τα στε­νό­χωρα μαθη­μα­τικά του ελλη­νι­κού του­ρι­σμού και υπο­χρε­ώ­νει την πολι­τική ηγεσία και όσους εμπλέ­κο­νται στον χώρο (επι­χει­ρη­μα­τίες, εργα­ζό­με­νους) να τοπο­θε­τη­θούν σε κρίσιμα ερω­τή­ματα.

Ερώτημα 1: Μπορεί το 4 ή το 6 να ισούται με 12; Μπορεί, δηλαδή, ένας τομέας όπως ο του­ρι­σμός να θεω­ρεί­ται ατμο­μη­χανή της οικο­νο­μίας όταν λει­τουρ­γεί μόλις τέσ­σε­ρις μήνες το καλο­καίρι, αλλά επι­διώ­κει να συντη­ρεί επι­χει­ρή­σεις όλο τον χρόνο;

Όπως προ­κύ­πτει από τη μελέτη, σε μόλις τέσ­σε­ρις μήνες (Ιούνιος-Σεπτέμβριος) το 2013 ήρθε για δια­κο­πές στη χώρα μας το 69,68% όλων των ξένων του­ρι­στών. Το ποσοστό φθάνει στα όρια του «πατείς με πατώ σε» (86,5%) αν υπο­λο­γί­σει κανείς το διά­στημα Μαΐου-Οκτωβρίου (έξι μήνες).

Ερώτημα 2: Πώς γίνεται η «γάγ­γραινα» της επο­χι­κό­τη­τας να εκτο­ξεύ­θηκε ραγδαία αμέσως μετά τους Ολυ­μπια­κούς Αγώνες της Αθήνας και παρά το λίφτινγκ στις μονάδες της πρω­τεύ­ου­σας και τα νέα ξενο­δο­χεία που δημιουρ­γή­θη­καν στις δημο­φι­λέ­στε­ρες του­ρι­στι­κές περιο­χές της χώρας;

Τα ευρή­ματα της μελέτης είναι εύγλωττα. Στα τέλη της δεκα­ε­τίας του ’90 και μέχρι τους Ολυ­μπια­κούς Αγώνες της Αθήνας η επο­χι­κό­τητα εμφα­νί­ζε­ται σταθερή. Αμέσως μετά άρχισε να σκαρ­φα­λώ­νει, ενώ μετά την εκδή­λωση της παγκό­σμιας οικο­νο­μι­κής κρίσης απο­γειώ­θηκε.

Ερώτημα 3: Γιατί απέ­τυ­χαν πατα­γω­δώς να διευ­ρύ­νουν την του­ρι­στική περίοδο όλοι οι επεν­δυ­τι­κοί νόμοι της τελευ­ταίας 15ετίας, παρά τον πακτωλό επι­δο­τή­σεων για δημιουρ­γία νέων μονάδων κυρίως στο Νότιο Αιγαίο και στην Κρήτη;

Από τη μελέτη προ­κύ­πτει ότι οι δύο περιο­χές με την υψη­λό­τερη συγκέ­ντρωση ξενο­δο­χεια­κού δυνα­μι­κού (Νότιο Αιγαίο, Κρήτη) όπου υλο­ποι­ή­θηκε ο κύριος όγκος επεν­δύ­σεων για νέα ξενο­δο­χεία, απο­τε­λούν και τις «πρω­τα­θλή­τριες» της επο­χι­κό­τη­τας μαζί με τα Ιόνια Νησιά. Τα σκήπτρα της επο­χι­κό­τη­τας απέ­σπα­σαν το 2013 τα νησιά του Ιονίου (60,5%), ενώ ακο­λου­θούν σε από­σταση βρα­χείας κεφαλής η περιοχή του Νότιου Αιγαίου (55,8%) και η Κρήτη (54,9%).

Ερώτημα 4: Γιατί η επο­χι­κό­τητα οξύν­θηκε τα τελευ­ταία χρόνια πολύ περισ­σό­τερο απ’ ό,τι στις αντα­γω­νί­στριες χώρες;

Θα μπο­ρούσε κανείς να επι­κα­λε­στεί την αύξηση της ζήτησης για τη χώρα μας την τελευ­ταία διετία. Όμως, η επο­χι­κό­τητα εξα­κο­λού­θησε να οξύ­νε­ται και κατά τη διάρ­κεια της τετρα­ε­τίας 2008-2012 όταν η του­ρι­στική κίνηση προς τη χώρα μας έκανε βουτιά.

Ερώτημα 5: Υπάρχει σχέδιο ώστε να «ξεφου­σκώ­σει» η έντονη επο­χι­κό­τητα του ελλη­νι­κού του­ρι­σμού και να δια­χυ­θεί σε περισ­σό­τε­ρους μήνες το του­ρι­στικό ρεύμα προς τη χώρα μας;

Όπως προ­κύ­πτει από τη μελέτη οι τρεις βασικές δεξα­με­νές για να αντλή­σει ο ελλη­νι­κός του­ρι­σμός πρό­σθετη πελα­τεία σε μήνες εκτός αιχμής είναι οι επι­σκέ­πτες τρίτης ηλικίας, οι του­ρί­στες από χώρες όπως η Κίνα, η Ιαπωνία, οι ΗΠΑ και η Τουρκία, αλλά και ο εσω­τε­ρι­κός του­ρι­σμός.

Και στις τρεις περι­πτώ­σεις, ωστόσο, η στρό­φιγγα εμφα­νί­ζε­ται κλειστή προς το παρόν. Στην περί­πτωση του του­ρι­σμού τρίτης ηλικίας μελέτες υπάρ­χουν, αλλά ουδέ­ποτε, για παρά­δειγμα, έγινε συστη­μα­τική προ­σπά­θεια προ­σέλ­κυ­σης Ευρω­παίων συντα­ξιού­χων σε μεγά­λους αριθ­μούς μέσω συμ­φω­νιών με τα ασφα­λι­στικά τους ταμεία.

Στην περί­πτωση του­ρι­στών από προ­ο­ρι­σμούς όπως η Κίνα, η Ιαπωνία και οι ΗΠΑ υπάρχει τερά­στιο κενό απ’υθείας αερο­πο­ρι­κών συν­δέ­σεων με την Αθήνα. Ο δε εσω­τε­ρι­κός του­ρι­σμός έχει καταρ­ρεύ­σει (μείωση 40-50% μέχρι πέρυσι). Κύριος λόγος η δρα­μα­τική συρ­ρί­κνωση των προ­γραμ­μά­των κοι­νω­νι­κού του­ρι­σμού.

Ερώτημα 6: Πόσους ξένους επι­σκέ­πτες είναι δια­τε­θει­μένη να φιλο­ξε­νεί η Ελλάδα το καλο­καίρι χωρίς να δημιουρ­γη­θούν εκρη­κτι­κές κατα­στά­σεις στις δημο­φι­λέ­στε­ρες του­ρι­στι­κές περιο­χές;

Όταν η Ελλάδα υπο­δε­χό­ταν περί τα 12-13 εκατ. επι­σκέ­πτες με δείκτη επο­χι­κό­τη­τας γύρω στο 50% αυτό σήμαινε πως το καλο­καίρι έκαναν δια­κο­πές στη χώρα μας περίπου 6-7 εκατ. του­ρί­στες. Φέτος οι ξένοι επι­σκέ­πτες θα αγγί­ξουν τα 20 εκατ. (πάνω από 21,5 εκατ. μαζί με τους επι­βά­τες κρουα­ζιε­ρό­πλοιων). Αυτό σημαί­νει, μετά την αναγωγή των στοι­χείων, πως στο διά­στημα Ιουνίου-Σεπτεμβρίου στρι­μώ­χτη­καν στις ελλη­νι­κές παρα­λίες του­λά­χι­στον 14 εκατ. ξένοι του­ρί­στες. Διπλά­σιοι απ’ ό,τι πριν από λίγα μόλις χρόνια. Ό,τι αυτό συνε­πά­γε­ται για την ποιό­τητα των παρε­χό­με­νων υπη­ρε­σιών και την επι­βά­ρυνση υπο­δο­μών και ανθρώ­πων στις του­ρι­στι­κές περιο­χές και την υπε­ρεκ­με­τάλ­λευση φυσικών πόρων (όπως το νερό).

Ερώτημα 7: Μπορεί να διεκ­δι­κεί τη μερίδα του λέοντος των επι­δο­τή­σεων στη σημε­ρινή Ελλάδα ένας τομέας ο οποίος εξα­σφα­λί­ζει επίπεδα απα­σχό­λη­σης ελά­χι­στων μηνών;

Ήταν αρκετή μία διετία εκρη­κτι­κής ανά­πτυ­ξης του του­ρι­σμού για να οργιά­σει η αδήλωτη εργασία στις του­ρι­στι­κές περιο­χές (σε ξενο­δο­χεία και επι­χει­ρή­σεις επι­σι­τι­σμού). Τα στοι­χεία, άλλωστε, είναι πολύ «φρέσκα» για να τα προ­σπε­ρά­σει κανείς.

capital.gr