Γ. Βαληνάκης: H Τουρκία επιχειρεί να εγκλωβίσει την Ελλάδα στο δίλημμα «στρατιωτική κλιμάκωση ή αδράνεια»

Κοντά σε οριο­θέ­τη­ση Απο­κλει­στι­κής Οι­κο­νο­μι­κής Ζώνης (ΑΟΖ) με Αί­γυ­πτο και Λιβύη βρέ­θη­κε η Ελ­λά­δα το 2009, εξη­γεί ο Γιάν­νης Βα­λη­νά­κης στο in.gr.

O υφυ­πουρ­γός Eξω­τε­ρι­κών της πε­ριό­δου Κα­ρα­μαν­λή (2004-2009), επι­ση­μαί­νει ότι η επί­τευ­ξη συμ­φω­νιών επι­τάσ­σει «λο­γι­κές αμοι­βαί­ες πα­ρα­χω­ρή­σεις» προ­κει­μέ­νου «να δια­σω­θεί το μεί­ζον».

Πα­ράλ­λη­λα, ση­μειώ­νει ότι ακόμα και τώρα η Ελ­λά­δα μπο­ρεί να κη­ρύ­ξει ΑΟΖ με το κα­θε­στώς Σά­ρατζ, ενώ εκτι­μά πως Αθήνα-Κάιρο δεν είναι κοντά σε συμ­φω­νία οριο­θέ­τη­σης.

Επι­πλέ­ον, το­νί­ζει πως η Τουρ­κία επι­χει­ρεί να εγκλω­βί­σει την Ελ­λά­δα στο δί­λημ­μα «στρα­τιω­τι­κή κλι­μά­κω­ση ή αδρά­νεια», προ­τεί­νο­ντας μια «έξυ­πνη στρα­τη­γι­κή» ανά­σχε­σης της τουρ­κι­κής προ­κλη­τι­κό­τη­τας από πλευ­ράς Αθή­νας.

Τέλος, μιλά για το εν­δε­χό­με­νο προ­σφυ­γής στη «Χάγη» αλλά και για το νέο του βι­βλίο.

Tο 2009, ενόσω ήσα­σταν υφυ­πουρ­γός Εξω­τε­ρι­κών, Ελ­λά­δα-Λιβύη έφτα­σαν κοντά σε οριο­θέ­τη­ση ΑΟΖ. Τι συ­νέ­βη και δεν υπήρ­ξε συμ­φω­νία;

Πολ­λοί δεν αντι­λαμ­βά­νο­νται ότι στις δια­πραγ­μα­τεύ­σεις οριο­θέ­τη­σης με μια χώρα, έχει και η ξένη χώρα τις θέ­σεις της. Αν θέ­λεις μια δι­με­ρή συμ­φω­νία, πρέ­πει να βρε­θεί ένα κοινό ση­μείο ισορ­ρο­πί­ας με λο­γι­κές αμοι­βαί­ες πα­ρα­χω­ρή­σεις. Μέχρι το 2004, στην ελ­λη­νι­κή εξω­τε­ρι­κή πο­λι­τι­κή δεν υπήρ­χε η σκέψη για οριο­θέ­τη­ση ΑΟΖ  με άλλες χώρες, πλην της Τουρ­κί­ας. Τότε, αλ­λά­ζο­ντας το ελ­λη­νι­κό «δόγμα ακι­νη­σί­ας», ξε­κί­νη­σα μυ­στι­κές δια­πραγ­μα­τεύ­σεις με Λιβύη, Αί­γυ­πτο και Αλ­βα­νία.

Το 2009 που χά­σα­με τις εκλο­γές ήμα­σταν πολύ κοντά στην επί­τευ­ξη των στό­χων μας. Εί­χα­με υπο­γρά­ψει συμ­φω­νία οριο­θέ­τη­σης με την Αλ­βα­νία, ενώ ήμα­σταν κοντά με Λιβύη και Αί­γυ­πτο, με την έν­νοια ότι είχαν προσ­διο­ρι­στεί οι εκα­τέ­ρω­θεν θέ­σεις και έμενε η γε­φύ­ρω­σή τους.

Εκεί, ο πο­λι­τι­κός που επι­διώ­κει το εθνι­κό συμ­φέ­ρον πρέ­πει να πάρει τη με­γά­λη από­φα­ση και να κόψει τον γόρ­διο δεσμό. Να κάνει μια πα­ρα­χώ­ρη­ση, να κερ­δί­σει μια αντί­στοι­χη από την άλλη πλευ­ρά, και τα δύο μέρη να κα­τα­λή­ξουν σε συμ­φω­νία. Αυτό προ­λά­βα­με και κά­να­με με την Αλ­βα­νία αλλά δυ­στυ­χώς η προ­σπά­θεια εγκα­τα­λεί­φθη­κε ου­σια­στι­κά μετά το 2009, με συ­νέ­πεια την τρα­γι­κή κο­ρύ­φω­ση με το τουρ­κο­λι­βυ­κό μνη­μό­νιο.

Έτσι, σή­με­ρα πα­νη­γυ­ρί­ζου­με ανα­γκα­στι­κά για την οριο­θέ­τη­ση με την Ιτα­λία, η οποία υπό άλλες συν­θή­κες, θα ήταν μια απλή συμ­φω­νία.

Φέρει ευ­θύ­νη η τότε ελ­λη­νι­κή κυ­βέρ­νη­ση ή μήπως οι λι­βυ­κές αξιώ­σεις οδή­γη­σαν την Αθήνα σε υπα­να­χώ­ρη­ση;

Σε μια δια­πραγ­μά­τευ­ση, κάθε πλευ­ρά ξε­κι­νά με μια μα­ξι­μα­λι­στι­κή πα­ρά­θε­ση των δι­καιω­μά­των της που απορ­ρέ­ουν από το Διε­θνές Δί­καιο της Θά­λασ­σας.  Αυτό έκανε η Λιβύη, αυτό φυ­σι­κά κά­να­με κι εμείς. Όμως στη συ­νέ­χεια προ­χω­ρή­σα­με αρ­κε­τά.

Από εκεί και πέρα, ή θε­ω­ρείς ότι το μέλ­λον θα είναι κα­λύ­τε­ρο και στα­μα­τάς πε­ρι­μέ­νο­ντάς το, ή αξιο­λο­γείς ως επι­κίν­δυ­νη εκ­κρε­μό­τη­τα -γιατί αντα­γω­νί­ζε­σαι την Τουρ­κία που κα­ρα­δο­κεί- και ανα­γκα­στι­κά στη συμ­φω­νία θα φτά­σεις με ένα βαθμό συμ­βι­βα­σμών. Κά­ποιοι όμως φα­ντά­ζο­νται ότι μα­στι­γώ­νεις τον γεί­το­να κι αυτός σου πα­ρα­δί­δε­ται αμα­χη­τί, ή ότι θα συ­γκλο­νι­στεί από τα επι­χει­ρή­μα­τά σου. Άρα, είναι και θέμα πο­λι­τι­κής διο­ρα­τι­κό­τη­τας.

Δεν επιρ­ρί­πτω ευ­θύ­νες σε όσους δεν προ­χώ­ρη­σαν τις συμ­φω­νί­ες. Βέ­βαια όταν κυ­νη­γού­σα εντα­τι­κά τις οριο­θε­τή­σεις αυτές που θα τε­τρα­πλα­σί­α­ζαν τον εθνι­κό χώρο, κά­ποιοι χα­μο­γε­λού­σαν που ασχο­λού­μαι με ένα ασή­μα­ντο θέμα. Δυ­στυ­χώς, η Ιστο­ρία τα έφερε έτσι, που Λιβύη και Τουρ­κία επέ­φε­ραν ένα με­γά­λο πλήγ­μα στα ελ­λη­νι­κά συμ­φέ­ρο­ντα.

Άρα, η Λιβύη «χά­θη­κε» για την Ελ­λά­δα;

Όχι ακόμη. Μπο­ρού­με να οριο­θε­τή­σου­με και τώρα ΑΟΖ με τη Λιβύη. Μετά την οριο­θέ­τη­ση με την Ιτα­λία, «ακου­μπή­σα­με» την ΑΟΖ της Λι­βύ­ης, δυ­τι­κά και νο­τιο­δυ­τι­κά της Κρή­της. Μπο­ρού­με ακόμα και τώρα, παρά το τουρ­κο­λι­βυ­κό μνη­μό­νιο, να επι­διώ­ξου­με οριο­θέ­τη­ση ΑΟΖ μαζί τους, αλλά και να προ­σφύ­γου­με στο Διε­θνές Δι­κα­στή­ριο της Χάγης για όλη την πε­ριο­χή από το τριε­θνές με την Ιτα­λία μέχρι το τριε­θνές με την Αί­γυ­πτο.

Σε κάθε πε­ρί­πτω­ση, η Ελ­λά­δα οφεί­λει να είναι ενερ­γά απα­ρού­σα στις δια­πραγ­μα­τεύ­σεις που γί­νο­νται πα­ρα­σκη­νια­κά για την «επό­με­νη μέρα» της Λι­βύ­ης, ακόμη και μπλο­κά­ρο­ντας την ευ­ρω­παϊ­κή βο­ή­θεια εάν η συμ­φω­νία δεν πε­ρι­λαμ­βά­νει ακύ­ρω­ση του τουρ­κο­λι­βυ­κού μνη­μο­νί­ου και επα­να­δια­πραγ­μά­τευ­ση με την Ελ­λά­δα των θα­λασ­σί­ων ζωνών του νέου μορ­φώ­μα­τος που θα προ­κύ­ψει.

Πώς είχαν κυ­μαν­θεί τότε οι δια­πραγ­μα­τεύ­σεις σας με την Αί­γυ­πτο, και πόσο πι­θα­νή είναι μια συμ­φω­νία τώρα;

Πολλά βρά­δια δεν κοι­μό­μουν από την ανη­συ­χία μήπως δεν προ­λά­βου­με να κλεί­σου­με τις δια­πραγ­μα­τεύ­σεις με την Αί­γυ­πτο και μας προ­λά­βει η Τουρ­κία. Ελ­λά­δα και Τουρ­κία αντα­γω­νί­ζο­νται από τότε για το ποια θα οριο­θε­τή­σει ΑΟΖ με την Αί­γυ­πτο.

Η Τουρ­κία χρη­σι­μο­ποιεί κάθε μέσο. Έχει προ­τεί­νει ως «δώρο» στην Αί­γυ­πτο, εάν οριο­θε­τού­σε ΑΟΖ μαζί της, μια θα­λάσ­σια πε­ριο­χή πε­ρί­που όση η Πε­λο­πόν­νη­σος. Πρό­κει­ται για ‘’δω­ρά­κι’’ από μια ΑΟΖ που δεν της ανή­κει, ωστό­σο, εάν συμ­φω­νή­σει με την Αί­γυ­πτο, θα απο­κτή­σει μια τε­ρά­στια θα­λάσ­σια έκτα­ση απο­κλεί­ο­ντας εμάς. Τα δώρα πάντα δε­λε­ά­ζουν.

Πα­ράλ­λη­λα, το Κάιρο κω­λυ­σιερ­γεί ζυ­γί­ζο­ντας συ­γκρι­τι­κά τις πο­λι­τι­κές επι­πτώ­σεις της οριο­θέ­τη­σης με την κάθε χώρα. Πι­θα­νό­τα­τα θε­ω­ρεί ότι η Τουρ­κία θα την «εκ­δι­κη­θεί» μέσω των Αδερ­φών Μου­σουλ­μά­νων και θα της δη­μιουρ­γή­σει ση­μα­ντι­κά εσω­τε­ρι­κά προ­βλή­μα­τα.

Όμως η δια­φο­ρά μπο­ρεί και πρέ­πει να γε­φυ­ρω­θεί. Απαι­τεί­ται ισχυ­ρή πο­λι­τι­κή βού­λη­ση για τη σύ­να­ψη μιας ιστο­ρι­κής στρα­τη­γι­κής συμ­φω­νί­ας, η οποία θα εμπε­ριεί­χε μεν κά­ποιες πα­ρα­χω­ρή­σεις, ωστό­σο, είναι εθνι­κά απα­ραί­τη­τη άμεσα, για να δια­σω­θεί το μεί­ζον. Δη­λα­δή το κέρ­δος από μια τε­ρά­στια θα­λάσ­σια πε­ριο­χή που θα απο­κτη­θεί από τη χώρα μας. Γιατί αν δεν την κερ­δί­σου­με και την πάρει η Τουρ­κία, χά­σα­με ορι­στι­κά.

Δεν είμαι πολύ σί­γου­ρος ότι εί­μα­στε κοντά στον με­γά­λο στόχο. Έχει χαθεί πο­λύ­τι­μος χρό­νος. Εύ­χο­μαι ολό­ψυ­χα να συμ­φω­νή­σει την οριο­θέ­τη­ση ο κ. Δέν­διας αν και πι­στεύω ότι για να κλεί­σει άμεσα η συμ­φω­νία θα χρεια­στεί να πάει ο ίδιος ο πρω­θυ­πουρ­γός στην Αί­γυ­πτο.

Η ελ­λη­νοϊ­τα­λι­κή ΑΟΖ και η Αλ­βα­νία

Ανα­φε­ρό­με­νος στην ελ­λη­νοϊ­τα­λι­κή συμ­φω­νία για οριο­θέ­τη­ση ΑΟΖ, επι­ση­μαί­νει ότι «καλώς υπήρ­ξε συμ­φω­νία» αν και «μας πήρε 43 χρό­νια να συμ­φω­νή­σου­με σε μια οριο­γραμ­μή που ήταν ήδη συμ­φω­νη­μέ­νη με τους Ιτα­λούς από το 1977».

Θε­ω­ρεί ότι «ιστο­ρι­κά πρώτη ήταν η συμ­φω­νία οριο­θέ­τη­σης ΑΟΖ που έκανε η Ελ­λά­δα το 2009 με την Αλ­βα­νία. Δυ­στυ­χώς η χώρα μας αδρά­νη­σε δι­πλω­μα­τι­κά όταν η συμ­φω­νία κα­τέ­πε­σε στο Συ­νταγ­μα­τι­κό Δι­κα­στή­ριο της γει­το­νι­κής χώρας ύστε­ρα από σκη­νο­θε­τη­μέ­νη από την Τουρ­κία προ­σφυ­γή της αντι­πο­λί­τευ­σης».

Ως εκ τού­του προ­τεί­νει «να επα­νέρ­θει η συμ­φω­νία και να κλεί­σει άμεσα αν η Αλ­βα­νία πι­στεύ­ει πραγ­μα­τι­κά στην ευ­ρω­παϊ­κή προ­ο­πτι­κή της. Να επι­μεί­νου­με, κι  αν χρεια­στεί, να προ­σφύ­γου­με στο ΔΔΧ ώστε να κλεί­σει κι αυτή η εκ­κρε­μό­τη­τα» ση­μειώ­νει.

Ο Ακάρ, η απο­τρο­πή και το «θερμό» επει­σό­διο

Σχο­λιά­ζο­ντας τα υπο­νο­ού­με­να του υπουρ­γού Άμυ­νας, Ακάρ, ότι «η Ελ­λά­δα δεν θα τολ­μή­σει να πο­λε­μή­σει με την Τουρ­κία», κάνει λόγο για μια «ανη­συ­χη­τι­κή δή­λω­ση» με σα­φείς προ­ε­κτά­σεις.

«Η απο­τρο­πή στη­ρί­ζε­ται στην αξιο­πι­στία της απει­λής σου. Για να είσαι αξιό­πι­στος χρειά­ζο­νται τρεις προ­ϋ­πο­θέ­σεις: Να είναι η απει­λή τε­χνι­κά δυ­να­τή, να έχεις τη βού­λη­ση να την πραγ­μα­το­ποι­ή­σεις και τρί­τον και κυ­ριό­τε­ρο να πι­στέ­ψει ο αντί­πα­λος τα δύο πα­ρα­πά­νω ώστε να απο­τρα­πεί. Ο Ακάρ υπο­νο­εί ότι οι απει­λές μας δεν είναι αξιό­πι­στες στα μάτια του. Το να λέμε άρα  ‘’θα αμυν­θώ στα σύ­νο­ρά μου αν μου επι­τε­θείς ή θα ισο­πε­δώ­σω μια -δική μου και ίσως κα­τοι­κη­μέ­νη- βρα­χο­νη­σί­δα’’, δεν φαί­νε­ται να απει­λεί με αρ­κε­τό απο­τρε­πτι­κό κό­στος έναν επι­τι­θέ­με­νο» υπο­στη­ρί­ζει, εξη­γώ­ντας τι ακρι­βώς επι­διώ­κει η Άγκυ­ρα.

«Η Τουρ­κία θέλει να μας οδη­γή­σει σε θερμή ανα­μέ­τρη­ση, η οποία να φαί­νε­ται διε­θνώς ότι προ­κλή­θη­κε από εμάς. Επι­διώ­κει προ­κα­λώ­ντας μας συ­νε­χώς να εμπλα­κού­με στρα­τιω­τι­κά και να μας πα­ρα­σύ­ρει σε με­γα­λύ­τε­ρη σύ­γκρου­ση, όχι απα­ραί­τη­τα απλώς σε σύ­ντο­μο θερμό επει­σό­διο» υπο­γραμ­μί­ζει.

Σύμ­φω­να με τον υφυ­πουρ­γό, η Τουρ­κία πο­λε­μά­ει σή­με­ρα σε τρία μέ­τω­πα ταυ­τό­χρο­να και θέλει να εγκλω­βί­σει την Ελ­λά­δα στο δί­λημ­μα «στρα­τιω­τι­κή κλι­μά­κω­ση ή αδρά­νεια».

Όπως λέει, η Άγκυ­ρα, «ελ­πί­ζει να επι­λέ­ξου­με την πρώτη: Να μας πα­ρα­σύ­ρει σε μια ανοι­χτή ανα­μέ­τρη­ση, σε οποιο­δή­πο­τε μέ­τω­πο, με διάρ­κεια που δεν γνω­ρί­ζου­με. Όσοι λένε για θερμό επει­σό­διο, υπο­λο­γί­ζουν σε πα­ρέμ­βα­ση των ΗΠΑ και ΕΕ, ώστε μετά από 1-2  μέρες εχθρο­πρα­ξιών, να στα­μα­τή­σει η αντι­πα­ρά­θε­ση. Αν και ου­δείς το γνω­ρί­ζει αυτό, η Τουρ­κία πο­ντά­ρει στη διε­θνή αδρά­νεια για να διευ­ρύ­νει τη στρα­τιω­τι­κή ανα­μέ­τρη­ση. Βο­λεύ­ε­ται εξάλ­λου και με τη δεύ­τε­ρη επι­λο­γή. Δη­λα­δή να πε­ριο­ρι­στού­με σε ‘’αυ­στη­ρά μη­νύ­μα­τα’’ και ευ­ρω­α­με­ρι­κα­νι­κές κα­τα­δι­κα­στι­κές δη­λώ­σεις».

Γι’ αυτό, προ­κρί­νει, «μια έξυ­πνη στρα­τη­γι­κή απο­φυ­γής των δύο ακραί­ων επι­λο­γών στις οποί­ες θέλει να μας εγκλω­βί­σει η Άγκυ­ρα».

«Να εγκλω­βί­σου­με εμείς την Τουρ­κία σε ένα δίχτυ πολ­λα­πλών δι­πλω­μα­τι­κών και άλλων ει­ρη­νι­κών πρω­το­βου­λιών που να συν­θέ­τουν μια ολο­κλη­ρω­μέ­νη στρα­τη­γι­κή στα ελ­λη­νο­τουρ­κι­κά που δεν υπάρ­χει. Κάθε φορά λει­τουρ­γού­με δυ­στυ­χώς ανα­κλα­στι­κά, προ­σπα­θώ­ντας να λύ­σου­με όπως-όπως το πρό­βλη­μα που κάθε φορά προ­κύ­πτει» συ­μπλη­ρώ­νει.

Οι δί­αυ­λοι επι­κοι­νω­νί­ας και η προ­σφυ­γή στη Χάγη 

Όσον αφορά τους διαύ­λους επι­κοι­νω­νί­ας με­τα­ξύ Αθή­νας και Άγκυ­ρας, οι οποί­οι εκλεί­πουν το τε­λευ­ταίο διά­στη­μα, ανα­φέ­ρει την χρη­σι­μό­τη­τα της ύπαρ­ξης «κα­να­λιών επι­κοι­νω­νί­ας», προ­σθέ­το­ντας όμως ότι «ζη­τού­με­νο είναι το πε­ριε­χό­με­νο του μη­νύ­μα­τος που θα εκ­πέμ­ψου­με στην άλλη πλευ­ρά του Αι­γαί­ου σχε­τι­κά με την αντι­με­τώ­πι­ση των διεκ­δι­κή­σε­ών τους».

«Είναι χρή­σι­μο να υπάρ­χουν κα­νά­λια επι­κοι­νω­νί­ας. Ακόμα και όταν οι σχέ­σεις είναι τε­τα­μέ­νες. Όμως το βα­σι­κά ζη­τού­με­νο είναι τι θέ­λου­με, τι θα κά­νου­με, πώς θα φτά­σου­με στον στόχο. Δη­λα­δή χρεια­ζό­μα­στε μια στρα­τη­γι­κή, όχι μια δια­χεί­ρι­ση της κα­θη­με­ρι­νό­τη­τας» επι­ση­μαί­νει.

Σχε­τι­κά με το εν­δε­χό­με­νο κοι­νής προ­σφυ­γής Ελ­λά­δας-Τουρ­κί­ας στο Διε­θνές Δι­κα­στή­ριο της Χάγης (ΔΔΧ), το­νί­ζει ότι «είναι μια δύ­σκο­λη υπό­θε­ση και εμπε­ριέ­χει πολ­λούς κιν­δύ­νους» καθώς θα ζη­τη­θεί από την Αθήνα «η υπο­γρα­φή ενός εξαι­ρε­τι­κά επώ­δυ­νου συ­νυ­πο­σχε­τι­κού. Ξέ­ρου­με εκ των προ­τέ­ρων τις ακραί­ες από­ψεις της Τουρ­κί­ας και ότι ζη­τά­ει τα πάντα προ­κα­τα­βο­λι­κά για να πάμε στο ΔΔΧ».

«Η Ελλάς των τεσ­σά­ρων Θα­λασ­σών» 

Πρό­σφα­τα, κυ­κλο­φό­ρη­σε, το τε­λευ­ταίο του βι­βλίο με τίτλο «Η Ελλάς των τεσ­σά­ρων Θα­λασ­σών».

Εκεί, όπως ση­μειώ­νει, απο­τυ­πώ­νει τις εμπει­ρί­ες του τόσο ως κα­θη­γη­τή Διε­θνών Σχέ­σε­ων όσο και ως υφυ­πουρ­γού Εξω­τε­ρι­κών από το 2004 έως το 2009.

«Είναι το μέρος ενός σχε­δί­ου που εφάρ­μο­σα ως υφυ­πουρ­γός και το ονό­μα­σα Ελλάς επί τέσ­σε­ρα, γιατί συ­νε­πα­γό­ταν τη δη­μιουρ­γία μιας τε­ρά­στιας ελ­λη­νι­κής γε­ω­στρα­τη­γι­κής και γε­ω­οι­κο­νο­μι­κής ζώνης 500.000 τε­τρα­γω­νι­κά χλμ. Για να με­γα­λώ­σει όμως τέσ­σε­ρις φορές η Ελ­λά­δα έπρε­πε να οριο­θε­τή­σου­με τις τέσ­σε­ρις θά­λασ­σές μας ζώνες με τις γει­το­νι­κές χώρες, της Τουρ­κί­ας πε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νης, αλλά τε­λευ­ταί­ας στη σειρά» κα­τα­λή­γει.

Πηγή: in.gr

Πα­να­γιώ­της Μίχος