Με τον πρωτογενή τομέα των νησιών να δοκιμάζεται από το αυξημένο κόστος παραγωγής, τη λειψυδρία και τις επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης, αλλά και από ειδικά τοπικά ζητήματα όπως ο υπερπληθυσμός των ελαφιών στη Ρόδο, ο αντιπεριφερειάρχης Πρωτογενούς Τομέα Φιλήμονας Ζαννετίδης κρούει τον κώδωνα του κινδύνου. Όπως επισημαίνει μιλώντας στη «δ», πολλά από τα κρίσιμα ζητήματα δεν εμπίπτουν άμεσα στις αρμοδιότητες της Περιφέρειας, αλλά απαιτούν πολιτικές αποφάσεις και παρεμβάσεις από την κεντρική διοίκηση και την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Την ίδια ώρα, η Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου κινείται σε δύο άξονες. Αφενός με προτάσεις και διεκδικήσεις, όπως η κατάργηση του ειδικού φόρου στο αγροτικό πετρέλαιο και αφετέρου με πρακτικά μέτρα στήριξης, από τις επιδοτήσεις για προστασία καλλιεργειών έως τα σχέδια βιοασφάλειας για την αποτροπή ζωονόσων. Με την ευλογιά να παραμένει εκτός νησιών αλλά την επιφυλακή να συνεχίζεται, και με τον αφθώδη πυρετό να καταγράφεται στη γειτονική Τουρκία, οι υπηρεσίες βρίσκονται σε συνεχή επαγρύπνηση.
Παράλληλα, στον τομέα της αλιείας, η μετάβαση σε νέο θεσμικό και τεχνολογικό περιβάλλον, η μείωση των ιχθυοαποθεμάτων, ο λαγοκέφαλος και οι γεωπολιτικές εντάσεις στο Αιγαίο συνθέτουν ένα σύνθετο τοπίο. Ο κ. Ζαννετίδης μιλά για την ανάγκη εκπαίδευσης, συντονισμού και ουσιαστικής αποκέντρωσης αρμοδιοτήτων, τονίζοντας ότι χωρίς πόρους και ενίσχυση των Περιφερειών, η στήριξη του πρωτογενούς τομέα παραμένει ζητούμενο.
Στην συνέντευξη στη «δ» αποτυπώνει τις πιέσεις, τις διεκδικήσεις και τα ανοιχτά μέτωπα που καθορίζουν το παρόν και το μέλλον της αγροτικής, κτηνοτροφικής και αλιευτικής παραγωγής στα νησιά μας.
Αναλυτικά η συνέντευξη:
• Κύριε αντιπεριφερειάρχη η χρονιά άλλαξε, όμως τα προβλήματα που αφορούν στον αγροτικό κόσμο παραμένουν υπαρκτά και ειδικά κάποια ζητήματα -όπως αυτό με τη διαχείριση των ελαφιών… Τι περιμένουμε στο συγκεκριμένο θέμα;
Όμως αυτά δεν μπορούν να αντιμετωπισθούν από το θεσμικό πλαίσιο που υπάρχει και είναι αρμοδιότητα των Περιφερειών. Αφορούν παρεμβάσεις από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και την κυβέρνηση.
Η Περιφέρειά μας μπορεί να κάνει προτάσεις και παρεμβάσεις και το κάνουμε συνεχώς. Στις προτάσεις μας ήταν και το πετρέλαιο με την αφαίρεση του ειδικού φόρου στην αντλία και εξαγγέλθηκε πρόσφατα από τον πρωθυπουργό. Κύριο πρόβλημα για τα νησιά μας είναι το υψηλό κόστος παραγωγής σε όλα τα επίπεδα, η λειψυδρία με την κλιματική αλλαγή και για το νησί μας τη Ρόδο ο υπερπληθυσμός των ελαφιών με τις ζημιές που προκαλούν τόσο στις καλλιέργειες, όσο και στις ζημιές στα καθημερινά τροχαία ατυχήματα που συμβαίνουν. Φαίνεται δυστυχώς μέχρι τώρα ότι οι έχοντες την αρμοδιότητα να δώσουν λύση και να παρέμβουν, δεν τους ενδιαφέρει ο πρωτογενής τομέας να υπάρχει στη Ρόδο.
Δεν τους ενδιαφέρει ότι υπάρχει κίνδυνος απώλειας ανθρώπινης ζωής. Μετράει γι’ αυτούς περισσότερο το πληκτρολόγιο του καναπέ.
Υπάρχουν επιστημονικές μελέτες που δείχνουν τρόπους αντιμετώπισης. Μελέτη του δασολόγου Ηλία Αποστολίδη (Οκτώβριος 2022) και μελέτη του καθηγητή Δημήτρη Μπακαλούδη (Ιούλιος 2023). Ας μας πει κάποιος από το καθ’ ύλην αρμόδιο Υπουργείο Περιβάλλοντος με δέσμια αρμοδιότητα την άγρια ζωή πότε επιτέλους θα παρέμβει και ποια λύση θα δώσει.
Εμείς ως Περιφέρεια σε συνεργασία με το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης φροντίσαμε να χαρακτηρισθεί το ελάφι μαζί με τον λύκο, τα αγριογούρουνα και τις αρκούδες, ζώα που προκαλούν ζημιές στον πρωτογενή τομέα και εξ αυτού του λόγου να αναμένεται πρόσκληση από το πρόγραμμα αγροτικής ανάπτυξης 2024-2027 για να μπορούν οι αγρότες να προστατεύουν τις καλλιέργειές τους με ηλεκτροφόρες περιφράξεις με ικανοποιητικό ποσό επιδότησης. Σε λίγο θα μιλάμε για τα ελάφια ως κατοικίδια. Τι ακόμα περιμένουν να δουν όταν εγκαταλείπεται ο πρωτογενής τομέας, όταν έχουν εγκαταλειφθεί εύφορες περιοχές, όταν ανταγωνίζονται πλέον με τα παραγωγικά ζώα. Πολύ μεγάλο το θέμα για να εξαντληθεί με μια μόνο ερώτηση σε μια συνέντευξη.
Η όποια παρέμβασή μας δυστυχώς τορπιλίζεται από γνωστούς και άγνωστους. Αυτό που μπορώ να πω είναι ότι εξετάζεται κοινή παρέμβαση με διεθνή επιστημονικό οργανισμό για το εν λόγω θέμα.
• Απ´ ό,τι διαφαίνεται η περίοδος των γιορτών συνέβαλε στο πότισμα της γης καθώς και στη Νότια Ρόδο έπεσαν υψηλά ποσοστά βροχόπτωσης, ανάσα για τους παραγωγούς της περιοχής. Θεωρείτε όμως ότι χρειάζεται να βρούμε λύσεις μακροπρόθεσμα;
Τα μέχρι τώρα στοιχεία που έχουμε από τα βροχομετρικά της Ρόδου δείχνουν ότι στο βόρειο και στο κεντρικό μέρος του νησιού οι βροχές είναι ικανοποιητικές. Όσον αφορά στη νότια Ρόδο τα στοιχεία δείχνουν ότι οι βροχές είναι μειωμένες σε σχέση με το αντίστοιχο περσινό διάστημα. Στη Διεύθυνση Υποδομών της Περιφέρειάς μας μελετώνται άμεσες και μακροπρόθεσμες παρεμβάσεις.
• Η ευλογιά έμεινε μακριά από τα νησιά μας. Αφενός τα προληπτικά μέτρα, αφετέρου η εδαφική ασυνέχεια συνέτειναν στην ορθή αντιμετώπιση της ασθένειας που αποδεκάτισε το ζωικό κεφάλαιο της χώρας. Τελειώσαμε ή ισχύει ακόμη η επιφυλακή;
Μέχρι τώρα τα νησιά μας παραμένουν καθαρά από την ευλογιά. Δεν εφησυχάζουμε, παραμένουμε σε επιφυλακή και τηρούμε με ευλάβεια τα προληπτικά μέτρα σε συνεργασία με τα κατά τόπους Λιμεναρχεία. Δημιουργήσαμε 11 απολυμαντικούς σταθμούς στα νησιά μας και τηρούνται όλοι οι προβλεπόμενοι έλεγχοι σε οχήματα που μεταφέρουν ζωοτροφές, γάλα και ζώα. Το ένα και μοναδικό κρούσμα που είχαμε στην Άνδρο τον Νοέμβριο του 2024 αντιμετωπίσθηκε άμεσα και αποτελεσματικά αφού εφαρμόσαμε, σε συνεργασία με τις τοπικές αρχές, τα σχετικά πρωτόκολλα που προβλέπονται σ’ αυτές τις περιπτώσεις.
Η εδαφική ασυνέχεια δεν εμποδίζει την ευλογιά να μεταφερθεί. Οι κτηνοτρόφοι μας πρέπει να είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί, να εφαρμόζουν σχολαστικά τα μέτρα βιοασφάλειας και να συνεργάζονται με τις κτηνιατρικές μας υπηρεσίες και τις τοπικές αρχές. Να περιορίσουν τις επισκέψεις στην εκμετάλλευσή τους, να κάνουν χρήση ξεχωριστών ενδυμάτων και υποδημάτων για την εργασία τους. Να αποφεύγουν να μετακινούν ζώα και να μην επιτρέπουν να μπαίνουν οχήματα στις εκτροφές τους που να μην έχουν απολυμανθεί και να μην μετακινούν ζώα χωρίς την προηγούμενη έγκριση των κτηνιατρικών μας υπηρεσιών. Η ευλογιά δεν μεταδίδεται στον άνθρωπο, ο άνθρωπος όμως μπορεί να την μεταφέρει και να την μεταδώσει.
• Κύριε Ζαννετίδη στη γειτονική Τουρκία εντοπίστηκε αφθώδης πυρετός -θεωρείται ένα από τα σοβαρότερα νοσήματα για την κτηνοτροφία-, υπάρχει λόγος ανησυχίας αυτή τη στιγμή;
Πράγματι η Τουρκία ενημερώνει ότι τις τελευταίες εβδομάδες εμφανίζονται εστίες αφθώδους πυρετού σε όλη σχεδόν την επικράτειά της όπως Φετιγέ, Σμύρνη και στα κατεχόμενα εδάφη της Κυπριακής Δημοκρατίας. Δεν υπάρχει λόγος ανησυχίας, όμως δεν εφησυχάζουμε. Πρέπει και σε αυτήν την περίπτωση να τηρούνται τα μέτρα βιοασφάλειας από τους κτηνοτρόφους.
• Υπάρχουν σχέδια έκτακτης ανάγκης σε περίπτωση επιβεβαιωμένου κρούσματος αφθώδους πυρετού;
Οι κτηνιατρικές μας υπηρεσίες εφαρμόζουν ήδη προγράμματα επιτήρησης των νοσημάτων αυτών χωρίς μέχρι στιγμής να έχει εντοπισθεί κάποιο κρούσμα.
Η εμφάνιση του αφθώδους πυρετού σε μια περιοχή συνεπάγεται αυτόματα λήψη και εφαρμογή αυστηρών μέτρων που μπορούν να επηρεάσουν άμεσα την κτηνοτροφία και το εμπόριο όλων σχεδόν των αγαθών που σχετίζονται (ζώντα ζώα, κρέας, γάλα, ζωικά παραπροϊόντα και υποπροϊόντα, ζωοτροφές κτλ.).
Υπάρχει λοιπόν σχέδιο αντιμετώπισης σε περίπτωση που ήθελε προκύψει κρούσμα σύμφωνα με τους διεθνείς κανόνες αντιμετώπισης κατά της ζωονόσου που σημειωτέον δε μεταδίδεται στον άνθρωπο, αλλά ο άνθρωπος μπορεί να την μεταδώσει.
• Στον τομέα της αλιείας πού βρισκόμαστε κ. Ζαννετίδη; Πρόσφατα διοργανώθηκε ημερίδα της ΑΝΔΩ στην Κάλυμνο για τον αλιευτικό τουρισμό, οι ψαράδες ζητάνε από την πολιτεία να… μάθουν λογιστικά, τα ιχθυοαποθέματα μειώνονται και οσονούπω ξεκινά και η «ναυμαχία» της τσιπούρας.
Είμαστε κοντά στην εκκίνηση του προγράμματος Leader Αλιείας και στην έκδοση σχετικών προσκλήσεων που αφορούν αλιευτικό τουρισμό, ίδρυση, εκσυγχρονισμό, επέκταση επιχειρήσεων μεταποίησης και εμπορίας προϊόντων αλιείας και υδατοκαλλιέργειας, εκσυγχρονισμό μετεγκατάστασης παραγωγικών επενδύσεων στην υδατοκαλλιέργεια.
Τα τελευταία χρόνια πράγματι η πολιτεία, θέλοντας να εκσυγχρονίσει την αλιεία και τους αλιείς μας εφαρμόζοντας ευρωπαϊκές οδηγίες, επιχειρεί με νέα ηλεκτρονικά μηχανήματα στα αλιευτικά σκάφη που χρειάζονται και εκπαίδευση για να μπορούν να τα χειρίζονται οι ψαράδες μας, αλλά και το να συμπληρώνουν διάφορα δελτία ενημέρωσης που τους ζητούν να συμπληρώσουν και να αποστείλουν. Χρειάζεται εκπαίδευση και χρόνος, αλλά πρωτίστως υπομονή μέχρι που να μπορούν οι αλιείς μας να αντεπεξέλθουν. Πάντα βρίσκεται η μέση λύση σ’ αυτά. Όσον αφορά στη μείωση των ιχθυοαποθεμάτων που είναι από μόνο του ένα πολύ μεγάλο θέμα απασχολεί όλους τους φορείς που έχουν αρμοδιότητα (Ευρωπαϊκή Ένωση, Υπουργείο Περιβάλλοντος, Αγροτικής Ανάπτυξης και τις Περιφέρειες).
Εξ αυτού του λόγου έχουμε τη ναυμαχία της τσιπούρας και τις συνεχείς και γνωστές παρενοχλήσεις των γειτονικών αλιευτικών σκαφών. Στην Περιφέρειά μας έχει ξεκινήσει πιλοτικά η εφαρμογή του Αμοργοράματος όπου προβλέπεται η παύση της παράκτιας αλιείας για τους δύο μήνες της αναπαραγωγής στο νησί της Αμοργού.
Προωθούμε και ελπίζουμε να έχει συνέχεια η επέκτασή του και σε άλλα νησιά σε συνεργασία πάντα με τους τοπικούς συλλόγους παράκτιας αλιείας. Όμως χρειάζεται συντονισμός και με τους συλλόγους της μέσης αλιείας, αλλά και τους συλλόγους των ερασιτεχνών αλιέων. Για το θέμα του λαγοκέφαλου που απασχολεί δυναμικά τους αλιείς μας λόγω της οικονομικής ζημιάς που έχουν υποστεί αναμένεται η ολοκλήρωση του Εθνικού Σχεδίου
Αντιμετώπισης αυτού του εισβολικού είδους και αναμένουμε και εμείς ως Περιφέρειες της χώρας με ποιον τρόπο θα συνδράμουμε την προσπάθεια επικήρυξης αυτού του είδους. Όμως το μεγάλο ζήτημα είναι η επανεξέταση της επαγγελματικότητας των αλιέων. Εδώ είναι το μεγάλο στοίχημα. Δυστυχώς οι Περιφέρειες ασχολούμαστε με τη «λάτζα» της αλιείας. Οι αποφάσεις και οι πολιτικές αποφασίζονται από το «κέντρο». Ζητάμε αρμοδιότητες, ζητάμε προσωπικό, ζητάμε πόρους αλλά «φωνή βοώντος εν τη ερήμω»
