Μελέτη για την βιωσιμότητα και προστασία της Κοιλάδας Πεταλούδων

• Οι πε­τα­λού­δες αντι­με­τω­πί­ζουν σο­βα­ρούς κιν­δύ­νους, λόγω της κλι­μα­τι­κής αλ­λα­γής όμως με κα­τάλ­λη­λη δια­χεί­ρι­ση υπάρ­χει ελ­πί­δα όχι μόνο να δια­τη­ρη­θεί ο πλη­θυ­σμός τους, αλλά και ν’ αυ­ξη­θεί

Η κλι­μα­τι­κή αλ­λα­γή επη­ρε­ά­ζει άμεσα τις πε­τα­λού­δες και το πε­ρι­βάλ­λον τους, οδη­γώ­ντας τόσο σε μεί­ω­ση των πλη­θυ­σμών τους, όσο και σε με­τα­να­στευ­τι­κές αλ­λα­γές.

«Η προ­στα­σία της Κοι­λά­δας των Πε­τα­λού­δων απαι­τεί συ­ντο­νι­σμέ­νες δρά­σεις και η ΔΕΡ­ΜΑΕ που έχει την ευ­θύ­νη δια­χεί­ρι­σής της προ­χω­ρά στην εκ­πό­νη­ση με­λέ­της για την βιω­σι­μό­τη­τα της ρο­δί­τι­κης πε­τα­λού­δας, που πε­ρι­λαμ­βά­νει την πρό­σλη­ψη βιο­λό­γου- ερ­πε­το­λό­γου και την αξιο­ποί­η­ση του Μου­σεί­ου Φυ­σι­κής Ιστο­ρί­ας», όπως δη­λώ­νει στην «δ» ο πρό­ε­δρος της Δη­μο­τι­κής Επι­χεί­ρη­σης, Βα­λά­ντης Λά­μπης.

«Οι πε­τα­λού­δες αντι­με­τω­πί­ζουν σο­βα­ρούς κιν­δύ­νους, λόγω της κλι­μα­τι­κής αλ­λα­γής όμως με κα­τάλ­λη­λη δια­χεί­ρι­ση και προ­στα­σία, υπάρ­χει ελ­πί­δα όχι μόνο να δια­τη­ρη­θεί ο πλη­θυ­σμός τους, αλλά και ν’ αυ­ξη­θεί» το­νί­ζει ο προ­έ­δρος του Συλ­λό­γου Προ­στα­σί­ας Πε­ρι­βάλ­λο­ντος Ρόδου Δη­μή­τρης Γρη­γο­ριά­δης.

Μειώ­νο­νται δρα­μα­τι­κά στους πρώ­ι­μους βιο­τό­πους

Με την άνοδο της θερ­μο­κρα­σί­ας, ορι­σμέ­νες πε­ριο­χές γί­νο­νται αφι­λό­ξε­νες για τις πε­τα­λού­δες. Είτε το κλίμα γί­νε­ται υπερ­βο­λι­κά θερμό, είτε η βλά­στη­ση που χρειά­ζο­νται για να τρα­φούν και να ανα­πα­ρα­χθούν εξα­φα­νί­ζε­ται ή με­τα­βάλ­λε­ται. Χα­ρα­κτη­ρι­στι­κό πα­ρά­δειγ­μα βιό­το­ποι όπως του Ναί­θω­να Αρ­χαγ­γέ­λου, Νύμ­φης Σα­λά­κου, Διό­νυ­σου Ιξιάς, που απο­τε­λού­σαν μέρος του κύ­κλου της ζωής της πε­τα­λού­δας δο­κι­μά­ζο­νται, με συ­νέ­πεια οι πε­τα­λού­δες να έχουν μειω­θεί.

Οι πε­τα­λού­δες είναι ιδιαί­τε­ρα εξαρ­τη­μέ­νες από συ­γκε­κρι­μέ­να φυτά, όπως η ζητιά και όταν αυτά χά­νο­νται λόγω της κλι­μα­τι­κής αλ­λα­γής, οι πε­τα­λού­δες ανα­γκά­ζο­νται να με­τα­να­στεύ­σουν. Η ζητιά φύ­ε­ται στη Ρόδο, στην κοι­λά­δα των Πε­τα­λού­δων όπου υπάρ­χει το μο­να­δι­κό στην Ευ­ρώ­πη φυ­σι­κό δάσος από αυτό το είδος πλα­τύ­φυλ­λου δέ­ντρου, αλλά και σε αρ­κε­τά άλλα ση­μεία του νη­σιού. Προ­τι­μά πε­τρώ­δεις θέ­σεις κατά μήκος ρυα­κί­ων, πα­ρα­πο­τά­μιες το­πο­θε­σί­ες και δρο­σε­ρές χα­ρά­δρες μαζί με πλα­τά­νια. H ζητιά, ένα ψηλό δέν­δρο που μοιά­ζει με πλα­τά­νι, είναι η απά­ντη­ση στο μυ­στι­κό που κρύ­βει εδώ και χι­λιά­δες χρό­νια η κοι­λά­δα, καθ’ ότι η βα­νι­λέ­νια αρω­μα­τι­κή ρη­τί­νη που ρέει από τον φλοιό της φαί­νε­ται να «ξε­τρε­λαί­νει» τις ρο­δί­τι­κες πε­τα­λού­δες.

Οι πε­τα­λού­δες είναι ιδιαί­τε­ρα ευά­λω­τες σε ακραία και­ρι­κά φαι­νό­με­να, όπως καύ­σω­νες, ξη­ρα­σί­ες και έντο­νες βρο­χο­πτώ­σεις, που γί­νο­νται πιο συχνά λόγω της κλι­μα­τι­κής αλ­λα­γής. Αυτά τα φαι­νό­με­να μπο­ρούν να κα­τα­στρέ­ψουν τις πε­ριο­χές όπου ζουν ή να επη­ρε­ά­σουν τις με­τα­να­στευ­τι­κές τους δια­δρο­μές, αυ­ξά­νο­ντας τους κιν­δύ­νους για την επι­βί­ω­σή τους. Η κλι­μα­τι­κή αλ­λα­γή επη­ρε­ά­ζει τη βιο­ποι­κι­λό­τη­τα συ­νο­λι­κά, αλ­λά­ζο­ντας τις σχέ­σεις με­τα­ξύ των ειδών. Για πα­ρά­δειγ­μα, αρ­πα­κτι­κά ή πα­ρά­σι­τα των πε­τα­λού­δων μπο­ρούν να με­τα­κι­νη­θούν στις ίδιες πε­ριο­χές, απει­λώ­ντας τους πλη­θυ­σμούς τους. Οι πε­τα­λού­δες ΡΑ­ΝΑ­ΧΙΑ QUΑDRΙΡUΝCΤΑRΙΑ προ­τι­μούν πε­ριο­χές με υψηλή υγρα­σία, καθώς τις βοηθά να δια­τη­ρούν τα επί­πε­δα ενέρ­γειάς τους και να πα­ρα­μέ­νουν σε ηρε­μία για με­γά­λο μέρος της ημέ­ρας. Οι με­τα­βο­λές στους κύ­κλους των επο­χών μπο­ρεί να δια­τα­ρά­ξουν τον φυ­σι­κό ρυθμό αφύ­πνι­σης και ανα­πα­ρα­γω­γής τους, αυ­ξά­νο­ντας το στρες στα έντο­μα αυτά και επη­ρε­ά­ζο­ντας την επι­βί­ω­ση των επό­με­νων γε­νε­ών. Η αύ­ξη­ση συ­χνό­τη­τας των καυ­σώ­νων και των έντο­νων βρο­χο­πτώ­σε­ων απο­τε­λεί απει­λή, καθώς οι πε­τα­λού­δες και οι κά­μπιες τους είναι ιδιαί­τε­ρα ευά­λω­τες σε τέ­τοια φαι­νό­με­να. Ένα ισχυ­ρό κύμα καύ­σω­να, για πα­ρά­δειγ­μα, θα μπο­ρού­σε να μειώ­σει δρα­μα­τι­κά τον πλη­θυ­σμό τους. Το συ­γκε­κρι­μέ­νο είδος πε­τα­λού­δας εξαρ­τά­ται σε με­γά­λο βαθμό από τα αρω­μα­τι­κά φυτά και τη βλά­στη­ση της πε­ριο­χής. Με την κλι­μα­τι­κή αλ­λα­γή, εν­δη­μι­κά φυτά μπο­ρεί να μειω­θούν ή να αντι­κα­τα­στα­θούν από άλλα, λι­γό­τε­ρο κα­τάλ­λη­λα για τις ανά­γκες των πε­τα­λού­δων.

Λόγω της δη­μο­τι­κό­τη­τας της Κοι­λά­δας των Πε­τα­λού­δων, η πε­ριο­χή δέ­χε­ται πολ­λούς επι­σκέ­πτες, κάτι που μπο­ρεί να προ­κα­λεί επι­πλέ­ον στρες στις πε­τα­λού­δες, ει­δι­κά όταν δεν δια­τη­ρού­νται ήρε­μες συν­θή­κες. Η προ­στα­σία των πε­τα­λού­δων της Ρόδου από τις συ­νέ­πειες της κλι­μα­τι­κής αλ­λα­γής απαι­τεί συ­ντο­νι­σμέ­νες δρά­σεις, όπως: Δια­τή­ρη­ση και προ­στα­σία του βιό­το­που με τον πε­ριο­ρι­σμό της του­ρι­στι­κής όχλη­σης και ανά­πτυ­ξη σχε­δί­ων για την δια­χεί­ρι­ση της υγρα­σί­ας και της βλά­στη­σης στην πε­ριο­χή.

Τι υπο­στη­ρί­ζε ο Σύλ­λο­γος Προ­στα­σί­ας Πε­ρι­βάλ­λο­ντος

Αν και αυτή τη χρο­νιά η Κοι­λά­δα των Πε­τα­λού­δων που προ­σελ­κύ­ει χι­λιά­δες του­ρί­στες κάθε χρόνο δεν βρέ­θη­κε στο επί­κε­ντρο των πυρ­κα­γιών, εμ­μέ­σως και οι πε­τα­λού­δες επη­ρε­ά­ζο­νται. «Με τις πε­τα­λού­δες είναι ακόμα πιο σύν­θε­το το θέμα. Έρ­χο­νται στην Κοι­λά­δα των Πε­τα­λού­δων για συ­γκε­κρι­μέ­νο χρο­νι­κό διά­στη­μα. Από 15 Ιου­νί­ου μέχρι πε­ρί­που 15 Σε­πτεμ­βρί­ου. Μετά με­τα­να­στεύ­ουν κι ενα­πο­θέ­τουν τα αυγά τους σε πε­ριο­χές έξω από την κοι­λά­δα. Αυτή όμως, η πε­ριο­χή μπο­ρεί να είναι μια πε­ριο­χή, η οποία τώρα κάηκε. Κι εκεί αρ­χί­ζει ένα πρό­βλη­μα, το οποίο θα πρέ­πει να δούμε πώς εξε­λίσ­σε­ται, δη­λα­δή να δούμε οι πε­τα­λού­δες τι πο­ρεία θα ακο­λου­θή­σουν, πού θα πάνε να ενα­πο­θέ­σουν τα αυγά τους, με άλλα λόγια ο βιό­το­πός τους που κάηκε με τι θα αντι­κα­τα­στα­θεί», δη­λώ­νει ο πρό­ε­δρος του Συλ­λό­γου Προ­στα­σί­ας Πε­ρι­βάλ­λο­ντος Δη­μή­τρης Γρη­γο­ριά­δης.

«Η δικιά μου προ­σω­πι­κή εκτί­μη­ση είναι ότι θα υπάρ­ξει έμ­με­σα κά­ποιος αντί­κτυ­πος στις πε­τα­λού­δες. Και εδώ η απά­ντη­ση στο πρό­βλη­μα είναι η προ­στα­σία των βιο­τό­πων, του­λά­χι­στον να μην κα­τα­στρα­φούν και άλλες πε­ριο­χές. Θα πρέ­πει να προ­στα­τεύ­σου­με αυτές τις πε­ριο­χές που μπο­ρεί να απο­τε­λέ­σουν ένα κα­τα­φύ­γιο για τις πε­τα­λού­δες. Η πε­τα­λού­δα μόλις ενα­πο­θέ­σει τα αυγά της πε­θαί­νει. Στη συ­νέ­χεια το αυγό θα γίνει σκου­λή­κι, θα γίνει κου­κού­λι και μετά θα γίνει πάλι το τέ­λειο έντο­μο που θα πάει στην κοι­λά­δα. Για να μην δια­σπα­στεί αυτός ο κύ­κλος θα πρέ­πει να δώ­σου­με στην πε­τα­λού­δα το πε­ρι­θώ­ριο να φτά­σει στον χώρο όπου θα ενα­πο­θέ­σει τα αυγά της. Σε ότι έχει να κάνει με την κοι­λά­δα θα πρέ­πει να απο­κα­τα­στα­θεί ση­μα­ντι­κά. Όμως με κα­τάλ­λη­λη δια­χεί­ρι­ση και προ­στα­σία, υπάρ­χει ελ­πί­δα όχι μόνο να δια­τη­ρη­θεί ο πλη­θυ­σμός τους, αλλά και να αυ­ξη­θεί» ανα­φέ­ρει ο κ. Γρη­γο­ριά­δης.

Αύ­ξη­ση υγρα­σια­κών συν­θη­κών και νέες δε­ντρο­φυ­τεύ­εις ζη­τιών

Ση­μειώ­νε­ται ότι προ ετών ο κα­θη­γη­τής Πε­ρι­βάλ­λο­ντος Νίκος Μάρ­γα­ρης σε σχε­τι­κό ση­μεί­ω­μά του, υπο­γράμ­μι­ζε την ανά­γκη πα­ρέμ­βα­σης στην κοι­λά­δα, καθώς οι συν­θή­κες εγκυ­μο­νού­σαν κιν­δύ­νους για την βιω­σι­μό­τη­τα του εί­δους. Ιδιαί­τε­ρα οι υγρα­σια­κές συν­θή­κες, οι οποί­ες προ­σελ­κύ­ουν τις πε­τα­λού­δες προ­κει­μέ­νου να επι­βιώ­σουν τη θε­ρι­νή πε­ρί­ο­δο, έχουν δια­τα­ρα­χθεί σε επι­κίν­δυ­νο βαθμό, κά­νο­ντας πι­θα­νή την εξα­φά­νι­ση των πε­τα­λού­δων σε σχέση με τις πυρ­κα­γιές και βε­βαί­ως μεί­ω­σή τους, λόγω των επι­πτώ­σε­ων της κλι­μα­τι­κής κρί­σης. Η άμεση φύ­τευ­ση νέων φυτών είναι απα­ραί­τη­τη για να δια­σω­θεί το οι­κο­σύ­στη­μα της κοι­λά­δας από τη με­γά­λη πα­ρου­σία κα­τσι­κιών που είχαν προ­κα­λέ­σει ση­μα­ντι­κές κα­τα­στρο­φές, την απο­στα­θε­ρο­ποί­η­ση των εδα­φών λόγω της ση­μα­ντι­κής μεί­ω­σης των ριζών των φυτών. Η άνο­δος της θερ­μο­κρα­σί­ας ως συ­νέ­πεια της έλ­λει­ψης βρο­χο­πτώ­σε­ων δη­μιουρ­γούν επι­πρό­σθε­τα προ­βλή­μα­τα στην Κοι­λά­δα των Πε­τα­λού­δων που απο­τε­λεί «όπλο» της του­ρι­στι­κής μας βιο­μη­χα­νί­ας και «χρυ­σο­φό­ρα πηγή» για το τα­μείο της ΔΕΡ­ΜΑΕ- Δήμου Ρόδου.