Η Σύμη θα γίνει, το Σαββατοκύριακο 17 και 18 Ιανουαρίου 2026, το επίκεντρο της διεθνούς επιστημονικής κοινότητας, φιλοξενώντας ένα μεγάλο συνέδριο αφιερωμένο στον Μηχανισμό των Αντικυθήρων και στους Συμιακούς δύτες που συνέβαλαν καθοριστικά στην ανέλκυσή του στις αρχές του 20ού αιώνα.
Το συνέδριο οργανώνει το Κέντρο Ελληνικών Σπουδών «Παιδεία» (ΗΠΑ) και «ψυχή» του συνεδρίου είναι για μια ακόμη φορά, ο καθηγητής του Πανεπιστήμιου του Κονέκτικατ και πρόεδρος του «Παιδεία» Ηλίας Τομάζος. Η διοργάνωση τελεί υπό την αιγίδα της υπουργού Πολιτισμού κας Λίνας Μενδώνη. Το συνέδριο θα ανοίξει με επίσημη τελετή, παρουσία του Δημάρχου Σύμης, εκπροσώπων της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου, του Υπουργείου Πολιτισμού, της Εφορείας Εναλίων Αρχαιοτήτων, συγγενών των ιστορικών δυτών, καθώς και ακαδημαϊκών εκπροσώπων από την Ελλάδα και το Πανεπιστήμιο της Σονόρας στο Μεξικό.
Οι συνεδρίες της πρώτης ημέρας επικεντρώνονται στο ιστορικό πλαίσιο του ναυαγίου, την εξέλιξη της ενάλιου αρχαιολογικής έρευνας και τον κομβικό ρόλο των Συμιακών δυτών, με παρεμβάσεις από κορυφαίους ερευνητές, όπως η Αγγελική Σίμωσι και η Ελένη Φαρμακίδου. Ακολουθούν ενότητες που εμβαθύνουν στη λειτουργία και τη σημασία του Μηχανισμού, τη σύνδεσή του με προσωπικότητες όπως ο Ίππαρχος και ο Ποσειδώνιος, αλλά και στη σύγχρονη επιστημονική προσέγγιση, με εισηγητές τους καθηγητές Ξενοφώντος Μουσά, Αντώνη Πινότση και Μάρω Παπαθανασίου.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι παρουσιάσεις γύρω από την τεχνολογία, τις ανακατασκευές και τις νέες επιστημονικές υποθέσεις, με συμμετοχή του Μουσείου Αρχαίας Ελληνικής Τεχνολογίας Κοτσανά και εξειδικευμένων ερευνητών. Ξεχωριστή ενότητα αφιερώνεται επίσης στο «Μεξικανικό Μηχανισμό των Αντικυθήρων», ένα εκπαιδευτικό πρόγραμμα που συνδέει την αρχαία ελληνική τεχνολογία με την κουλτούρα των Μάγια.
Η δεύτερη ημέρα του συνεδρίου είναι αφιερωμένη στην εκπαίδευση και τη διάχυση της γνώσης, παρουσιάζοντας δράσεις σχολείων, εκπαιδευτικών και του Εθνικού Αστεροσκοπείου Αθηνών, που χρησιμοποιούν τον Μηχανισμό ως εργαλείο έμπνευσης και μάθησης για μαθητές και τη νέα γενιά. Το συνέδριο θα ολοκληρωθεί με τελική συζήτηση και απολογισμό, ενώ κορυφαία στιγμή θα αποτελέσει η τελετή μνήμης και τιμής με τα αποκαλυπτήρια μπρούτζινου αγάλματος του ηρωικού Συμιακού δύτη – καπετάνιου Δημητρίου Κοντού και την απονομή τιμητικών διακρίσεων στους συγγενείς των Συμιακών δυτών που συνέβαλαν στην αποκάλυψη του σημαντικότερου τεχνολογικού θαύματος της αρχαιότητας.
Παράλληλα, στη Σύμη θα λειτουργούν εκθέσεις, εκπαιδευτικά εργαστήρια, προβολές ντοκιμαντέρ και διαδραστικές δράσεις για μαθητές και το κοινό, ενώ μέρος του συνεδρίου θα μεταδοθεί και διαδικτυακά. Η Σύμη γίνεται τόπος μνήμης, επιστήμης και πολιτισμού, τιμώντας τους ανθρώπους της που βούτηξαν στο παρελθόν για να αποκαλύψουν ένα από τα σπουδαιότερα μυστικά της ανθρώπινης τεχνολογικής ιστορίας.
