Εργασία: Μείωση της ανεργίας με θέσεις χαμηλών προσόντων και αμοιβών

Θέσεις χαμηλού έως μεσαίου επι­πέ­δου δεξιο­τή­των και κατά συνέ­πεια χαμηλών αμοιβών δημιουρ­γούν οι επι­χει­ρή­σεις στην Ελλάδα, με απο­τέ­λε­σμα σημα­ντι­κός αριθμός εργα­ζο­μέ­νων, ανέργων και ανα­ζη­τού­ντων εργασία να στρέ­φε­ται στην αυτο­α­πα­σχό­ληση και την ανά­πτυξη επι­χει­ρη­μα­τι­κών δρα­στη­ριο­τή­των χαμηλής παρα­γω­γι­κό­τη­τας και προ­στι­θέ­με­νης αξίας, στε­ρώ­ντας κρίσιμο δυνα­μικό από την εγχώρια αγορά εργα­σίας και την οικο­νο­μία.

Το σοβαρό, ποιο­τικό πρό­βλημα της εγχώ­ριας αγοράς εργα­σίας δια­πι­στώ­νε­ται στην εθνική στρα­τη­γική για την απα­σχό­ληση, σε μια προ­σπά­θεια του υπουρ­γείου Εργα­σίας σε συνερ­γα­σία με τη Δημόσια Υπη­ρε­σία Απα­σχό­λη­σης (ΔΥΠΑ – τ. ΟΑΕΔ) να σχε­διά­σουν τις απαι­τού­με­νες παρεμ­βά­σεις – διορ­θώ­σεις τόσο σε επίπεδο προ­σφο­ράς όσο και σε αυτό της ζήτησης. Και αυτό, γιατί όλα τα στοι­χεία σε εγχώριο και ευρω­παϊκό επίπεδο δεί­χνουν ότι πρα­κτικά απαι­τεί­ται έμφαση τόσο στην ανά­πτυξη του εργα­τι­κού δυνα­μι­κού, μέσω της ανα­βάθ­μι­σης δεξιο­τή­των ή της κατάρ­τι­σης σε νέες δεξιό­τη­τες, όσο και στη δημιουρ­γία νέων, ποιο­τι­κών θέσεων εργα­σίας από τις ελλη­νι­κές επι­χει­ρή­σεις.

Αυτό δείχνει άλλωστε και ο δείκτης μέτρη­σης προ­σφε­ρό­με­νων θέσεων εργα­σίας (Job Vacancy Rate – JVR), με τις ελλη­νι­κές επι­χει­ρή­σεις να βρί­σκο­νται στις χαμη­λό­τε­ρες θέσεις σε σχέση με τον μέσο όρο σε επίπεδο Ε.Ε.-27. Ο συγκε­κρι­μέ­νος δείκτης παρέχει πλη­ρο­φο­ρίες για το επίπεδο και τα δομικά χαρα­κτη­ρι­στικά της ζήτησης εργα­σίας και μετράει τον αριθμό των νέων θέσεων εργα­σίας, αυτών που είναι κενές ή που πρό­κει­ται να μείνουν κενές, για τις οποίες οι εργο­δό­τες λαμ­βά­νουν άμεσα μέτρα προ­κει­μέ­νου να τις καλύ­ψουν είτε άμεσα είτε μέσα σε ένα συγκε­κρι­μένο χρονικό διά­στημα.

Τα τρία τελευ­ταία χρόνια η μεγάλη πλειο­νό­τητα των κλάδων της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας υπο­λεί­πε­ται δρα­μα­τικά της δημιουρ­γίας νέων θέσεων εργα­σίας, σε σύγκριση με την Ε.Ε.-27. Με εξαί­ρεση τους κλάδους της βιο­μη­χα­νίας και των κατα­σκευών, της οικο­δο­μι­κής δρα­στη­ριό­τη­τας και των επαγ­γελ­μα­τι­κών, επι­στη­μο­νι­κών και τεχνι­κών υπη­ρε­σιών, οι υπό­λοι­ποι κλάδοι παρου­σιά­ζουν γενικά χαμηλή δημιουρ­γία νέων θέσεων εργα­σίας, οπότε και χαμηλή ζήτηση εργα­σίας, εντεί­νο­ντας το πρό­βλημα της περιο­ρι­σμέ­νης σύζευ­ξης της προ­σφο­ράς με τη ζήτηση εργα­σίας και των επίμονα υψηλών ποσο­στών ανερ­γίας.

Το ποιο­τικό πρό­βλημα

Πέρα από το ζήτημα της ποσό­τη­τας, ήτοι τον αριθμό των νέων θέσεων εργα­σίας που δημιουρ­γού­νται από τους δια­φο­ρε­τι­κούς κλάδους της οικο­νο­μίας, από την εξέταση των δεδο­μέ­νων προ­κύ­πτει και ένα ουσιώ­δες ζήτημα «ποιό­τη­τας» των νέων θέσεων (μισθω­τής) απα­σχό­λη­σης. Και αυτό γιατί φαί­νε­ται ότι από το 2010 έως το 2019 δημιουρ­γή­θηκε μεγάλος αριθμός νέων θέσεων εργα­σίας χαμηλών απαι­τή­σεων δεξιο­τή­των, ενώ κατα­γρά­φηκε αρνη­τι­κός αριθμός νέων θέσεων εργα­σίας μεσαίων και υψηλών απαι­τή­σεων. Πρα­κτικά, από την έναρξη της δεκα­ε­τούς οικο­νο­μι­κής κρίσης, αυξή­θηκε σημα­ντικά το μερίδιο απα­σχό­λη­σης χαμηλού επι­πέ­δου δεξιο­τή­των και εξει­δί­κευ­σης (με την Ελλάδα να έχει τη μεγα­λύ­τερη αύξηση στο μερίδιο των θέσεων αυτών από τα υπό­λοιπα κράτη-μέλη του ΟΟΣΑ), ενώ οι θέσεις εργα­σίας μεσαίου και υψηλού επι­πέ­δου δεξιο­τή­των και εξει­δί­κευ­σης μειώ­νο­νταν διαρκώς. Και όπως παρα­δέ­χε­ται το υπουρ­γείο Εργα­σίας, η συνεχής μείωση των δια­θέ­σι­μων θέσεων εργα­σίας μεσαίων και υψηλών απαι­τή­σεων σε δεξιό­τη­τες και εξει­δί­κευση έστρεψε σημα­ντικό αριθμό εργα­ζο­μέ­νων, ανέργων και ανα­ζη­τού­ντων εργασία στην αυτο­α­πα­σχό­ληση και την ανά­πτυξη επι­χει­ρη­μα­τι­κών δρα­στη­ριο­τή­των χαμηλής παρα­γω­γι­κό­τη­τας. Σε αυτό το επίπεδο, οι ειδικοί εντάσ­σουν και την έξαρση του φαι­νο­μέ­νου του brain drain με την εξαγωγή «εγκε­φά­λων» σε χώρες όπου η προ­σφορά καλο­πλη­ρω­μέ­νων θέσεων υψηλών προ­σό­ντων είναι υψηλή, αλλά και το φαι­νό­μενο της αδυ­να­μίας κάλυψης 50.000 θέσεων εργα­σίας στον του­ρι­σμό και τον επι­σι­τι­σμό.

Σε αντί­στοιχα συμπε­ρά­σματα οδηγεί και η εξέταση των εκροών του μηχα­νι­σμού διά­γνω­σης των αναγκών της αγοράς εργα­σίας (ΜΔΑΑΕ) του υπουρ­γείου Εργα­σίας. Συγκε­κρι­μένα, εξε­τά­ζο­ντας τον δυνα­μι­σμό των θέσεων μισθω­τής απα­σχό­λη­σης ιδιω­τι­κού δικαίου για το διά­στημα 2016-2021, υπό το πρίσμα των δεξιο­τή­των που απαι­τούν οι θέσεις αυτές, προ­κύ­πτει πως οι περισ­σό­τε­ρες θέσεις εργα­σίας απαι­τού­σαν ένα μέτριο-προς-χαμηλό επίπεδο δεξιο­τή­των, αφού αντι­στοι­χούν στο επίπεδο 2 από τα 4 επίπεδα δεξιο­τή­των που δια­κρί­νει η ταξι­νό­μηση της διε­θνούς οργά­νω­σης εργα­σίας.

Ειδι­κό­τερα, ποσοστό περίπου 14,5% των θέσεων μισθω­τής απα­σχό­λη­σης, που κινεί­ται σε παρό­μοια επίπεδα από το 2016 έως το 2021, απαι­τού­σαν το χαμηλό επίπεδο δεξιο­τή­των 1, και αφο­ρού­σαν κατά κύριο λόγο ανει­δί­κευ­τους εργάτες στη βιο­μη­χα­νία και τη μετα­ποί­ηση, καθα­ρι­στές γρα­φείων και ξενο­δο­χείων, ανει­δί­κευ­τους εργάτες σε δρα­στη­ριό­τη­τες του πρω­το­γε­νούς τομέα, παρό­χους οικια­κών υπη­ρε­σιών κ.ά. Ποσοστό περίπου 65% (μεσο­σταθ­μικά την περίοδο 2016-2021) των θέσεων μισθω­τής εργα­σίας απαι­τού­σαν επίπεδο δεξιο­τή­των 2 και αφο­ρού­σαν κατά κύριο λόγο πωλητές, οδηγούς επαγ­γελ­μα­τι­κών οχη­μά­των, χει­ρι­στές μηχα­νη­μά­των στις μετα­φο­ρές και κατα­σκευές, εργα­ζο­μέ­νους στους κλάδους της φιλο­ξε­νίας και εστί­α­σης κ.α. Ποσοστό περίπου 9% (μεσο­σταθ­μικά την περίοδο 2016-2021) των θέσεων μισθω­τής εργα­σίας απαι­τού­σαν επίπεδο δεξιο­τή­των 3, και αφο­ρού­σαν κυρίως επαγ­γελ­μα­τίες προ­πο­νη­τές και αθλητές, νοση­λευ­τικό προ­σω­πικό, φυσι­κο­θε­ρα­πευ­τές, βοηθούς λογι­στών και επι­χει­ρη­μα­τι­κών συμ­βού­λων, τεχνο­λό­γους ηλε­κτρο­νι­κών και τηλε­πι­κοι­νω­νιών, τεχνο­λό­γους φυσικών και χημικών επι­στη­μών και χει­ρι­στές εξο­πλι­σμού Η/Υ και συναφών εφαρ­μο­γών. Τέλος, ποσοστό περίπου 10% (μεσο­σταθ­μικά την περίοδο 2016-2021) των θέσεων μισθω­τής εργα­σίας απαι­τού­σαν το υψη­λό­τερο επίπεδο δεξιο­τή­των 4 και αφο­ρού­σαν κατά κύριο λόγο σχε­δια­στές, ανα­λυ­τές και προ­γραμ­μα­τι­στές υπο­λο­γι­στι­κών και πλη­ρο­φο­ρια­κών συστη­μά­των, διευ­θυ­ντικά στελέχη παρα­γω­γι­κών και λει­τουρ­γι­κών μεγάλων μονάδων και διοι­κη­τικά στελέχη, έμπει­ρους λογι­στές και επι­χει­ρη­μα­τι­κούς συμ­βού­λους κ.ά.

Πηγή kathimerini.gr