• Το Δικαστήριο απέρριψε προσωρινή διαταγή που ζητούσαν κάτοικοι του Δήμου Χάλκης, ενώ η συζήτηση των κυρίως ασφαλιστικών μέτρων ορίστηκε για 26.05.2026, με την υπόθεση να αγγίζει την καρδιά του ερωτήματος ποιος και με ποια κριτήρια μπαίνει σε ένα συλλογικό πράσινο εγχείρημα
Πρόκειται για μια υπόθεση που, πίσω από τη στενή δικαστική της διάσταση, ακουμπά το πιο ευαίσθητο σημείο των ενεργειακών κοινοτήτων, δηλαδή την ισορροπία ανάμεσα στη συμμετοχή της τοπικής κοινωνίας και στις πραγματικές τεχνικές και οικονομικές αντοχές ενός έργου που παράγει ενέργεια με συγκεκριμένα όρια.
Το Μονομελές Πρωτοδικείο Ρόδου απέρριψε αίτημα Προσωρινής Διαταγής επί ασφαλιστικών μέτρων, που είχαν ασκήσει δημότες και κάτοικοι του Δήμου Χάλκης εναντίον της Ενεργειακής Κοινότητας Χάλκης με την επωνυμία ChalkiON, για τη μη εγγραφή και μη αποδοχή τους ως νέων εταίρων και μελών. Η ουσία της κίνησής τους ήταν να επιδιώξουν άμεση προσωρινή λύση, πριν κριθεί η υπόθεση στην κύρια συζήτηση.
Η σύγκρουση ξεκινά από το ποιος αποφασίζει και με ποια αιτιολογία
Ο βασικός ισχυρισμός των αιτούντων είναι ότι τα αιτήματα ένταξής τους απορρίφθηκαν αδικαιολόγητα από τη Γενική Συνέλευση της κοινότητας, ενώ είχαν αρχικά γίνει δεκτά από το Διοικητικό Συμβούλιο. Στο δικό τους αφήγημα, η εξέλιξη αυτή ισοδυναμεί με αποκλεισμό που δεν συνοδεύτηκε από την αναγκαία εξήγηση, παρότι οι ίδιοι παρουσιάζονται ως μόνιμοι κάτοικοι του νησιού που υπέβαλαν αιτήσεις συμμετοχής σε διαφορετικούς χρόνους, από 08.2024 έως 09.2025.
Η αίτησή τους αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στον κοινωνικό χαρακτήρα του εγχειρήματος και στη συμμετοχή της τοπικής αυτοδιοίκησης ως μέλους, στοιχείο που, κατά τους ισχυρισμούς τους, ανεβάζει τον πήχη της διαφάνειας και της ίσης μεταχείρισης στην πράξη. Στο ίδιο πλαίσιο προβάλλουν ότι δεν έλαβαν έγγραφη απάντηση με ειδική αιτιολογία και περιγράφουν την απόρριψη ως πρακτική αυθαίρετη και αδιαφανή, με άμεσο οικονομικό αντίκτυπο για τους ίδιους, αφού στερούνται, όπως υποστηρίζουν, τα οφέλη μειωμένης ενεργειακής κατανάλωσης και συμμετοχής σε ένα συλλογικό σχήμα του νησιού.
Το κρίσιμο επιχείρημα της κοινότητας: τα πραγματικά όρια του συμψηφισμού και η οικονομική ισορροπία
Από την πλευρά της Ενεργειακής Κοινότητας Χάλκης, που εκπροσωπήθηκε στην δίκη από τον καθηγητή Συνταγματικού & Διοικητικού Δικαίου κ. Μιχάλη Παπαγεωργίου, αναδείχθηκε ως κεντρικό στοιχείο ότι οι αποφάσεις της Γενικής Συνέλευσης δεν ήταν αυθαίρετες, αλλά συνδέθηκαν με το πλήρες αιτιολογημένο των δυνατοτήτων ενεργειακού συμψηφισμού και την ανάγκη ισόρροπης οικονομικής απόδοσης ανάμεσα στα υφιστάμενα μέλη, με βάση την τρέχουσα σύμβαση παραγωγής ενέργειας με τον πάροχο από το φωτοβολταϊκό πάρκο στη Χάλκη.
Η εικόνα που προκύπτει από πρακτικό Έκτακτης Γενικής Συνέλευσης, με ημερομηνία 14.11.2025, δείχνει ότι η συζήτηση για νέες εγγραφές έγινε υπό το βάρος μιας πραγματιστικής εκτίμησης. Από τη μία, αναγνωρίζεται ότι η διεύρυνση των μελών μπορεί να σημαίνει ενδυνάμωση της κοινότητας, αύξηση μετοχικού κεφαλαίου και ενίσχυση της συμμετοχικότητας. Από την άλλη, επισημαίνεται ότι περισσότερα μέλη σημαίνουν διανομή της παραγόμενης ενέργειας σε περισσότερους, άρα μικρότερο μερίδιο για τον καθένα, καθώς και προκλήσεις εφαρμογής του εικονικού ενεργειακού συμψηφισμού και πιθανές λειτουργικές πιέσεις. Στο ίδιο πρακτικό καταγράφεται ρητά ότι διατυπώθηκαν ενστάσεις ως προς τη συνολική ένταξη νέων μελών σε εκείνη τη φάση, καθώς είχε τεθεί θέμα εγγραφής 36 νέων μελών, που αντιστοιχούσαν σε αύξηση περίπου 20% σε σχέση με τα ήδη εγγεγραμμένα. Καταγράφεται επίσης ότι τέθηκε ως προβληματισμός πως η παρούσα παραγωγική δραστηριότητα και ο αντίστοιχος συμψηφισμός, βάσει της υφιστάμενης σύμβασης, δεν ήταν ικανά να προσφέρουν την ίδια αποτελεσματική ωφέλεια στα μέλη, ενώ σημειώνεται και η αναφορά ότι δεν προκύπτει πως οι αιτήσεις αφορούσαν ενεργειακά ευάλωτα άτομα.
Η Γενική Συνέλευση και η ψηφοφορία που “σφράγισε” τις απορρίψεις
Η διαδικασία στη Γενική Συνέλευση έχει ιδιαίτερο βάρος, επειδή, σύμφωνα με το ίδιο το καταστατικό που επικαλείται το πρακτικό, όταν το Διοικητικό Συμβούλιο δεν αποδέχεται ή όταν τίθεται θέμα αποδοχής αιτήσεων, το ζήτημα εισάγεται στη Γενική Συνέλευση ώστε να αποφασίσει αιτιολογημένα. Στη συνεδρίαση της 14.11.2025 διαπιστώθηκε απαρτία 21 μελών. Ακολούθησε διαδικασία ψηφοφορίας όπου δόθηκε η δυνατότητα διακριτής ψήφου ανά αίτημα ή συνολικά, όμως τελικά κανένα μέλος δεν διαφοροποίησε τη θέση του ανάμεσα σε επιμέρους αιτήσεις και η ψήφος κάθε μέλους καταγράφηκε ως επιλογή για το σύνολο των αιτημάτων.
Το αποτέλεσμα ήταν 21 συνολικές ψήφοι, 7 θετικές υπέρ της επικύρωσης εγγραφής νέων μελών και 14 αρνητικές κατά της επικύρωσης, με συνέπεια να ανακοινωθεί ότι οι αιτήσεις δεν επικυρώνονται και οι αιτούντες δεν γίνονται δεκτοί ως μέλη εκείνο τον χρόνο. Στο ίδιο κείμενο καταγράφεται ότι ανάμεσα στις θετικές ψήφους περιλαμβανόταν και η ψήφος του Δήμου, στοιχείο που δείχνει ότι η αυτοδιοίκηση δεν βρέθηκε απέναντι στην ιδέα διεύρυνσης, χωρίς αυτό να αρκεί για να ανατραπεί η πλειοψηφία.
Γιατί ο Δήμος βρέθηκε στο κάδρο, χωρίς να είναι διάδικος
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον έχει ότι, σύμφωνα με την περιγραφή της υπόθεσης, τα «πυρά» των αιτούντων στράφηκαν και προς τον Δήμο Χάλκης, παρότι δεν κλήθηκε ως διάδικο μέρος. Αυτό δεν είναι δικονομική λεπτομέρεια για τους κατοίκους που προσέφυγαν, αλλά ουσιαστικό πολιτικό και κοινωνικό μήνυμα. Όταν μια ενεργειακή κοινότητα έχει ως βασικό έταιρο μέλος τον Δήμο, δημιουργείται στην κοινωνία η προσδοκία ότι το σχήμα θα λειτουργεί ως προέκταση της συλλογικής ωφέλειας του τόπου. Από την άλλη, η ίδια η δομή της κοινότητας, ως συνεταιριστικού σχήματος με κανόνες και περιορισμούς, μπορεί να παράγει αποφάσεις που μοιάζουν “σκληρές” στην τοπική κοινωνία, όταν το έργο δεν επαρκεί για να μοιραστεί χωρίς απώλειες.
Το πρακτικό της Γενικής Συνέλευσης δείχνει ότι η αντίρρηση στη διεύρυνση δεν παρουσιάστηκε ως απόρριψη της ιδέας συμμετοχής, αλλά ως επιλογή χρονισμού, με αναφορά σε ανάγκη σταθεροποίησης παραγωγής και οικονομικών, ώστε η μελλοντική ένταξη νέων μελών να γίνει σε πιο ευνοϊκές συνθήκες.
Οι δικονομικές ενστάσεις και το μήνυμα της απόρριψης της Προσωρινής Διαταγής
Στην ακροαματική διαδικασία, από την πλευρά της κοινότητας προβλήθηκαν και έγιναν δεκτές από το Δικαστήριο δικονομικές ενστάσεις που, όπως περιγράφεται, αφορούσαν καταχρηστικότητα και απαράδεκτο του αιτήματος Προσωρινής Διαταγής, πλήρη ικανοποίηση δικαιώματος, προσβολή δικαιωμάτων τρίτων και επιχειρηματολογία υπέρ της νομιμότητας, της ενεργειακής δημοκρατίας και της διαφάνειας των διαδικασιών της κοινότητας.
Η απόρριψη της Προσωρινής Διαταγής, στην πράξη, δεν κρίνει οριστικά ποιος έχει δίκιο στην ουσία της διαφοράς, αλλά δείχνει ότι το δικαστήριο δεν είδε, σε αυτή τη φάση, το κατάλληλο έδαφος για να επιβάλει άμεση προσωρινή λύση που θα άλλαζε την εσωτερική σύνθεση της κοινότητας πριν ακουστεί πλήρως η υπόθεση. Σε τέτοιες υποθέσεις, το διακύβευμα δεν είναι μόνο η τύχη των αιτούντων, αλλά και η λειτουργική ισορροπία των υφιστάμενων μελών, αφού κάθε μεταβολή επηρεάζει τον επιμερισμό της ωφέλειας και τις προσδοκίες που έχουν ήδη διαμορφωθεί.
Το επόμενο ορόσημο: 26.05.2026 και μια υπόθεση που δεν τελειώνει εδώ
Η συζήτηση των κυρίως ασφαλιστικών μέτρων προσδιορίστηκε για τις 26.05.2026. Το διάστημα μέχρι τότε αναμένεται να διατηρήσει ζωντανή μια αντιπαράθεση που δεν είναι απλώς δικαστική, αλλά βαθιά κοινωνική και πολιτική για ένα μικρό νησιωτικό περιβάλλον. Από τη μία πλευρά βρίσκεται η ανάγκη ίσης πρόσβασης σε ένα εγχείρημα που φέρει τον μανδύα της συλλογικής ωφέλειας. Από την άλλη πλευρά βρίσκεται το αμείλικτο ερώτημα των αριθμών, πόση ενέργεια παράγεται, πώς συμψηφίζεται, ποιος επιβαρύνεται όταν η πίτα μοιράζεται σε περισσότερους και πώς προστατεύεται η βιωσιμότητα ενός έργου που δεν μπορεί να λειτουργήσει με ευχές, αλλά με μετρήσιμα δεδομένα. Σε αυτό ακριβώς το σημείο, η υπόθεση της Χάλκης γίνεται υπόδειγμα μιας ευρύτερης πραγματικότητας. Η ενεργειακή μετάβαση δεν είναι μόνο εγκαταστάσεις και φωτοβολταϊκά. Είναι κανόνες, συμμετοχή, εμπιστοσύνη και κυρίως η αντοχή της κοινότητας να διαχειριστεί την ένταση ανάμεσα στην κοινωνική προσδοκία και στη φυσική, τεχνική και οικονομική δυνατότητα ενός συστήματος που έχει συγκεκριμένα όρια.
