Για τις εξελίξεις στα θέματα των συντάξεων, τα εργασιακά, την ανεργία και τις υψηλές ασφαλιστικές εισφορές, μιλάει σε συνέντευξή του στη “δ” ο νομικός – εργατολόγος, πανεπιστημιακός και πρόεδρος του ΕΝΥΠΕΚΚ κ. Αλέξης Μητρόπουλος. Όπως υπογραμμίζει μεταξύ άλλων «οι συντάξεις των Ελλήνων είναι οι χαμηλότερες στην ευρωζώνη και συνεχώς συγκλίνουν με τις συντάξεις της Βουλγαρίας και της Ρουμανίας!».
• Σύμφωνα με τα στοιχεία που ανακοινώθηκαν πρόσφατα, οι Έλληνες συνταξιούχοι είναι οι φτωχότεροι στην ευρωζώνη αλλά και οι γηραιότεροι σε ολόκληρη την Ευρώπη! Πώς φτάσαμε σε αυτό το σημείο;
Τα στοιχεία που επεξεργαστήκαμε είναι τα πλέον πρόσφατα επίσημα στοιχεία τής κυβέρνησης, του Υπουργείου Εργασίας και του ΕΦΚΑ.
Οι κύριες συντάξεις έχουν μειωθεί, κατά τα μνημονιακά χρόνια, έως και 55% ενώ οι επικουρικές και τα εφάπαξ έως και 65%. Ειδικά, για τον Δεκέμβριο 2025, όπως προκύπτει από τη «Μηνιαία Απεικόνιση Συνταξιοδοτικών Παροχών» του Πληροφοριακού Συστήματος «ΗΛΙΟΣ» της ΗΔΙΚΑ/Υπουργείου Εργασίας, η μέση κύρια σύνταξη ανέρχεται στα 847,55 € μεικτά (794,60 € καθαρά) και είναι η χαμηλότερη στην ΟΝΕ ενώ η μέση επικουρική σύνταξη ανέρχεται στα 196,36 € μεικτά (184,70 € καθαρά). Επί του συνόλου των συνταξιούχων (2.527.531) τον Δεκέμβριο 2025, το 28,3% των συνταξιούχων (714.226 άνθρωποι) ζουν με 564 € μηνιαίως ενώ το 18% των συνταξιούχων (453.993) καλούνται να διαβιώσουν με 480 € καθαρά (500 € μεικτά).
Οι συνταξιούχοι αυτοί είναι φτωχοί ή και κάτω από τα όρια της φτώχειας. Έτσι αποκαλύπτεται, δυστυχώς, ότι οι συντάξεις των Ελλήνων είναι οι χαμηλότερες στην ευρωζώνη και συνεχώς συγκλίνουν με τις συντάξεις της Βουλγαρίας και της Ρουμανίας.
Στην κατάσταση αυτή οδηγηθήκαμε:
– λόγω των μεγάλων περικοπών στα χρόνια των Μνημονίων,
– λόγω του υπολογισμού των συντάξεων μετά το 2016 με βάση ολόκληρο τον εργασιακό βίο («ρήτρα Τσίπρα»),
– λόγω της λεηλασίας των αποθεματικών των Ασφαλιστικών Ταμείων (τα οποία μπήκαν στο «χωνευτήρι» του ενιαίου ΕΦΚΑ),
– λόγω της μικρής αύξησης των συντάξεων την περίοδο από το 2019 μέχρι σήμερα,
– λόγω της συμφωνίας των μνημονιακών κυβερνήσεων με τους δανειστές για συνεχή μείωση των συνταξιοδοτικών δαπανών μέχρι το 2060!
Με τις απαράδεκτα χαμηλές συντάξεις οι Έλληνες και οι Ελληνίδες συνταξιούχοι αδυνατούν να επιβιώσουν αξιοπρεπώς, λαμβανομένου υπόψη του μεγάλου διαχρονικά πληθωρισμού, της ακρίβειας, της ισχνής αγοραστικής δύναμης του εισοδήματός τους, καθώς και των μεγάλων αναγκών τους σε ιατροφαρμακευτική και νοσοκομειακή περίθαλψη σε συνδυασμό με τις υπό κατάρρευση Υπηρεσίες του ΕΣΥ.
• Αναφερθήκατε στις απώλειες των συνταξιούχων από την κατάργηση των τριών δώρων – επιδομάτων που ανέρχονται σε πολλά δισ. ευρώ. Βλέπουμε ότι η κυβέρνηση εμφανίζεται –δήθεν- διατεθειμένη για αυξήσεις, ενώ σχεδιάζει κι άλλες περικοπές. Τελικά, οι συνταξιούχοι και οι δικαιούχοι επιδομάτων μετρούν συνεχώς απώλειες…
Συνολικά, σύμφωνα με έρευνα της ΕΝΥΠΕΚΚ, την περίοδο 2010-2025 οι συνταξιούχοι απώλεσαν πάνω από 130 δισ. ευρώ. Κατά μέσο όρο κάθε συνταξιούχος έχει χάσει, την περίοδο αυτή, 45.000 ευρώ.
Τα μεγαλύτερα ποσά περικοπών αφορούν κυρίως στην κατάργηση των δώρων και των οικογενειακών επιδομάτων τους, καθώς και την παρακράτηση 6% υπέρ υγείας που πληρώνουν δυστυχώς όλοι οι συνταξιούχοι για ολόκληρη τη ζωή τους. Είναι απάνθρωπο και απαράδεκτο που ακόμη και οι χήρες και τα ορφανά πληρώνουν εισφορά υπέρ υγείας 6% για κύρια και επικουρική σύνταξη για τους πεθαμένους συζύγους ή γονείς τους, αντιστοίχως.
Καμία άλλη κοινωνική τάξη δεν έχει χάσει, τα τελευταία χρόνια, τόσο μεγάλα ποσά, που ξεπερνούν το μισό ελληνικό ΑΕΠ. Γι’αυτό πρέπει να ενισχυθούν άμεσα και σημαντικά οι συντάξεις με προτεραιότητα στις αγροτικές, στις συντάξεις λόγω θανάτου (χηρείας), στις αναπηρικές και αυτές των ανασφαλίστων υπερηλίκων.
• Πρόσφατα ανακοινώθηκαν στοιχεία από την ΕΛΣΤΑΤ και την ΔΥΠΑ, τα οποία, όμως, σημειώνουν αποκλίσεις. Τι πραγματικά συμβαίνει;
Η θηριώδης απόκλιση των στατιστικών ευρημάτων μεταξύ ΕΛΣΤΑΤ και ΔΥΠΑ για τα ποσοστά ανεργίας εκθέτει τη χώρα μας τόσο στην ΕΕ όσο και σε διεθνείς επιστημονικούς οργανισμούς που ασχολούνται με την αγορά εργασίας, την αγοραστική δύναμη, τους δείκτες ανθρώπινου δυναμικού, την οικονομία, την ανάπτυξη κ.ά.
Οι ίδιοι οι Οργανισμοί δεν δίνουν πειστικές απαντήσεις για τις χαοτικές διαφορές τους στα μηνιαία ποσοστά ανεργίας που ανακοινώνουν, ενώ δεν είναι σπάνιο το φαινόμενο να διαφωνούν για το αν η ανεργία αυξήθηκε ή μειώθηκε. Συνήθως επιμένουν στη διαφορά μεθοδολογικών εργαλείων που χρησιμοποιούν.
Πρέπει να γίνει σαφές ότι η ΔΥΠΑ ανακοινώνει τους εγγεγραμμένους σ’αυτήν, που είναι ο επίσημος φορέας καταμέτρησης της ανεργίας. Η ΕΛΣΤΑΤ, όπως η ίδια παραδέχεται, δεν αναγνωρίζει (δεν καταμετρά) τους μακροχρόνια ανέργους, αυτούς δηλαδή που βρίσκονται στην ανεργία άνω του 12μήνου. Αντιθέτως η ΔΥΠΑ τους καταμετρά αφού τους έχει εγγεγραμμένους και εμφανίζονται σ’ αυτήν για την άσκηση των δικαιωμάτων τους. Επίσης η ΕΛΣΤΑΤ, όπως η ίδια αναφέρει στο μηνιαίο δελτίο της, θεωρεί ως εργαζόμενο ακόμη και όποιον εργάζεται μία (1) ώρα την εβδομάδα, δηλαδή 4 ώρες τον μήνα!
Τα ορθά ευρήματα για την ανεργία τα ανακοινώνει, όπως είναι αυτονόητο, η ΔΥΠΑ. Η ΕΛΣΤΑΤ ασχολείται με στατιστικές προβλέψεις και εκτιμήσεις σε αγνώστου εύρους δείγμα και με την εφαρμογή στατιστικών εργαλείων και διαδικασιών, όπως το «benchmarking» και ΔΕΝ καταγράφει τους πραγματικούς αριθμούς ανέργων και επιδοτουμένων.
Το γεγονός αυτό φαίνεται πως αποσιωπάται από την κυβέρνηση, η οποία επικαλείται και αναδεικνύει μόνο τα ευνοϊκά γι’αυτήν χαμηλότερα ποσοστά ανεργίας της ΕΛΣΤΑΤ προκειμένου να υπερασπιστεί το αφήγημά της περί δήθεν ανάπτυξης της χώρας μας μέσα από τις πολιτικές που εφαρμόζει.
• Η ΠΟΕΕΤ καταγγέλλει ότι οι εποχικά εργαζόμενοι έμειναν τις γιορτές χωρίς κύριο επίδομα ανεργίας και δώρο Χριστουγέννων. Τελικά, η προσπάθεια με τα προπληρωμένα επιδόματα ανεργίας, δεν λειτούργησε στην πράξη…
Ναι και είναι απαράδεκτο. Οικογενειάρχες συνάνθρωποί μας στερήθηκαν το εποχικό επίδομα την περίοδο των Χριστουγέννων που τόσο το είχαν ανάγκη. Δυστυχώς οι εργαζόμενοι που έχουν συμβάλει τόσο στην ανάπτυξη του τουρισμού τα τελευταία χρόνια, όχι μόνο δεν ωφελούνται από τα μεγάλα κέρδη των επιχειρηματιών, αλλά στερούνται και των αυτονόητων επιδομάτων που δικαιούνται.
Γι’ αυτό απαιτείται άμεσα σημαντική αύξηση του εποχικού επιδόματος και επιμήκυνση της περιόδου επιδότησης. Από τους πρώτους είχαμε καταγγείλει, εξάλλου, τη χορήγηση του σχετικού επιδόματος μέσω προπληρωμένης κάρτας. Οι δικαιούχοι πρέπει να επιμείνουν στην αύξηση του εποχικού επιδόματος, στη χρονική επιμήκυνση της επιδότησής τους και στην κατάργηση της προπληρωμένης κάρτας, που είναι απαξιωτικός και προσβλητικός θεσμός για σύγχρονους εργαζόμενους.
• Οι ελεύθεροι επαγγελματίες και οι αγρότες δυσανασχετούν με τις υψηλές ασφαλιστικές εισφορές που υποχρεούνται να καταβάλουν. Πολλοί δηλώνουν ότι χρωστούν στον ΕΦΚΑ αλλά και στις Τράπεζες και ότι τελικά αδυνατούν να βγουν στη σύνταξη λόγω των οφειλών τους. Έχετε κι εσείς την ίδια εικόνα;
Ναι, είναι αλήθεια. Ο μικρο-ιδιοκτητικός τρόπος παραγωγής, σιγά-σιγά, εξαϋλώνεται. Οι ελεύθεροι επαγγελματίες, επιστήμονες, επιτηδευματίες, αγρότες, αλιείς, μελισσοκόμοι κ.λπ. υποχρεούνται σε υψηλές ασφαλιστικές εισφορές που με νόμο της σημερινής κυβέρνησης (4670/2020) αυξάνονται κατ’ έτος.
Οι εισφορές για 1.400.000 και πλέον μή μισθωτούς, σύμφωνα με τα πλέον πρόσφατα στοιχεία του ΕΦΚΑ για τον Μάιο 2025, αυξήθηκαν κατά 9,6% από 1-1-2023, κατά 3,46% από 1-1-2024, κατά 2,7% από 1-1-2025 και κατά 2,6% από 1-1-2026, ήτοι συνολικά την τετραετία 2023-2026 κατά 18,36%. Η σωρευτική αύξηση των ασφαλιστικών τους εισφορών κατά 18,36% για την περίοδο 2023-2026 δεν έχει προηγούμενο σε καμία χώρα της Ευρώπης των 47 κρατών, αλλά ούτε και σε ολόκληρο τον πλανήτη.
Εξάλλου, όπως προκύπτει από τον Πίνακα 4 (σελίδα 9) της Έκθεσης του ΚΕΑΟ για το γ’ τρίμηνο του 2025 (Ιούλιος-Σεπτέμβριος 2025), στις 30-9-2025, οι περισσότεροι οφειλέτες (1.464.877 ή ποσοστό 70%) χρωστούν μέχρι 15.000 €, ενώ μέχρι 30.000 € χρωστά το 87,31% των οφειλετών (1.825.923 οφειλέτες).
Συνεπώς, η ετήσια αύξηση των ασφαλιστικών εισφορών, σε συνδυασμό με την τεκμαρτή κλιμακωτή φορολόγησή τους (ν. 5073/2023), θα δημιουργήσει νέα γενιά οφειλετών προς τον ΕΦΚΑ και νέο κύμα επαγγελματικής μετανάστευσης («brain drain») και ευρεία φτωχοποίηση των ελεύθερων επαγγελματιών, επιστημόνων και αγροτών.
Αν λάβουμε υπόψη και την εκτίναξη των χρεών τους προς την Εφορία και τις τράπεζες, έχουν όντως οδηγηθεί σε αδυναμία να καταβάλουν ασφαλιστικές εισφορές τους και γι’ αυτό επιλέγουν την πιο χαμηλή (φθηνή) ασφαλιστική κλάση, στην οποία όμως απομειώνεται και το ποσό της σύνταξης που θα λάβουν μετά το πέρας τού εργασιακού τους βίου.
Πρόκειται για σημαντικό κοινωνικό ζήτημα αφού έχει αντίκτυπο σε μεγάλη μερίδα του πληθυσμού και με τεράστιες διαστάσεις στον κοινωνικό ιστό αλλά και την οικονομία, αφού πίσω από κάθε ελεύθερο επαγγελματία βρίσκεται μία οικογένεια που έχει να αντιμετωπίσει ΚΑΙ την υψηλή φορολόγηση ΚΑΙ τον πληθωρισμό ΚΑΙ τις οικογενειακές ανάγκες επιβίωσης, καθώς ΚΑΙ τα αναγκαστικά μέτρα του ΚΕΑΟ αλλά ΚΑΙ των διαφόρων εισπρακτικών εταιριών και των funds που με πρόσφατο νόμο ανέλαβαν «υποστηρικτικές» προς το ΚΕΑΟ αρμοδιότητες κατά των οφειλετών του ΕΦΚΑ/ΚΕΑΟ.
