Παράνομη κρίθηκε έγκριση του ΥΠΠΟ για συγκρότημα κατοικιών στην Ιαλυσό

Παρά­νομη κρίθηκε από το Συμ­βού­λιο της Επι­κρα­τείας έγκριση του Υπουρ­γείου Πολι­τι­σμού για την ανέ­γερση συγκρο­τή­μα­τος κατοι­κιών στον περι­βάλ­λο­ντα χώρο μνη­μείου στην Ιαλυσό.

Το ΣτΕ με την υπ΄α­ριθμ. 4229/2013 απόφασή του επι­λή­φθηκε αιτή­σεως με την οποία ζητή­θηκε η ακύρωση της ΥΠΠΟ/ΔΝΣΑΚ/22761/669/28.3.2006 από­φα­σης του Υπουρ­γού Πολι­τι­σμού, με την οποία εγκρί­θηκε η μελέτη ανέ­γερ­σης συγκρο­τή­μα­τος δέκα διώ­ρο­φων κατοι­κιών στον περι­βάλ­λο­ντα χώρο της οικίας στην κτη­μα­το­λο­γική μερίδα 544Γ γαιών Τρια­ντών Ρόδου (στην περιοχή Ιαλυσού).

Η ανωτέρω οικία μαζί με τον περι­βάλ­λο­ντα χώρο της έχει χαρα­κτη­ρι­σθεί ιστο­ρικό δια­τη­ρη­τέο μνημείο με την ΥΠΠΟ/ΔΙΛΑΠ/ Γ/2746/43444/8.9.1995 απόφαση του Υπουρ­γού Πολι­τι­σμού (820 Β΄).

Οι αιτού­ντες φέρο­νται να έχουν εμπράγ­ματα δικαιώ­ματα επί της χαρα­κτη­ρι­σθεί­σας ως ιστο­ρικό δια­τη­ρη­τέο μνημείο οικίας.

Ενώ ένας κάτοι­κος Ιαλυσού ο οποίος υπέβαλε την εγκρι­θείσα με την προ­σβαλ­λό­μενη πράξη μελέτη, άσκησε παρέμ­βαση υπέρ της δια­τή­ρη­σης της προ­σβαλ­λό­με­νης πράξης.

Από την έρευνα του Συμ­βου­λίου της Επι­κρα­τείας προ­έ­κυ­ψαν τα ακό­λουθα: Mε την ΥΠΠΟ/ΔΙΛΑΠ/Γ/2746/43444/8.9.1995 απόφαση του Υπουρ­γού Πολι­τι­σμού, η οικία που βρί­σκε­ται στη Λεωφόρο Ιαλυσού στη Ρόδο χαρα­κτη­ρί­σθηκε μαζί με τον περι­βάλ­λο­ντα χώρο της ως ιστο­ρικό δια­τη­ρη­τέο μνημείο, γιατί, όπως ανα­φέ­ρε­ται σε αυτήν, «απο­τε­λεί αξιό­λογο δείγμα κτηρίου με εκλε­κτι­κι­στικά στοι­χεία σημα­ντικό για τη μελέτη της ιστο­ρίας της αρχι­τε­κτο­νι­κής».

Ειδι­κό­τερα δε στην 21/5.7.1995 γνω­μο­δό­τηση του Κεντρι­κού Συμ­βου­λίου Νεω­τέ­ρων Μνη­μείων, επί της οποίας στη­ρί­ζε­ται η πράξη χαρα­κτη­ρι­σμού, ανα­φέ­ρε­ται ότι «στον κήπο, και ιδιαί­τερα μπροστά από το οίκημα υπάρ­χουν ψηλά δένδρα και πυκνή βλά­στηση, ενώ βρί­σκο­νται και η χαρα­κτη­ρι­στική στέρνα και ο μύλος», και προ­τεί­νε­ται να χαρα­κτη­ρι­σθεί ως ιστο­ρικό δια­τη­ρη­τέο μνημείο το κτήριο μαζί με τον περι­βάλ­λο­ντα χώρο του.

Ο ανωτέρω περι­βάλ­λων χώρος έχει έκταση περίπου 7.140 τ.μ. και απο­τε­λεί­ται από επι­μέ­ρους μερίδες γαιών.

Ενας κάτοι­κος Ιαλυσού, ο οποίος φέρεται ως ιδιο­κτή­της της μερίδας 544Γ, με την από 20.9.2005 αίτησή του ζήτησε από την Υπη­ρε­σία Νεώ­τε­ρων Μνη­μείων και Τεχνι­κών Έργων Δωδε­κα­νή­σου τον απο­χα­ρα­κτη­ρι­σμό τμή­μα­τος του περι­βάλ­λο­ντος χώρου, εμβαδού 2.796 τ.μ., προ­κει­μέ­νου να κατα­σκευά­σει σε αυτόν συγκρό­τημα δέκα διώ­ρο­φων οικο­δο­μών με υπόγειο, συνο­λι­κής επι­φά­νειας περίπου 1.400 τ.μ.

Η εν λόγω υπη­ρε­σία, με το υπ’ αριθμ. 697/27.9.2005 έγγραφό της δια­βί­βασε το αίτημα στη Διεύ­θυνση Νεώ­τε­ρης Πολι­τι­στι­κής Κλη­ρο­νο­μιάς του Υπουρ­γείου Πολι­τι­σμού, εκφρά­ζο­ντας και τη δια­φω­νία της ως προς την ικα­νο­ποί­ησή του.

Συγκε­κρι­μένα στο ανωτέρω έγγραφο ανα­φέ­ρε­ται ότι «Η μερίδα 544Γ γαιών Τρια­ντών εμβαδού 2.796,00 τ.μ. της οποίας αιτεί­ται ο απο­χα­ρα­κτη­ρι­σμός απο­τε­λεί τον περι­βάλ­λο­ντα χώρο της δια­τη­ρη­τέας οικίας μέσα στην οποία βρί­σκο­νται ο ανε­μό­μυ­λος με το πηγάδι τα οποία συν­δέ­ο­νται με την παρα­κεί­μενη υδα­το­δε­ξα­μενή και τα κτιστά φρεάτια, που επι­βε­βαιώ­νουν την σύνδεση της κατοι­κίας με τον κήπο και την καλ­λιέρ­γειά του. Η Υπη­ρε­σία μας δεν συμ­φω­νεί με το αίτημα του ενδια­φε­ρό­με­νου, γιατί ο περι­βάλ­λων χώρος συμ­βάλ­λει στην ανά­δειξη και προβολή του μνη­μείου στο χώρο δια­τη­ρώ­ντας την αξονική συμ­με­τρία, απα­ραί­τητη προ­ϋ­πό­θεση για την εισα­γωγή του επι­σκέ­πτη στο κυρίως «θέμα» (δρόμος – διά­δρο­μος – κήπος – οικία). Ήδη μεγάλο τμήμα της αρχικής μερίδας 544 γαιών Τρια­ντών που βρί­σκε­ται εκτός του χαρα­κτη­ρι­σμέ­νου τμή­μα­τος έχει δοθεί στη δόμηση με όλα τα αρνη­τικά επα­κό­λουθα. Τυχόν ικα­νο­ποί­ηση του παρα­πάνω αιτή­μα­τος θα απο­τε­λέ­σει κακό προη­γού­μενο για τον περι­βάλ­λο­ντα χώρο άλλων μνη­μείων».

Περαι­τέρω, η ίδια υπη­ρε­σία με το υπ’ αριθμ. 52/24.1.2006 έγγραφό της εξέ­φρασε προς τη Διεύ­θυνση Νεώ­τε­ρης και Σύγ­χρο­νης Αρχι­τε­κτο­νι­κής Κλη­ρο­νο­μιάς τη γνώμη της για το θέμα.

Η γνώμη αυτή έχει ως εξής: «Απα­ντώ­ντας στο παρα­πάνω σχετικό, σας ανα­φέ­ρουμε ότι το κηρυγ­μένο μνημείο …. απο­τε­λεί εξαί­ρετο δείγμα της Νεώ­τε­ρης Αρχι­τε­κτο­νι­κής μαζί με τον ανα­πό­σπα­στο περι­βάλ­λο­ντα χώρο του. Το παρα­πάνω μνημείο είναι ένα από τα λαμπρό­τερα και σπα­νιό­τερα δείγ­ματα της εκλε­κτι­κι­στι­κής Αρχι­τε­κτο­νι­κής της περιο­χής μας, η μελέτη του οποίου συμ­βάλ­λει στην μελέτη της ιστο­ρίας της Ευρω­παϊ­κής Αρχι­τε­κτο­νι­κής. Η τυχόν συρ­ρί­κνωση του περι­βάλ­λο­ντος χώρου του και του χαρα­κτη­ρι­στικά δια­μορ­φω­μέ­νου κήπου του, στο οποίο σώζεται ανε­μό­μυ­λος, στέρνα και φρεάτια, απα­ραί­τητα για την εύρυθμη λει­τουρ­γία της κατοι­κίας, αλλά και του κήπου της, θα αλλοιώ­σει ανε­πα­νόρ­θωτα τη φυσιο­γνω­μία του μνη­μείου, το οποίο επί πλέον θα συν­θλι­βεί από την προ­τει­νό­μενη πυκνή δόμηση των δέκα διώ­ρο­φων κατοι­κιών σε άμεση γειτ­νί­αση με αυτό. Άλλωστε όλα τα παρό­μοια Νεώτερα Μνημεία της περιο­χής Ιαλυσού έχουν κηρυ­χθεί δια­τη­ρη­τέα μαζί με τον περι­βάλ­λο­ντα χώρο τους, ο οποίος μέχρι σήμερα δια­τη­ρεί­ται αναλ­λοί­ω­τος. Σας ανα­φέ­ρουμε επίσης ότι το παρα­πάνω ακίνητο εντάσ­σε­ται σε μια κτη­μα­το­λο­γική μερίδα έκτασης η οποία έχει κατα­τμη­θεί και οικο­δο­μη­θεί στο μεγα­λύ­τερο μέρος της…. Μετά τα παρα­πάνω η Υπη­ρε­σία μας, είναι αντί­θετη με τη συρ­ρί­κνωση του περι­βάλ­λο­ντος χώρου του μνη­μείου και την οικο­δό­μηση σε αυτόν, διότι εκτός από την έμμεση βλάβη και την αλλοί­ωση που θα υποστεί το ίδιο το μνημείο, η τυχόν ικα­νο­ποί­ηση του αιτή­μα­τος θα απο­τε­λέ­σει κακό προη­γού­μενο για την προ­στα­σία του περι­βάλ­λο­ντος χώρου και των υπό­λοι­πων μνη­μείων της περιο­χής».

Το Κεντρικό Συμ­βού­λιο Νεό­τε­ρων Μνη­μείων, στο οποίο παρα­πέμ­φθηκε η υπόθεση, στην υπ’ αριθμ. 9/8.3.2006 συνε­δρί­ασή του, γνω­μο­δό­τησε υπέρ της έγκρι­σης της υπο­βλη­θεί­σης μελέτης με την αιτιο­λο­γία ότι «οι νέες κατα­σκευές ανα­πτύσ­σο­νται σε από­σταση από το προ­στα­τευό­μενο μνημείο και σε υπο­χώ­ρηση από την οικο­δο­μική γραμμή».

Σύμφωνα με τη γνω­μο­δό­τηση αυτή, η έγκριση πρέπει να χορη­γη­θεί υπό τους κάτωθι ορι­σμέ­νους όρους: «1. Το συγκρό­τημα των δύο (2) κατοι­κιών που ανα­πτύσ­σε­ται πλη­σιέ­στερα του μνη­μείου να μετα­το­πι­στεί κατά τέσσερα (4) μέτρα ανα­το­λι­κώς. 2. Η μονάδα των 5 κατοι­κιών να μην είναι συμπα­γής όγκος, αλλά να δια­σπα­στεί και συγκε­κρι­μένα να υπο­χω­ρή­σουν οι κατοι­κίες 4 και 6 του­λά­χι­στον ένα (1) μέτρο. 3. Να περιο­ρι­στεί η χρήση μπα­λου­στρών στα μπαλ­κό­νια. 4. Κατά τη δια­μόρ­φωση του περι­βάλ­λο­ντος χώρου να δια­τη­ρη­θούν τα δένδρα και η κοπή των δένδρων να περιο­ρι­στεί στα απο­λύ­τως απα­ραί­τητα για την εκτέ­λεση του έργου. 5. Να ληφθεί αυξη­μένη φρο­ντίδα και μέριμνα και να ληφθούν όλα τα απα­ραί­τητα μέτρα για να προ­στα­τευ­τούν οι βοη­θη­τι­κές εγκα­τα­στά­σεις που υπάρ­χουν στο χώρο (λ.χ. στέρνα). 6. Να δια­τη­ρη­θεί η περί­φραξη όπως αυτή υπάρχει σήμερα. Αν κατά την εκτέ­λεση των οικο­δο­μι­κών εργα­σιών απαι­τη­θεί καθαί­ρεση τμή­μα­τος της περί­φρα­ξης, αυτό να απο­κα­τα­στα­θεί ευθύς αμέσως μετά την ολο­κλή­ρωση των εργα­σιών».

Προ­κει­μέ­νου δε να εκδοθεί η ανωτέρω γνω­μο­δό­τηση προη­γή­θηκε το από 2.3.2006 ειση­γη­τικό σημεί­ωμα της Διεύ­θυν­σης Νεώ­τε­ρης και Σύγ­χρο­νης Αρχι­τε­κτο­νι­κής Κλη­ρο­νο­μιάς στην οποία, αφού γίνεται ανα­λυ­τική αναφορά σχετικά με την τοπο­θέ­τηση του συγκρο­τή­μα­τος των κατοι­κιών στον επίδικο χώρο και στην από­στασή τους από την οικο­δο­μική γραμμή και το δια­τη­ρη­τέο μνημείο, περιέ­χο­νται, μεταξύ άλλων, τα εξής: « Η Διεύ­θυνσή μας θεωρεί ότι η έκταση που έχει οριστεί ως περι­βάλ­λων χώρος είναι αρκετά μεγάλη μπορεί να οικο­δο­μη­θεί υπό όρους. Η προ­τει­νό­μενη δόμηση υπο­λεί­πε­ται της επι­τρε­πο­μέ­νης και δεν αλλοιώ­νει τη φυσιο­γνω­μία της περιο­χής. Αντί­θετα, λόγω της υπο­χώ­ρη­σης από την οικο­δο­μική γραμμή και τις δεν­δρο­φυ­τεύ­σεις οι νέες οικο­δο­μές καθί­στα­νται πλέον δια­κρι­τι­κές. Οι απο­στά­σεις των νέων κατα­σκευών από το μνημείο είναι λίαν ικα­νο­ποι­η­τι­κές. Επι­ση­μαί­νουμε ότι πολ­λά­κις έχουν δοθεί εγκρί­σεις ανέ­γερ­σης νέων οικο­δο­μών σε πολύ μικρό­τε­ρες απο­στά­σεις από μνημεία…. Η Διεύ­θυνση μας ειση­γεί­ται την έγκριση της υπο­βλη­θεί­σας μελέτης υπό τον όρο το Συγκρό­τημα των δύο κατοι­κιών που είναι εγγύ­τερα προς το μνημείο να μετα­κι­νη­θεί κατά τέσσερα μέτρα (4 m) ανα­το­λικά. Με τη μετα­κί­νηση αυτή το Συγκρό­τημα θα απέχει 18m από το πλη­σιέ­στερο σημείο της πλαϊνής όψης του δια­τη­ρη­τέου».

Κατόπιν των ανωτέρω, εκδό­θηκε η πράξη του Υπουρ­γού Πολι­τι­σμού με την οποία εγκρί­θηκε η ως άνω μελέτη, υπό τους όρους που είχε θέσει και το Κεντρικό Συμ­βού­λιο Νεό­τε­ρων Μνη­μείων.

Στην ίδια δε πράξη ορί­ζε­ται να κατα­τε­θεί η ορι­στική μελέτη προς έγκριση στη Διεύ­θυνση Νεό­τε­ρης και Σύγ­χρο­νης Αρχι­τε­κτο­νι­κής Κλη­ρο­νο­μιάς. Ακο­λού­θως, ο κάτοι­κος Ιαλυσού συμ­μορ­φού­με­νος προς τους τιθέ­με­νους όρους υπέβαλε τη μελέτη με νέα σχέδια, εγκρι­θέ­ντα, ήδη, με την από 1.6.2006 πράξη θεώ­ρη­σης της ανωτέρω αρμό­διας Διεύ­θυν­σης.

Το Συμ­βού­λιο της Επι­κρα­τείας έκρινε ότι, μη νομίμως επι­χει­ρεί­ται με την απόφαση μερικός απο­χα­ρα­κτη­ρι­σμός του περι­βάλ­λο­ντος χώρου εφόσον δεν δια­πι­στώ­θηκε αιτιο­λο­γη­μένα ότι ο χαρα­κτη­ρι­σμός είχε γίνει χωρίς να συντρέ­χουν οι προ­ϋ­πο­θέ­σεις του νόμου ή ότι εμφι­λο­χώ­ρησε πλάνη περί τα πράγ­ματα.