Ελλειμματικό κατά 36 εκατομμύρια τόνους το ισοζύγιο αδρανών υλικών, ζητείται ο καθορισμός νέων λατομικών περιοχών

Ενα χρόνιο πρό­βλημα που επι­βα­ρύ­νει καθο­ρι­στικά το κόστος κάθε δημό­σιου και ιδιω­τι­κού έργου στα Δωδε­κά­νησα επα­νέρ­χε­ται στο προ­σκή­νιο με επίσημη εισή­γηση της Περι­φέ­ρειας Νοτίου Αιγαίου. Ο ανα­πλη­ρω­τής περι­φε­ρειάρ­χης κ. Απο­στό­λης Ασπρά­κης κατέ­θεσε εισή­γηση προς το Περι­φε­ρειακό Συμ­βού­λιο, με την οποία ζητεί τη θετική γνω­μο­δό­τηση του οργάνου ως προς την ανα­γκαιό­τητα καθο­ρι­σμού νέων λατο­μι­κών περιο­χών στις Περι­φε­ρεια­κές Ενό­τη­τες της Δωδε­κα­νή­σου. Το ζήτημα, όπως προ­κύ­πτει από το περιε­χό­μενο της εισή­γη­σης, δεν είναι απλώς τεχνικό. Αφορά στην ίδια τη δυνα­τό­τητα των νησιών να τρο­φο­δο­τού­νται με αδρανή υλικά σε λογικό κόστος, καθώς σήμερα η συντρι­πτική πλειο­νό­τητα των ποσο­τή­των φθάνει στον τόπο κατα­σκευής των έργων με τιμές πολ­λα­πλά­σιες από εκείνες της ηπει­ρω­τι­κής χώρας.

Στη Δωδε­κά­νησο λει­τουρ­γεί σήμερα μόνο μία λατο­μική περιοχή. Βρί­σκε­ται στην Περι­φε­ρειακή Ενότητα Καλύ­μνου, στη θέση «Βαθειά Λαγκάδα» της περιο­χής Ξηρο­κά­μπου Λέρου, όπου ιδιω­τική εται­ρεία εκμε­ταλ­λεύ­ε­ται 2 λατο­μι­κούς χώρους συνο­λι­κής έκτασης 233,28 στρεμ­μά­των. Η διάρ­κεια ζωής της περιο­χής αυτής, με βάση τα δια­θέ­σιμα στοι­χεία των απο­λή­ψι­μων απο­θε­μά­των και της ζήτησης, δεν ξεπερνά τα 5 έτη, όπως ανα­φέ­ρε­ται στη σχετική εισή­γηση της Διεύ­θυν­σης Φυσικών Πόρων, Ενέρ­γειας και Βιο­μη­χα­νίας της Περι­φέ­ρειας, με ημε­ρο­μη­νία 23 Ιουλίου 2026.

Τα υπό­λοιπα λατο­μεία που λει­τουρ­γούν νόμιμα στα νησιά εκτός λατο­μι­κών περιο­χών έχουν, σύμφωνα με την εισή­γηση, περιο­ρι­σμένο χρονικό ορί­ζο­ντα. Η λει­τουρ­γία τους εξαρ­τά­ται από την ολο­κλή­ρωση των μονο­με­ρών παρα­τά­σεων στις συμ­βά­σεις μίσθω­σης των εκμε­ταλ­λευό­με­νων εκτά­σεων, οι οποίες χορη­γή­θη­καν βάσει του άρθρου 68 παρ. 5 του ίδιου νόμου. Τα λατο­μεία αυτά δεν έχουν δικαί­ωμα επέ­κτα­σης, εφόσον δεν ολο­κλη­ρω­θεί η δια­δι­κα­σία καθο­ρι­σμού λατο­μι­κών περιο­χών που προ­βλέ­πουν τα άρθρα 46 έως 48 του Ν. 4512/2018.

Ιδιαί­τερη σημασία έχει η επι­σή­μανση ότι οι προη­γού­με­νες απο­φά­σεις νομάρχη περί μη καθο­ρι­σμού λατο­μι­κών περιο­χών για τα υπό­λοιπα νησιά της Δωδε­κα­νή­σου, πλην της Λέρου, είχαν εκδοθεί τη δεκα­ε­τία του 1990. Πρό­κει­ται, δηλαδή, για ένα καθε­στώς που παρα­μέ­νει ουσια­στικά αμε­τά­βλητο για περισ­σό­τερα από 25 χρόνια, σε μια περίοδο κατά την οποία η κατα­σκευα­στική δρα­στη­ριό­τητα στα νησιά έχει αλλάξει ριζικά.

Η διε­ρεύ­νηση που πραγ­μα­το­ποι­ή­θηκε το περα­σμένο έτος από τις αρμό­διες υπη­ρε­σίες της Περι­φέ­ρειας κατέ­ληξε, σύμφωνα με την εισή­γηση, σε σαφή ανε­πάρ­κεια αδρανών υλικών σε επίπεδο νομού Δωδε­κα­νή­σου. Το ισο­ζύ­γιο για την κάλυψη των αναγκών σε βάθος 40 ετών, χρονικό ορί­ζο­ντα που προ­βλέ­πει η ισχύ­ουσα νομο­θε­σία, εμφα­νί­ζε­ται ελλειμ­μα­τικό κατά περίπου 36 εκα­τομ­μύ­ρια τόνους. Κατά πλη­ρο­φο­ρίες, ο κ. Ασπρά­κης διευ­κρί­νισε κατά την παρου­σί­αση της εισή­γη­σης ότι οι ποσό­τη­τες αυτές δεν είναι δεσμευ­τι­κές, αλλά απο­τε­λούν εκτι­μή­σεις που βασί­ζο­νται σε στοι­χεία που παρα­σχέ­θη­καν από τους φορείς στους οποίους ζητή­θη­καν, με αντα­πό­κριση περίπου των μισών εξ αυτών.

Στην εισή­γηση απο­τυ­πώ­νε­ται με σαφή­νεια η πρα­κτική διά­σταση του προ­βλή­μα­τος. Οι κάτοι­κοι των νησιών, όπως ανα­φέ­ρε­ται, βιώνουν καθη­με­ρινά την ανε­πάρ­κεια αδρανών υλικών μέσω του αυξη­μέ­νου κόστους κατα­σκευής ιδιω­τι­κών και δημό­σιων έργων, αφού τα υλικά μετα­φέ­ρο­νται με κόστος πολ­λα­πλά­σιο από εκείνο της ηπει­ρω­τι­κής χώρας. Ο ανα­πλη­ρω­τής περι­φε­ρειάρ­χης υπο­στη­ρί­ζει ότι η Περι­φέ­ρεια οφείλει στους πολίτες του Νοτίου Αιγαίου να προβεί σε κάθε δυνατή ενέρ­γεια ώστε να εξα­σφα­λι­στεί ομαλή τρο­φο­δο­σία της αγοράς, ορθο­λο­γική κατα­νομή ως προς τα κέντρα κατα­νά­λω­σης, υγιής αντα­γω­νι­σμός και επάρ­κεια αδρανών υλικών σε ολό­κληρο τον νομό, με τελικό στόχο τη μείωση του κόστους και την ανα­βάθ­μιση της ποιό­τη­τας κατα­σκευής των έργων.

Με βάση τα παρα­πάνω, ο κ. Ασπρά­κης κάλεσε το Περι­φε­ρειακό Συμ­βού­λιο να γνω­μο­δο­τή­σει θετικά για την ανα­γκαιό­τητα καθο­ρι­σμού νέων λατο­μι­κών περιο­χών στις Περι­φε­ρεια­κές Ενό­τη­τες Ρόδου, Κω, Καρ­πά­θου και Καλύ­μνου και να εξου­σιο­δο­τή­σει τον περι­φε­ρειάρχη Νοτίου Αιγαίου να υπο­βά­λει εισή­γηση προς την γραμ­μα­τέα της Απο­κε­ντρω­μέ­νης Διοί­κη­σης Αιγαίου, για την έκδοση της σχε­τι­κής εγκρι­τι­κής από­φα­σης.