Έκθεση Πισσαρίδη: Τι προτείνει για τον τομέα της Υγείας

Στις χρόνιες παθο­γέ­νειες του Εθνι­κούς Συστή­μα­τος Υγείας αλλά και στην ανα­πτυ­ξιακή προ­ο­πτική του φαρ­μα­κευ­τι­κού κλάδου, ανα­φέ­ρε­ται η Έκθεση Πισ­σα­ρίδη, η οποία τονίζει πως η δομή του θα πρέπει να βελ­τιω­θεί, αλλιώς θα επι­κρα­τή­σει η τάση για μείωση της ποιό­τη­τας των υπη­ρε­σιών και αύξηση του κόστους. Μάλιστα η έκθεση έρχεται ακριβώς στη στιγμή που και βρί­σκε­ται σε δια­βού­λευση η αρχική έκδοση της Βίβλου Ψηφια­κού Μετα­σχη­μα­τι­σμού 2020 – 2025 από το Υπουρ­γείο Ψηφια­κής Δια­κυ­βέρ­νη­σης με την οποία συνο­λικά επι­χει­ρού­νται 21 δράσεις.

Τα δεδο­μένα που κατα­γρά­φο­νται στην έκθεση δεν είναι κάτι νέο καθώς επί­ση­μες ανα­κοι­νώ­σεις από δημό­σιους Ελλη­νι­κούς και Ευρω­παϊ­κού οργα­νι­σμούς καθώς και μελέτες θεσμι­κών φορέων. Αν ανα­τρέ­ξει κάνεις ακόμη και 10 χρόνια πίσω θα δια­πι­στώ­σει τις ίδιες ανα­φο­ρές και παρα­δο­χές από το σύνολο των εμπλε­κό­με­νων φορέων στην Υγεία. Το μονα­δικό που πλέον δεν θεω­ρεί­ται πρω­τεύον θέμα είναι η κατά­χρηση των πόρων και τα «πάρτι» στις προ­μή­θειες.

Είναι γεγονός ότι η δεκα­ε­τής οικο­νο­μική κρίση οδήγησε σε ορι­ζό­ντιο και καθόλου ορθο­λο­γικό περιο­ρι­σμό των δημο­σίων δαπανών για την υγεία με απο­τέ­λε­σμα μεγάλο μέρος αυτής να μετα­κυ­λη­θεί στις τσέπες των πολιτών.

Πιο συγκε­κρι­μένα αξίζει να επα­να­λά­βουμε τα βασι­κό­τερα νούμερα:

• Η συνο­λική δαπάνη (δημόσια και ιδιω­τική) έχει υπο­χω­ρή­σει στο 7,7% του ΑΕΠ (2018) έναντι 9,9% κατά μέσο όρο στην ΕΕ
• Η δημόσια δαπάνη έχει υπο­χω­ρή­σει στο 4,5% του ΑΕΠ έναντι 7,9% στην ΕΕ .
• Η συνο­λική κατά κεφαλήν δαπάνη υγείας στην Ελλάδα δια­μορ­φώ­θηκε στα 1.327 ευρώ το 2018, έναντι 2.027 ευρώ το 2009
• Η δημόσια κατά κεφαλήν δαπάνη υγείας στην Ελλάδα υπο­χώ­ρησε κατά 43,9% μεταξύ 2009 και 2018, όπου και δια­μορ­φώ­θηκε στα 779 ευρώ.

Την ίδια στιγμή η κρίση οδήγησε σε δρα­μα­τική μείωση και των υπη­ρε­σιών υγείας. Είναι χαρα­κτη­ρι­στικό ότι σύμφωνα με τα στοι­χεία της αξιο­λό­γη­σης συστη­μά­των υγείας 35 χωρών από το Euro Health Consumer Index (ECHI), η Ελλάδα το 2018 κατείχε την 29η θέση με 615 βαθμούς (άριστα οι 1.000 βαθμοί), ενώ το 2012 κατείχε την 22η θέση.

Επίσης σημα­ντικά συμπε­ρά­σματα εξά­γο­νται και από έρευνα της Ευρω­παϊ­κής Επι­τρο­πής (DG Connect) το 2018, που εξε­τά­ζει την υιο­θέ­τηση και χρήση ψηφια­κής τεχνο­λο­γίας (e-Health) από τους γενι­κούς για­τρούς στην πρω­το­βάθ­μια φρο­ντίδα υγείας (Δείκτης eHealth adoption). Στην έρευνα εξε­τά­ζο­νται τέσ­σε­ρις δια­κρι­τές περιο­χές:

α) Χρήση Ηλε­κτρο­νι­κού Φακέλου Υγείας,

β) υιο­θέ­τηση της ανταλ­λα­γής πλη­ρο­φο­ριών για την υγεία

γ) υιο­θέ­τηση Τηλεϊ­α­τρι­κής και

δ) υιο­θέ­τηση Προ­σω­πι­κού Φακέλου Υγείας

Η Ελλάδα κατα­τάσ­σε­ται στην 23η θέση μεταξύ 27 χωρών της ΕΕ

Αγκυ­λώ­σεις

Όπως ανα­φέ­ραμε, το σύστημα υγείας αντι­με­τω­πί­ζει σημα­ντι­κές παθο­γέ­νειες, προ­βλή­ματα υπο­χρη­μα­το­δό­τη­σης και υπο­στε­λέ­χω­σης σε τμήματά του, αλλά κυρίως ανορ­θο­λο­γι­κής κατα­νο­μής των υλικών και ανθρώ­πι­νων πόρων. Σύμφωνα με την έκθεση τα κυριό­τερα προ­βλή­ματα είναι τα εξής:

• Απουσία μηχα­νι­σμών αξιο­λό­γη­σης, ελέγχου και ποιό­τη­τας στις μονάδες υγείας. Να σημειώ­σουμε εδώ ότι μια προ­σπά­θεια ξεκί­νησε πρό­σφατα για τα νοσο­κο­μεία με το νεο­σύ­στατο Οργα­νι­σμό Δια­σφά­λι­σης της Ποιό­τη­τας στην Υγεία.
• Υπο­στε­λέ­χωση και ανορ­θο­λο­γική κατα­νομή του υγειο­νο­μι­κού δυνα­μι­κού.
• Απουσία οργα­νω­μέ­νου συστή­μα­τος Πρω­το­βάθ­μιας Φρο­ντί­δας Υγείας (ΠΦΥ).
• Έλλειψη σύγ­χρο­νων μονάδων περί­θαλ­ψης (νοση­λεία στο σπίτι, μονάδες ημε­ρή­σιας νοση­λείας, κέντρα απο­κα­τά­στα­σης, μονάδες χρονίως πασχό­ντων).
• Περιο­ρι­σμένη χρήση της ηλε­κτρο­νι­κής υγείας και υιο­θέ­τη­σης των νέων ψηφια­κών τεχνο­λο­γιών.
• Ύπαρξη ισχυρής παρα­οι­κο­νο­μίας και άτυπων πλη­ρω­μών που υπο­λο­γί­ζε­ται ότι αντι­προ­σω­πεύ­ουν περίπου το ένα τέταρτο του συνόλου των άμεσων ιδιω­τι­κών πλη­ρω­μών
• Σύνθεση της φαρ­μα­κευ­τι­κής δαπάνης και συστή­ματα παρα­κο­λού­θη­σής της.
• Εμπόδια επέν­δυ­σης στον κλάδο φαρ­μά­κου.

Προ­τά­σεις πολι­τι­κής

Για την ενί­σχυση των ανα­πτυ­ξια­κών προ­ο­πτι­κών του τομέα υγείας, αλλά και για απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τερη εκπλή­ρωση του κοι­νω­νι­κού του ρόλου, απαι­τεί­ται ριζική ανα­διάρ­θρωση του συστή­μα­τος.

Προ­τεί­νε­ται από την έκθεση να δοθεί άμεση προ­τε­ραιό­τητα στο σύστημα πλη­ρο­φό­ρη­σης και παρα­κο­λού­θη­σης των ιατρι­κών πράξεων και δαπανών, όπου η υστέ­ρηση είναι μεγάλη. Τα δημόσια νοσο­κο­μεία δεν λει­τουρ­γούν απο­τε­λε­σμα­τικά και, εκτός των άλλων, υπο­φέ­ρουν από βάρος που δεν θα έπρεπε να τους ανα­λο­γεί, λόγω μεγάλης ανε­πάρ­κειας στο σύστημα πρό­λη­ψης και πρω­το­βάθ­μιας φρο­ντί­δας.

Είναι σημα­ντικό να λει­τουρ­γούν με πολύ περισ­σό­τε­ρους βαθμούς αυτο­νο­μίας και δια­φά­νειας. Η φαρ­μα­κευ­τική δαπάνη έχει περιο­ρι­στεί, αλλά με τρόπο που δεν είναι δια­τη­ρή­σι­μος και οι σχε­τι­κοί κανόνες χρήζουν άμεσων προ­σαρ­μο­γών. Ταυ­τό­χρονα, υπάρ­χουν περι­θώ­ρια στον κλάδο για προ­σέλ­κυση σε μεγάλη κλίμακα δρα­στη­ριο­τή­των σε Έρευνα & Ανά­πτυξη όπως και σε κλι­νι­κές μελέτες.

Ειδι­κό­τε­ρες προ­τε­ραιό­τη­τες για τον εκσυγ­χρο­νι­σμό του συστή­μα­τος απο­τε­λούν:

Εκσυγ­χρο­νι­σμός και ανα­βάθ­μιση του νοσο­κο­μεια­κού τομέα

• Αύξηση διοι­κη­τι­κής και οικο­νο­μι­κής αυτο­νο­μίας των δημό­σιων νοσο­κο­μείων, δια­σύν­δεση με τον Εθνικό Οργα­νι­σμό Παροχής Υπη­ρε­σιών Υγείας μέσω προ­γραμ­μα­τι­κών συμ­βά­σεων.
• Ενί­σχυση συστή­μα­τος παρα­κο­λού­θη­σης και αξιο­λό­γη­σης νοσο­κο­μείων και άλλων μονάδων υγείας.
• Εξορ­θο­λο­γι­σμός της δημό­σιας δαπάνης προ­μη­θειών φαρ­μά­κων και υλικών.
• Ορθο­λο­γι­κό­τερη κατα­νομή ιατρι­κού, νοση­λευ­τι­κού προ­σω­πι­κού στα νοση­λευ­τικά ιδρύ­ματα και τα κέντρα υγείας της χώρας. Κίνητρα σε για­τρούς ώστε να στε­λε­χω­θούν τα ιδρύ­ματα σε απο­μα­κρυ­σμέ­νες και νησιω­τι­κές περιο­χές όπου υπάρχει μεγα­λύ­τερη ανάγκη.
• Ανά­πτυξη συνερ­γα­σίας δημό­σιου και ιδιω­τι­κού τομέα υγείας όπως με συμ­βά­σεις με ιδιω­τι­κές κλι­νι­κές, συμ­βά­σεις δια­χεί­ρι­σης ή μίσθω­σης εξο­πλι­σμού, ή συμ­βά­σεις εκχώ­ρη­σης.

Ενί­σχυση της Πρω­το­βάθ­μιας Φρο­ντί­δας Υγείας (ΠΦΥ)

• Ανά­πτυξη ενός δια­συν­δε­δε­μέ­νου και ολο­κλη­ρω­μέ­νου συστή­μα­τος ΠΦΥ που θα δια­σφα­λί­ζει καθο­λική και ισότιμη κάλυψη αναγκών υγείας και φρο­ντί­δας και θα στο­χεύει στην προ­α­γωγή της υγείας και στην πρόληψη της ασθέ­νειας ώστε να μειωθεί η συσ­σώ­ρευση ασθενών στα νοσο­κο­μεία.
• Επι­πλέον χρη­μα­το­δό­τηση στην πρόληψη και στους εμβο­λια­σμούς.

Ψηφιο­ποί­ηση του τομέα υγείας

• Πλήρης και κατά προ­τε­ραιό­τητα ανά­πτυξη του συστή­μα­τος ηλε­κτρο­νι­κού φακέλου ασθε­νούς, διευ­κο­λύ­νο­ντας την πρό­σβαση των πολιτών στο σύστημα υγείας, τη δια­φά­νεια, και βελ­τιώ­νο­ντας τη δια­δι­κα­σία διά­γνω­σης ή άμεσης παροχής φρο­ντί­δας.
• Ευφυής υγεία και έξυπνο νοσο­κο­μείο (μείωση κόστους και βελ­τι­στο­ποί­ηση απο­δο­τι­κό­τη­τας).
• Τηλεϊ­α­τρική (φρο­ντίδα ασθενών μέσω τεχνο­λο­γίας πλη­ρο­φο­ρι­κής και τηλε­πι­κοι­νω­νιών). Παροχή απο­μα­κρυ­σμέ­νων υπη­ρε­σιών διά­γνω­σης για επεί­γο­ντα περι­στα­τικά.
• Επέ­κταση του συστή­μα­τος ηλε­κτρο­νι­κής συντα­γο­γρά­φη­σης και στα νοσο­κο­μεία.
• Ανα­βάθ­μιση των ψηφια­κών συστη­μά­των των νοσο­κο­μείων και των υπό­λοι­πων μονάδων υγείας και ανταλ­λαγή πλη­ρο­φο­ριών υγείας μεταξύ των συστη­μά­των ΤΠΕ όλων των φορέων υγείας (δημό­σιων και ιδιω­τι­κών).
• Ανά­πτυξη συστή­μα­τος ηλε­κτρο­νι­κών προ­μη­θειών νοσο­κο­μείων: Η ψηφιο­ποί­ηση των δια­δι­κα­σιών προ­μη­θειών, κυρίως στα δημόσια νοσο­κο­μεία, είναι απα­ραί­τητη ώστε το σύστημα να γίνει δια­φα­νές, ελεγ­χό­μενο και οικο­νο­μικά απο­δο­τικό.
• Αξιο­ποί­ηση των μεγάλων βάσεων δεδο­μέ­νων και των Real World Evidence Data (για στό­χευ­ση­και παροχή εξα­το­μι­κευ­μέ­νων ιατρο­τε­χνο­λο­γι­κών προ­ϊ­ό­ντων και φαρ­μά­κων).

Φαρ­μα­κευ­τική πολι­τική – κίνητρα για επεν­δύ­σεις και Ε&Α

• Τιμο­λό­γηση, αξιο­λό­γηση, δια­πραγ­μά­τευση, συντα­γο­γρά­φηση, παρα­γω­γική προ­ο­πτική με στόχο τη δια­σφά­λιση της πρό­σβα­σης των ασθενών στα και­νο­τόμα φάρμακα και θερα­πείες.
• Αύξηση της διείσ­δυ­σης γενό­ση­μων στην αγορά, μέσω σχε­τι­κών κινή­τρων προς όλους τους εμπλε­κό­με­νους στην αλυσίδα των απο­φά­σεων.
• Εξορ­θο­λο­γι­σμός κινή­τρων στη φαρ­μα­κευ­τική δαπάνη, με συνυ­πευ­θυ­νό­τητα των μερών ή, αντί­στοιχα όριο στο τμήματα της δαπάνης που καλού­νται να επω­μι­στούν. Εφαρ­μογή πρω­το­κόλ­λων για τη συντα­γο­γρά­φηση φαρ­μά­κων που είναι η μόνη συστη­μα­τικά βιώσιμη λύση για χαμηλή δαπάνη.
• Δια­σύν­δεση των επι­στρο­φών και εκπτώ­σεων (clawback και rebate) που επι­βάλ­λο­νται με χαρα­κτη­ρι­στικά και­νο­το­μίας, έρευνας, επεν­δύ­σεων των επι­χει­ρή­σεων και κλι­νι­κές μελέτες.
• Υιο­θέ­τηση ευνοϊ­κής φορο­λο­γι­κής πολι­τι­κής για την παρα­γωγή και τις τεχνο­λο­γι­κές επεν­δύ­σεις στον φαρ­μα­κευ­τικό κλάδο.
• Ενί­σχυση του νομο­θε­τι­κού πλαι­σίου, πολι­τι­κές για την ανά­πτυξη της κλι­νι­κής έρευνας, της φαρ­μα­κευ­τι­κής και­νο­το­μίας στην Ελλάδα και την αδειο­δό­τηση φαρ­μά­κων.
• Προ­ώ­θηση θεσμι­κού πλαι­σίου για συνερ­γα­σία πανε­πι­στη­μίων και ερευ­νη­τι­κών ιδρυ­μά­των με τον κλάδο φαρ­μά­κου για τη διε­ξα­γωγή κλι­νι­κών μελετών με πολ­λα­πλά οφέλη για τους ασθε­νείς, τα δημόσια έσοδα και τον φαρ­μα­κευ­τικό κλάδο.