Υδροβιολογικός Σταθμός Ρόδου – Ερευνητική πρωτοβουλία χαρτογράφησης της εξάπλωσης των ξενικών θαλάσσιων ειδών

Ο Υδρο­βιο­λο­γι­κός Σταθμός Ρόδου του Ελλη­νι­κού Κέντρου Θαλάσ­σιων Ερευνών (ΥΣΡ/ΕΛΚΕΘΕ)

συμ­βα­δί­ζο­ντας με τις νέες τάσεις στην έρευνα των βιο­λο­γι­κών εισβο­λών και την παρα­κο­λού­θηση των

ξενικών/χωρο­κα­τα­κτη­τι­κών ειδών, επι­στρα­τεύει την επι­στήμη των πολιτών για την αξιο­ποί­ηση

κατα­γρα­φών από ξενικά είδη στις ελλη­νι­κές θάλασ­σες. Είναι γνωστό ότι η έγκαιρη αναφορά της

παρου­σίας ενός νέου ξενικού είδους μπορεί να συμ­βάλ­λει στον περιο­ρι­σμό των δυσμε­νών επι­πτώ­σεων

της εδραί­ω­σης του. Η Ρόδος, λόγω της ιδιαί­τε­ρης θέσης της στο νοτιο­α­να­το­λικό Αιγαίο, απο­τε­λεί την

συχνό­τερη πύλη εισόδου στα ελλη­νικά (και κατ’ επέ­κταση στα ευρω­παϊκά) νερά για θαλάσ­σια ξενικά

είδη από την Ερυθρά Θάλασσα και τον Ινδικό Ωκεανό. Η συγκε­κρι­μένη ερευ­νη­τική δράση του

ΥΣΡ/ΕΛΚΕΘΕ λοιπόν προωθεί τη συμ­με­τοχή πολιτών-επιστημόνων στην έρευνα της εξά­πλω­σης των

ξενικών ειδών στις ακτές της Ρόδου και των γύρω νησιών και απο­σκο­πεί στη συλλογή των πολύ­τι­μων

δεδο­μέ­νων κατα­γρα­φής τους.

Ξενικό ή αλλό­χθονο ονο­μά­ζε­ται ένα είδος που έχει επε­κτα­θεί σε περιο­χές εκτός της φυσικής του

εξά­πλω­σης, μέσω ανθρω­πο­γε­νών δρα­στη­ριο­τή­των (π.χ. ναυ­σι­πλοΐα, εμπόριο, του­ρι­σμός, εμπόριο

κατοι­κί­διων ζώων). Τις τελευ­ταίες δεκα­ε­τίες λόγω της εντα­τι­κο­ποί­η­σης του εμπο­ρίου και των

ανθρώ­πι­νων μετα­κι­νή­σεων, αλλά και της κλι­μα­τι­κής αλλαγής (άνοδος θερ­μο­κρα­σίας θαλάσ­σιων

υδάτων) έχει αυξηθεί ραγδαία ο αριθμός των βιο­λο­γι­κών εισβο­λών σε παγκό­σμια κλίμακα. Στη

Μεσό­γειο υπο­λο­γί­ζε­ται πως έχουν εισέλ­θει περίπου 1.000 θαλάσ­σια ξενικά είδη, εκ των οποίων

περισ­σό­τερα από 300 έχουν κατα­γρα­φεί στην Ελλάδα. Μάλιστα, ένα μεγάλο ποσοστό των κατα­γρα­φών

αυτών έλαβαν χώρα πρώτη φορά στη Ρόδο. Η εξά­πλωση ορι­σμέ­νων ξενικών ειδών, των λεγό­με­νων

χωρο­κα­τα­κτη­τι­κών (ΧΞΕ), έχει συντρι­πτι­κές συνέ­πειες για την βιο­ποι­κι­λό­τητα (θήρευση ή εκτο­πι­σμός

αυτό­χθο­νων ειδών, τρο­πο­ποί­ηση τρο­φι­κού πλέγ­μα­τος, μετά­δοση παρά­σι­των και ασθε­νειών), αλλά και

για την αλιεία (κατα­στροφή αλιευ­τι­κού εξο­πλι­σμού, μείωση εμπο­ρι­κού αλιεύ­μα­τος).

Σελ. 2/2

Ως επι­στήμη των πολιτών (citizen science) ορί­ζε­ται η συμ­με­τοχή των πολιτών στην επι­στη­μο­νική

έρευνα. Η ανά­πτυξη της τεχνο­λο­γίας και η αυξη­μένη χρήση του δια­δι­κτύου και των μέσων κοι­νω­νι­κής

δικτύ­ω­σης τα τελευ­ταία χρόνια έχει επι­τρέ­ψει σε λουό­με­νους, δύτες και αλιείς, ερα­σι­τέ­χνες και

επαγ­γελ­μα­τίες, να εντρυ­φή­σουν στην επι­στη­μο­νική έρευνα. Η εμπλοκή των πολιτών-επιστημόνων στην

παρα­κο­λού­θηση της βιο­ποι­κι­λό­τη­τας παρέχει μεγάλο όγκο δεδο­μέ­νων, τα οποία η επι­στη­μο­νική

κοι­νό­τητα όλο και πιο συχνά φαί­νε­ται να αξιο­ποιεί, ειδικά για τη μελέτη των ξενικών ειδών.

Αυτή η ερευ­νη­τική πρω­το­βου­λία χαρ­το­γρά­φη­σης της εξά­πλω­σης των ξενικών θαλάσ­σιων ειδών

υλο­ποιεί­ται από τον Υδρο­βιο­λο­γικό Σταθμό Ρόδου και το Ινστι­τούτο Ωκε­α­νο­γρα­φίας του ΕΛΚΕΘΕ σε

συνέρ­γεια με τη βάση δεδο­μέ­νων του ΕΛΚΕΘΕ για τα ξενικά είδη (ELNAIS). Απο­τε­λεί παρα­δο­τέο του

ερευ­νη­τι­κού προ­γράμ­μα­τος του ΥΣΡ/ΕΛΚΕΘΕ με τίτλο «Ανά­πτυξη των υπο­δο­μών, του ανθρώ­πι­νου

δυνα­μι­κού, της θαλάσ­σιας έρευνας και της και­νο­το­μίας του ΕΛΚΕΘΕ στην Περι­φέ­ρεια Νότιου Αιγαίου».

Υλο­ποιεί­ται στο πλαίσιο της Δράσης «Ανά­πτυξη των Υπο­δο­μών Έρευνας και Και­νο­το­μίας» (Πράξη με ΟΠΣ

5045792), χρη­μα­το­δο­τεί­ται από το ΕΠ «Αντα­γω­νι­στι­κό­τητα, Επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τητα και Και­νο­το­μία» και

συγ­χρη­μα­το­δο­τεί­ται από την Ελλάδα και την Ευρω­παϊκή Ένωση (Ευρω­παϊκό Ταμείο Περι­φε­ρεια­κής

Ανά­πτυ­ξης).

Μπο­ρείτε να μετα­βείτε λοιπόν στη φόρμα κατα­γρα­φής δεδο­μέ­νων για την παρου­σία ξενικών ειδών

όπου μπο­ρείτε να απο­στεί­λετε τα δεδο­μένα σας: https://cutt.ly/20GVRrP

Δια­βά­στε τον οδηγό ασφα­λούς και ορθής φωτο­γρά­φι­σης θαλάσ­σιων οργα­νι­σμών:

https://cutt.ly/H0GVD5r

Επίσης μετα­βείτε στο παράλ­ληλο project μας στην πλατ­φόρμα iNaturalist, όπου μπο­ρείτε να

περι­η­γη­θείτε σε χιλιά­δες κατα­γρα­φές ξενικών και κρυ­πτο­γε­νών ειδών σε ελλη­νικά ύδατα:

https://cutt.ly/w0GVKCn