Ερευνα: Μια χώρα σε κατάσταση… μελαγχολίας-Πολίτες στα όρια της απόγνωσης

Μια χώρα σε κατά­σταση… μελαγ­χο­λίας. Πολίτες στα όρια της από­γνω­σης, πλήρως απαι­σιό­δο­ξοι για το μέλλον τους, φοβι­σμέ­νοι για την οικο­νο­μική τους κατά­σταση αλλά και ανή­συ­χοι για μια σειρά από βασικά σημεία της καθη­με­ρι­νό­τη­τας, όπως η υγεία, η ασφά­λεια, η μετα­νά­στευση, η προ­σω­πική ευτυχία.

Η μεγάλη έρευνα που διε­ξή­χθη από επι­στη­μο­νική ομάδα με υπεύ­θυνο τον τέως καθη­γητή του Τμή­μα­τος Στα­τι­στι­κής του Οικο­νο­μι­κού Πανε­πι­στη­μίου Αθηνών, κ. Επα­μει­νώνδα Πανά, επι­βε­βαιώ­νει αυτό που λίγο – πολύ οι Ελληνες βιώνουν. Ότι η ποιό­τητα ζωής έχει επι­δει­νω­θεί δρα­μα­τικά στα χρόνια των μνη­μο­νίων και ότι η ικα­νο­ποί­ηση για τη ζωή έχει κατα­βα­ρα­θρω­θεί.

Η τακτική αυτή έρευνα της ευη­με­ρίας διε­ξή­χθη στο σύνολο της περι­φέ­ρειας Αττικής, στο χρονικό διά­στημα 27.04.2015 ? 21.05.2015, καλύ­πτο­ντας δειγ­μα­το­λη­πτικό πλη­θυ­σμό 1.949 ατόμων άνω των 18 ετών.

Το «βαρό­με­τρο» της ατο­μι­κής ποιό­τη­τας ζωής και γενικά της συνο­λι­κής δια­βί­ω­σης μετριέ­ται σε μια χρονική στιγμή όπου επι­κρα­τεί έντονη οικο­νο­μική κρίση, αχα­λί­νωτη απλη­στία, δια­φθορά, ατι­μω­ρη­σία, φτώχεια και κυρίως παιδική φτώχεια.

Η μάστιγα

Το τελικό συμπέ­ρα­σμα είναι ότι ο ελλη­νι­κός λαός βιώνει τη μεγα­λύ­τερη οικο­νο­μική κρίση της ιστο­ρίας του, (μεγα­λύ­τερη και από την αντί­στοιχη της ναζι­στι­κής κατοχής). Η συνέ­πεια είναι απλή: η κοι­νω­νία βρί­σκε­ται υπό το κράτος του φόβου. Έτσι, ο συν­δυα­σμός του φόβου και της έλλει­ψης ορατής ελπίδας αντι­με­τώ­πι­σης της οικο­νο­μι­κής κρίσης οδηγούν τον πολίτη σε από­γνωση.

Τα στοι­χεία επι­βε­βαιώ­νουν την κατά­σταση που επι­κρα­τεί:

Το 84,4% (αθροι­στικά: «καθόλου» + «λίγο») των ερω­τη­θέ­ντων πολιτών, δηλώνει ότι δε νιώθει ικα­νο­ποι­η­μένο από τις συν­θή­κες που επι­κρα­τούν στην ελλη­νική κοι­νω­νία.

Οι απα­ντή­σεις των ερω­τη­θέ­ντων δεί­χνουν ότι τα επα­κό­λουθα της οικο­νο­μι­κής κρίσης είναι αισθητά στους πολίτες. Οι πολίτες έχουν φοβηθεί αρκετά από την οικο­νο­μική κρίση. Όλοι οι δείκτες ικα­νο­ποί­η­σης κινού­νται σε ιδιαί­τερα χαμηλά επίπεδα, και συγκε­κρι­μένα κανείς δεν παίρνει τιμή μεγα­λύ­τερη του 50.

Περισ­σό­τερη δυσα­ρέ­σκεια εκφρά­ζε­ται για την οικο­νο­μική κατά­σταση της χώρας και την επι­χει­ρη­μα­τική πορεία. Το 92% των ερω­τη­θέ­ντων δεν είναι ικα­νο­ποι­η­μένο με την οικο­νο­μική κατά­σταση της χώρας (αθροι­στικά: «καθόλου» και «λίγο»), ποσοστό το οποίο έμεινε σταθερό σε σχέση με την προη­γού­μενη μέτρηση. Πιο δυσα­ρε­στη­μέ­νες είναι οι γυναί­κες και οι ευρι­σκό­με­νοι σε δύσκολη οικο­νο­μική κατά­σταση.

Ιδιαί­τερο ενδια­φέ­ρον έχει η ερώτηση για το πώς αισθά­νο­νται οι πολίτες αντι­μέ­τω­ποι με έκτακτα οικο­νο­μικά γεγο­νότα. Το 85% του δείγ­μα­τος δηλώνει ότι τα μη ανα­με­νό­μενα οικο­νο­μικά γεγο­νότα της χώρας του προ­κα­λούν φόβο, στοι­χείο που δείχνει ότι η παρούσα οικο­νο­μική κατά­σταση και τα μέτρα που θα έρθουν ανα­τρέ­πουν την ισορ­ρο­πία των Ελλήνων και προ­κα­λούν μεγάλο φόβο στη συντρι­πτική πλειο­ψη­φία των πολιτών.

Είναι επίσης απο­δε­κτό από όλους τους οικο­νο­μι­κούς φορείς ότι παρα­τη­ρεί­ται έλλειψη αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τας και επι­χει­ρη­μα­τι­κό­τη­τας.

Στη σημε­ρινή οικο­νο­μική συγκυ­ρία οι ερω­τη­θέ­ντες εκφρά­ζουν, ανε­ξαρ­τή­τως φύλου, εκπαί­δευ­σης και οικο­νο­μι­κής κατά­στα­σης, σε υψηλό αρνη­τικό ποσοστό 88,2% (αθροι­στικά: «καθόλου» + «λίγο») ότι δεν είναι ικα­νο­ποι­η­μέ­νοι γενικά από την επι­χει­ρη­μα­τική πορεία της χώρας μας.

Όσο χει­ρό­τερη είναι η οικο­νο­μική κατά­σταση των ερω­τη­θέ­ντων, τόσο πιο δυσα­ρε­στη­μέ­νοι δηλώ­νουν με την επι­χει­ρη­μα­τική πορεία της χώρας.

Σχεδόν 9 στους 10 ερω­τη­θέ­ντες δεν είναι ικα­νο­ποι­η­μέ­νοι από την κοι­νω­νική ασφά­λεια (αθροι­στικά: «καθόλου» και «λίγο»). Περισ­σό­τερο δυσα­ρε­στη­μέ­νοι είναι οι γυναί­κες, ερω­τη­θέ­ντες ηλικίας 30 ? 44 ετών και όσοι βρί­σκο­νται σε δύσκολη οικο­νο­μική κατά­σταση.

Το 86,4% των πολιτών δηλώνει ότι δεν αισθά­νε­ται ικα­νο­ποι­η­μένο από την παρε­χό­μενη κοι­νω­νική ασφά­λεια στη χώρα μας. Το αρνη­τικό αυτό ποσοστό φτάνει στο 93,5% για αυτούς που δηλώ­νουν πως βρί­σκο­νται σε πολύ δύσκολη οικο­νο­μική κατά­σταση, εκφρά­ζο­ντας έτσι την έντονη δυσα­ρέ­σκειά τους από την παρε­χό­μενη κοι­νω­νική ασφά­λεια στη χώρα μας.

Ο Έλληνας πολίτης εκφρά­ζει τη μη-ικανοποίησή του από την κατά­σταση του φυσικού περι­βάλ­λο­ντος στη χώρα του σε ποσοστό 74,1% (αθροι­στικά: «καθόλου» + «λίγο»).

Οι ερω­τη­θέ­ντες πολίτες, σε ποσοστό 80,9% (αθροι­στικά: «καθόλου» + «λίγο»), πιστεύ­ουν ότι δεν είναι ικα­νο­ποι­η­μέ­νοι από την αντι­με­τώ­πιση της παρά­νο­μης μετα­νά­στευ­σης στην Ελλάδα.

Η ικα­νο­ποί­ηση γενικά από τη ζωή είναι ένας δείκτης ευη­με­ρίας ή ευδαι­μο­νίας, με τους Ελληνες να εμφα­νί­ζο­νται σε μεγάλο ποσοστό ανι­κα­νο­ποί­η­τοι.

Συγκε­κρι­μένα, Το 27% των ερω­τη­θέ­ντων δηλώνει ικα­νο­ποι­η­μένο από τη ζωή του γενικά (αθροι­στικά: «πολύ» και «αρκετά»), ενώ το 39% δηλώνει μη ικα­νο­ποι­η­μένο (αθροι­στικά: «καθόλου» και «λίγο»). Η αίσθηση ικα­νο­ποί­η­σης από τη ζωή φαί­νε­ται να σχε­τί­ζε­ται με το επίπεδο εκπαί­δευ­σης, αφού όσο υψη­λό­τερο είναι, τόσο πιθα­νό­τερο να είναι ικα­νο­ποι­η­μέ­νοι από τη ζωή τους.

Και η οικο­νο­μική κατά­σταση είναι καθο­ρι­στι­κός παρά­γο­ντας για την αίσθηση ικα­νο­ποί­η­σης από τη ζωή, εφόσον όσο καλύ­τερη δηλώ­νουν ότι είναι η οικο­νο­μική τους κατά­σταση, τόσο πιθα­νό­τερο είναι να εμφα­νί­ζο­νται ικα­νο­ποι­η­μέ­νοι από τη ζωή τους γενικά.

Σε μια σειρά από επι­μέ­ρους δείκτες, φαί­νε­ται και η? κατά­θλιψη και απαι­σιο­δο­ξία στην οποία βρί­σκο­νται οι Ελληνες, ειδικά τα τελευ­ταία χρόνια της κρίσης.

Το 21% των ερω­τη­θέ­ντων δηλώνει ικα­νο­ποι­η­μένο από το επίπεδο δια­βί­ω­σής του (αθροι­στικά: «πολύ» και «αρκετά»), και το 48% δηλώνει μη ικα­νο­ποι­η­μένο (αθροι­στικά: «καθόλου» και «λίγο»). Οι νεό­τε­ρες ηλικίες είναι κάπως περισ­σό­τερο ικα­νο­ποι­η­μέ­νες από το επίπεδο δια­βί­ω­σής τους σε σχέση με τους μεγα­λύ­τε­ρους.

Υγεία και άλλα θέματα

Το 52% των ερω­τη­θέ­ντων δηλώ­νουν ικα­νο­ποι­η­μένο από την υγεία τους (αθροι­στικά: «πολύ» και «αρκετά»), ενώ το 22% δηλώνει μη ικα­νο­ποι­η­μένο (αθροι­στικά: «καθόλου» και «λίγο»). Όσο νεό­τε­ροι οι ερω­τη­θέ­ντες, τόσο πιο ικα­νο­ποι­η­μέ­νοι δηλώ­νουν από την υγεία τους, ενώ οι άνω των 60 ετών είναι σημα­ντικά πιο δυσα­ρε­στη­μέ­νοι.
Το 48% των ερω­τη­θέ­ντων δηλώνει ικα­νο­ποι­η­μένο από ό,τι έχει πετύχει στη ζωή (αθροι­στικά: «πολύ» και «αρκετά»), ενώ το 20% δηλώνει μη ικα­νο­ποι­η­μένο (αθροι­στικά: «καθόλου» και «λίγο»).
Εξι στους 10 ερω­τη­θέ­ντες δηλώ­νουν ικα­νο­ποι­η­μέ­νοι από τις προ­σω­πι­κές τους σχέσεις (αθροι­στικά: «πολύ» και «αρκετά»), ενώ το 17% δηλώνει μη ικα­νο­ποι­η­μένο (αθροι­στικά: «καθόλου» και «λίγο»).
Το 22% νιώθει ασφαλή (αθροι­στικά: «πολύ» και «αρκετά»), ενώ το 48% δεν νιώθει ασφά­λεια (αθροι­στικά: «καθόλου» και «λίγο»). Αφορά την καθη­με­ρι­νό­τητα και τις συν­θή­κες που επι­κρα­τούν στην κοι­νω­νία.
Την απαι­σιο­δο­ξία για το μέλλον δεί­χνουν και οι απα­ντή­σεις στο ερώτημα πώς βλέπουν τα επόμενα χρόνια για τους ίδιους και τη χώρα. Το 26% του δείγ­μα­τος δηλώνει ότι αισθά­νε­ται «ούτε αισιό­δο­ξος ούτε απαι­σιό­δο­ξος». Το 59% νιώθει απαι­σιο­δο­ξία (αθροι­στικά: «πολύ» και «αρκετά»), ενώ το 14% νιώθει αισιο­δο­ξία (αθροι­στικά: «καθόλου» και «λίγο»). Ουσια­στικά, δηλαδή, μόλις 14 στους 100 πολίτες δηλώ­νουν αισιό­δο­ξοι χωρίς ενδοια­σμούς.
Ακόμη, το 60% πιστεύει πως στο μέλλον θα αισθά­νε­ται μάλλον ανα­σφα­λής (αθροι­στικά: «καθόλου» και «λίγο»), ενώ το 13% νιώθει ικα­νο­ποι­η­μένο σε σχέση με τη μελ­λο­ντική του ασφά­λεια (αθροι­στικά: «πολύ» και «αρκετά»).
Ανα­λύ­ο­ντας το σύνολο των δεικτών ικα­νο­ποί­η­σης (με άριστα το 100 και βάση το 50, αφού κάτω από αυτό δηλώ­νε­ται η αρνη­τική στάση των πολιτών) προ­κύ­πτουν ιδιαί­τερα ενδια­φέ­ρο­ντα στοι­χεία για την κατά­σταση που βιώνει σήμερα ο Ελληνας πολίτης.
Οι δείκτες μετρούν το επίπεδο δια­βί­ω­σης, την υγεία, τι έχουν πετύχει στη ζωή τους, προ­σω­πι­κές σχέσεις, ασφά­λεια, αίσθηση του πολίτη ότι είναι ενεργό μέλος μιας κοι­νό­τη­τας, μελ­λο­ντική ασφά­λεια, ελευ­θε­ρία έκφρα­σης.
Ο πιο υψηλός δείκτης είναι αυτός των προ­σω­πι­κών σχέσεων (65) και μετά ο δείκτης της υγείας (60).
Χαμη­λό­τε­ρος είναι ο δείκτης της μελ­λο­ντι­κής αίσθη­σης ασφά­λειας (30), και μετά ο δείκτης της αισιο­δο­ξίας (31). Ο συνο­λι­κός δείκτης είναι στο 48, δηλαδή σχεδόν στο μέσο της κλί­μα­κας, που είναι το 50. Η τιμή του δείκτη αυξά­νε­ται όσο υψη­λό­τερο επίπεδο εκπαί­δευ­σης έχουν και σε όσο καλύ­τερη οικο­νο­μική κατά­σταση βρί­σκο­νται οι ερω­τη­θέ­ντες.
Σε σύγκριση με τους αντί­στοι­χους δείκτες του 2008, πριν δηλαδή ξεκι­νή­σει η οικο­νο­μική κρίση στη χώρα, υπάρ­χουν ορι­σμένα ενδια­φέ­ρο­ντα στοι­χεία.
Μεγα­λύ­τερη πτώση παρου­σιά­ζει ο δείκτης της αισιο­δο­ξίας, ο οποίος μειώ­θηκε κατά 21 μονάδες από το 2008. Κατά 21 μονάδες έχει μειωθεί και ο δείκτης αίσθη­σης δια­σύν­δε­σης με την κοι­νό­τητα από το 2008. Επίσης ο δείκτης της ικα­νο­ποί­η­σης από το επίπεδο δια­βί­ω­σης έχει μειωθεί κατά 14 μονάδες από το 2008.
Είναι φανερό ότι οι Ελληνες πιέ­ζο­νται σφόδρα από την οικο­νο­μική κατά­σταση, ζουν τη δρα­μα­τική αλλαγή στη ζωή τους και εμφα­νί­ζο­νται απαι­σιό­δο­ξοι προ­φα­νώς εξαι­τίας της επι­δεί­νω­σης των οικο­νο­μι­κών αλλά και της κοι­νω­νι­κής και αξιακής κρίσης.

Ημε­ρη­σία