Γιώργος Χατζημάρκος: Τοποθετούμε μπροστά στον κόσμο την ιστορία του με σεβασμό, με μέτρο και με νόημα

Στην τοπο­θέ­τηση καλ­λι­τε­χνι­κών δημιουρ­γη­μά­των της Ελλη­νι­στι­κής περιό­δου στους κυκλο­φο­ρια­κούς κόμβους  της Ρόδου ανα­φέ­ρε­ται με ανάρ­τηση του στα μέσα κοι­νω­νι­κής δικτύ­ω­σης ο Περι­φε­ρειάρ­χης Νοτίου Αιγαίου κ. Γιώργος  Χατζη­μάρ­κος.

«Οι δρόμοι μας δεν είναι μόνο υπο­δο­μές μετα­κί­νη­σης, είναι και δημό­σιοι χώροι. Και ο δημό­σιος χώρος οφείλει να μιλά για τον τόπο, την ιστορία και την ψυχή του. Τι κάνουμε λοιπόν; Κάνουμε κάτι πολύ απλό αλλά πολύ ουσια­στικό: φέρ­νουμε τη μνήμη της Ρόδου εκεί όπου περνά κάθε μέρα ο πολίτης, ο μαθητής, ο εργα­ζό­με­νος, ο επι­σκέ­πτης. Δεν περι­μέ­νουμε από τον κόσμο να ανα­ζη­τή­σει μόνος του την ιστορία», ανα­φέ­ρει ο κ. Χατζη­μάρ­κος.

Η ανάρ­τηση του είναι η εξής:

Καλη­μέρα.

Η απόφαση που λάβαμε ως Περι­φέ­ρεια Νοτίου Αιγαίου να τοπο­θε­τή­σουμε καλ­λι­τε­χνικά δημιουρ­γή­ματα της Ελλη­νι­στι­κής περιό­δου στους κυκλο­φο­ρια­κούς κόμβους που σχε­διά­ζουμε και κατα­σκευά­ζουμε στους οδικούς άξονες της Ρόδου δεν είναι, μόνο, απο την ανάγκη μιας δια­κο­σμη­τι­κής παρέμ­βα­σης. Οι δρόμοι μας δεν είναι μόνο υπο­δο­μές μετα­κί­νη­σης, είναι και δημό­σιοι χώροι. Και ο δημό­σιος χώρος οφείλει να μιλά για τον τόπο, την ιστορία και την ψυχή του. Τι κάνουμε λοιπόν; Κάνουμε κάτι πολύ απλό αλλά πολύ ουσια­στικό: φέρ­νουμε τη μνήμη της Ρόδου εκεί όπου περνά κάθε μέρα ο πολίτης, ο μαθητής, ο εργα­ζό­με­νος, ο επι­σκέ­πτης. Δεν περι­μέ­νουμε από τον κόσμο να ανα­ζη­τή­σει μόνος του την ιστορία. Την τοπο­θε­τούμε μπροστά του, με σεβασμό, με μέτρο και με νόημα. Γιατί ένας τόπος που ξεχνά τη συμβολή του στον παγκό­σμιο πολι­τι­σμό, κιν­δυ­νεύει να συνη­θί­σει τη μικρή εικόνα του εαυτού του.

Και η Ρόδος δεν δικαιού­ται μια μικρή εικόνα του εαυτού της. Η Ρόδος υπήρξε ένα από τα σπου­δαιό­τερα κέντρα τέχνης και γλυ­πτι­κής του αρχαίου κόσμου.

Αυτό σημαί­νει ότι όταν επι­λέ­γουμε να ανα­δεί­ξουμε έργα της Ελλη­νι­στι­κής περιό­δου στους κόμβους, δεν επι­νο­ούμε μια σχέση της Ρόδου με την τέχνη. Την απο­κα­θι­στούμε. Δεν κατα­σκευά­ζουμε έναν μύθο. Υπεν­θυ­μί­ζουμε μια αλήθεια. Μια αλήθεια που είναι γνωστή στα μεγάλα μουσεία του κόσμου, αλλά συχνά όχι όσο θα έπρεπε στους ίδιους τους κατοί­κους του νησιού.

Μερικά από τα πιο εμβλη­μα­τικά έργα που θαυ­μά­ζει η ανθρω­πό­τητα συν­δέ­ο­νται άμεσα με τη Ροδιακή δημιουρ­γία και τη Ροδιακή Σχολή. Το Μουσείο του Βατι­κα­νού παρου­σιά­ζει τον περί­φημο Λαο­κό­ο­ντα ως αρι­στούρ­γημα των γλυπτών της Ρόδου. Το Λούβρο χαρα­κτη­ρί­ζει τη Νίκη τη Σαμο­θρά­κης ως ένα από τα πιο διάσημα αγάλ­ματά του και το ίδιο κάνει το Μουσείο στη Νάπολι για τον Ταύρο Φαρνέζε. Ο κόσμος ολό­κλη­ρος θαυ­μά­ζει τον Μηχα­νι­σμό των Αντι­κυ­θή­ρων και το σύγ­χρονο Διεθνές Ναυτικό Δίκαιο έχει τις ρίζεις του στον Lex Rodia, τον νόμο των Ροδίων για το Ναυτικό Δίκαιο. Η αναφορά είναι σε έναν τόπο που δεν βρέθηκε στο περι­θώ­ριο της ιστο­ρίας της τέχνης, αλλά στον πυρήνα της. Ποιο είναι το μήνυμα της πρω­το­βου­λίας μας; Ότι η Ρόδος δεν είναι μόνο ένας σπου­δαίος του­ρι­στι­κός προ­ο­ρι­σμός. Είναι κοιτίδα πολι­τι­σμού με διεθνές απο­τύ­πωμα. Και αυτό το απο­τύ­πωμα δεν πρέπει να μένει κλει­σμένο μόνο σε βιβλία, σε επι­στη­μο­νικά συνέ­δρια ή σε προ­θή­κες μου­σείων του εξω­τε­ρι­κού. Πρέπει να επι­στρέ­φει στον φυσικό του τόπο. Πρέπει να γίνεται ορατό στον καθη­με­ρινό χώρο της ζωής μας.

Κάποιοι ίσως ρωτή­σουν: γιατί στους κυκλο­φο­ρια­κούς κόμβους; Η απά­ντηση είναι απλή. Διότι εκεί βρί­σκε­ται το πιο δημο­κρα­τικό σημείο επαφής με τον δημόσιο χώρο. Εκεί περνούν όλοι. Ο συμπο­λί­της μας που πηγαί­νει στη δουλειά του. Το παιδί που μεγα­λώ­νει εδώ. Ο επι­σκέ­πτης που έρχεται για πρώτη φορά στο νησί. Ο κόμβος, λοιπόν, δεν είναι απλώς τεχνικό έργο. Μπορεί να γίνει σημείο ανα­φο­ράς, σημείο μνήμης, σημείο ταυ­τό­τη­τας.

Και αυτό είναι ιδιαί­τερα σημα­ντικό στην εποχή μας. Γιατί σήμερα οι κοι­νω­νίες δεν χρειά­ζο­νται μόνο έργα που εξυ­πη­ρε­τούν. Χρειά­ζο­νται και έργα που εμπνέ­ουν. Χρειά­ζο­νται σύμβολα που ενώνουν το χθες με το σήμερα. Χρειά­ζο­νται εικόνες που λένε στα παιδιά μας: “Αυτός ο τόπος παρή­γαγε ομορφιά, δύναμη, τέχνη, ιδέες. Άρα κι εσύ μπορείς να σταθείς με αυτο­πε­ποί­θηση στον κόσμο”.

Εδώ ακριβώς βρί­σκε­ται και η δεύτερη μεγάλη διά­σταση αυτής της πρω­το­βου­λίας: η καλ­λιέρ­γεια της τοπικής υπε­ρη­φά­νειας. Όχι μιας κούφιας υπε­ρη­φά­νειας. Όχι μιας αυτά­ρε­σκης τοπι­κι­στι­κής ρητο­ρι­κής. Αλλά μιας υγιούς, δημιουρ­γι­κής περη­φά­νειας που βασί­ζε­ται στη γνώση. Όταν ο κάτοι­κος της Ρόδου συνει­δη­το­ποιεί ότι ο τόπος του δεν έδωσε μόνο ήλιο και θάλασσα, αλλά έδωσε μορφές που σημά­δε­ψαν την παγκό­σμια ιστορία της τέχνης, τότε αλλάζει ο τρόπος με τον οποίο στέ­κε­ται απέ­να­ντι στον τόπο του. Τον σέβεται περισ­σό­τερο. Τον υπε­ρα­σπί­ζε­ται περισ­σό­τερο. Τον αγαπά πιο συνει­δητά.

Η πρω­το­βου­λία μας, λοιπόν, δεν κοιτά μόνο προς τα έξω. Δεν απευ­θύ­νε­ται μόνο στον του­ρί­στα. Απευ­θύ­νε­ται πρώτα απ’ όλα στον ίδιο τον Ροδίτη. Του λέει: “Κοίτα ποιος είσαι. Κοίτα από πού έρχεσαι. Κοίτα τι κουβαλά αυτό το νησί”. Και αυτή η υπεν­θύ­μιση έχει τερά­στια σημασία, ειδικά στις νεό­τε­ρες γενιές, που έχουν ανάγκη από ζωντανά παρα­δείγ­ματα συνέ­χειας και αυτο­γνω­σίας.

Υπάρχει και μια τρίτη διά­σταση: η εικόνα του τόπου. Σε έναν παγκό­σμιο αντα­γω­νι­σμό προ­ο­ρι­σμών, δεν αρκεί πια να έχεις μόνο φυσική ομορφιά. Πρέπει να έχεις χαρα­κτήρα. Πρέπει να δίνεις στον επι­σκέ­πτη έναν λόγο να θυμάται όχι μόνο τι είδε, αλλά και τι έμαθε. Όταν ο επι­σκέ­πτης της Ρόδου αντι­λαμ­βά­νε­ται, από την πρώτη ακόμη επαφή του με τον δημόσιο χώρο, ότι βρί­σκε­ται σε ένα νησί που γέννησε ή σφρά­γισε έργα παγκό­σμιας εμβέ­λειας, τότε η εμπει­ρία του γίνεται βαθύ­τερη. Η Ρόδος παύει να είναι απλώς όμορφη. Γίνεται σημαί­νουσα.

Και βέβαια, όλα αυτά οφεί­λουν να γίνο­νται με σοβα­ρό­τητα, αισθη­τική ποιό­τητα και σεβασμό στην οδική ασφά­λεια. Δεν μιλάμε για εντυ­πω­σια­σμούς. Μιλάμε για παρεμ­βά­σεις με μέτρο και με καθαρό συμ­βο­λι­σμό. Για παρεμ­βά­σεις που δίνουν ταυ­τό­τητα και μετα­τρέ­πουν το ανα­γκαίο σε ουσια­στικό. Καλη­μέρα