Αρχίζει και επισήμως το «ξήλωμα» της Ευρωπαϊκής Ένωσης;

Αυτό, σύμ­φω­να με τα έγ­γρα­φα, ήταν το «extreme» σε­νά­ριο, το οποίο όμως σιγά σιγά έγινε το «βα­σι­κό», με μια σειρά από συ­νει­δη­το­ποι­ή­σεις (realizations) για το μέλ­λον της ΕΕ, που έδει­χναν ότι κα­λύ­τε­ρα να ανα­διαρ­θρω­θεί στα­δια­κά και συ­ντε­ταγ­μέ­να από με­ρί­δα «υγιών» μελών, παρά να οδη­γη­θεί σε μια χα­ο­τι­κή διά­λυ­ση.

Τι άλ­λα­ξε και το σε­νά­ριο αυτό έγινε βα­σι­κό, όπως δή­λω­σε και επι­σή­μως τόσο η Αγκε­λα Μέρ­κελ χθες, όσο και ο απερ­χό­με­νος Γάλ­λος πρό­ε­δρος Φραν­σουά Ολάντ, που -προ­φα­νώς για να κερ­δί­σει τη γερ­μα­νι­κή στή­ρι­ξη στις επι­διώ­ξεις του για μια κο­ρυ­φαία θέση στην ΕΕ- «ξέ­χα­σε» τις σο­σια­λι­στι­κές γαλ­λι­κές ρίζες του;

Σύμ­φω­να με τον αξιω­μα­τού­χο, ο Βόλφ­γκανγκ Σόι­μπλε συ­ζη­τού­σε το σε­νά­ριο αυτό -το οποίο κα­ταρ­τί­ζει ο ίδιος ως προς τις οι­κο­νο­μι­κές συ­νέ­πειες- με την επι­κε­φα­λής του ΔΝΤ τον Οκτώ­βριο στην Ουά­σινγ­κτον. Πα­ρό­μοια συ­ζή­τη­ση έγινε με­τα­ξύ της Κρ. Λα­γκάρντ και της Α. Μέρ­κελ πριν από δύο εβδο­μά­δες στο Βε­ρο­λί­νο.

Με άλλα λόγια, τόσο το ΔΝΤ, όσο και το Βε­ρο­λί­νο συ­γκλί­νουν στις εμπι­στευ­τι­κές εκ­θέ­σεις ότι η Ευ­ρώ­πη πρέ­πει να «σπά­σει» σε πολ­λές τα­χύ­τη­τες.

Για τους γνω­ρί­ζο­ντες το ρε­πορ­τάζ, όταν το γρά­ψα­με τον Οκτώ­βριο, τόσο στο Euro2day.gr, όσο και στο πρα­κτο­ρείο ει­δή­σε­ων ΜΝΙ, εί­χα­με δε­χθεί ασφυ­κτι­κές πιέ­σεις να μην ασχο­λη­θού­με πε­ραι­τέ­ρω, «για το καλό της ευ­ρω­ζώ­νης» και για να μην ανα­στα­τώ­νο­νται οι αγο­ρές.

Όμως, μία σειρά από «συμ­πτώ­σεις» και σχό­λια ξα­να­φέρ­νουν το θέμα στο προ­σκή­νιο και απο­δει­κνύ­ουν ότι το σχέ­διο προ­χω­ρεί κα­νο­νι­κά και συ­ντε­ταγ­μέ­να.

Κατά την εν λόγω πηγή, η προ­ώ­θη­ση του σχε­δί­ου σε «βα­σι­κό» έγινε όταν πλη­ρο­φο­ρή­θη­καν -και προ­φα­νώς απο­δέ­χθη­καν- το σχέ­διο δύο άν­θρω­ποι-κλει­διά: Ο πρό­ε­δρος της ΕΚΤ Μάριο Ντρά­γκι, που συ­να­ντή­θη­κε με την Αγκε­λα Μέρ­κελ πριν από δύο εβδο­μά­δες στο Βε­ρο­λί­νο, και ο πρό­ε­δρος της Κο­μι­σιόν Ζαν-Κλοντ Γιούν­κερ, που επί­σης συ­νά­ντη­σε την κ. Μέρ­κελ στο Βε­ρο­λί­νο πριν συγ­γρά­ψει τη Λευκή Βίβλο.

Το πρώτο σήμα επι­κοι­νω­νί­ας του σχε­δί­ου έγινε από τον ίδιο τον κ. Γιούν­κερ την προη­γού­με­νη εβδο­μά­δα κατά την διάρ­κεια της πα­ρου­σί­α­σης της Λευ­κής Βί­βλου, όταν «απο­φά­σι­σε» να μι­λή­σει με σε­νά­ρια για το μέλ­λον της ΕΕ παρά να κάνει -όπως άλ­λω­στε είπε και ο ίδιος- μια «συ­νε­κτι­κή ομι­λία» (coherent speech).

Το σε­νά­ριο «τρία» αφο­ρού­σε μια Ευ­ρώ­πη πολ­λών τα­χυ­τή­των και δια­φο­ρε­τι­κών συν­δέ­σε­ων, όπως άλ­λω­στε ανα­κοι­νώ­θη­κε από τις Βερ­σαλ­λί­ες τη Δευ­τέ­ρα το βράδυ.

Είναι εξαι­ρε­τι­κά απο­γοη­τευ­τι­κό να βλέ­πεις τον άν­θρω­πο που συμ­με­τεί­χε στην κα­τάρ­τι­ση της συν­θή­κης του Μά­α­στριχτ (το υπε­ρη­φα­νεύ­ε­ται και ο ίδιος άλ­λω­στε συ­νε­χώς) να απο­δέ­χε­ται πα­θη­τι­κά ένα τέ­τοιο μο­ντέ­λο για την Ευ­ρώ­πη.

Ο κ. Γιούν­κερ ανα­κοί­νω­σε προ μηνός ότι δεν θα ξα­να­διεκ­δι­κή­σει τη θέση του προ­έ­δρου της Κο­μι­σιόν το 2019 και ου­σια­στι­κά απο­δυ­νά­μω­σε όχι μονό τον εαυτό του αλλά και την ομάδα του.

Οι επι­τε­λάρ­χες του προ­σπά­θη­σαν να «πε­ρά­σουν» τη γραμ­μή ότι το να μην ξα­να­θέ­σει υπο­ψη­φιό­τη­τα τον απο­ε­νο­χο­ποιεί και του δίνει το αβα­ντάζ να πα­λέ­ψει για τις πο­λι­τι­κές του χωρίς δε­σμεύ­σεις.

Η πικρή αλή­θεια, όμως, είναι άλλη.

Με την ανα­κοί­νω­ση, οι επί­τρο­ποί του άρ­χι­σαν την κούρ­σα της δια­δο­χής τρία ολό­κλη­ρα χρό­νια πριν λήξει η πα­ρού­σα θη­τεία. Οι πο­λι­τι­κές Γιούν­κερ είναι άγνω­στο αν θα υλο­ποι­η­θούν στην ολό­τη­τά τους, ακαν­θώ­δη θέ­μα­τα θα μπουν στο συρ­τά­ρι και ο ίδιος απο­δυ­νά­μω­σε τον εαυτό του και την επιρ­ροή του, σε ση­μείο που δεν απο­κλεί­ε­ται να μην ολο­κλη­ρώ­σει καν τη θη­τεία του.

Κά­ποιοι θα ισχυ­ρι­στούν ότι επέ­λε­ξε να απο­συρ­θεί για να μη συμ­με­τέ­χει στην κα­τάρ­ρευ­ση του οι­κο­δο­μή­μα­τος στο οποίο ο ίδιος πί­στε­ψε. Όμως όσοι γνω­ρί­ζουν καλά τον κ. Γιούν­κερ εκτι­μούν ότι αυτός όπως οι πε­ρισ­σό­τε­ροι πο­λι­τι­κοί άλ­λω­στε, προ­σέ­χουν πρώτα την υστε­ρο­φη­μία τους και μετά τα υπό­λοι­πα. Κα­λύ­τε­ρα λοι­πόν κά­ποιος να κρι­τι­κά­ρει απέξω παρά να πα­λεύ­ει εκ των έσω…

Από­δει­ξη είναι ότι απο­δέ­χθη­κε τις επι­τα­γές της κ. Μέρ­κελ και βά­σι­σε τη Λευκή Βίβλο πάνω σε σε­νά­ρια και επι­διώ­ξεις των χωρών-μελών. Ένας πρό­ε­δρος της Κο­μι­σιόν και κυ­ρί­ως ο κ. Γιούν­κερ θα έπρε­πε να συ­γκρου­στεί ανοι­κτά, ώστε να ανα­τρέ­ψει ή του­λά­χι­στον να φέρει στο προ­σκή­νιο τέ­τοια σχέ­δια.

Όσο για τον κ. Ντρά­γκι, κά­ποιος μπο­ρεί να ει­κά­σει ότι η ελευ­θε­ρία κι­νή­σε­ων της κ. Μέρ­κελ δεί­χνει μια σιω­πη­λή απο­δο­χή, ίσως και έναρ­ξη προ­ε­τοι­μα­σί­ας και από πλευ­ράς ΕΚΤ.

Γιατί το σε­νά­ριο των πολ­λών τα­χυ­τή­των απαι­τεί και ανα­διάρ­θρω­ση της ευ­ρω­ζώ­νης, με ένα σκλη­ρό πυ­ρή­να χωρών (Γερ­μα­νία, Γαλ­λία, Ιτα­λία, Ισπα­νία, Λου­ξεμ­βούρ­γο, Ολ­λαν­δία και Φιν­λαν­δία προς το παρόν) και η ΕΚΤ θα πρέ­πει να παί­ξει ρόλο στο διπλό νό­μι­σμα που θα γίνει «pegged» πάνω σε ένα ευρώ που υπο­λο­γί­ζε­ται ότι θα έχει ισο­τι­μία 1-1 με το δο­λά­ριο.

Κά­ποιος θα ανα­ρω­τη­θεί: η Ιτα­λία, η Ισπα­νία, δεν είναι προ­βλη­μα­τι­κές χώρες; Είναι. Ωστό­σο το σε­νά­ριο των πολ­λών τα­χυ­τή­των δεν βα­σί­ζε­ται πάνω σε αξιό­πι­στα στοι­χεία αλλά πο­λι­τι­κές ισορ­ρο­πί­ες.

Τόσο η Γαλ­λία όσο και η Ιτα­λία και η Ισπα­νία έχουν δεί­ξει στο πα­ρελ­θόν ότι προ­κει­μέ­νου να συμ­με­τέ­χουν στον πρώτο πυ­ρή­να, μπο­ρούν να «κρε­μά­σουν» τις συ­μπα­θού­σες χώρες. Είναι επί­σης με­γά­λες οι­κο­νο­μί­ες. Η Γαλ­λία πά­ντο­τε είχε προ­νο­μια­κή με­τα­χεί­ρι­ση από την ΕΕ και την Κο­μι­σιόν παρά το δη­μο­σιο­νο­μι­κό πρό­βλη­μά της.

Οι «συμ­πτώ­σεις» που μας έφε­ραν στις Βερ­σαλ­λί­ες:

1. Πρώτα έγι­ναν οι επα­φές σε Ουά­σινγ­κτον τον Οκτώ­βριο.

2. Μετά ξε­κί­νη­σαν οι εκ­θέ­σεις της Stratfor και οίκων αξιο­λό­γη­σης περί κιν­δύ­νου διά­σπα­σης.

3. Μετά εί­χα­με τον υπο­ψή­φιο πρέ­σβη των ΗΠΑ στην ΕΕ να λέει ότι η Ευ­ρώ­πη δια­λύ­ε­ται και ότι θα «σόρ­τα­ρε» το ευρώ ως νό­μι­σμα.

4. Ακο­λού­θη­σαν «διαρ­ρο­ές» σε με­ρί­δα του ευ­ρω­παϊ­κού Τύπου (και ημών συ­μπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νων) ότι το σε­νά­ριο συ­ζη­τεί­ται πίσω από τις κλει­στές πόρ­τες ως κάτι ακραίο.

5. Ακο­λού­θη­σε η ομι­λία Γιούν­κερ στην Ευ­ρω­βου­λή για τη Λευκή Βίβλο

6. Ακο­λού­θη­σαν οι δη­λώ­σεις Μέρ­κελ – Ολάντ τη Δευ­τέ­ρα.

Οι δη­λώ­σεις δεν είναι τυ­χαίο που έγι­ναν τρεις ημέ­ρες πριν από τη Σύ­νο­δο Κο­ρυ­φής της ΕΕ στις Βρυ­ξέλ­λες, με θέμα το με­τα­να­στευ­τι­κό και το Brexit. Η στρα­τη­γι­κή της κ. Μέρ­κελ, άλ­λω­στε, να διο­χε­τεύ­ει αυτό που θέλει για να δει αντι­δρά­σεις είναι γνω­στή εδώ και χρό­νια.

Ποιοι οι λόγοι του σε­να­ρί­ου πολ­λών τα­χυ­τή­των

Κατά τον αξιω­μα­τού­χο που έχει γνώση των συ­ζη­τή­σε­ων, όλα ξε­κί­νη­σαν το 2015, όταν η Κο­μι­σιόν κα­τάρ­τι­σε τις 3.000 σε­λί­δες που ανέ­λυαν την κο­στο­λό­γη­ση του Grexit. Πλη­ρο­φο­ρί­ες ανα­φέ­ρουν ότι ήταν πε­ρί­που τρία τρι­σε­κα­τομ­μύ­ρια, ποσό απα­γο­ρευ­τι­κό δη­λα­δή για τα δε­δο­μέ­να της ευ­ρω­ζώ­νης. Παρ’ όλα αυτά η κυ­βέρ­νη­ση Τσί­πρα πιέ­στη­κε ώστε να φτά­σει με την πλάτη στον τοίχο, παρά το γε­γο­νός ότι πολ­λοί ήξε­ραν πως μια έξο­δος δεν θα γι­νό­ταν ποτέ…

Εν συ­νε­χεία ακο­λού­θη­σε:

* Το βρε­τα­νι­κό δη­μο­ψή­φι­σμα και το επερ­χό­με­νο Brexit.

* Η σιω­πη­λή πα­ρα­δο­χή ότι δεν υπάρ­χει και δεν πρό­κει­ται να υπάρ­ξει ομο­φω­νία στο προ­σφυ­γι­κό. Δεν είναι κα­θό­λου τυ­χαία η από­φα­ση του Ευ­ρω­παϊ­κού Δι­κα­στη­ρί­ου χθες για το δι­καί­ω­μα να μη χο­ρη­γούν οι χώρες βίζα σε αι­τού­ντες ασύ­λου.

* Η πα­ρα­δο­χή ότι οι σχέ­σεις ΕΕ-Τουρ­κί­ας δεν φτιά­χνουν, ο Ερ­ντο­γάν είναι απρό­βλε­πτος και μη αξιό­πι­στος και αργά ή γρή­γο­ρα η συμ­φω­νία για το προ­σφυ­γι­κό θα κα­ταρ­ρεύ­σει.

* Πολ­λές χώρες αρ­νού­νται τις πο­σο­στώ­σεις στη με­τε­γκα­τά­στα­ση προ­σφύ­γων (relocation quotas) καθώς η συμ­φω­νία ήταν απλά στα χαρ­τιά.

* Η αύ­ξη­ση της τρο­μο­κρα­τί­ας και η ρα­γδαία άνο­δος των εθνι­κι­στών στην Ευ­ρώ­πη.

* Το ακρι­βό ευρώ.

* Η άνο­δος Τραμπ.

* Η πα­ρα­τε­τα­μέ­νη προ­ε­κλο­γι­κή πε­ρί­ο­δος πολ­λών χωρών αρχής, γε­νο­μέ­νης με το 2017.

* Η έως σή­με­ρα απο­χώ­ρη­ση του ΔΝΤ από την ΕΕ ως πι­στω­τή.

* Η πε­ρί­πτω­ση της Ελ­λά­δας, αλλά και της Ιτα­λί­ας και της Πορ­το­γα­λί­ας, που πι­θα­νώς να χρεια­στούν πι­στω­τι­κή υπο­στή­ρι­ξη από την ΕΕ.

* Η προ­σπά­θεια του σκλη­ρού πυ­ρή­να της ΕΕ να ελέγ­χει τον ΕΣΜ.

* Η επε­κτει­νό­με­νη αστά­θεια στη Μέση Ανα­το­λή.

* Οι κι­νή­σεις για λύση του Κυ­πρια­κού με ένα νέο κρά­τος «μόρ­φω­μα».

Τα… «κενά»

Σί­γου­ρα υπάρ­χουν κενά ακόμα στην τε­λειο­ποί­η­ση του σε­να­ρί­ου. Αυτά θα κα­λυ­φθούν ανά­λο­γα με την αντί­δρα­ση της κάθε χώρας.

Για πα­ρά­δειγ­μα, εάν η Ουγ­γα­ρία επι­θυ­μεί να κλεί­σει σύ­νο­ρα, Σέν­γκεν, να διώ­ξει πρό­σφυ­γες κ.λπ., το αί­τη­μα θα γί­νε­ται δεκτό ως αντάλ­λαγ­μα της με­ρι­κής πα­ρα­μο­νής σε μία από τις τα­χύ­τη­τες. Γι’ αυτό και η κ. Μέρ­κελ μί­λη­σε για συ­νερ­γα­σία των χωρών, ανά­λο­γα με το αντι­κεί­με­νο κοι­νού εν­δια­φέ­ρο­ντος.

Πά­ντως για κά­ποιους υπάρ­χει και η σο­βα­ρή πι­θα­νό­τη­τα να χάσει η κ. Μέρ­κελ τις εκλο­γές και να ανέ­βει ο σο­σια­λι­στής Μάρ­τιν Σουλτς. Σε μια πρώτη ανά­γνω­ση, κά­ποιος θα μπο­ρού­σε να ισχυ­ρι­στεί ότι ο κ. Σουλτς μπο­ρεί να ανα­τρέ­ψει αυτή τη λο­γι­κή. Όμως, όπως είναι σε θέση να γνω­ρί­ζει το Euro2day.gr, οι κ.κ. Σουλτς, Γιούν­κερ, Βέ­μπερ (ΕΛΚ) συ­να­ντιού­νται εδώ και δύο χρό­νια σχε­δόν κάθε εβδο­μά­δα και είναι σε από­λυ­τη ευ­θυ­γράμ­μι­ση.

Μά­λι­στα ο κ. Σουλτς «χρω­στά­ει» την από­το­μη ανα­βάθ­μι­σή του στον κ. Γιούν­κερ, που τον επέ­βα­λε σε όλες σχε­δόν τις επί­ση­μες συ­να­ντή­σεις και θέ­μα­τα της ΕΕ.

Επί­σης η πα­ραί­τη­σή του από πρό­ε­δρος της Ευ­ρω­βου­λής και η επι­στρο­φή του στα γερ­μα­νι­κά δρώ­με­να είναι προ­ϊ­όν δια­βου­λεύ­σε­ων και στρα­τη­γι­κής των τριών αν­δρών. Κι ας ισχυ­ρί­ζο­νται τα αντί­θε­τα.

Ας μην ξε­χνά­με επί­σης ότι μετά την εκλο­γή Τσί­πρα, πρώ­τος ο κ. Σουλτς ήταν που ήρθε στην Αθήνα ως με­σο­λα­βη­τής.

Βε­βαί­ως το Euro2day.gr έγρα­φε συ­νε­χώς από τότε ότι κάθε άλλο παρά φίλος της Αθή­νας ήταν ο κ. Σουλτς, καθώς στις εμπι­στευ­τι­κές του συ­νο­μι­λί­ες έλεγε συ­νε­χώς ότι ο κ. Τσί­πρας απο­τε­λεί απει­λή για τους Ευ­ρω­σο­σια­λι­στές και ότι πρέ­πει να φύγει.

Η Αθήνα υπο­λο­γί­ζει ότι μια πι­θα­νή εκλο­γή Σουλτς θα ανα­τρέ­ψει τα σε­νά­ρια σκλη­ρής στά­σης του ΔΝΤ. Όντως έτσι έχει αφή­σει ο ίδιος να δια­φα­νεί. Όμως, εάν απο­δέ­χε­ται την Ευ­ρώ­πη πολ­λών τα­χυ­τή­των, τότε ο κ. Σουλτς απο­δέ­χε­ται και το σε­νά­ριο για την Ελ­λά­δα, όπως εντέ­χνως συ­μπε­ριέ­λα­βε ο κ. Σόι­μπλε στο προ­σχέ­διο ως ένα σε­νά­ριο.

Απο­διο­πο­μπαί­ος τρά­γος

Σύμ­φω­να με αξιό­πι­στες πλη­ρο­φο­ρί­ες, σε μια συ­νά­ντη­ση του κ. Σόι­μπλε με με­γα­λο­ε­πεν­δυ­τές ανά τον κόσμο πριν από 15 μέρες στο Βε­ρο­λί­νο, ο Γερ­μα­νός υπουρ­γός Οι­κο­νο­μι­κών ρω­τή­θη­κε για την κα­τά­στα­ση στην Ελ­λά­δα.

Η θε­ω­ρία που ανέ­πτυ­ξε ήταν ότι προ­βλέ­πει Grexit το 2020, με τον έναν ή τον άλλο τρόπο. Αρ­νή­θη­κε να απα­ντή­σει εάν αυτό θα οφεί­λε­ται στον ανα­σχε­δια­σμό της ΕΕ ή σε κα­θα­ρά οι­κο­νο­μι­κά και δη­μο­σιο­νο­μι­κά κρι­τή­ρια.

Οι πλη­ρο­φο­ρί­ες ανα­φέ­ρουν ότι το καλό σε­νά­ριο για τον κ. Σόι­μπλε είναι να μπει η χώρα μας σε πρό­γραμ­μα 12 ή 15 μηνών του ΔΝΤ (τρίτη δα­νειο­δό­τη­ση) και τον υπό­λοι­πο χρόνο που απο­μέ­νει από πλευ­ράς ΕΕ (από τον Μάρ­τιο 2018) θα συ­μπλη­ρω­θεί με πι­στο­λη­πτι­κή γραμ­μή ECCL+ με αυ­ξη­μέ­νη επο­πτεία και δι­καί­ω­μα πα­ρέμ­βα­σης προ­λη­πτι­κών μέ­τρων στην «υπο­ψία» εκτρο­χια­σμού των δη­μο­σιο­νο­μι­κών στό­χων.

Με άλλα λόγια, το καλό σε­νά­ριο, κατά τον κ. Σόι­μπλε, μας φθά­νει στο 2020.

Επί­σης δεν είναι κα­θό­λου τυ­χαίο που το σε­νά­ριο Grexit ως της μόνης χώρα που θα εκ­διω­χθεί από την ευ­ρω­ζώ­νη επα­νήλ­θε από τη Moody’s μία ημέρα μετά τις δη­λώ­σεις Μέρ­κελ.