Νεότερες τεχνικές υπερήχων καρδιάς

Ιω­άν­νης Ματ­θαί­ος

MD, MSc, PhD

Δι­δά­κτωρ Πα­νε­πι­στη­μί­ου

Αθη­νών

Ει­δι­κός Καρ­διο­λό­γος

Συ­νερ­γά­της Ια­τρός

Euromedica Δω­δε­κα­νή­σου

Eχουν πε­ρά­σει σχε­δόν 70 χρό­νια από τότε που οι Edler και Hertz ανέ­πτυ­ξαν την ιδέα της χρή­σης των υπε­ρή­χων στη εκτί­μη­ση της καρ­δια­κής λει­τουρ­γί­ας γε­γο­νός που οδή­γη­σε στη γέν­νη­ση της υπε­ρη­χο­καρ­διο­γρα­φί­ας.

Η εξέ­λι­ξη της με­θό­δου ήταν ρα­γδαία και από τις πρώ­τες δυσ­νό­η­τες γραμ­μοει­δείς κα­τα­γρα­φές φτά­σα­με στις δισ­διά­στα­τες ευ­κρι­νείς ει­κό­νες ενώ η προ­σθή­κη του Doppler έδωσε επι­πλέ­ον τη δυ­να­τό­τη­τα μέ­τρη­σης λει­τουρ­γι­κών φαι­νο­μέ­νων όπως της τα­χύ­τη­τας κί­νη­σης του αί­μα­τος μέσα στην καρ­διά.

Εν τού­τοις την τε­λευ­ταία ει­κο­σα­ε­τία η αλ­μα­τώ­δης πρό­ο­δος των υπο­λο­γι­στών και η εν­σω­μά­τω­σή τους στα μη­χα­νή­μα­τα των υπε­ρή­χων είχε σαν απο­τέ­λε­σμα την εμ­φά­νι­ση νέων τε­χνι­κών στην υπε­ρη­χο­καρ­διο­γρα­φία.

Ανά­με­σα σε αυτές τις νέες τε­χνι­κές είναι η δυ­να­μι­κή υπε­ρη­χο­καρ­διο­γρα­φία (stress echo/στρές έκο), η υπε­ρη­χο­καρ­διο­γρα­φία με τη χρήση υλι­κών ηχο­α­ντί­θε­σης (contrast echo) καθώς και η με­λέ­τη πα­ρα­μόρ­φω­σης του μυο­καρ­δί­ου (strain echo).

Από τις πα­ρα­πά­νω τε­χνι­κές η πλέον δια­δε­δο­μέ­νη είναι το στρές έκο καθώς πο­λυά­ριθ­μες με­λέ­τες έχουν δεί­ξει ότι η συ­γκε­κρι­μέ­νη εξέ­τα­ση πα­ρέ­χει πο­λύ­τι­μες πλη­ρο­φο­ρί­ες που μπο­ρούν να χρη­σι­μο­ποι­η­θούν για να προ­βλέ­ψουν μελ­λο­ντι­κά θα­να­τη­φό­ρα καρ­δια­κά επει­σό­δια.

Στην ουσία βοηθά στην έγκυ­ρη και έγκαι­ρη διά­γνω­ση της στε­φα­νιαί­ας νόσου, της στέ­νω­σης δη­λα­δή των στε­φα­νιαί­ων αρ­τη­ριών που οδη­γεί στο έμ­φραγ­μα. Έχει εξαι­ρε­τι­κά υψηλή δια­γνω­στι­κή αξία, αρ­κε­τά με­γα­λύ­τε­ρη από το απλό τέστ κό­πω­σης ενώ σε αντί­θε­ση με άλλες τε­χνι­κές όπως το σπιν­θη­ρο­γρά­φη­μα ή την αξο­νι­κή στε­φα­νιο­γρα­φία είναι εξαι­ρε­τι­κά ασφα­λής καθώς δεν χρη­σι­μο­ποιεί ακτι­νο­βο­λία.

Πα­ράλ­λη­λα είναι η πλέον εν­δε­δειγ­μέ­νη εξέ­τα­ση σε ασθε­νείς που έχουν υπο­στεί έμ­φραγ­μα, έχουν υπο­βλη­θεί σε μπάϊ πας ή αγ­γειο­πλα­στι­κή, πά­σχουν από άσθμα, είναι πα­χύ­σαρ­κοι ή ηλι­κιω­μέ­νοι.

Η τε­χνι­κή συ­νί­στα­ται στη χρήση φαρ­μά­κου που ‘’στρε­σά­ρει’’ την καρ­διά με τη σύγ­χρο­νη λήψη υπε­ρη­χο­καρ­διο­γρα­φι­κών ει­κό­νων για εκτί­μη­ση της από­δο­σης της. Η εξέ­τα­ση είναι εξαι­ρε­τι­κά χρή­σι­μη και σε ασθε­νείς με προ­βλή­μα­τα στις καρ­δια­κές βαλ­βί­δες καθώς πα­ρέ­χει επι­πλέ­ον πλη­ρο­φο­ρί­ες για το αν και πότε πρέ­πει να χει­ρουρ­γη­θούν.

Η υπε­ρη­χο­καρ­διο­γρα­φία με τη χρήση υλι­κών ηχο­α­ντί­θε­σης (contrast echo) πα­ρό­τι σαν ιδέα υπάρ­χει από τη δε­κα­ε­τία του 1960 μόλις τε­λευ­ταία κα­τέ­στη δυ­να­τή η ευ­ρεία χρήση της με την εμ­φά­νι­ση των ‘’σκια­γρα­φι­κών’’ των υπε­ρή­χων.

Στην ουσία τα ‘’σκια­γρα­φι­κά’’ αυτά, που δεν είναι νε­φρο­το­ξι­κά, απο­τε­λούν ένα μείγ­μα ορού και μι­κρο­φυ­σα­λί­δων αε­ρί­ου που δεν κα­τα­στρέ­φο­νται από τα πνευ­μο­νι­κά τρι­χοει­δή και οδη­γούν σε εξαι­ρε­τι­κά βελ­τιω­μέ­νη απει­κό­νι­ση των καρ­δια­κών κοι­λο­τή­των.

Πα­ράλ­λη­λα με τη χρήση ει­δι­κού λο­γι­σμι­κού και τε­χνι­κής είναι εφι­κτός ο έλεγ­χος της διά­χυ­σης αυτών των μι­κρο­φυ­σα­λί­δων εντός των αι­μο­φό­ρων αγ­γεί­ων του μυο­καρ­δια­κού τοι­χώ­μα­τος, ελέγ­χο­ντας με τον τρόπο αυτό τη μυο­καρ­δια­κή αι­μα­τι­κή κυ­κλο­φο­ρία πα­ρέ­χο­ντας έτσι πλη­ρο­φο­ρί­ες σε πραγ­μα­τι­κό χρόνο για την ύπαρ­ξη στε­νώ­σε­ων στις αρ­τη­ρί­ες της καρ­διάς.

Η με­λέ­τη πα­ρα­μόρ­φω­σης (strain echo) απο­τε­λεί στην ουσία επί­τευγ­μα της τε­λευ­ταί­ας δε­κα­ε­τί­ας. Με τη χρήση ει­δι­κής τε­χνι­κής μπο­ρεί και ανα­λύ­ει την κί­νη­ση των μυο­καρ­δια­κών ινών στο χώρο πα­ρέ­χο­ντας προ­γνω­στι­κές πλη­ρο­φο­ρί­ες εξαι­ρε­τι­κά χρή­σι­μες.

Μπο­ρεί να ανα­κα­λύ­ψει πρώ­ι­μα ασθε­νείς που είτε λόγω βαλ­βι­δο­πά­θειας είτε λόγω μυο­καρ­δί­τι­δας είτε λόγω εμ­φράγ­μα­τος θα ανα­πτύ­ξουν καρ­δια­κή ανε­πάρ­κεια.

Αξιο­ση­μεί­ω­τη είναι η χρήση της με­θό­δου και σε ογκο­λο­γι­κούς ασθε­νείς υπό χη­μειο­θε­ρα­πεία καθώς μπο­ρεί να δια­κρί­νει πριν ακόμα και από την εμ­φά­νι­ση συμ­πτω­μά­των ποιοι θα ανα­πτύ­ξουν καρ­δια­κή ανε­πάρ­κεια εξαι­τί­ας των χη­μειο­θε­ρα­πευ­τι­κών φαρ­μά­κων.

Πρέ­πει να το­νι­στεί ότι όλες αυτές οι νέες μέ­θο­δοι πα­ρό­τι απο­τε­λούν πο­λύ­τι­μο όπλο στη δια­γνω­στι­κή φα­ρέ­τρα της σύγ­χρο­νης καρ­διο­λο­γί­ας απαι­τούν μο­ντέρ­να μη­χα­νή­μα­τα υπε­ρή­χων κι εξει­δι­κευ­μέ­νες γνώ­σεις και δε­ξιό­τη­τες.

Η ομάδα μας εφαρ­μό­ζει ήδη τις τε­χνι­κές αυτές και ει­δι­κά τα απο­τε­λέ­σμα­τα από τα στρές έκο έχουν εν­σω­μα­τω­θεί σε με­λέ­τη της ελ­λη­νι­κής καρ­διο­λο­γι­κής εται­ρεί­ας που αξιο­λο­γεί την εφαρ­μο­γή των νε­ό­τε­ρων υπε­ρη­χο­καρ­διο­γρα­φι­κών τε­χνι­κών στον ελ­λη­νι­κό πλη­θυ­σμό.