Σε κλοιό ισχυρών πιέσεων κινούνται τα ελληνικά νοικοκυριά, με την κρίση στη Μέση Ανατολή να συντηρεί ένα ισχυρό πέπλο αβεβαιότητας σε όλο το φάσμα της οικονομικής δραστηριότητας και να ενισχύει τους φόβους για νέο γύρο ανατιμήσεων σε τρόφιμα και επιμέρους βασικά αγαθά, ενόψει του Πάσχα.
Με τον πόλεμο στον Περσικό να μετρά ήδη 35 ημέρες, το εφετινό Πάσχα αναμένεται να είναι ιδιαίτερο για τους Έλληνες καταναλωτές. Τα νοικοκυριά καλούνται να περάσουν τις γιορτινές ημέρες στη σκιά της ακρίβειας, η οποία μοιάζει πλέον δυσβάστακτη μετά την αδιαμφισβήτητη άνοδο του κόστους ζωής τα τελευταία χρόνια στην Ελλάδα κι ενώ η κυβέρνηση έχει λάβει ήδη δύο γύρους έκτακτων μέτρων για τη στήριξη των πιο ευάλωτων κοινωνικών ομάδων.
Με το θέμα της ακρίβειας να πρωτοστατεί στις τελευταίες συσκέψεις στο Μέγαρο Μαξίμου και τον υπουργό Ανάπτυξης Τάκη Θεοδωρικάκο να προειδοποιεί πλέον ανοιχτά πως αναμένονται έντονα πληθωριστικά κύματα το επόμενο διάστημα εξαιτίας της πολεμικής σύγκρουσης στην ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής, οι καταναλωτές εκφράζουν φόβους για νέο κύμα ανατιμήσεων στο ράφι, αδυνατώντας πλέον να διαχειριστούν την έντονη οικονομική ανασφάλεια που έχει συσσωρευτεί μετά τις αλλεπάλληλες κρίσεις των τελευταίων ετών.
Μπαράζ ελέγχων στην αγορά και πρόστιμα για τους παραβάτες
Στο μικροσκόπιο της Ανεξάρτητης Αρχής Ελέγχου της Αγοράς και Προστασίας του Καταναλωτή βρίσκονται περισσότερες από 100 εταιρείες τροφίμων, οι οποίες ελέγχονται για τη τήρηση του μικτού περιθωρίου κέρδους, ενώ ο κ. Θεοδωρικάκος έχει ήδη προειδοποιήσει πως έρχονται βαριά πρόστιμα για όσους παρανομήσει.
Αυτή τη στιγμή ελέγχονται 22 επιχειρήσεις χονδρεμπορίου κρέατος, 23 επιχειρήσεις χονδρεμπορίου φρούτων και λαχανικών, καθώς και περισσότερες από 57 εταιρείες τροφίμων και ποτών, ενώ η αρμόδια αρχή δεσμεύεται για ακόμη περισσότερους ελέγχους το επόμενο διάστημα, με αιχμή την κινητικότητα της πασχαλινής αγοράς.
Υπενθυμίζεται εδώ ότι η επιβολή πλαφόν στο μεικτό περιθώριο κέρδους αφορά σε περισσότερες από 60 κατηγορίες τροφίμων και άλλων απαραίτητων ειδών για κάθε ελληνικό νοικοκυριό και έχει εκ νέου «ξεσηκώσει» τις αντιδράσεις της βιομηχανίας τροφίμων και των σούπερ μάρκετ, καθώς το χαρακτηρίζουν ως ένα μέτρο που τελικώς βάζει προσκόμματα στην εύρυθμη λειτουργία της αγοράς.
Την ίδια ώρα, όπως εξηγούν πηγές του υπουργείου Ανάπτυξης στο insider.gr, η τρέχουσα κατάσταση είναι εξαιρετικά ρευστή και δυναμική στη σκιά του πολέμου, ενώ τα μέτρα που έχουν ήδη ληφθεί, αξιολογούνται ως προς την αποτελεσματικότητά τους σε καθημερινή βάση.
Από την πλευρά της η πλευρά των σούπερ μάρκετ δεσμεύεται για πλήρη επάρκεια προϊόντων ενόψει του Πάσχα, χαρακτηρίζει «ψύχραιμη» την αγοραστική συμπεριφορά των καταναλωτών παρά την αυξημένη αβεβαιότητα και παραδέχεται πως η τρέχουσα κατάσταση δεν αφήνει πολλά περιθώρια για εφησυχασμό.
«Ενόψει των εορτών του Πάσχα, που αποτελούν μία από τις σημαντικότερες περιόδους για την ελληνική οικογένεια, και δεδομένων των εξελίξεων στη Μέση Ανατολή που εντείνουν τη διεθνή αβεβαιότητα, η Ένωση Σούπερ Μάρκετ Ελλάδας ενημερώνει πως τα μέλη της έχουν προχωρήσει εγκαίρως στον προγραμματισμό των παραγγελιών και στη διασφάλιση επαρκών αποθεμάτων, ώστε οι καταναλωτές να μπορούν να προμηθευτούν όλα τα απαραίτητα πασχαλινά είδη, με τις τιμές στα τυποποιημένα καταναλωτικά προϊόντα να παραμένουν στα επίπεδα που ίσχυαν πριν το ξέσπασμα της γεωπολιτικής αναταραχής», αναφέρει σε πρόσφατη ανακοίνωσή της η ΕΣΕ.
«Περιμένουμε όλοι να δούμε τι θα γίνει. Είναι όλοι ανάστατοι γιατί αυτή η κρίση μας πλήττει όλους οριζόντια. Ωστόσο, υπάρχει πλήρης επάρκεια προϊόντων και ο καταναλωτής είναι ψύχραιμος», δήλωσε πριν από μερικές ώρες στους εκπροσώπους Τύπου ο Διευθύνων Σύμβουλος της Δ. Μασούτης, Θεόδωρος Γεροστεργιούδης, αναγνωρίζοντας πως η εικόνα της ελληνικής αγοράς παραμένει εξαιρετικά εύθραυστη.
Οι ανατιμήσεις
Σύμφωνα με τον κ. Γεροστεργιούδη, οι προμηθευτές του οργανωμένου λιανεμπορίου τροφίμων δεν έχουν μέχρι στιγμής αποστείλει νέους τιμοκαταλόγους με αυξήσεις τιμών, ωστόσο όπως επισήμανε, οι ανατιμήσεις περνούν συνήθως στην αγορά μέσα σε διάστημα περίπου ενός μήνα, όπερ σημαίνει ότι οι εβδομάδες μετά το Πάσχα θεωρούνται κρίσιμες για την πορεία διαμόρφωσης των τιμών.
Ωστόσο, όπως προκύπτει από τις πιο πρόσφατες έρευνες του ΙΕΛΚΑ, περισσότερα από επτά στα δέκα στελέχη (76%) του οργανωμένου λιανεμπορίου τροφίμων εκτιμούσαν, ήδη από τον Ιανουάριο του 2026, ότι οι τιμές θα αυξηθούν, ενώ την ίδια στιγμή, μόλις ένας στους 13 καταναλωτές θεωρεί ότι τα σούπερ μάρκετ θα διατηρήσουν χαμηλά τις τιμές.
Κι όλα αυτά ενώ η Κυριακή του Πάσχα απέχει μόλις μια εβδομάδα και η συζήτηση για την τιμή του παραδοσιακού οβελία έχει ήδη φουντώσει. Σύμφωνα με τα μέχρι τώρα στοιχεία, η τιμή του αρνιού ξεκινά από 12 ευρώ το κιλό περίπου στα σούπερ μάρκετ κι ενώ πέρυσι οι τιμές για το αρνί ξεκινούσαν από τα 11 ευρώ το κιλό περίπου, μετρώντας μέσα σε έναν χρόνο μια μεσοσταθμική αύξηση 15%. Εκτός σούπερ μάρκετ και δη στα παραδοσιακά κρεοπωλεία της γειτονιάς, η τιμή του αρνιού υπολογίζεται στα 17-18 ευρώ το κιλό.
Σύμφωνα με την εκτίμηση του ΙΝΚΑ (Γενική Ομοσπονδία Καταναλωτών Ελλάδας), το κόστος για ένα τραπέζι 6 έως 8 ατόμων αυξάνεται αισθητά σε σχέση με πέρυσι, καταγράφοντας άνοδο που φτάνει έως και το 20%. Το κόστος του πασχαλινού τραπεζιού εκτιμάται στα 412,29 ευρώ, όταν το 2025 στοίχιζε 361,95 ευρώ, ενώ φέτος 412,29 ευρώ.
Την ίδια ώρα, σημαντικές αυξήσεις – ακόμη και σε διψήφιο ποσοστό – καταγράφονται στα οπωροκηπευτικά. «Οι τομάτες έχουν φτάσει πλέον να πωλούνται προς 3 και 3,5 ευρώ το κιλό, από 2 ευρώ που πωλούνταν πρόσφατα, ενώ ακόμη και το μπρόκολο που είναι χειμερινό λαχανικό έχει φτάσει να πωλείται προς 3,5 ευρώ το κιλό. Το μαρούλι το παίρναμε 0,50 ευρώ και τώρα έχει φτάσει να πωλείται 0,70 ευρώ, ακόμη και 0,80 ευρώ», σχολίαζε πρόσφατα η πρόεδρος της Ένωσης Καταναλωτών – Η Ποιότητα Της Ζωής (Ε.Κ.ΠΟΙ.ΖΩ), Παναγιώτα Καλαποθαράκου. «Δεν είμαστε αισιόδοξοι για το μέλλον, φοβάμαι ότι θα δούμε πολύ μεγαλύτερες ανατιμήσεις προσεχώς. Η ακρίβεια συνεχίζεται και καλά κρατεί», τόνιζε η ίδια.
Φόβος, ανασφάλεια και αναβολή δαπανών
Να σημειωθεί μάλιστα εδώ ότι τα επίπεδα φόβου, άγχους και ανασφάλειας των καταναλωτών για την κρίση στη Μέση Ανατολή είναι υψηλότερα ακόμη και από εκείνα που είχαν καταγραφεί για τον πόλεμο της Ουκρανίας.
Σύμφωνα με τα ευρήματα των ερευνών του ΙΕΛΚΑ, το 25% των καταναλωτών αισθάνεται φόβο για τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή, το 27% αισθάνεται θυμό και το 26% ανησυχία. Αντίστοιχα, για τον πόλεμο στην Ουκρανία, το 13% των ερωτηθέντων είχε δηλώσει ότι αισθάνεται φόβο, το 27% θυμό και το 17% ανησυχία.
Η ανησυχία των καταναλωτών για τις δαπάνες εστιάζεται σε δύο τομείς, στην ενέργεια και στα τρόφιμα. Το 40% των ερωτηθέντων θεωρεί ότι οι ανατιμήσεις σε τρόφιμα είναι εξαιρετικά επιβαρυντικές για τον προϋπολογισμό τους, ενώ το 34% θεωρεί το ίδιο για την ενέργεια. Παραπλήσια είναι τα ποσοστά όταν ερωτήθηκαν οι ανατιμήσεις σε ποιες κατηγορίες αγαθών θα είναι επιβαρυντικές το επόμενο εξάμηνο. Το 39% απάντησε οι ανατιμήσεις στα τρόφιμα και το 35% στην ενέργεια.
Οι πρώτες αντιδράσεις των καταναλωτών απέναντι στον πόλεμο έχουν ήδη γίνει αντιληπτές. Το 60% δηλώνει ότι έχει προχωρήσει σε αναβολή ή ακύρωση των δαπανών του και το 54% στον περιορισμό της κατανάλωσης σε χώρους εστίασης και άλλες υπηρεσίες. Την ίδια ώρα, το 42% των ερωτηθέντων κυνηγά πιο συστηματικά προσφορές και εκπτώσεις, το 40% στρέφεται σε φθηνότερα προϊόντα και το 36% περιορίζει ακόμη και τις αγορές τροφίμων και ειδών παντοπωλείου.
Εξίσου σημαντικό είναι και το γεγονός ότι η κοινωνία έχει πλέον «εκπαιδευτεί» να περιμένει στήριξη από το κράτος, με τη μορφή κάποιου pass. Ειδικότερα, το 67% των καταναλωτών προσδοκά βοήθεια για την αγορά τροφίμων και ειδών παντοπωλείου μέσω ενός νέου market pass, ενώ ακόμη υψηλότερο, στο 77%, είναι το ποσοστό εκείνων που ποντάρουν στην ενίσχυση για τα καύσιμα μέσω fuel pass.
Αβεβαιότητα
«Ο Έλληνας καταναλωτής είναι αγχωμένος και συνεχίζει να πιέζεται», δήλωσε πριν από μερικά 24ωρα ο o Managing Director της NielsenIQ για Ελλάδα και Βουλγαρία, Βάιος Δημοράγκας, σπεύδοντας δε να προσθέσει πως «δεν υπάρχει κανένας που να είναι αδιάφορος για την έκβαση του πολέμου στη Μέση Ανατολή».
«Ξέρουμε αν η κρίση στη Μέση Ανατολή θα είναι παροδική; Όχι δεν το ξέρουμε και για αυτό τον λόγο θα πρέπει να προσαρμοστούμε», εξηγούσε με τη σειρά του ο πρόεδρος της γνωστής αλυσίδας σούπερ μάρκετ Θανόπουλος, Τέλης Θανόπουλος.
«Αυτό που συμβαίνει είναι πολύ κοντά μας, ελπίζουμε σε άμεση αποκλιμάκωση, αλλά πρέπει να διατηρούμε και τις επιφυλάξεις μας. Απαιτείται μεγάλη προσοχή», σχολίαζε από την πλευρά του ο γενικός διευθυντής του ΙΟΒΕ, Νίκο Βέττας, αναγνωρίζοντας πως «η εξέλιξη των τιμών και των εισοδημάτων είναι τέτοια στην Ελλάδα τα τελευταία χρόνια που περίπου τα μισά νοικοκυριά πιέζονται».
Πηγή: insider.gr
