Η οικονομική εικόνα του Δήμου Ρόδου για το 2024, όπως αποτυπώνεται στις εγκεκριμένες οικονομικές καταστάσεις και στην έκθεση του ορκωτού, έχει 2 ταυτόχρονες αναγνώσεις. Η πρώτη αφορά στα μεγέθη λειτουργίας, στα έσοδα, στα έξοδα, στο τελικό αποτέλεσμα και στα ταμειακά διαθέσιμα. Η δεύτερη αφορά στην ποιότητα της αποτύπωσης, δηλαδή πόσο “καθαρά” είναι τα στοιχεία πίσω από τους αριθμούς, πόσο τεκμηριώνονται περιουσιακά στοιχεία και απαιτήσεις και πόσο κλειδώνει η συμφωνία μεταξύ απλογραφικού και διπλογραφικού συστήματος. Αυτή η δεύτερη ανάγνωση είναι κρίσιμη, γιατί ο έλεγχος διατυπώνει γνώμη με επιφύλαξη, άρα εντοπίζει πεδία όπου δεν κατέστη δυνατό να αποκτηθούν επαρκή ελεγκτικά τεκμήρια.
Το αποτέλεσμα χρήσης δείχνει λειτουργική πίεση και βαριά συσσώρευση ζημιών
Στη χρήση 2024 τα συνολικά έσοδα οργανικά και ανόργανα ανήλθαν σε 98.802.384,61 ευρώ, ενώ τα συνολικά έξοδα διαμορφώθηκαν σε 104.462.215,86 ευρώ, οδηγώντας σε έλλειμμα προ φόρων 5.661.831,25 ευρώ. Με την επιβάρυνση φόρου εισοδήματος 631.907,02 ευρώ και δεδομένου ότι υπήρχε ήδη σωρευμένο υπόλοιπο προηγούμενης χρήσης ζημιών 55.162.476,59 ευρώ, το σωρευμένο υπόλοιπο εις νέο εμφανίζεται ως ζημίες 61.456.214,68 ευρώ. Η εικόνα αυτή δείχνει ότι το 2024 δεν ήταν απλώς μια “δύσκολη” χρονιά, αλλά μια χρονιά που προστέθηκε σε ήδη μεγάλο απόθεμα αρνητικών αποτελεσμάτων, περιορίζοντας το περιθώριο ευελιξίας για τα επόμενα έτη.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η σύνθεση των εξόδων, καθώς σε οργανικό επίπεδο εμφανίζονται αμοιβές και έξοδα προσωπικού 31.516.197,95 ευρώ, αποσβέσεις 20.003.627,47 ευρώ και χρηματοοικονομικά έξοδα 1.595.056,03 ευρώ. Οι αποσβέσεις, που αποτυπώνουν κόστος χρήσης της μεγάλης περιουσιακής βάσης του Δήμου, επιβαρύνουν σημαντικά το λειτουργικό αποτέλεσμα, ενώ οι τόκοι δείχνουν μεν περιορισμένο αλλά υπαρκτό κόστος χρηματοδότησης.
Δομή εσόδων με ισχυρή εξάρτηση από επιχορηγήσεις και έμφαση στις υπηρεσίες
Στα οργανικά έσοδα 85.657.139,78 ευρώ, το μεγαλύτερο κομμάτι προέρχεται από επιχορηγήσεις 44.759.151,57 ευρώ και από παροχή υπηρεσιών 32.148.697,28 ευρώ. Τα έσοδα από φόρους, τέλη και δικαιώματα εμφανίζονται σε 2.050.586,46 ευρώ, ενώ προστίθενται και έκτακτα και ανόργανα έσοδα 9.597.443,72 ευρώ και έσοδα προηγούμενων χρήσεων 3.547.801,11 ευρώ.
Στην ίδια έκθεση επισημαίνεται, μέσα από χρηματοοικονομικούς δείκτες, ότι το 41,42% των οργανικών εσόδων καλύπτεται από τακτικές επιχορηγήσεις για λειτουργικές δαπάνες και ότι υπάρχει “μεγάλη εξάρτηση” της λειτουργίας του Δήμου από την κρατική επιχορήγηση. Αυτό είναι κεντρικό συμπέρασμα για την ανθεκτικότητα του προϋπολογισμού, γιατί όταν η λειτουργία στηρίζεται σε τόσο υψηλό βαθμό σε μεταβιβάσεις, η δημοσιονομική ισορροπία επηρεάζεται άμεσα από το χρονοδιάγραμμα και την επάρκεια των ροών αυτών.
Ρευστότητα με θετικό ταμείο, αλλά με “ρωγμές” στη συμφωνία και με αποτύπωμα κατασχέσεων
Στο επίπεδο ταμειακής κίνησης, οι εισπράξεις της χρήσης, μαζί με τα διαθέσιμα αρχής, αποτυπώνονται σε 113.216.219,63 ευρώ, ενώ οι πληρωμές σε 110.588.188,13 ευρώ. Από αυτή την κίνηση προκύπτει διαθέσιμο τέλους χρήσης 14.402.888,12 ευρώ.
Ωστόσο, η ίδια έκθεση περιγράφει ότι υφίσταται διαφορά 1.376.185,21 ευρώ μεταξύ απλογραφικής και διπλογραφικής αποτύπωσης, με αιτιολόγηση που συνδέεται κυρίως με ποσά που “κλειδώνουν” από κατασχέσεις σε τραπεζικούς λογαριασμούς, καθώς και με εγγύηση έργου. Επιπλέον, στα στοιχεία της χρήσης εμφανίζεται και το σύνολο χρηματικών διαθεσίμων 13.016.895,80 ευρώ, που αναλύεται σε ταμείο και καταθέσεις όψεως, προσθέτοντας στην εικόνα την ανάγκη προσεκτικής ανάγνωσης για το τι θεωρείται πραγματικά άμεσα διαθέσιμο και τι είναι δεσμευμένο ή επηρεασμένο από εκτελεστικά μέτρα.
Ο ορκωτός, στα θέματα έμφασης, καταγράφει επίσης διαφορά στα χρηματικά διαθέσιμα μεταξύ απλογραφικού και διπλογραφικού συστήματος 1.385.992,32 ευρώ, αποδίδοντάς την κυρίως σε κατασχέσεις από προμηθευτές και εργαζόμενους σε εκτέλεση διαταγών πληρωμής. Το στοιχείο αυτό δεν είναι απλή λογιστική λεπτομέρεια.
Δείχνει πίεση στη ρευστότητα στην πράξη, γιατί μέρος των διαθέσιμων μπορεί να μην είναι λειτουργικά αξιοποιήσιμο την ώρα που οι υπηρεσίες χρειάζονται πληρωμές.
Απαιτήσεις σε πολύ υψηλά επίπεδα και πρόβλημα εισπραξιμότητας κατά τον έλεγχο
Ένα από τα πιο “βαριά” σημεία της οικονομικής κατάστασης είναι οι απαιτήσεις. Στην έκθεση χρήσης αναφέρεται ότι οι ανείσπρακτες απαιτήσεις ανέρχονται σε 79.020.127,93 ευρώ, έναντι των οποίων υπάρχει σχηματισμένη πρόβλεψη 39.053.727,33 ευρώ, με καθαρό σύνολο απαιτήσεων 39.966.400,60 ευρώ.
Ο ορκωτός, όμως, δηλώνει ότι δεν κατέστη εφικτό να επιβεβαιωθεί στο σύνολό του ο λογαριασμός «Απαιτήσεις από πώληση αγαθών και υπηρεσιών», τόσο λόγω αδυναμίας επαλήθευσης των ανείσπρακτων απαιτήσεων με επιβεβαιωτικές επιστολές ή εναλλακτικές διαδικασίες, όσο και λόγω χαμηλής εισπραξιμότητας απαιτήσεων που είχαν επαναβεβαιωθεί σε παρελθούσες χρήσεις. Επιπλέον, αναφέρει ότι δεν μπορεί να εκτιμηθεί συνολικά και η επάρκεια της πρόβλεψης επισφάλειας. Με απλά λόγια, ο Δήμος εμφανίζει μεγάλα ποσά ως “να εισπραχθούν”, αλλά ο έλεγχος δεν μπορεί να βάλει σφραγίδα βεβαιότητας στο πόσο ρεαλιστικά είναι αυτά τα ποσά και πόσο σωστά καλύπτονται με προβλέψεις.
Υποχρεώσεις με μεγάλο βάρος στους προμηθευτές και ληξιπρόθεσμες εκκρεμότητες
Στις βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις, το σύνολο εμφανίζεται σε 31.869.226,85 ευρώ όταν συνυπολογιστούν και οι βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις από δάνεια, ενώ στην ανάλυση κυριαρχούν οι προμηθευτές με 20.407.645,91 ευρώ. Παράλληλα καταγράφονται υποχρεώσεις προς ασφαλιστικούς οργανισμούς 3.471.428,65 ευρώ και δόσεις δανείων πληρωτέες στην επόμενη χρήση 3.402.639,97 ευρώ.
Ο ορκωτός επισημαίνει ότι στους λογαριασμούς βραχυπρόθεσμων υποχρεώσεων περιλαμβάνονται ληξιπρόθεσμες υποχρεώσεις προς το Ελληνικό Δημόσιο περίπου 556.000 ευρώ και προς ασφαλιστικούς οργανισμούς περίπου 3.471.000 ευρώ, χωρίς να έχει σχηματιστεί πρόβλεψη προσαυξήσεων, ενώ σημειώνει ότι το μεγαλύτερο μέρος είναι σε ρύθμιση. Αυτό λειτουργεί ως “κρυφή” πηγή κινδύνου, γιατί όταν δεν αποτυπώνονται οι πιθανές προσαυξήσεις, η τελική επιβάρυνση μπορεί να αποδειχθεί μεγαλύτερη από αυτή που φαίνεται σήμερα.
Δανεισμός διαχειρίσιμος ως μέγεθος, αλλά με σταθερό κόστος και ανάγκη πειθαρχίας πληρωμών
Τα μακροπρόθεσμα δάνεια αναφέρονται σε 26.993.472,74 ευρώ, με χρεολυτική δόση επόμενης χρήσης 3.402.639,97 ευρώ. Το ύψος του δανεισμού, σε σχέση με το συνολικό μέγεθος λειτουργίας, δεν εμφανίζεται ως “εκρηκτικό”, όμως επιβάλλει σταθερές ταμειακές εκροές και αυξημένη πειθαρχία στη διαχείριση των υποχρεώσεων, ιδίως όταν τα αποτελέσματα χρήσης είναι ελλειμματικά και οι απαιτήσεις έχουν αβεβαιότητα εισπραξιμότητας.
Περιουσία μεγάλης κλίμακας, αλλά με ουσιώδεις επιφυλάξεις τεκμηρίωσης και απογραφής
Ο Δήμος εμφανίζει πάγια στοιχεία 729.021.788,32 ευρώ και αποσβέσεις 354.937.740,83 ευρώ, με αναπόσβεστη αξία 374.084.047,49 ευρώ. Πρόκειται για ισχυρή περιουσιακή βάση, η οποία όμως, από την πλευρά του ελέγχου, συνοδεύεται από κρίσιμες επιφυλάξεις.
Ο ορκωτός αναφέρει ότι δεν τέθηκαν υπόψη τίτλοι ιδιοκτησίας και τεκμήρια προσδιορισμού αντικειμενικών αξιών για ακίνητα, ούτε επαρκή τεκμήρια για τυχόν εμπράγματα βάρη. Επιπλέον, καταγράφεται ότι δεν διενεργείται φυσική απογραφή ενσώματων παγίων από επιτροπή απογραφής, ώστε να επιβεβαιώνεται ύπαρξη, θέση και λειτουργικότητα. Τέλος, για τη σχολική περιουσία αναφέρεται ότι δεν έχουν συγκεντρωθεί τα απαραίτητα στοιχεία για αντικειμενικές αξίες και ότι η διαδικασία μετεγγραφών δεν είχε ολοκληρωθεί, με αποτέλεσμα αρχική καταγραφή σχολικών περιουσιακών στοιχείων με αξία 0,01. Αυτά τα σημεία δεν ακυρώνουν την ύπαρξη περιουσίας, αλλά μειώνουν το επίπεδο βεβαιότητας ως προς την πληρότητα και ακρίβεια της αποτύπωσης και άρα επηρεάζουν την ποιότητα της χρηματοοικονομικής εικόνας.
Λογιστική αποτύπωση και “αυτοτέλεια χρήσεων” ως μόνιμο πεδίο τριβής
Ένα ακόμα κρίσιμο σημείο του ελέγχου αφορά στην αρχή της αυτοτέλειας των χρήσεων. Ο ορκωτός αναφέρει ότι η διπλογραφική μέθοδος εφαρμόζεται κυρίως βάσει δεδομένων του απλογραφικού, με αποτέλεσμα να μην εμφανίζονται σωστά, σε ορισμένες περιπτώσεις, τα έσοδα και τα έξοδα που αναλογούν σε κάθε χρήση. Αναφέρονται χαρακτηριστικά «Έξοδα προηγούμενων χρήσεων» 4.189.000 ευρώ και «Έσοδα προηγούμενων χρήσεων» 3.548.000 ευρώ που επιβάρυναν και ωφέλησαν αντίστοιχα τα αποτελέσματα της παρούσας χρήσης, χωρίς να είναι δυνατό να εκτιμηθεί τι θα μεταφερθεί στην επόμενη. Αυτό έχει πρακτική συνέπεια, γιατί “θολώνει” την καθαρή σύγκριση από χρονιά σε χρονιά και δυσκολεύει την ανάγνωση της πραγματικής επίδοσης του 2024 ως αυτόνομης χρήσης.
Στην ίδια κατεύθυνση, ο ορκωτός καταγράφει ότι καταχωρήθηκε στα αποτελέσματα κονδύλι «Έσοδα αποτίμησης τίτλων πάγιας επένδυσης» 1.935.000 ευρώ, ενώ κατά την άποψή του θα έπρεπε να μεταφερθεί στα ίδια κεφάλαια, με συνέπεια τα αποτελέσματα της κλειόμενης χρήσης να εμφανίζονται βελτιωμένα κατά 1.935.000 ευρώ. Με άλλα λόγια, αν η ταξινόμηση γινόταν όπως προτείνει ο έλεγχος, το αποτέλεσμα χρήσης θα ήταν δυσμενέστερο κατά το ίδιο ποσό, κάτι που επιβαρύνει τη συνολική εικόνα της χρήσης.
Εκκρεμοδικίες, φορολογικός κίνδυνος και ελλείψεις εσωτερικού ελέγχου ως “ουρά” κινδύνων
Ο ορκωτός δηλώνει ότι δεν αποκτήθηκαν κατάλληλα ελεγκτικά τεκμήρια για να προσδιοριστεί το συνολικό ύψος εκκρεμοδικιών και οι απαιτούμενες προβλέψεις, λόγω μη λήψης απαντήσεων από όλους τους νομικούς συνεργάτες, άρα διατηρεί επιφύλαξη για τις ενδεχόμενες επιδράσεις που μπορεί να προκύψουν από την τελική διευθέτηση αγωγών. Αυτό σημαίνει ότι μπορεί να υπάρχουν μελλοντικές επιβαρύνσεις που σήμερα δεν αποτυπώνονται με την απαιτούμενη πληρότητα.
Επιπλέον, αναφέρεται ότι ο Δήμος δεν έχει ελεγχθεί από φορολογικές αρχές για το σύνολο των χρήσεων και δεν έχει σχηματιστεί πρόβλεψη για πρόσθετους φόρους ή εισφορές που ενδεχομένως θα καταλογιστούν σε μελλοντικό έλεγχο. Παράλληλα, στα θέματα έμφασης αναφέρεται ότι το σύστημα εσωτερικού ελέγχου χρήζει βελτίωσης για να ανταποκριθεί στις ανάγκες του διπλογραφικού, καθώς και ότι δεν υφίσταται ασφαλιστική κάλυψη κτιριακών εγκαταστάσεων και λοιπού εξοπλισμού πλην μεταφορικών μέσων και μηχανημάτων έργων. Αυτά δεν είναι λογιστικές τεχνικότητες, αλλά παράγοντες που μπορούν να μετατραπούν σε οικονομικό κόστος όταν προκύψει ένα απρόβλεπτο γεγονός ή μια διοικητική εκκρεμότητα.
Τι δείχνει συνολικά η εικόνα για τη βιωσιμότητα και τις προτεραιότητες του 2025
Το βασικό συμπέρασμα από τα στοιχεία του 2024 είναι ότι ο Δήμος έχει μεγάλο λειτουργικό μέγεθος και σημαντική περιουσιακή βάση, αλλά ταυτόχρονα εμφανίζει ελλειμματική χρήση και βαριά συσσωρευμένη ζημιογόνο θέση εις νέο. Η ρευστότητα, ως “ωμός αριθμός”, δεν δείχνει άμεση κατάρρευση, όμως η πραγματική διαχειριστική δυνατότητα επηρεάζεται από κατασχέσεις, από ασυμφωνίες συστημάτων, από δεσμευμένα ποσά και από την ποιότητα των απαιτήσεων που παραμένουν σε υψηλά επίπεδα με χαμηλή εισπραξιμότητα.
