Τη δυσκολία του εγχειρήματος της πολιτείας να ανακτήσει το λύκειο τον μορφωτικό του ρόλο, μέσω του εθνικού απολυτηρίου, αναδεικνύει η νέα μελέτη του Κέντρου Ανάπτυξης Εκπαιδευτικής Πολιτικής της Γενικής Συνομοσπονδίας Εργατών Ελλάδος (ΚΑΝΕΠ/ΓΣΕΕ) για την οργανωμένη φροντιστηριακή εκπαίδευση στην Ελλάδα. Οκτώ στους δέκα μαθητές πιστεύουν ότι δεν θα είχαν πετύχει στις Πανελλαδικές Εξετάσεις εάν δεν πήγαιναν σε οργανωμένο φροντιστήριο ή εάν δεν έκαναν ιδιαίτερα μαθήματα. Αυτό σημαίνει πως όσο και αν η απόκτηση του εθνικού απολυτηρίου αναβαθμίσει το λύκειο σε σχέση με τώρα, η πλειονότητα των μαθητών θα το έχει σε δεύτερη μοίρα, ενώ θα εστιάζει στα τέσσερα πανελλαδικώς εξεταζόμενα μαθήματα. Συνολικά το 2023 οι ελληνικές οικογένειες έδωσαν 871 εκατ. ευρώ· το υψηλότερο συνολικό ποσό δαπάνης της δεκαετίας 2013-2023, με ιδιαίτερα έντονη αύξηση την τελευταία διετία. Το ποσό εκτιμάται αρκετά μεγαλύτερο. Και αυτό διότι τα 871 εκατ. προκύπτουν από τα επίσημα στοιχεία της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων (ΑΑΔΕ), δηλαδή από τις πληρωμές με απόδειξη. Την ίδια στιγμή, πολλές πληρωμές –ιδίως στα ιδιαίτερα μαθήματα– γίνονται χωρίς απόδειξη.
Από την κρίση, στο lockdown
Η έρευνα μελετά μία δεκαετία δύσκολη, καθώς η Ελλάδα βρέθηκε αντιμέτωπη με σημαντικές οικονομικές και κοινωνικές προκλήσεις. Η δεκαετία ξεκίνησε με την κρίση χρέους που έπληξε τη χώρα, οδηγώντας σε αυστηρά μέτρα λιτότητας, υψηλή ανεργία και σημαντική μείωση των εισοδημάτων. Το 2020, η πανδημία COVID-19 εισήγαγε νέες δυσκολίες, όπως τα lockdown, η οικονομική ύφεση και οι εκ νέου πιέσεις στην απασχόληση. Τα επόμενα χρόνια χαρακτηρίστηκαν από τη ραγδαία αύξηση του πληθωρισμού, την αύξηση του κόστους ζωής και την ενεργειακή κρίση. Ωστόσο, μέσα σε αυτό το δύσκολο κοινωνικοοικονομικό πλαίσιο, τα φροντιστήρια και τα ιδιαίτερα μαθήματα καλά κρατούν.
Συγκεκριμένα, η συνολική ετήσια δαπάνη για οργανωμένα φροντιστήρια και ιδιαίτερα από 757,6 εκατ. ευρώ το 2013 έφτασε στα 871 εκατ. το 2023. Ωστόσο, από το 2013 έως το 2021 η πορεία της ήταν πτωτική, με το χαμηλότερο ποσό να σημειώνεται το 2021 (574,8 εκατ. ευρώ). Οπως εξήγησε μιλώντας στην «Κ» ο Χρήστος Γούλας, διευθυντής του ΚΑΝΕΠ/ΓΣΕΕ, οι μελετητές εστίασαν στα ποσά που δίνουν οι ελληνικές οικογένειες για οργανωμένα φροντιστήρια, διότι το ποσό για τα ιδιαίτερα μαθήματα –257 εκατ. ευρώ το 2023– θεωρείται πλασματικό, αφού αυτή η αγορά κινείται κυρίως χωρίς αποδείξεις.
Σε μια δεκαετία με μεγάλες προκλήσεις για την Ελλάδα, οι δαπάνες της «σκιώδους εκπαίδευσης», παρά τις αυξομειώσεις, παρέμειναν υψηλές.
Ετσι, τα ελληνικά νοικοκυριά δαπάνησαν συνολικά 614 εκατ. ευρώ για οργανωμένα φροντιστήρια εκπαίδευσης το 2023, το υψηλότερο ποσό που κατεγράφη στην υπό μελέτη δεκαετία. Την περίοδο 2013-2021, οι δαπάνες για φροντιστήρια ακολούθησαν πτωτική πορεία (-18,8% σε σταθερές τιμές), ενώ το 2022 σημείωσαν απότομη αύξηση κατά 30,2% σε σύγκριση με το προηγούμενο έτος. Σύμφωνα με τους μελετητές, «η εξέλιξη αυτή φαίνεται να συνδέεται με την αυξημένη ζήτηση για πρόσθετη εκπαιδευτική υποστήριξη μετά την περίοδο της πανδημίας».
Και στην πρωτοβάθμια
Το 94,6% των δαπανών αφορά τη δευτεροβάθμια εκπαίδευση, αντανακλώντας το βάρος των Πανελλαδικών Εξετάσεων. Το 4,2% των δαπανών για φροντιστήρια γενικής εκπαίδευσης αφορά στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση. Ωστόσο, είναι εντυπωσιακό ότι η δαπάνη γενικής φροντιστηριακής εκπαίδευσης στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση έχει τετραπλασιαστεί: από 5,9 εκατ. ευρώ το 2013 έφτασε σε 26,1 εκατ. ευρώ το 2023. Την ίδια χρονιά, τα φροντιστήρια αντιπροσώπευαν κατά μέσον όρο το 52,3% της συνολικής ιδιωτικής εκπαιδευτικής δαπάνης των νοικοκυριών και αντιστοιχούσαν στο 9% της συνολικής τους καταναλωτικής δαπάνης, έναντι 7,5% το 2013.
Η μέση οικογενειακή μηνιαία δαπάνη για τα φροντιστήρια ανέρχεται σε 180 ευρώ, με έντονη ανισότητα: το φτωχότερο 25% δαπάνησε κάτω από 70 ευρώ, ενώ το πλουσιότερο 25% πάνω από 250 ευρώ μηνιαίως. Τα νοικοκυριά με μηνιαίο εισόδημα έως 750 ευρώ διέθεσαν για φροντιστήρια το 24,1% του ετήσιου εισοδήματός τους, ενώ στις υψηλότερες εισοδηματικές τάξεις το ποσοστό είναι 3,3%.
Παράλληλα, διενεργήθηκε ποσοτική έρευνα για την οργανωμένη φροντιστηριακή εκπαίδευση από τη Metron Analysis για λογαριασμό του ΚΑΝΕΠ/ΓΣΕΕ σε 502 νέους 18-24 ετών, 402 γονείς παιδιών 10-24 ετών και 154 ιδιοκτήτες φροντιστηρίων γενικής παιδείας. Στο πλαίσιό της, 81,7% των νέων, ηλικίας 18-24 ετών, απάντησαν πως δεν θα είχαν πετύχει στις Πανελλαδικές αν δεν είχαν παρακολουθήσει φροντιστήριο γενικής παιδείας. Το ποσοστό είναι πραγματικά εντυπωσιακό και φανερώνει τη σημασία της φροντιστηριακής εκπαίδευσης για τους νέους. Ταυτόχρονα, 38,1% είπαν πως τα μαθήματα σε φροντιστήριο βοήθησαν για να περάσουν τις προαγωγικές εξετάσεις της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, ενώ 18% απάντησαν ότι το φροντιστήριο τους βοήθησε να περάσουν στις εισαγωγικές εξετάσεις για τα Πρότυπα Σχολεία, μία αγορά που διευρύνεται ραγδαία λόγω του υψηλού ενδιαφέροντος των γονιών για τα Πρότυπα. Από την πλευρά τους, το 48,7% των γονέων εμφανίστηκε να πιστεύει ότι το παιδί τους δεν θα είχε περάσει στις Πανελλαδικές Εξετάσεις χωρίς φροντιστήριο.
Επίσης, σχεδόν 7 στους 10 γονείς και νέους (68 και 70% αντίστοιχα) δήλωσαν αρκετά έως πολύ ικανοποιημένοι από τη φροντιστηριακή εκπαίδευση. Ωστόσο, το 50% των γονέων θεωρεί ότι τα φροντιστήρια υπερφορτώνουν τους μαθητές.
Πηγή: kathiumerini.gr
