Μαγιορκίνης: Ταμπού παραμένει το AIDS, 40 χρόνια μετά την εμφάνισή του

Ο Επί­κου­ρος Κα­θη­γη­τής Επι­δη­μιο­λο­γί­ας της Ια­τρι­κής Σχο­λής του ΕΚΠΑ Γκί­κας Μα­γιορ­κί­νης το­νί­ζει ότι η χώρα μας είναι από τις πιο οπι­σθο­δρο­μι­κές του Δυ­τι­κού κό­σμου ως προς την συ­νε­χι­ζό­με­νη αντί­λη­ψη για το HIV/AIDS ως κάτι τα­μπού που ακόμα φέρει στίγ­μα.

Του Γιώρ­γου Γκίλ­σον

«Πριν 40 χρό­νια, πέντε νέοι άντρες στο Λος Άν­τζε­λες ήταν τα πρώτα επι­βε­βαιω­μέ­να κρού­σμα­τα μιας νόσου που αρ­γό­τε­ρα όλος ο κό­σμος θα γνώ­ρι­ζε ως AIDS. Σε αυτές τις δε­κα­ε­τί­ες, 700,000 Αμε­ρι­κα­νοί και 32.7 εκα­τομ­μύ­ρια άν­θρω­ποI πέ­θα­ναν πα­γκο­σμί­ως,” είπε ο Λευ­κός Οίκος σε ανα­κοί­νω­ση τον Ιού­νιο.

Αν και οι επέ­τειοι – όπως και η Πα­γκό­σμια Μέρα για το AIDS την 1η Δε­κεμ­βρί­ου – συ­νή­θως συν­δέ­ο­νται με μια ιστο­ρι­κή ανα­σκό­πη­ση και τον προσ­διο­ρι­σμό στό­χων για το μέλ­λον, στην Ελ­λά­δα το γε­γο­νός έμει­νε σχε­δόν απα­ρα­τή­ρη­το στον δη­μό­σιο διά­λο­γο.

Όπως μας εξή­γη­σε σε συ­νέ­ντευ­ξη, o Επί­κου­ρος Κα­θη­γη­τής Επι­δη­μιο­λο­γί­ας της Ια­τρι­κής Σχο­λής του ΕΚΠΑ Γκί­κας Μα­γιορ­κί­νης η χώρα μας είναι από τις πιο οπι­σθο­δρο­μι­κές του Δυ­τι­κού κό­σμου ως προς την συ­νε­χι­ζό­με­νη αντί­λη­ψη για το HIV/AIDS ως κάτι τα­μπού που ακόμα φέρει στίγ­μα.

Ο κ. Μα­γιορ­κί­νης ως επι­στη­μο­νι­κά υπεύ­θυ­νος του Εθνι­κού Κέ­ντρου Ανα­φο­ράς Ρε­τροιών (ΕΚΑΡ) στο Ερ­γα­στή­ριο Υγιει­νής, Επι­δη­μιο­λο­γί­ας και Ια­τρι­κής Στα­τι­στι­κής του ΕΚΠΑ έχει κομ­βι­κό ρόλο στην δια­χεί­ρι­ση της νόσου στην χώρα μας και έχει συγ­γρά­ψει ή συ­νυ­πο­γρά­ψει πάνω από 45 με­λέ­τες πάνω σε πολ­λές πτυ­χές του HIV/AIDS, συ­μπε­ρι­λαμ­βα­νο­μέ­νης της με­τά­δο­σης του ιού σε διά­φο­ρες πε­ριο­χές του κό­σμου.

Ξε­κί­νη­μα στα σχο­λεία

Ο κ. Μα­γιορ­κί­νης ανα­φέ­ρει ότι, «Υπάρ­χει ακόμα και τα­μπού και στίγ­μα για τους ασθε­νείς του HIV. Αυτό δεν υπάρ­χει στις πε­ρισ­σό­τε­ρες χώρες του Δυ­τι­κού κό­σμου. Στην Ελ­λά­δα εξα­κο­λου­θεί διότι δεν είναι αρ­κε­τή η ενη­μέ­ρω­ση από το σχο­λείο.»

Μπο­ρεί μεν να συν­δέ­ε­ται με μια ευ­ρύ­τε­ρη έλ­λει­ψη σε­ξουα­λι­κής παι­δεί­ας στα σχο­λεία μας, αλλά δεν είναι μόνο αυτό.

«Ο πιο απο­τε­λε­σμα­τι­κός τρό­πος να γίνει αυτό είναι στα σχο­λεία. Να δι­δά­ξουν ποια είναι η νόσος, πως κολ­λά­ει, τι θα πρέ­πει να προ­σέ­χου­με, και πως θα πρέ­πει να το αντι­με­τω­πί­ζουν αν μά­θουν ότι κά­ποιος είναι ασθε­νής. Θα μπο­ρού­σε την Πα­γκό­σμια Μέρα του AIDS να γίνει μια ενη­μέ­ρω­ση που να μα­θαί­νουν τα παι­διά τι είναι, πως με­τα­δί­δε­ται, και πόσο επι­κίν­δυ­νο είναι γιατί με­ρι­κά από αυτά τα πράγ­μα­τα δεν τα γνω­ρί­ζουν.»

Μια από τις πιο συ­γκλο­νι­στι­κές φω­το­γρα­φί­ες για τους ασθε­νείς με AIDS

Ευαι­σθη­το­ποί­η­ση του κό­σμου

Ερω­τη­θείς για το πώς θα μπο­ρού­σε να ευαι­σθη­το­ποι­η­θεί η κοινή γνώμη για τα προ­βλή­μα­τα τον ορο­θε­τι­κών, ο κ. Μα­γιορ­κί­νης ανα­φέ­ρει ότι: «Το βα­σι­κό μή­νυ­μα είναι ότι οι άν­θρω­ποι δεν με­τα­δί­δουν στην κα­θη­με­ρι­νό­τη­τα τους, είτε παίρ­νουν φάρ­μα­κα είτε όχι. Όταν παίρ­νουν φάρ­μα­κα δε, δεν με­τα­δί­δε­ται ούτε με την σε­ξουα­λι­κή επαφή. Είναι εξαι­ρε­τι­κά δύ­σκο­λο. Οπότε με τους ασθε­νείς αυ­τούς δεν θα πρέ­πει να υπάρ­χει κα­νέ­νας απο­λύ­τως φόβος να κά­νουν οτι­δή­πο­τε στην κα­θη­με­ρι­νό­τη­τά τους.»

Η πρό­κλη­ση του HIV και το τέρας της γρα­φειο­κρα­τί­ας

Η πιο δύ­σκο­λη φάση της δια­χεί­ρι­σης του HIV στην χώρα μας, όπως μας είπε ο πρό­ε­δρος τον ορο­θε­τι­κών Ελ­λά­δος Νίκος Δέδες, ήταν η πε­ρί­ο­δος 2015-2019, όταν το ΕΚΑΡ λάμ­βα­νε δείγ­μα­τα ορο­θε­τι­κών, και, όσο απί­στευ­το και αν φαί­νε­ται, κρα­τού­σε το αίμα αλλά δεν προ­χω­ρού­σε στις εξε­τά­σεις ιικού φορ­τί­ου λόγω…πα­ντε­λούς έλ­λει­ψης αντι­δρα­στη­ρί­ων.

Ενώ ανα­φέ­ρει ο κ. Μα­γιορ­κί­νης ότι δεν έχει πλήρη ει­κό­να για την άκρως προ­βλη­μα­τι­κή πε­ρί­ο­δο 2015-2019 (ανέ­λα­βε κα­θή­κο­ντα τον Φε­βρουά­ριο του 2020) – σύμ­φω­να με πλη­ρο­φο­ρί­ες ενώ υπήρ­χαν χρη­μα­το­δο­τή­σεις δεν προ­χω­ρού­σε η αγορά αντι­δρα­στη­ρί­ων.

Αυτό οφει­λό­ταν σε διοι­κη­τι­κή δυ­σπρα­γία που δεν αντι­με­τώ­πι­σε απο­τε­λε­σμα­τι­κά τις πά­γιες δυ­σλει­τουρ­γί­ες του συ­στή­μα­τος οι­κο­νο­μι­κής δια­χεί­ρι­σης των δη­μό­σιων εξό­δων, την πα­ροι­μιώ­δη γρα­φειο­κρα­τία, και τους σα­φείς πε­ριο­ρι­σμούς που θέ­τουν οι κα­νο­νι­σμοί της ΕΕ δε­δο­μέ­νου του συ­γκε­κρι­μέ­νου μο­ντέ­λου δια­χεί­ρι­σης.

Η δια­δι­κα­σία συ­μπε­ρι­λαμ­βά­νει μια πε­ρί­πλο­κη «Προ­γραμ­μα­τι­κή Σύμ­βα­ση» με­τα­ξύ του ΕΟΔΥ και του ΕΚΠΑ, και ύστε­ρα μια πο­λύ­πλο­κη και χρο­νο­βό­ρο δια­δι­κα­σία δια­γω­νι­σμού για την αγορά αντι­δρα­στη­ρί­ων. Η εκτέ­λε­ση των εξε­τά­σε­ων αυτών από τα Κέ­ντρα Ανα­φο­ράς που βρί­σκο­νται μέσα σε Πα­νε­πι­στη­μια­κά ιδρύ­μα­τα είναι απα­ραί­τη­τη για την ανώ­νυ­μη και δω­ρε­άν εξέ­τα­ση των ασθε­νών, ενώ η υψηλή εξει­δί­κευ­ση αυτών των κέ­ντρων εξα­σφα­λί­ζει την αξιό­πι­στη και υψη­λής ποιό­τη­τας ερ­γα­στη­ρια­κή πα­ρα­κο­λού­θη­ση που χρειά­ζε­ται για έναν από τους πιο δύ­σκο­λους ερ­γα­στη­ρια­κά ιούς.

Τε­λι­κά, το ποσό των 440.000 ευρώ ενερ­γο­ποι­ή­θη­κε για το ΕΚΑΡ τον Μάιο του 2020. Δί­νε­ται μια προ­κα­τα­βο­λή και βάσει του απο­λο­γι­σμού που γί­νε­ται ανά μήνα πλη­ρώ­νει ο ΕΟΔΥ.

«Πρα­κτι­κά αυτό που έγινε τον Μάιο του ’20 είναι ότι εγκρί­θη­κε η Προ­γραμ­μα­τι­κή Σύμ­βα­ση από την Σύ­γκλη­το του ΕΚΠΑ μετά από εν­δε­λε­χή νο­μι­κό έλεγ­χο. Είναι μια σύμ­βα­ση συ­νερ­γα­σί­ας για δυο ορ­γα­νι­σμούς που έχου­νε κοινό σκοπό. Οι δια­δι­κα­σί­ες του δια­γω­νι­σμού [για την αγορά αντι­δρα­στη­ρί­ων ] ξε­κί­νη­σαν τον Ιού­λιο. Οι δια­δι­κα­σί­ες του δια­γω­νι­σμού ολο­κλη­ρώ­θη­καν αρχές Ια­νουα­ρί­ου του ’21 και ακο­λου­θεί ο προ­βλε­πό­με­νος νο­μι­κός έλεγ­χος. Τέλη Φε­βρουα­ρί­ου με αρχές Μαρ­τί­ου αρ­χί­σα­με να παίρ­νου­με τα αντι­δρα­στή­ρια,» μας λέει ο κα­θη­γη­τής.

Έκτο­τε, έχουν γίνει πε­ρισ­σό­τε­ροι από 4.500 έλεγ­χοι δειγ­μά­των ιϊκού φορ­τί­ου και έχει επέλ­θει μια ση­μα­ντι­κή ομα­λο­ποί­η­ση της κα­τά­στα­σης. Μέσω ορ­θο­λο­γι­κού προ­γραμ­μα­τι­σμού των αντι­δρα­στη­ρί­ων εκτε­λέ­σθη­κε του­λά­χι­στον 1 εξέ­τα­ση απλής πα­ρα­κο­λού­θη­σης ανά ασθε­νή που πα­ρα­πέμ­φθη­κε εντός του 2021 και όλες οι επεί­γου­σες εξε­τά­σεις πρω­το­διά­γνω­σης και επα­λή­θευ­σης. Από την αρχή της προ­γραμ­μα­τι­κής έχουν εκτε­λε­σθεί όλες οι εξε­τά­σεις γο­νο­τυ­πι­κής αντο­χής. Και όλα αυτά σε πε­ρί­ο­δο παν­δη­μί­ας όπου το ερ­γα­στή­ριό μας εξέ­τα­σε πε­ρισ­σό­τε­ρα από 130.000 δείγ­μα­τα COVID-19. Να ση­μειω­θεί ότι ενώ σε πα­γκό­σμια κλί­μα­κα τα ερ­γα­στή­ρια δυ­σκο­λεύ­θη­καν να αντα­πο­κρι­θούν στην ταυ­τό­χρο­νη εξέ­τα­ση COVID-19 και HIV-1, σε εμάς υπήρ­ξε ση­μα­ντι­κή ομα­λο­ποί­η­ση.

Ανά­γκη απλού­στευ­σης δια­δι­κα­σιών οι­κο­νο­μι­κής δια­χεί­ρι­σης ΕΚΠΑ

Για να γίνει όλο αυτό χρειά­στη­κε να διορ­θω­θούν πολλά διοι­κη­τι­κά προ­βλή­μα­τα. Είχαν γίνει πολλά λάθη σε διοι­κη­τι­κές πρά­ξεις του πα­ρελ­θό­ντος που έπρε­πε να διορ­θω­θούν και αυτό χρειά­στη­κε αρ­κε­τό χρόνο υπο­μο­νή και επι­μο­νή για να στρώ­σει.

Ο κ. Μα­γιορ­κί­νης θε­ω­ρεί απα­ραί­τη­τη την ανα­μόρ­φω­ση και απλού­στευ­ση της δια­δι­κα­σί­ας οι­κο­νο­μι­κής δια­χεί­ρι­σης του πα­νε­πι­στη­μί­ου.

«Υπάρ­χουν διά­φο­ροι τρό­ποι για να γίνει αυτό. Ένας βα­σι­κό πρό­βλη­μα που υπάρ­χει στην πο­λυ­πλο­κό­τη­τα των δια­δι­κα­σιών είναι ότι αυτή την στιγ­μή το πα­νε­πι­στή­μιο βρί­σκε­ται σε λο­γι­στι­κά βι­βλία των φο­ρέ­ων της κε­ντρι­κής Κυ­βέρ­νη­σης. Αυτό δη­μιουρ­γεί τε­ρά­στια προ­βλή­μα­τα όσον αφορά την δια­χεί­ρι­ση των οι­κο­νο­μι­κών. Δεν υπάρ­χει ευ­ε­λι­ξία. Από την εμπει­ρία μου, το Πα­νε­πι­στή­μιο της Οξ­φόρ­δης ναι μεν είναι μη-κερ­δο­σκο­πι­κό ίδρυ­μα και λαμ­βά­νει κρα­τι­κή επι­χο­ρή­γη­ση, αλλά δεν ανή­κει σε φο­ρείς της κε­ντρι­κής Κυ­βέρ­νη­σης, οπότε δεν υπά­γε­ται απευ­θεί­ας στους κα­νο­νι­σμούς της Ευ­ρω­παι­κής Ένω­σης των κε­ντρι­κών φο­ρέ­ων κυ­βέρ­νη­σης που είναι πολύ δυ­σλει­τουρ­γι­κοί και οδη­γού­νε σε τε­ρά­στιες γρα­φειο­κρα­τί­ες όσον αφορά την οι­κο­νο­μι­κή δια­χεί­ρι­ση,» μας λέει.

«Για να μπο­ρέ­σου­με να επι­τα­χύ­νου­με τις δια­δι­κα­σί­ες δυο πράγ­μα­τα μπο­ρεί να γί­νου­νε. Η να φύγει τε­λεί­ως από φο­ρέ­ας της κε­ντρι­κής κυ­βέρ­νη­σης και να ανή­κει σε πε­ρι­φε­ρεια­κούς φο­ρείς, ή θα πρέ­πει να βρε­θεί ένα σύ­στη­μα πλή­ρους αυ­το­μα­το­ποί­η­σης της οι­κο­νο­μι­κής δια­χεί­ρι­σης, με λι­γό­τε­ρες διοι­κη­τι­κές δια­δι­κα­σί­ες που να μπο­ρεί να οδη­γεί και σε δια­φα­νείς δια­δι­κα­σί­ες δια­γω­νι­σμών και στο να μην απαι­τεί­ται για έναν δια­γω­νι­σμό 5-6 μήνες για να ολο­κλη­ρω­θεί. Δεν είναι θέμα του πα­νε­πι­στη­μί­ου ή του ελ­λη­νι­κού κρά­τους. Είναι οι κα­νό­νες της ΕΕ αυτοί.  Όταν ένας φο­ρέ­ας χρη­μα­το­δο­τεί­ται απευ­θεί­ας από το κρά­τος πρέ­πει να ακο­λου­θεί κά­ποιους συ­γκε­κρι­μέ­νους κα­νό­νες, οι οποί­οι είναι εξαι­ρε­τι­κά πο­λύ­πλο­κοι. Η λύση προ­φα­νώς δεν είναι απλή.»

Αξιο­λό­γη­ση πα­νε­πι­στη­μί­ων

Ο κ. Μα­γιορ­κί­νης το­νί­ζει και την ανα­γκαιό­τη­τα η χρη­μα­το­δό­τη­ση να γί­νε­ται σε συ­νάρ­τη­ση με την αξιο­λό­γη­ση των πα­νε­πι­στη­μί­ων.

«Ο τρό­πος που χρη­μα­το­δο­τού­νται τα πα­νε­πι­στή­μια στο Ηνω­μέ­νο Βα­σί­λειο εξαρ­τά­ται από την αξιο­λό­γη­σή τους με δεί­κτες και ανά­λο­γα με τους δεί­κτες που έχει το κάθε πα­νε­πι­στή­μιο είναι και η χρη­μα­το­δό­τη­ση. Από την στιγ­μή που γί­νε­ται μια αξιο­λο­γι­κή δια­δι­κα­σία με την χρη­μα­το­δό­τη­ση, τότε δεν θε­ω­ρεί­ται απευ­θεί­ας χρη­μα­το­δό­τη­ση, οπότε θε­ω­ρεί­ται αντα­γω­νι­στι­κή χρη­μα­το­δό­τη­ση και όχι απευ­θεί­ας, οπότε έχει δια­φο­ρε­τι­κούς κα­νό­νες.»

Πηγή in.gr