1η Μαΐου- Εργατική Πρωτομαγιά: Ποια μεγάλα πολιτικά γεγονότα έχουν σημαδέψει την ημέρα

Η πρώτη μέρα του Μαΐου έχει ταυ­τι­στεί με τους αγώ­νες για τα ερ­γα­σια­κά δι­καιώ­μα­τα. Η ταύ­τι­ση δεν είναι άδικη αλλά ούτε και αναί­μα­κτη: η γε­νι­κή απερ­γία που κή­ρυ­ξαν την 1η Μαΐου του 1886 οι ερ­γά­τες στο Σι­κά­γο, καρ­διά τότε της βιο­μη­χα­νι­κής Αμε­ρι­κής, στοί­χι­σε τη ζωή σε του­λά­χι­στον 16 δια­δη­λω­τές και 7 αστυ­νο­μι­κούς. Στις συλ­λή­ψεις και τις δίκες που ακο­λού­θη­σαν, τέσ­σε­ρις ερ­γά­τες κα­τα­δι­κά­στη­καν σε θά­να­το, ενώ ένας αφαί­ρε­σε τη ζωή του στη φυ­λα­κή.

Η ερ­γα­τι­κή Πρω­το­μα­γιά κα­θιε­ρώ­θη­κε ως ημέρα γε­νι­κής απερ­γί­ας τρία χρό­νια αρ­γό­τε­ρα – το 1889. Η «γιορ­τή» επι­και­ρο­ποιεί­ται με νέα αι­τή­μα­τα και νέες διεκ­δι­κή­σεις, χωρίς να λεί­πουν εκεί­νες οι φορές που ο κύ­κλος του αί­μα­τος ανοί­γει ξανά.

Με αίμα βά­φτη­κε η ελ­λη­νι­κή Πρω­το­μα­γιά το 1924 όταν από τις συ­γκρού­σεις στη συ­γκέ­ντρω­ση που διορ­γά­νω­σε με­σού­ντος του στρα­τιω­τι­κού νόμου το Ερ­γα­τι­κό Κέ­ντρο Αθή­νας στην πλα­τεία του Δη­μο­τι­κού Θε­ά­τρου (ση­με­ρι­νή πλα­τεία Κο­τζιά) έχασε τη ζωή του ο ερ­γά­της Σω­κρά­της Πα­ρα­σκευα­ΐ­δης και τραυ­μα­τί­στη­καν 17 άτομα. Εξί­σου αι­μα­τη­ρή ήταν η Πρω­το­μα­γιά του 1936 στη Θεσ­σα­λο­νί­κη όπου στη με­γά­λη δια­δή­λω­ση των κα­πνερ­γα­τών έχα­σαν τη ζωή τους 12 άτομα.

Ανά­με­σα στα θύ­μα­τα ήταν ο Τάσος Τού­σης. Ο θρή­νος της μη­τέ­ρας του πάνω από τη σορό του ενέ­πνευ­σε τον «Επι­τά­φιο» του Γιάν­νη Ρί­τσου, ο οποί­ος, αξί­ζει να ση­μειω­θεί είχε γεν­νη­θεί την Πρω­το­μα­γιά του 1909.

Ο πο­λι­τι­κός χα­ρα­κτή­ρας της 1ης Μαΐου ωστό­σο δεν συν­δέ­ε­ται μόνο με τις ερ­γα­τι­κές διεκ­δι­κή­σεις. Όπως δεν συν­δέ­ε­ται ο αγω­νι­στι­κός που επί­σης, βά­φε­ται πολ­λές φορές με αίμα.

Η μα­ζι­κή εκτέ­λε­ση στην Και­σα­ρια­νή

Ήταν Πρω­το­μα­γιά του 1944 όταν οι ναζί κα­τα­κτη­τές εκτέ­λε­σαν 200 Έλ­λη­νες, πο­λι­τι­κούς κρα­τού­με­νους, στο Σκο­πευ­τή­ριο της Και­σα­ρια­νής σε αντί­ποι­να για τον φόνο ενός Γερ­μα­νού υπο­στρά­τη­γου από άν­δρες της ΕΛΑΣ στους Μο­λά­ους της Λα­κω­νί­ας.

Η δια­τα­γή της εκτέ­λε­σης δη­μο­σιεύ­θη­κε στον Τύπο στις 30 Απρι­λί­ου του 1944. «Την 27ην Απρι­λί­ου του 1944 κομ­μου­νι­στι­καί συμ­μο­ρί­αι παρά τους Μο­λά­ους Λα­κω­νί­ας, κα­τό­πιν μιας εξ ενέ­δρας επι­θέ­σε­ως εδο­λο­φό­νη­σαν ανάν­δρως έναν Γερ­μα­νόν στρα­τη­γό και τρεις συ­νο­δούς του. Πολ­λοί Γερ­μα­νοί στρα­τιώ­ται ετραυ­μα­τί­στη­σαν. Ως αντί­ποι­να δια­τά­χθη­κε: 1. Ο τυ­φε­κι­σμός 200 κομ­μου­νι­στών την 1.5.1944» ανέ­φε­ρε η δια­τα­γή με­τα­ξύ άλλων.

Ο θά­να­τος του Αλέ­κου Πα­να­γού­λη

Είναι ξη­με­ρώ­μα­τα της 1ης Μαΐου του 1976 όταν το αυ­το­κί­νη­το που οδη­γεί ο Αλέ­κος Πα­να­γού­λης, κο­ρυ­φαία φυ­σιο­γνω­μία της αντί­στα­σης κατά της Χού­ντας, ξε­φεύ­γει από την πο­ρεία του και κα­τα­λή­γει σε κα­τά­στη­μα. Βαριά τραυ­μα­τι­σμέ­νος, ο Αλέ­κος Πα­να­γού­λης θα αφή­σει την τε­λευ­ταία του πνοή λίγες ώρες αρ­γό­τε­ρα, δυο μήνες πριν συ­μπλη­ρώ­σει τα 37 του χρό­νια.

Ο θά­να­τός του συ­γκλο­νί­ζει το πα­νελ­λή­νιο, ενώ αφή­νει χώρο στην υπό­θε­ση πως δεν επρό­κει­το για δυ­στύ­χη­μα αλλά για δο­λο­φο­νία, πίσω από την οποία βρί­σκο­νταν νο­σταλ­γοί της δι­κτα­το­ρί­ας ή πρό­σω­πα που σχε­τί­ζο­νταν ποι­κι­λο­τρό­πως με το κα­θε­στώς. Ο θά­να­τός του εξάλ­λου ση­μειώ­θη­κε λίγες ημέ­ρες αφό­του ο Πα­να­γού­λης, ως βου­λευ­τής της Ένω­σης Κέ­ντρου, είχε δη­λώ­σει πως είχε στην κα­το­χή του στοι­χεία από τα αρ­χεία της ΕΣΑ που απο­κά­λυ­πταν την ταυ­τό­τη­τα συ­νερ­γα­τών της Χού­ντας.

 

Το μα­νι­φέ­στο κατά του φα­σι­σμού

Την 1η Μαΐου του 1925 δη­μο­σιεύ­ε­ται στις εφη­με­ρί­δες Il Mondo και Il Popolo το «Μα­νι­φέ­στο των Αντι­φα­σι­στών Δια­νο­ού­με­νων» στην Ιτα­λία. Συ­ντά­κτης του ήταν ο ση­μα­ντι­κός φι­λό­σο­φος, κρι­τι­κός λο­γο­τε­χνί­ας και πο­λι­τι­κός Μπε­νε­ντέ­το Κρό­τσε.

Η ερ­γα­τι­κή Πρω­το­μα­γιά δεν είχε επι­λε­γεί τυ­χαία. Το λε­γό­με­νο και «αντι­μα­νι­φέ­στο» ήταν η απά­ντη­ση στο «Μα­νι­φέ­στο των Φα­σι­στών Δια­νο­ού­με­νων», που είχε δη­μο­σιευ­θεί την ημέρα των Χρι­στου­γέν­νων το 1924.

 

Η ανα­κή­ρυ­ξη της Κού­βας ως «σο­σια­λι­στι­κού κρά­τους»

Την 1η Μαΐου του 1961 και με μια ομι­λία πε­ρί­που 10.000 λέ­ξε­ων, ο Φι­ντέλ Κά­στρο ανα­κη­ρύσ­σει την Κούβα «σο­σια­λι­στι­κό κρά­τος» και μαζί την ανα­στο­λή των εκλο­γών. «Έχει ο λαός χρόνο για εκλο­γές τώρα; Όχι! Τι ήταν τα πο­λι­τι­κά κόμ­μα­τα; Μόνο έκ­φρα­ση της σύ­γκρου­σης των τά­ξε­ων. Εδώ όμως υπάρ­χει μόνο μία τάξη (…) Η επα­νά­στα­ση δεν έχει χρόνο να χάσει σε τέ­τοιες τρέ­λες» θα δια­κη­ρύ­ξει με­τα­ξύ άλλων.

Ο μα­κρο­βιό­τε­ρος ηγέ­της της Κού­βας είχε ανα­λά­βει την εξου­σία δυο χρό­νια νω­ρί­τε­ρα, ενώ θα την πα­ρέ­δι­δε στον αδελ­φό του προ­σω­ρι­νά το 2006 και ορι­στι­κά το 2008.

 

«Απο­στο­λή εξε­τε­λέ­σθη» στο Ιράκ

1η Μαΐου του 2003 ο αμε­ρι­κα­νός τότε πρό­ε­δρος Τζορτζ Μπους εμ­φα­νί­ζε­ται στο αε­ρο­πλα­νο­φό­ρο «Αβρα­άμ Λίν­κολν» για να δια­κη­ρύ­ξει πως «οι μεί­ζο­νες επι­χει­ρή­σεις μάχης στο Ιράκ ολο­κλη­ρώ­θη­καν».

Η αμε­ρι­κα­νι­κή ει­σβο­λή στο Ιράκ είχε ξε­κι­νή­σει έξι εβδο­μά­δες νω­ρί­τε­ρα. Στην ίδια ομι­λία, που έμει­νε γνω­στή ως «Απο­στο­λή εξε­τε­λέ­σθη», ο Μπους δή­λω­σε πά­ντως πως «έχουν να γί­νουν ακόμη πολλά στο Ιράκ».

Από την αρα­βι­κή χώρα, η απο­χώ­ρη­ση των αμε­ρι­κα­νι­κών δυ­νά­με­ων δεν δια­τά­χθη­κε παρά τον Αύ­γου­στο του 2021 από τον αμε­ρι­κα­νό πρό­ε­δρο Τζο Μπάι­ντεν και τον Ιρα­κι­νό πρω­θυ­πουρ­γό Κα­ντί­μι.

 

Η διεύ­ρυν­ση της ΕΕ

Εννέα χώρες γί­νο­νται μέλη της Ευ­ρω­παϊ­κής Ενω­σης την 1η Μαΐου του 2004, με­τα­ξύ των οποί­ων η Κύ­προς. Οι υπό­λοι­πες είναι η Εσθο­νία, η Λε­το­νία, η Λι­θουα­νία, η Μάλτα, η Πο­λω­νία, η Τσε­χία, η Σλο­βα­κία, η Σλο­βε­νία και η Ουγ­γα­ρία.