• «Τα ζητήματα της νησιωτικής επιχειρηματικότητας δεν λύνονται σε έναν χρόνο και δεν εξαρτώνται από πρόσωπα ή συγκυρίες» • «Δεν διεκδικήσαμε εξαιρέσεις, διεκδικήσαμε τα δικαιώματa που απορρέουν από τη νησιωτικότητα κι αυτός είναι ο ρόλος ενός Επιμελητηρίου που θέλει να είναι χρήσιμο στα μέλη του» • «Τα τελευταία χρόνια έχει δοθεί δυσανάλογο βάρος και μέριμνα στα πολύ μεγάλα επιχειρηματικά σχήματα, ενώ η μικρομεσαία επιχειρηματικότητα μένει χωρίς την αντίστοιχη στήριξη»
Η αρχή κάθε νέας χρονιάς αποτελεί σταθερά μια αφορμή για απολογισμό αλλά και για τον καθορισμό προτεραιοτήτων. Σε μια περίοδο όπου οι επιχειρήσεις των νησιών καλούνται να λειτουργήσουν σε συνθήκες αυξημένων απαιτήσεων και συνεχών αλλαγών, ο ρόλος των θεσμικών φορέων αποκτά ιδιαίτερη σημασία.
Ο πρόεδρος του Επιμελητηρίου Δωδεκανήσου, Γιάννης Πάππου, μιλά στη «δημοκρατική» για τη χρονιά που πέρασε, τις παρεμβάσεις του Επιμελητηρίου στην αγορά, τα ζητήματα που βρίσκονται ψηλά στην ατζέντα της νησιωτικής επιχειρηματικότητας και τους στόχους που τίθενται για το 2026, σε μια συζήτηση με έμφαση στην ουσία και στις πραγματικές ανάγκες των επιχειρήσεων.
• Κύριε Πάππου, να ξεκινήσουμε την καθιερωμένη συνέντευξή μας κάθε Πρωτοχρονιά, από την αποτίμηση της χρονιάς που αφήσαμε πίσω.
Αρχικά να ευχηθούμε καλή χρονιά κυρία Φώτη με την ευχή το 2026 να είναι ένα έτος παραγωγικό και να ευχαριστήσω την εφημερίδα «δημοκρατική», που για άλλη μια χρονιά μας δίνει την ευκαιρία να απευθυνθούμε στα μέλη μας σε όλα τα νησιά μας.
Το 2025 ήταν μια απαιτητική χρονιά. Οι επιχειρήσεις της Δωδεκανήσου κλήθηκαν να λειτουργήσουν σε ένα περιβάλλον υψηλού κόστους και αυξημένων υποχρεώσεων. Για το Επιμελητήριο Δωδεκανήσου αυτό σήμαινε ότι έπρεπε να λειτουργήσουμε με στρατηγική, με ιεράρχηση των ζητημάτων και με παρεμβάσεις εκεί που οι αποφάσεις επηρεάζουν άμεσα την αγορά. Το 2025 δεν άφηνε περιθώριο για παρακολούθηση από απόσταση. Οι αλλαγές στο θεσμικό και οικονομικό περιβάλλον ήταν συνεχείς και η πίεση στις επιχειρήσεις συσσωρευόταν. Για εμάς, αυτό σήμαινε διαρκή παρουσία, επαφή με την αγορά και ταυτόχρονα επικοινωνία με την κεντρική διοίκηση. Δεν μπορούσες να περιμένεις να ωριμάσουν τα προβλήματα. Έπρεπε να τα προλαβαίνεις, να τα θέτεις εγκαίρως και να πιέζεις για λύσεις που να λαμβάνουν υπόψη τις πραγματικές συνθήκες της νησιωτικής οικονομίας.
• Τι σημαίνει αυτό στην πράξη;
Σημαίνει ότι δεν μπορείς να αντιμετωπίζεις όλα τα ζητήματα ισότιμα. Το 2025 επιλέξαμε συνειδητά να επενδύσουμε τον θεσμικό μας χρόνο και το πολιτικό μας κεφάλαιο σε θέματα που έχουν άμεσο και μετρήσιμο αντίκτυπο όπως είναι η φορολογία, τον ΦΠΑ, το μεταφορικό κόστος, η ακτοπλοΐα, οι ψηφιακές υποχρεώσεις. Αυτές οι επιλογές δεν είναι αυτονόητες. Είναι αποτέλεσμα αξιολόγησης της πραγματικής εικόνας της αγοράς. Αυτή η αξιολόγηση βασίζεται σε συνεχή διάλογο με τις επιχειρήσεις. Δεν προκύπτει από θεωρητικές προσεγγίσεις.
Προκύπτει από το τι μας μεταφέρουν καθημερινά οι επαγγελματίες για το κόστος, τη ρευστότητα, τις δυσκολίες προσαρμογής σε νέες υποχρεώσεις. Με αυτό το δεδομένο, επιλέξαμε να δώσουμε βάρος σε ζητήματα που καθορίζουν αν μια επιχείρηση θα αντέξει ή όχι. Και εκεί κατευθύναμε τις παρεμβάσεις μας, με τεκμηρίωση και συνέπεια.
• Ποιο θα λέγατε ότι είναι το αποτύπωμα του Επιμελητηρίου στη χρονιά που πέρασε;
Το πιο απτό αποτύπωμα βρίσκεται στην καθημερινή λειτουργία του Επιμελητηρίου ως μηχανισμού στήριξης της αγοράς. Μόνο στο ΓΕΜΗ, μέσα στο 2025, διαχειριστήκαμε περισσότερες από 9.200 αιτήσεις μεταβολών και πάνω από 9.300 αιτήσεις πιστοποιητικών, εξυπηρετώντας περισσότερα από 26.000 ενεργά μέλη. Το 70% του συνολικού φόρτου εργασίας στα Δωδεκάνησα διεκπεραιώνεται από τη Ρόδο, από μια μικρή ομάδα εργαζομένων που καλύπτει έναν τεράστιο όγκο υποχρεώσεων. Και ξέρετε, οι αριθμοί δείχνουν την πραγματικότητα, δείχνουν τι πραγματικά σημαίνει «σπίτι των επιχειρήσεων». Το Επιμελητήριο σηκώνει ένα μεγάλο διοικητικό βάρος, προλαμβάνει προβλήματα, διασφαλίζει την εύρυθμη λειτουργία της αγοράς, παρεμβαίνει όπου χρειάζεται για να διορθωθούν στρεβλώσεις και η αλήθεια είναι ότι το 2025 ήταν μια «γεμάτη» χρονιά από αυτή την άποψη. Οι αριθμοί αυτοί αποτυπώνουν την ευθύνη απέναντι στα μέλη μας και τη διαρκή μας παρουσία.
Αυτός ο όγκος δουλειάς δεν αφορά μόνο στη διεκπεραίωση υποχρεώσεων αλλά και στη διασφάλιση ότι η αγορά λειτουργεί με κανόνες, με διαφάνεια και χωρίς κενά που δημιουργούν αθέμιτο ανταγωνισμό. Το ΓΕΜΗ και το Μητρώο αποτελούν έναν μηχανισμό πρόληψης προβλημάτων. Όταν μια επιχείρηση είναι σωστά καταχωρισμένη, ενημερωμένη και συμμορφωμένη, αποφεύγονται καταστάσεις που αργότερα κοστίζουν πολύ περισσότερο, τόσο στην ίδια όσο και συνολικά στην αγορά.
• Τώρα κύριε πρόεδρε, μιας και μιλήσαμε για το ΓΕΜΗ, τι γίνεται με την αλλαγή πλαισίου που ουσιαστικά τίθεται σε εφαρμογή από σήμερα. Πόσο έτοιμη είναι η αγορά;
Κυρία Φώτη, παρότι σήμερα είναι μια εορταστική ημέρα και ίσως θα έπρεπε να είμαστε λίγο πιο ευχάριστοι, ωστόσο πράγματι δεν μπορούμε να παραβλέψουμε ότι αυτό είναι ένα από τα πιο κρίσιμα ζητήματα της επόμενης περιόδου. Από σήμερα 1η Ιανουαρίου 2026 ενεργοποιείται ένα αυστηρό πλαίσιο διοικητικών κυρώσεων για μη συνεπείς επιχειρήσεις. Ο ρόλος του Επιμελητηρίου εδώ είναι καθοριστικός και πρέπει να γίνει αντιληπτό ότι δεν λειτουργούμε τιμωρητικά, θα έλεγα ότι λειτουργούμε προληπτικά.
Ενημερώνουμε, καθοδηγούμε και βοηθούμε τις επιχειρήσεις να συμμορφωθούν πριν βρεθούν αντιμέτωπες με πρόστιμα που, για πολλές μικρές επιχειρήσεις, μπορεί να είναι δυσβάσταχτα. Ακριβώς γι’ αυτό το τελευταίο διάστημα εντείναμε την ενημέρωση και την υποστήριξη προς τα μέλη μας.
Πρόκειται για ένα πλαίσιο που μπορεί να επιβαρύνει σημαντικά τις επιχειρήσεις αν δεν υπάρξει έγκαιρη προσαρμογή. Η δουλειά του Επιμελητηρίου είναι να μειώσει αυτόν τον κίνδυνο παρέχοντας την πληροφορία και τη γνώση στα μέλη του, ώστε η συμμόρφωση να μην μετατραπεί σε οικονομική πίεση.
• Άρα το Επιμελητήριο λειτουργεί και ως φίλτρο προστασίας;
Ακριβώς. Αυτός είναι ένας ρόλος που δεν φαίνεται πάντα προς τα έξω, αλλά είναι εξαιρετικά κρίσιμος. Η αγορά χρειάζεται θεσμούς που να προλαμβάνουν και όχι να παρεμβαίνουν εκ των υστέρων.
• Μιας που ανοίξαμε τα λιγότερο ευχάριστα θέματα κύριε Πάππου, να δούμε τι γίνεται και με τον ΦΠΑ;
Θα μου επιτρέψετε να πω λιγότερο ευχάριστο για τη Ρόδο μας, αλλά σημαντική οικονομική ανάσα για τα μικρότερα νησιά μας. Το θέμα του ΦΠΑ όπως πολύ καλά γνωρίζετε κι εσείς και τα μέλη μας, είναι από τα κορυφαία ζητήματα που μας απασχολούν από την πρώτη κιόλας ημέρα κατάργησης των μειωμένων συντελεστών ΦΠΑ. Η ένταξη των μικρότερων νησιών της Δωδεκανήσου στο καθεστώς μειωμένου ΦΠΑ από σήμερα 1η Ιανουαρίου 2026 είναι μια θετική και δίκαιη εξέλιξη. Τα νησιά αυτά είχαν και έχουν ανάγκη σταθερών εργαλείων στήριξης γι΄αυτό και Επιμελητήριο Δωδεκανήσου στηρίζει αυτή την απόφαση. Την ίδια στιγμή όμως κυρία Φώτη, δεν μπορεί να αγνοηθεί ότι η Ρόδος παραμένει το μοναδικό νησί της Δωδεκανήσου που εξαιρείται. Η Ρόδος αποτελεί τον βασικό οικονομικό κόμβο της περιοχής. Συγκεντρώνει μεγάλο μέρος της επιχειρηματικής δραστηριότητας, έχει αυξημένο λειτουργικό κόστος και συμβάλλει καθοριστικά στα δημόσια έσοδα. Η εξαίρεσή της είναι πολιτική επιλογή και πρέπει να επανεξεταστεί λαμβάνοντας υπόψη όχι μόνο την αδικία εις βάρος των επιχειρήσεων και των κατοίκων αλλά και να συνυπολογιστεί ότι λειτουργεί ως «δορυφόρος» για τα μικρότερα νησιά μας που κατά κύριο λόγο εξυπηρετούνται από τη Ρόδο. Το ζήτημα αυτό τέθηκε επανειλημμένα και θα συνεχίσουμε να διεκδικούμε την υπαγωγή της Ρόδου στο καθεστώς των μειωμένων συντελεστών, με στοιχεία για το πραγματικό κόστος που δημιουργεί η εξαίρεσή της στο σύνολο της τοπικής οικονομίας. Όταν ο βασικός οικονομικός κόμβος της περιοχής επιβαρύνεται, οι επιπτώσεις διαχέονται σε ολόκληρη την αλυσίδα δραστηριοτήτων και επηρεάζουν έμμεσα και τα μικρότερα νησιά.
• Έχει ενδιαφέρον να μας πείτε πώς μεταφράζεται αυτό στην καθημερινότητα των επιχειρήσεων της Ρόδου.
Για μια επιχείρηση εστίασης ή εμπορίου για παράδειγμα, η διαφορά ΦΠΑ μπορεί να σημαίνει χιλιάδες ευρώ ετησίως. Αυτό επηρεάζει αν θα επενδύσει, αν θα προσλάβει προσωπικό, αν θα κρατήσει σταθερές τιμές. Αρα, δεν μιλάμε για λεπτομέρεια, μιλάμε για την ουσία της βιωσιμότητας.
• Αν έπρεπε να συνοψίσετε τον ρόλο του Επιμελητηρίου το 2025, πέρα από τα επιμέρους ζητήματα, ποια θα λέγατε ότι είναι η βασική του συμβολή στην αγορά της Δωδεκανήσου;
Κάναμε παρεμβάσεις για ζητήματα που επηρεάζουν άμεσα το κόστος και τη λειτουργία των επιχειρήσεων, είμαστε σε συνεχή επικοινωνία με τα αρμόδια Υπουργεία, θέσαμε ζητήματα μεταφορικού κόστους, ακτοπλοΐας και ψηφιακών υποχρεώσεων, με στόχο να υπάρξουν λύσεις που να λαμβάνουν υπόψη τη νησιωτικότητα. Δεν διεκδικήσαμε εξαιρέσεις, διεκδικήσαμε τα δικαιώματά που απορρέουν από τη νησιωτικότητα κι αυτός είναι ο ρόλος ενός Επιμελητηρίου που θέλει να είναι χρήσιμο στα μέλη του. Παράλληλα, υπάρχει και κάτι που θεωρώ εξίσου σημαντικό. Το Επιμελητήριο πρέπει να λειτουργεί με συνέχεια ανεξαρτήτως κυβερνήσεων και προσώπων κι αυτό ακριβώς κάνουμε σε όλη τη διάρκεια της θητείας μας. Τα ζητήματα της νησιωτικής επιχειρηματικότητας δεν λύνονται σε έναν χρόνο και δεν εξαρτώνται από πρόσωπα ή συγκυρίες. Χρειάζονται σταθερή παρουσία, γνώση των ιδιαιτεροτήτων και επιμονή. Αυτή είναι η λογική με την οποία κινούμαστε, ώστε κάθε παρέμβαση να πατά πάνω στην προηγούμενη και να χτίζει την επόμενη, με στόχο ένα πιο σταθερό και ασφαλές περιβάλλον για τις επιχειρήσεις.
• Στην πράξη, πώς αποφασίζετε πότε το Επιμελητήριο πρέπει να παρέμβει δημόσια και πότε να κινηθεί θεσμικά, μακριά από τη δημοσιότητα;
Η ευθύνη ενός προέδρου του φορέα που έχω την τιμή να υπηρετώ για περισσότερα από 13 χρόνια, είναι να ξέρει πότε η δημόσια παρέμβαση βοηθά και πότε δεν προσθέτει κάτι ουσιαστικό. Δεν είναι όλα τα ζητήματα για δημόσια αντιπαράθεση και δεν είναι όλα για δηλώσεις. Υπάρχουν περιπτώσεις που η θεσμική δουλειά γίνεται πιο αποτελεσματικά μέσα από διάλογο, παρεμβάσεις και παρουσία εκεί που λαμβάνονται οι αποφάσεις. Για εμάς, το ζητούμενο είναι το αποτέλεσμα. Να τίθενται τα ζητήματα έγκαιρα, με σοβαρότητα, και να υπάρχει συνέχεια στη διεκδίκηση, ανεξαρτήτως συγκυριών. Αυτό, πολλές φορές, δεν φαίνεται προς τα έξω, αλλά είναι ο μόνος τρόπος να υπάρξει ουσιαστικό όφελος για τις επιχειρήσεις.
• Υπάρχει και η διάσταση της εξωστρέφειας. Πόσο σημαντική είναι;
Είναι καθοριστική. Ειδικά σε μια περιοχή όπως τα Δωδεκάνησα όπου ο τουρισμός επηρεάζει το σύνολο της οικονομικής δραστηριότητας, η εικόνα και η ποιότητα έχουν άμεσο αντίκτυπο σε όλους τους κλάδους. Το Επιμελητήριο δεν περιορίζεται μόνο στη διαχείριση της καθημερινότητας αλλά συμμετέχει στην προβολή των νησιών, στη στήριξη τοπικών προϊόντων, σε δράσεις εξωστρέφειας όπως το Aegean Cuisine και η συμμετοχή σε διεθνείς εκθέσεις. Η οικονομία ξέρετε, δεν είναι μόνο ισολογισμοί και στεγνοί αριθμοί. Η εξωστρέφεια λοιπόν, στην οποία επενδύουμε στο Επιμελητήριο Δωδεκανήσου, λειτουργεί συμπληρωματικά. Ερχεται να καλύψει προβλήματα, έρχεται να ενισχύσει μια αγορά που χρειάζεται σταθερότητα, ποιότητα και συνέπεια για να σταθεί διεθνώς.
• Ποια είναι η προτεραιότητά σας για το 2026;
Να λειτουργεί το Επιμελητήριο ως θεσμικός πυλώνας ανάπτυξης, όχι μόνο ως διοικητικός μηχανισμός. Να συνδέει την επιχειρηματικότητα με την εκπαίδευση, την καινοτομία, τη βιωσιμότητα. Στο πλαίσιο αυτό εντάσσεται και η ανάδειξη των συνθηκών που διαμορφώνονται σήμερα στην αγορά, τόσο στις υπηρεσίες όσο και στα προϊόντα. Παρατηρείται σε πολλούς κλάδους ένας εναρμονισμός τιμών, κυρίως από μεγάλες αλυσίδες και ισχυρούς παρόχους, όπως για παράδειγμα στην ενέργεια, που περιορίζει τον πραγματικό ανταγωνισμό και συμπιέζει τις μικρότερες επιχειρήσεις. Τα τελευταία χρόνια έχει δοθεί δυσανάλογο βάρος και μέριμνα στα πολύ μεγάλα επιχειρηματικά σχήματα, ενώ η μικρομεσαία επιχειρηματικότητα, που αποτελεί τη συντριπτική πλειονότητα των επιχειρήσεων στη χώρα, μένει χωρίς την αντίστοιχη στήριξη. Για τα Δωδεκάνησα, όπου η πλειονότητα των επιχειρήσεων είναι μικρές και λειτουργούν σε συνθήκες αυξημένου κόστους λόγω νησιωτικότητας και μεταφορών, τέτοιου είδους στρεβλώσεις έχουν άμεσο και πολλαπλασιαστικό αρνητικό αντίκτυπο στην τοπική οικονομία. Σε αυτό το περιβάλλον, χρειάζεται σαφές πλαίσιο κανόνων και εποπτείας, ώστε να διασφαλίζεται ο υγιής ανταγωνισμός και να μην παγιώνονται πρακτικές που λειτουργούν σε βάρος της μικρομεσαίας επιχειρηματικότητας. Το Επιμελητήριο Δωδεκανήσου έχει το ζήτημα αυτό ψηλά στην ατζέντα των παρεμβάσεών του και θα συνεχίσει να το αναδεικνύει θεσμικά διότι εξελίσσεται τα τελευταία χρόνια σε μείζον πρόβλημα.
• Κλείνοντας, ποιες είναι οι ευχές σας για την νέα χρονιά;
Εύχομαι το 2026 να είναι μια χρονιά σταθερότητας και δημιουργίας. Οι επιχειρήσεις της Δωδεκανήσου έχουν αποδείξει ότι διαθέτουν δυναμισμό και προσαρμοστικότητα. Με συνεργασία και εμπιστοσύνη στις δυνατότητές τους και με τη δική μας στήριξη μπορούν να προχωρήσουν μπροστά. Αυτός είναι και ο δικός μας στόχος στο Επιμελητήριο Δωδεκανήσου, να διαμορφώνουμε τις συνθήκες ώστε αυτή η δυναμική να βρίσκει χώρο και προοπτική.
