Ο ορισμός της Ανάλγητης Κυβέρνησης γίνεται ορατός σε όλη την Ελλάδα με την απόφαση για οριστική άρση λειτουργίας 204  καταστημάτων ΕΛΤΑ. Το μόνο πρόσχημα της,  είναι αυτά ότι είναι κοστοβόρα.

Δε λαμβάνει υπ’ όψιν το γεγονός ότι η πολιτεία -και βάσει της Ευρωπαϊκής Νομοθεσίας- οφείλει να διασφαλίζει την ισότιμη πρόσβαση όλων των πολιτών σε Υπηρεσίες Δημοσίου Συμφέροντος (όπως το ταχυδρομείο, οι συγκοινωνίες, οι επικοινωνίες, το νερό) σε όλη τη χώρα. Η πρόσβαση σε τέτοιες υπηρεσίας καθίσταται ακόμα σημαντικότερη σε  απομακρυσμένες, νησιωτικές και δυσπρόσιτες  περιοχές και σε  ιδιαίτερες  κατηγορίες  του πληθυσμού όπως οι υπερήλικες συνταξιούχοι.

Με την κυβερνητική πολιτική συρρίκνωσης του ταχυδρομικού δικτύου, πλήττονται όχι μόνο οι ηλικιωμένοι, αλλά και άλλες ευάλωτες κατηγορίες, καθώς και ολόκληρες περιοχές  μέσα στις οποίες συμπεριλαμβάνεται  και η δική μας νησιωτική  περιφέρεια του Νότιου Αιγαίου.

Έτσι, καταπατούνται τα κεκτημένα δικαιώματα, της συνταγματικά κατοχυρωμένης νησιωτικότητας. Έτσι, σταδιακά οδηγούνται προς  εγκατάλειψη και ερημοποίηση  οικισμοί, κοινότητες, χωριά και μικρά νησιά. Έτσι, εδραιώνεται ο  κοινωνικός αποκλεισμός στην περιφέρεια μας.

Και όλα αυτά: στις πλάτες των εργαζομένων στα ΕΛΤΑ, που βιώνουν ξανά εργασιακή επισφάλεια και ξέρουν τι τους περιμένει στη νέα δυσοίωνη εργασιακή καθημερινότητα τους.

Και όλα αυτά: στο όνομα της συνεργασίας με ιδιώτες εργολάβους. Αντί να εκσυγχρονιστούν τα ΕΛΤΑ με μεταρρυθμίσεις και προσθήκη νέων δραστηριοτήτων, αντί να επιδοτούνται σε περιοχές ακριτικές και δυσπρόσιτες,  επαναλαμβάνεται το ίδιο σενάριο:  ιδιωτικοποίηση. Ο μόνος στόχος αυτής της κυβέρνησης: η χρηματοδότηση των  γαλάζιων  ιδιωτών!

Καλούμε την κυβέρνηση να ανακαλέσει άμεσα την απόφαση για το κλείσιμο των καταστημάτων ΕΛΤΑ  στα νησιά μας και σε όλη την Ελλάδα.

Χρύσα Καραγιάννη: Το κλείσιμο 204 καταστημάτων των ΕΛΤΑ είναι ο ορισμός της αναλγησίας

Αυτά είναι τα βασικά ευρήματα της έκθεσης για τη φτώχεια στην Ελλάδα 2025, της έβδομης συνεχόμενης έκδοσης του Ελληνικού Δικτύου για την Καταπολέμηση της Φτώχειας (EAPN Greece), που αξιολογεί με περιεκτικό τρόπο τη φτώχεια, τις ανισότητες και τον κοινωνικό αποκλεισμό, σε ένα ιδιαίτερα απαιτητικό παγκόσμιο και εθνικό περιβάλλον. Αξιολογεί δε την πρόοδο υλοποίησης της εθνικής στρατηγικής για την κοινωνική ένταξη και τη μείωση της φτώχειας (2021-2027), αναδεικνύει τις νέες ανάγκες, καθώς και τα κενά, ενώ περιλαμβάνει και μια σειρά από βασικές συστάσεις πολιτικής.

Δουλεύουμε περισσότερο από όλους στην Ε.Ε.
Το κεντρικό συμπέρασμα της φετινής έρευνας είναι ότι η Ελλάδα αντιμετωπίζει επίμονες, εξελισσόμενες και αναδυόμενες μορφές φτώχειας. Η αγοραστική δύναμη των μισθών και των συντάξεων είναι η χαμηλότερη της Ευρώπης. Το σύστημα φορολόγησης επιβαρύνει δυσανάλογα τα οικονομικά αδύναμα νοικοκυριά. Οι κοινωνικές πολιτικές που εφαρμόζονται για τους πιο ευάλωτους πληθυσμούς δεν καταφέρνουν να τους βγάλουν από τη φτώχεια. Υπάρχει ανάγκη αποτελεσματικότερης συνεργασίας σε όλα τα επίπεδα διακυβέρνησης.

Η έκθεση για τη φτώχεια στην Ελλάδα 2025 υπογραμμίζει ότι η βιώσιμη πρόοδος δεν εξαρτάται μόνο από τους δείκτες της οικονομίας, αλλά από την ορατότητα, την αξιοπρέπεια και την ενδυνάμωση όλων όσοι ζουν σε συνθήκες φτώχειας. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η ειδική αναφορά και ανάλυση στο μέτρο του ΕΕΕ, λαμβάνοντας υπόψη τις μαρτυρίες των ωφελουμένων και των επαγγελματιών που το χορηγούν, καταλήγοντας σε συγκεκριμένες προτάσεις πολιτικής προς το υπουργείο Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας, αλλά και το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών.

Καταδεικνύει επίσης την επιδείνωση της στεγαστικής ανασφάλειας, του άγχους που πηγάζει από ζητήματα ψυχικής υγείας και του ψηφιακού αποκλεισμού, ενώ αναδύονται ευαλωτότητες μεταξύ προσφύγων, μονογονεϊκών οικογενειών, ηλικιωμένων, γυναικών που βιώνουν βία, άτυπων παρόχων φροντίδας και αγροτικών πληθυσμών. Διαπιστώνει δε την ύπαρξη «κρυφής αστεγίας», καθώς και ότι η ενεργειακή φτώχεια έχει ενταθεί, αποκαλύπτοντας τα κενά στο ισχύον σύστημα προστασίας. Τα προβλήματα με το Ταμείο Ευρωπαϊκής Βοήθειας για τη φτώχεια και οι καθυστερήσεις έχουν δυσχεράνει την κατάσταση. Η έκθεση προτείνει, μεταξύ άλλων, την αναγνώριση και υποστήριξη των «αόρατων πληθυσμών», μέσα από τη χαρτογράφηση και στήριξή τους, τη μεταρρύθμιση των δομών, με ενίσχυση της συνεργασία όλων των εμπλεκόμενων φορέων και υπουργείων, καθώς και τη διασφάλιση της συνοχής σε δημοσιονομικό και πολιτικό επίπεδο, με αλλαγή, για παράδειγμα, του φορολογικού συστήματος και κοινωνικά δίκαιες πολιτικές που σχετίζονται με την πράσινη και την ψηφιακή μετάβαση.

Πηγή: kathimerini.gr

Σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού το 26,9% του πληθυσμού

Σε εθνικό επίπεδο, τα υψηλότερα ποσοστά ατόμων που κινδυνεύουν από φτώχεια ή κοινωνικό αποκλεισμό, καταγράφηκαν στη Ρουμανία (32%), στη Βουλγαρία (30%), στην Ισπανία (26,5%) και στην Ελλάδα (26,1%).

Σε περιφερειακό επίπεδο, τα υψηλότερα ποσοστά ατόμων που κινδυνεύουν από φτώχεια ή κοινωνικό αποκλεισμό, καταγράφηκαν στις υπερπόντιες περιφέρειες της Γαλλίας, στη νότια Ιταλία και στην αγροτικές περιοχές της Ρουμανίας.

Το 2023, οι άνθρωποι που ζούσαν στις πρωτεύουσες ορισμένων χωρών της ΕΕ ήταν γενικά λιγότερο πιθανό να διατρέχουν κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού. Αυτή η διαφορά ήταν πιο έντονη στη Ρουμανία, όπου το εθνικό ποσοστό ήταν 32%, σε σύγκριση με μόλις 12,3% στο Βουκουρέστι. Ομοίως, στην Πολωνία, το εθνικό ποσοστό ήταν 16,3%, ενώ στην περιφέρεια της Βαρσοβίας ήταν μόνο 8,9%. Στην Κροατία, ο εθνικός δείκτης ήταν 20,7%, ενώ στο Ζάγκρεμπ ήταν 11,9%.

Η αντίθετη τάση παρατηρήθηκε στο Βέλγιο και την Αυστρία, όπου το ποσοστό των ατόμων που κινδυνεύουν από φτώχεια ή κοινωνικό αποκλεισμό στις περιφέρειες των Βρυξελλών (37,6%) και της Βιέννης (29,5%) ήταν σημαντικά υψηλότερο από τους εθνικούς μέσους όρους 18,6% και 17,7%, αντίστοιχα.

Στην Ελλάδα, τα υψηλότερα ποσοστά ατόμων που βρίσκονται αντιμέτωπα με τον κίνδυνο της φτώχειας ή του κοινωνικού αποκλεισμού, καταγράφηκαν το 2023 στην Πελοπόννησο (35,7%), στη Δυτική Ελλάδα (35,2%), στη Δυτική Μακεδονία (32,7%), στην Ανατολική Μακεδονία και Θράκη (31,9%) και στο Βόρειο Αιγαίο (30,4%). Στην Αττική το αντίστοιχο ποσοστό ήταν στο 22,7%.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Με φτώχεια ή κοινωνικό αποκλεισμό απειλείται το 21,4% του πληθυσμού στην ΕΕ

Το νούμερο αυτό (της ΕΕ) αντιπροσώπευε το 24,8% των παιδιών ηλικίας κάτω των 18 ετών, παραμένοντας σχετικά σταθερό σε σχέση με το 2022, με μικρή μόνο αύξηση κατά 0,1 ποσοστιαίες μονάδες.

Σε επίπεδο χωρών, το 2023, οι υψηλότερες τιμές αναφέρθηκαν στη Ρουμανία (39%), την Ισπανία (34,5%) και τη Βουλγαρία (33,9%). Αντίθετα, η Σλοβενία (10,7%), η Φινλανδία (13,8%) και η Ολλανδία (14,3%) κατέγραψαν τα χαμηλότερα ποσοστά.

Eurostat: Στα όρια της φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού 3 στα 10 παιδιά στην Ελλάδα το 2023 (γράφημα)

Ειδικότερα, το 2023, 94,6 εκατομμύρια άνθρωποι στην ΕΕ (21% του πληθυσμού) διέτρεχαν κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού.

Σύμφωνα με την Eurostat, οι συγκεκριμένοι πολίτες ζούσαν σε νοικοκυριά που αντιμετώπιζαν τουλάχιστον έναν από τους τρεις κινδύνους φτώχειας και κοινωνικού αποκλεισμού: κίνδυνος φτώχειας, σοβαρή διατροφική και κοινωνική στέρηση ή/και διαβίωση σε νοικοκυριό με υψηλή ανεργία.

Ο αριθμός μειώθηκε ελαφρώς σε σύγκριση με το 2022 όπου καταγράφηκαν 95,3 εκατομμύρια άνθρωποι ή το 22% του πληθυσμού της ΕΕ.

Τα ποσοστά των ατόμων που κινδυνεύουν από φτώχεια ή κοινωνικό αποκλεισμό διέφεραν μεταξύ των χωρών της ΕΕ το 2023.

Τα υψηλότερα ποσοστά καταγράφηκαν στη Ρουμανία (32%), τη Βουλγαρία (30%), την Ισπανία (27%) και την Ελλάδα (26%).

Από την άλλη πλευρά, τα χαμηλότερα ποσοστά καταγράφηκαν στην Τσεχία (12%), τη Σλοβενία ​​(14%), τη Φινλανδία και την Πολωνία (αμφότερες από 16%).

Σε απόλυτους αριθμούς, κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού αντιμετώπιζαν 2,658 εκατ. Έλληνες και 94,638 εκατ. πολίτες της ΕΕ.

Πηγή: Reporter.gr

 Eurostat – Στο φάσμα της φτώχειας το 26% των Ελλήνων

To επίπεδο της φτώχειας παραμένει δηλαδή υψηλό και οι ανισότητες αυξάνονται, όπως δείχνουν αριθμοί. Η μείωση του ποσοστού του κινδύνου φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού (δείκτης που συντίθεται από τους επιμέρους δείκτες του κινδύνου φτώχειας, της υλικής και κοινωνικής στέρησης και της χαμηλής έντασης εργασίας) οφείλεται στη μείωση του ποσοστού του πληθυσμού σε χαμηλή ένταση εργασίας, σε 8,3% το 2023 από 9,5% το 2022.

Ο κίνδυνος φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού είναι υψηλότερος στην περίπτωση των παιδιών ηλικίας 17 ετών και κάτω (28,1%), παραμένοντας σταθερός σε σχέση με το 2022.

Το ποσοστό πληθυσμού ηλικίας 18- 64 ετών που διαβιεί σε νοικοκυριά με χαμηλή ένταση εργασίας υπολογίζεται σε 9,5% επί του συνόλου του πληθυσμού αυτής της ομάδας ηλικιών, εμφανίζοντας μείωση κατά 1,4 ποσοστιαίες μονάδες σε σχέση με το 2022. Το ποσοστό για τους άνδρες ανέρχεται σε 8,5% και για τις γυναίκες σε 10,6%.

Το κατώφλι της φτώχειας ανέρχεται στο ποσό των 6.030 ευρώ ετησίως για μονοπρόσωπο νοικοκυριό και σε 12.663 ευρώ για νοικοκυριά με δύο ενήλικες και δύο εξαρτώμενα παιδιά ηλικίας κάτω των 14 ετών, και ορίζεται στο 60% του διάμεσου συνολικού ισοδύναμου διαθέσιμου εισοδήματος των νοικοκυριών, το οποίο εκτιμήθηκε σε 10.050 ευρώ, ενώ το μέσο ετήσιο διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών της χώρας εκτιμήθηκε σε 18.755 ευρώ.

Το 2023, το 18,9% του συνολικού πληθυσμού της χώρας ήταν σε κίνδυνο φτώχειας μετά τις κοινωνικές μεταβιβάσεις, σημειώνοντας αύξηση κατά 0,1 ποσοστιαία μονάδα σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Ο δείκτης αυτός ανερχόταν σε 21,4% το 2015 (με περίοδο αναφοράς εισοδήματος το 2014) και έκτοτε παρουσιάζει πτωτική τάση, με εξαίρεση το 2021.

Τα νοικοκυριά που βρίσκονται σε κίνδυνο φτώχειας εκτιμώνται σε 826.639 σε σύνολο 4.304.193 νοικοκυριών και τα μέλη τους σε 1.929.761 στο σύνολο των 10.202.862 ατόμων του εκτιμώμενου πληθυσμού της χώρας που διαβιεί σε ιδιωτικά νοικοκυριά.

Ο κίνδυνος φτώχειας μετά τις κοινωνικές μεταβιβάσεις, για παιδιά ηλικίας 0- 17 ετών (παιδική φτώχεια) ανέρχεται σε 21,8%, σημειώνοντας μείωση κατά 0,6 ποσοστιαίες μονάδες σε σχέση με το 2022 (22,4%), ενώ για τις ομάδες ηλικιών 18- 64 ετών και 65 ετών και άνω ανέρχεται σε 18,6% (18,9% το 2022) και 17,6% (15,8% το 2022), αντίστοιχα.

Σε έξι περιφέρειες (Κρήτη, Ήπειρος, Νότιο Αιγαίο, Αττική, Στερεά Ελλάδα και Θεσσαλία) καταγράφονται ποσοστά κινδύνου φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού χαμηλότερα από αυτό του συνόλου της χώρας, ενώ στις υπόλοιπες επτά περιφέρειες (Πελοπόννησος, Δυτική Ελλάδα, Δυτική Μακεδονία, Ανατολική Μακεδονία και Θράκη, Βόρειο Αιγαίο, Κεντρική Μακεδονία και Ιόνια Νησιά) τα αντίστοιχα ποσοστά είναι υψηλότερα.

Όσο υψηλότερο είναι το επίπεδο εκπαίδευσης τόσο μικρότερο είναι το ποσοστό του κινδύνου φτώχειας. Για το 2023, ο κίνδυνος φτώχειας εκτιμάται σε 27,5% για όσους έχουν ολοκληρώσει προσχολική, πρωτοβάθμια και το πρώτο στάδιο της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, σε 18,5% για όσους έχουν ολοκληρώσει το δεύτερο στάδιο της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης και μεταδευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, και σε 6,7% για όσους έχουν ολοκληρώσει το πρώτο και το δεύτερο στάδιο της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης.

Το ποσοστό κινδύνου φτώχειας πριν από όλες τις κοινωνικές μεταβιβάσεις (δηλαδή μη συμπεριλαμβανομένων των κοινωνικών επιδομάτων και των συντάξεων στο συνολικό διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών) ανέρχεται σε 45,1% ενώ, όταν περιλαμβάνονται μόνο οι συντάξεις και όχι τα κοινωνικά επιδόματα, μειώνεται στο 23,1%. Αναφορικά με τα κοινωνικά επιδόματα, επισημαίνεται ότι αυτά περιλαμβάνουν παροχές κοινωνικής βοήθειας (όπως το Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα, το επίδομα στέγασης, το επίδομα θέρμανσης κ.λπ.), οικογενειακά επιδόματα (όπως επιδόματα τέκνων), καθώς και επιδόματα ή βοηθήματα ανεργίας, ασθένειας, αναπηρίας ή ανικανότητας, ή και εκπαιδευτικές παροχές. Το ποσοστό κινδύνου φτώχειας μετά τις κοινωνικές μεταβιβάσεις ανέρχεται σε 18,9%, ως εκ τούτου διαπιστώνεται ότι τα κοινωνικά επιδόματα συμβάλλουν στη μείωση του ποσοστού του κινδύνου φτώχειας κατά 4,2 ποσοστιαίες μονάδες ενώ, εν συνεχεία, οι συντάξεις κατά 22 ποσοστιαίες μονάδες. Το σύνολο των κοινωνικών μεταβιβάσεων μειώνει το ποσοστό του κινδύνου φτώχειας κατά 26,2 ποσοστιαίες μονάδες.

Το ποσοστό κινδύνου φτώχειας για τους άνδρες μειώθηκε κατά 0,3 ποσοστιαίες μονάδες, ενώ για τις γυναίκες αυξήθηκε κατά 0,4 ποσοστιαίες μονάδες αντίστοιχα το 2023 σε σχέση με το 2022. Ο κίνδυνος φτώχειας για άτομα ηλικίας άνω των 65 ετών εκτιμάται σε 22,8% για τις γυναίκες και σε 16,0% για τους άνδρες.

Ο κίνδυνος φτώχειας για άτομα ηλικίας άνω των 75 ετών εκτιμάται σε 19,8%, ενώ για άτομα ηλικίας κάτω των 75 ετών σε 18,8%. Ο κίνδυνος φτώχειας για τις γυναίκες άνω των 75 ετών εκτιμάται σε 24,2%, ενώ για τους άνδρες της αντίστοιχης ηλικιακής ομάδας εκτιμάται σε 13,8%.

Ο κίνδυνος φτώχειας των νοικοκυριών με έναν ενήλικα και τουλάχιστον ένα εξαρτώμενο παιδί ανέρχεται σε 31,6%, ενώ των νοικοκυριών με τρεις ή περισσότερους ενήλικες με εξαρτώμενα παιδιά ανέρχεται σε 26,6% και των νοικοκυριών με δύο ενήλικες και 2 εξαρτώμενα παιδιά σε 16,9%.

Οι εργαζόμενοι 18 ετών και άνω αντιμετωπίζουν χαμηλότερο κίνδυνο φτώχειας σε σύγκριση με τους ανέργους και τους οικονομικά μη ενεργούς (νοικοκυρές κ.λπ.). Το ποσοστό κινδύνου φτώχειας για τους εργαζομένους 18 ετών και άνω ανέρχεται σε 9,9%, σημειώνοντας μείωση κατά 0,7 ποσοστιαίες μονάδες σε σχέση με το 2022. Μείωση κατά 0,3 ποσοστιαίες μονάδες παρουσίασε το ποσοστό κινδύνου φτώχειας για τις εργαζόμενες γυναίκες 18 ετών και άνω, και κατά 0,9 ποσοστιαίες μονάδες το αντίστοιχο ποσοστό για τους εργαζόμενους άνδρες, με τα αντίστοιχα ποσοστά να διαμορφώνονται σε 7,4% και 11,8%.

Για τους ανέργους, ο κίνδυνος φτώχειας είναι σημαντικά μεγαλύτερος και ανέρχεται σε 48%, παρουσιάζοντας σημαντική διαφορά μεταξύ ανδρών και γυναικών (55,5% και 42,6% αντίστοιχα). Ο κίνδυνος φτώχειας για όσους είναι οικονομικά μη ενεργοί (μη συμπεριλαμβανομένων των συνταξιούχων) αυξήθηκε κατά 2,3 ποσοστιαίες μονάδες σε σχέση με το 2022 και ανήλθε σε 31,4 %.

Το ποσοστό κινδύνου φτώχειας για τους εργαζομένους 18- 64 ετών ανέρχεται σε 9,8%, σημειώνοντας μείωση κατά 0,8 ποσοστιαίες μονάδες σε σχέση με το 2022. Μείωση κατά 0,5 ποσοστιαίες μονάδες παρουσίασε το ποσοστό κινδύνου φτώχειας για τις εργαζόμενες γυναίκες 18- 64 ετών, και κατά 0,9 ποσοστιαίες μονάδες το αντίστοιχο ποσοστό για τους εργαζόμενους άνδρες 18- 64 ετών, με τα αντίστοιχα ποσοστά να διαμορφώνονται σε 7,3% και 11,7%.

Ο κίνδυνος φτώχειας για τους εργαζομένους με πλήρη απασχόληση ανέρχεται σε 9%, ενώ για τους εργαζομένους με μερική απασχόληση ανέρχεται σε 21,8%.

Στην περίπτωση των νοικοκυριών που διαμένουν σε ιδιόκτητη κατοικία, ο κίνδυνος φτώχειας ανέρχεται σε 18,6%, ενώ για τα νοικοκυριά που διαμένουν σε ενοικιασμένη κατοικία ο κίνδυνος φτώχειας ανέρχεται σε 19,9%. Ο κίνδυνος φτώχειας για παιδιά ηλικίας 0- 17 ετών που η κατοικία τους είναι ιδιόκτητη ανέρχεται σε 22,8%, ενώ για τα άτομα της ίδιας ομάδας ηλικιών που η κατοικία τους είναι ενοικιασμένη, ο κίνδυνος ανέρχεται σε 19,8%. Ο κίνδυνος φτώχειας ατόμων ηλικίας 18- 64 ετών που η κατοικία τους είναι ιδιόκτητη ανέρχεται σε 18,2%, ενώ για τα άτομα της ίδιας ηλικιακής ομάδας που η κατοικία τους είναι ενοικιασμένη, ο κίνδυνος εκτιμάται σε 19,8%.

Τέλος, το 12,6 % των νοικοκυριών δήλωσε ότι το εισόδημά του αυξήθηκε κατά τους τελευταίους δώδεκα μήνες, το 9,6% των νοικοκυριών δήλωσε ότι μειώθηκε και το 77,8% των νοικοκυριών ότι παρέμεινε το ίδιο.

ΕΛΣΤΑΤ: Σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού ένας στους τέσσερις στην Ελλάδα

Κοινωνική απομόνωση και κοινωνικός αποκλεισμός

• Κύριε Γεωργίου θα ήθελα να ξεκινήσουμε την συνέντευξη, ρωτώντας αρχικά πώς γεννήθηκε η ιδέα για την ίδρυση του Κοινωνικού Συνεταιρισμού Περιορισμένης Ευθύνης Τομέα Ψυχικής Υγείας Δωδεκανήσου.
Οι Κοινωνικοί Συνεταιρισμοί (ΚΟΙΣΠΕ) είναι Μονάδες Ψυχικής Υγείας που αποσκοπούν στην κοινωνική και επαγγελματική αποκατάσταση ατόμων με ψυχοκοινωνικά προβλήματα. Είναι ΝΠΙΔ που εποπτεύονται από τη Διεύθυνση Ψυχικής Υγείας του Υπουργείου Υγείας και θεσμοθετήθηκαν το 1999. Ο πρώτος Κοινωνικός Συνεταιρισμός στην Ελλάδα ιδρύθηκε το 2002 με έδρα τη Λέρο και αποτελεί επιστέγασμα της μακροχρόνιας ψυχιατρικής μεταρρύθμισης και της αντικατάστασης του ασύλου από δομές και υπηρεσίες που προωθούν την επανένταξη ατόμων με ψυχικές διαταραχές στην κοινότητα. Στο πλαίσιο των προσπαθειών για την αποασυλοποίηση του Ψυχιατρείου της Λέρου, αρχές της δεκαετίας του 1990, είχαν δημιουργηθεί άτυπες θεραπευτικές μονάδες απασχόλησης των ασθενών με κυρίαρχους στόχους:
α) την παρέμβαση στο καθεστώς της «μαύρης εργασίας» που εκτελούσαν οι ασθενείς
β) την κινητοποίηση των ασθενών και
γ) την κοινωνική και εργασιακή αποκατάστασή τους.
Η λειτουργία αυτών των δομών πολύ σύντομα απέδειξε ότι η εργασία είναι ένα πολύ σημαντικό «θεραπευτικό εργαλείο» και αναπόσπαστο μέρος της αποκαταστασιακής διαδικασίας. Παράλληλα όμως ανέδειξε την αξία και την ποιότητα των προϊόντων και των υπηρεσιών που μπορούν να παράγουν και να προσφέρουν συνάνθρωποί μας με ψυχοκοινωνικά προβλήματα. Η ιδέα λοιπόν για τη δημιουργία του ΚΟΙΣΠΕ ξεκινά από την ανάγκη για την ικανοποίηση του αιτήματος για το δικαίωμα στην εργασία.
• Σε ποιους απευθύνεται ο ΚΟΙΣΠΕ;
Οι συμπολίτες μας με προβλήματα ψυχικής υγείας εκτός από το κοινωνικό στίγμα αντιμετωπίζουν και τον κοινωνικό – επαγγελματικό αποκλεισμό. Το ποσοστό ανεργίας της συγκεκριμένης ευάλωτης ομάδας στη χώρα έχει εκτιμηθεί ότι ξεπερνά το 75%.
Ο ΚΟΙΣΠΕ ως θεραπευτική δομή προστατευμένης απασχόλησης προσφέρει θέσεις εργασίας σε άτομα με διαγνωσμένη ψυχική νόσο τα οποία διαβιούν στην κοινότητα με τις οικογένειές τους ή σε δομές ψυχοκοινωνικής αποκατάστασης.
Η λειτουργία του ΚΟΙΣΠΕ διέπεται από υπευθυνότητα και σεβασμό στα σχετικά πρωτόκολλα και έχει ως βασική μεθοδολογική επιλογή την εξασφάλιση εργασίας σε δραστηριότητες και αντικείμενα που βελτιώνουν σημαντικά τις επαγγελματικές και κοινωνικές δεξιότητες.

• Πόσα άτομα έχουν απασχοληθεί στον Συνεταιρισμό στα 20 χρόνια λειτουργίας του;
Από το 2002 μέχρι και σήμερα, στις δραστηριότητες του ΚΟΙΣΠΕ έχουν απασχοληθεί 194 άτομα με ψυχοκοινωνικά προβλήματα, η πλειοψηφία των οποίων έχει καταγωγή από τα Δωδεκάνησα (85%). Σήμερα στην εργασιακή ομάδα του Συνεταιρισμού συμμετέχουν 13 εργαζόμενοι με ψυχοκοινωνικά προβλήματα.
Με τους εργαζόμενους αυτούς έχουν συναφθεί συμβάσεις εργασίας σύμφωνα με τα προβλεπόμενα της κείμενης νομοθεσίας. Είναι σημαντικό να αναφέρουμε ότι στην εργασιακή ομάδα συμμετέχουν 7 επαγγελματίες και εργαζόμενοι στο χώρο της ψυχικής υγείας, οι οποίοι αποτελούν τη θεραπευτική ομάδα. Πέραν του θεραπευτικού, οι άνθρωποι αυτοί έχουν αναπτύξει πολυδιάστατους ρόλους προκειμένου να ανταποκρίνονται αποτελεσματικά στο σύνολο της λειτουργίας των δράσεων του ΚΟΙΣΠΕ.
• Ποια είναι τα οφέλη που μπορεί να αποκομίσει κάποιος που απασχολείται στον Συνεταιρισμό, πέραν του οικονομικού;
Το εργασιακό περιβάλλον του ΚΟΙΣΠΕ είναι ανθρωποκεντρικό. Εδώ πρωταγωνιστές είναι οι άνθρωποι και όχι τα μηχανήματα.
Οι δραστηριότητες προσαρμόζονται στις ανάγκες και στα προσόντα (ταλέντα) των εργαζομένων ώστε να εξασφαλίζεται το θεραπευτικό περιβάλλον δίνοντας τους παράλληλα το αίσθημα του σεβασμού, της ικανοποίησης, της δημιουργικότητας, της συνεργασίας και της αυτονομίας. Με τον τρόπο αυτό η δράση του ΚΟΙΣΠΕ λειτουργεί αποτρεπτικά στον κοινωνικό αποκλεισμό, στην απόσυρση και στον ιδρυματισμό. Με τη συμμετοχή στο καθημερινό πρόγραμμα του συνεταιρισμού οι άνθρωποί μας αποκτούν σκοπό, έχουν δημιουργία, ανήκουν σε μια ομάδα-οικογένεια και αμείβονται για την εργασία τους.

Όλα είναι απαραίτητα στοιχεία ώστε να μπορέσουν «να πατήσουν στα πόδια τους», να αισθανθούν χρήσιμοι, να πιστέψουν στον εαυτό τους. Να αποκτήσουν αυτοσεβασμό και αυτοεκτίμηση. Δύο βασικές έννοιες για την ψυχική μας υγεία.

• Στα 20 χρόνια περίπου ζωής που μετρά ο ΚΟΙΣΠΕ, ποια θα λέγατε ότι είναι τα σημεία-σταθμός;
Στη 20ετή αυτή διαδρομή έχουμε ζήσει έντονα ανάμικτα συναισθήματα. Διεκδικήσαμε, αντιπαρατεθήκαμε και πολλές φορές νιώσαμε ικανοποίηση ή ματαίωση. Αναπτύξαμε σημαντικές συνεργασίες με φορείς και συμμετείχαμε σε διάφορα προγράμματα προκειμένου να δημιουργούμε θέσεις εργασίας και να εξασφαλίσουμε τη βιωσιμότητα του φορέα. Στο πλαίσιο αυτό το 2004 σταθμό στην πορεία του ΚΟΙΣΠΕ αποτέλεσε η ίδρυση και η λειτουργία του Εργαστηρίου τυποποίησης μελιού. Η ενέργεια αυτή χρηματοδοτήθηκε από την κοινοτική πρωτοβουλία «LEADER +» του Υπ. Γεωργίας. Το έργο επελέγη από το Υπουργείο Οικονομικών στις ΒΕΛΤΙΣΤΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ του Γ’ ΚΠΣ, ενώ συμπεριλήφθηκε από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή στις «ΚΑΛΕΣ ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ» για το πρόγραμμα και παρουσιάστηκε στις Βρυξέλλες το 2007. Στο σημείο αυτό θα οφείλω να αναφέρω την πολύτιμη και διαχρονική βοήθεια των στελεχών της ΑΝΔΩ και ιδιαίτερα του κ. Κώστα Ζίφου. Ένα χρόνο αργότερα ο Συνεταιρισμός επελέγη από το Υπουργείο Απασχόλησης ως παράδειγμα καλής πρακτικής κοινωνικής ενσωμάτωσης ευάλωτων ατόμων και ως μοντέλο εφαρμογής για τις υπό ένταξη χώρες της Ε.Ε. Το 2014 του απονεμήθηκε το βραβείο «Health & Social Care Social Enterprise 2014» ως η κοινωνική επιχείρηση που ξεχώρισε για τη δράση και το όραμά της στον τομέα των υπηρεσιών υγείας.
Σταθμό για τον ΚΟΙΣΠΕ αποτελεί η λειτουργία της πολυδύναμης μονάδας με την επωνυμία «Caserma των βοτάνων» βασισμένη στα πρότυπα των θεραπευτικών αγροκτημάτων.
Επίσης από το 2016 μέχρι και σήμερα, ο ΚΟΙΣΠΕ συμμετέχει και υλοποίει αναπτυξιακά προγράμματα του Υπουργείου Υγείας αλλά και δράσεις όπως το Πρόγραμμα Επιχορήγησης Φορέων Κοινωνικής Οικονομίας της Περιφέρειας Ν. Αιγαίου, το Υπομέτρο 16.1 του Υπ. Αγροτικής Ανάπτυξης για τα Βιοενεργά Φυτά της Λέρου και την αξιοποίησή τους και τέλος το Πρόγραμμα ERASMUS σε συνεργασία με τον ΕΛΓΟ ΔΗΜΗΤΡΑ και το Πανεπιστήμιο της Νάπολη Ιταλίας. Βεβαίως, δεν πρέπει να παραλείψουμε την αυτονόητη συμμετοχή του Κρατικού Θεραπευτηρίου η οποία -πέραν κάποιων εξαιρέσεων- διαχρονικά ήταν υποστηρικτική. Στο πλαίσιο των πολιτικών του Υπουργείου Υγείας για προτεραιοποίηση και διαρκή στήριξη της λειτουργίας των ΚΟΙΣΠΕ, η σημερινή διοίκηση του Κρατικού Θεραπευτηρίου εκτιμώντας την προσπάθεια και το παραγόμενο κοινωνικό έργο στηρίζει ενεργά τη δράση του συνεταιρισμού. Κλείνοντας θεωρώ ότι το κρισιμότερο σημείο αυτής της 20ετούς διαδρομής, αποτέλεσε η ιδεολογική ταύτιση των διοικήσεων και των μελών του συνεταιρισμού ιεραρχώντας και θέτοντας πάντα ως βασική προτεραιότητα την εξυπηρέτηση των κοινωνικών – θεραπευτικών στόχων. Για μας η επιχειρηματικότητα είναι το εργαλείο για κοινωνικό κέρδος, και όχι το αντίστροφο.

• Το πρωτοποριακό αυτό εγχείρημα, όχι μόνο τοπικά αλλά και πανελλαδικά, πόσο εύκολα έγινε αποδεκτό;
Ο Συνεταιρισμός, κλήθηκε να αντιμετωπίσει τα προβλήματα της πρώτης εφαρμογής του νόμου 2716/99. Τα προβλήματα αυτά ήταν απόρροια της καινοτομίας, της έλλειψης αντίστοιχων εμπειριών, της άγνοιας αλλά και εχθρότητας που επέδειξαν ορισμένοι απέναντι στο θεσμό των κοινωνικών συνεταιρισμών. Στην πορεία αυτή ο ΚΟΙΣΠΕ Δωδεκανήσου αποτέλεσε τον κυματοθραύστη των «παιδικών προβλημάτων» της κοινωνικής οικονομίας. Όλα αυτά τα χρόνια ακόμα και σήμερα, οι εργαζόμενοι και η διοίκηση του συνεταιρισμού, με υπομονή και επιμονή, μέσα σε αντίξοες συνθήκες, εργάζονται για την αυτονόητη, αλλά όχι πάντα δεδομένη, στήριξη του δικαιώματος στην εργασία. Η τοπική κοινωνία όπως και η ελληνική κοινωνία αντιμετώπισε το εγχείρημα με επιφυλακτικότητα, εύκολη διάθεση κριτικής και ενδεχομένως φοβικά. Με υπομονή, με προσήλωση στους κοινωνικούς στόχους και με ήπιες δράσεις αγωγής κοινότητας, αλλά κυρίως με το παραγόμενο έργο η προσπάθεια του ΚΟΙΣΠΕ έγινε αποδεκτή και αναπόσπαστο κομμάτι της κοινωνίας. Τα θετικά αποτελέσματα αυτής της δράσης στα πρώτα χρόνια λειτουργίας, αποτέλεσαν μπούσουλα και εργαλείο για τη ανάπτυξη των υπόλοιπων ΚΟΙΣΠΕ της χώρας. Πρέπει να σημειωθεί, ότι τα πρώτα χρόνια δεν υπήρξε καμία ουσιαστική μέριμνα για την στήριξη του θεσμού. Ωστόσο, από το 2015 και μετά η κεντρική εξουσία έχει αναλάβει πρωτοβουλίες για την περαιτέρω ανάπτυξη και στήριξη των ΚοιΣΠΕ πανελλαδικά. Βεβαίως οι ανάγκες και οι απαιτήσεις του ευάλωτου πληθυσμού συνεχώς αυξάνονται, άρα και η στήριξη θα πρέπει να είναι ανάλογη.
• Μιλήστε μας για τις δραστηριότητες του Οργανισμού και τα παραγόμενα προϊόντα τα οποία μάλιστα είναι και εξαιρετικής ποιότητας.
Ο ΚοιΣΠΕ Δωδεκανήσου ως σύγχρονη Μονάδα Ψυχικής Υγείας αναπτύσσει και προσαρμόζει τις δράσεις του ανάλογα με τα χαρακτηριστικά των ωφελούμενων και με στόχο τη δημιουργία ποιοτικών θέσεων εργασίας.
Οι υφιστάμενες δραστηριότητες και τα παραγόμενα προϊόντα είναι:
• Η μονάδα μελισσοκομίας και το εργαστήριο τυποποίησης μελιού. Το μέλι Λέρου «Άρτεμις» είναι ένα προϊόν εξαιρετικής ποιότητας και θρεπτικής αξίας, με υψηλή περιεκτικότητα σε γυρεόκοκκους θυμαριού, ευκαλύπτου κ.α. Επίσης έχει ιδιαίτερη πολιτισμική και κοινωνική αξία με δεδομένο ότι είναι το πρώτο τυποποιημένο προϊόν κοινωνικής επιχειρηματικότητας στην Ελλάδα.
• Οι καλλιέργειες Αρωματικών Φαρμακευτικών Φυτών και το εργαστήριο τυποποίησης Βοτάνων Λέρου ΑΡΤΕΜΙΣ. Είναι βιολογικής καλλιέργειας και υψηλής αγροδιατροφικής αξίας. Η επεξεργασία τους γίνεται παραδοσιακά για το καλύτερο ποιοτικά αποτέλεσμα.
• Το εργαστήριο παραγωγής χειροποίητων γλυκών & αλμυρών εδεσμάτων μεσογειακής διατροφής.
• Το εργαστήριο ειδών λαϊκής τέχνης και χειροποιήματων από φυσικά και ανακυκλώσιμα υλικά.
• Η πιο πρόσφατη δραστηριότητα είναι το επισκέψιμο αγρόκτημα «Η Caserma των βοτάνων» που απλώνεται αμφιθεατρικά στον κόλπο του Λακκιού σε μια περιοχή ιδιαίτερου φυσικού κάλους. Η λειτουργία του αγροκτήματος συνδέεται με την καλλιέργεια βοτάνων καθώς και με την ανάπτυξη ενός πρότυπου κέντρου προστασίας και αναπαραγωγής των μελισσών. Στην καρδιά του κτήματος στέκει επιβλητικά ένα ιστορικό μνημείο απομεινάρι της Ιταλοκρατίας. Μια Caserma (στρατώνας), η οποία από τη φάση της εγκατάλειψης και της απαξίωσης (είχε μετατραπεί σε στάνη) αποκαταστάθηκε με σεβασμό και μετατράπηκε σε πολυχώρο δημιουργικών και εκπαιδευτικών δραστηριοτήτων. Στο αγρόκτημα οι επισκέπτες μπορούν να γνωρίσουν τον κόσμο των βοτάνων της λέρικης γης και την θαυμαστή κοινωνία της μέλισσας. Παράλληλα έχουν την ευκαιρία για ένα ταξίδι στην πλούσια και ταραχώδη ιστορία της Λέρου, να γνωρίσουν την τοπική παράδοση και να βιώσουν γαστρονομικές εμπειρίες. Κατά γενική ομολογία η «Caserma των βοτάνων» είναι η κορωνίδα του Συνεταιρισμού που εμπεριέχει όλη τη συσσωρευμένη εμπειρία στις θεραπευτικές δομές και στην κοινωνική επιχειρηματικότητα που προβάλλει και αναδεικνύει τον πλούτο του νησιού συνεισφέροντας στην ανάπτυξη της τοπικής οικονομίας, δημιουργώντας κοινωνικό κέρδος.
Στην Caserma των βοτάνων, ο τόπος και ο χρόνος έχουν ως επίκεντρο τον άνθρωπο. Τον άνθρωπο που πολέμησε, πόνεσε, αρρώστησε, εξορίστηκε, αντιστάθηκε, ταξίδεψε, δημιούργησε, μοιράστηκε και τελικά βρήκε την Ιθάκη του στη… Λέρο!
• Τι είναι αυτό που σας δίνει ώθηση να συνεχίσετε και να στοχεύετε ακόμα πιο ψηλά;
Κινητήρια δύναμη στην προσπάθεια αποτελεί η καθημερινή παρουσία των ανθρώπων μας. Το πρωινό χαμόγελο και η γλυκιά αυθεντική καλημέρα του Γιώργου, της Αφροδίτης, του Αντώνη, της Σοφίας, της Χαρούλας και των υπολοίπων εργαζομένων του Συνεταιρισμού που μας δείχνουν τον δρόμο των αξιών… Τον δρόμο της αξιοπρέπειας και του σεβασμού.

Ανδρέας Γεωργίου: Πως καταργείται στην πράξη ο κοινωνικός αποκλεισμός ατόμων με ψυχοκοινωνικά προβλήματα

Αν η πραγματικότητα δεν συμφωνεί μαζί μας, τόσο το χειρότερο για την πραγματικότητα

Όπως αναφέρεται, με βάση την Έρευνα Εισοδήματος και Συνθηκών Διαβίωσης των Νοικοκυριών της ΕΛΣΤΑΤ, το ποσοστό του πληθυσμού της Ελλάδας που βρίσκεται σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού το 2021 (με βάση τα εισοδήματα του 2020) ήταν 28,3% (περίπου 3 εκατ. άτομα), αυξημένο κατά 0,9 ποσοστιαίες μονάδες σε σχέση με το 2020 (27,4%), παρουσιάζοντας αύξηση για πρώτη χρονιά μετά το 2015 (32,4%).

Ο δείκτης κινδύνου φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού είναι σύνθετος δείκτης που περιλαμβάνει το σύνολο των ατόμων που είτε βρίσκονται σε κίνδυνο φτώχειας (ισοδύναμο διαθέσιμο εισόδημα χαμηλότερο από το 60% του εθνικού διάμεσου) είτε αντιμετωπίζουν δριμεία υλική στέρηση, είτε διαβιούν σε νοικοκυριά με χαμηλή ένταση εργασίας (τα ενήλικα μέλη εργάζονται έως 20% του συνολικού δυνητικού χρόνου εργασίας).

Σημειώνεται ότι τα στοιχεία αυτά βασίζονται στον αναθεωρημένο ορισμό για το Δείκτη Φτώχειας του πληθυσμού.

Υπενθυμίζεται ότι ο δείκτης φτώχειας είναι σχετικός δείκτης και υπολογίζεται ως προς το 60% του διάμεσου ισοδύναμου συνολικού διαθέσιμου εισοδήματος του νοικοκυριού, όπως αυτό προσδιορίζεται από την κλίμακα του ΟΟΣΑ λαμβάνοντας υπόψη τον αριθμό των ενήλικων και ανήλικων μελών κάθε νοικοκυριού. Το μέσο ετήσιο διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών στην Ελλάδα για το 2021 (εισοδήματα του 2020) εκτιμήθηκε σε 17.089 ευρώ (17.263 ευρώ το 2020), ενώ το διάμεσο συνολικό ισοδύναμο διαθέσιμου εισοδήματος των νοικοκυριών εκτιμήθηκε σε 8.752 ευρώ (8.781 ευρώ το 2020), επομένως, το κατώφλι της φτώχειας είναι 5.251 (5.269 ευρώ το 2020) ετησίως ανά μονοπρόσωπο νοικοκυριό και 11.028 ευρώ (11.064 ευρώ το 2020) για νοικοκυριά με 2 ενήλικες και 2 εξαρτώμενα ανήλικα παιδιά.

Ο δείκτης υλικής και κοινωνικής στέρησης υπολογίζεται, σύμφωνα με τον αναθεωρημένο ορισμό στο πλαίσιο του προγράμματος “Ευρώπη 2030”, ως το ποσοστό ατόμων με σοβαρές υλικές και κοινωνικές στερήσεις, μετρώντας το ποσοστό του πληθυσμού που στερείται τουλάχιστον 7 από έναν κατάλογο 13 τυποποιημένων αγαθών και υπηρεσιών (Σύμφωνα με τον μέχρι τώρα χρησιμοποιούμενο ορισμό του προγράμματος “Ευρώπη 2020” ο δείκτης μετρούσε το ποσοστό του πληθυσμού που στερούνταν τουλάχιστον 4 από 9 αγαθά και υπηρεσίες.).

Οι 13 τυποποιημένες υπηρεσίες και αγαθά είναι: i. πληρωμή πάγιων λογαριασμών όπως ενοίκιο, δόση δανείου ή λογαριασμοί ρεύματος/νερού κ.λπ., ii. πληρωμή μιας εβδομάδας διακοπών, iii. διατροφή που να περιλαμβάνει κάθε δεύτερη ημέρα κοτόπουλο, κρέας, ψάρι ή λαχανικά ίσης θρεπτικής αξίας, iv. αντιμετώπιση έκτακτων, αλλά αναγκαίων δαπανών, v. δυνατότητα να διαθέτουν ΙΧ αυτοκίνητο, vi. δυνατότητα για ικανοποιητική θέρμανση το χειμώνα και δροσιά το καλοκαίρι, vii. δυνατότητα αντικατάστασης επίπλων που έχουν φθαρεί ή καταστραφεί, viii. πρόσβαση στο διαδίκτυο, ix. δυνατότητα αντικατάστασης φθαρμένων ρούχων με καινούρια, x. δυνατότητα να έχει δύο ζευγάρια υποδήματα, xi. δυνατότητα να ξοδεύει χρήματα κάθε εβδομάδα για τον εαυτό του, xii. δυνατότητα να συναντιέται με φίλους ή συγγενείς για καφέ/ποτό/γεύμα στο σπίτι τουλάχιστον μια φορά τον μήνα και xiii. δυνατότητα να συμμετέχει τακτικά σε δραστηριότητες αναψυχής με πληρωμή αντιτίμου.

Σε κάθε περίπτωση, το ποσοστό του πληθυσμού σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού στην Ελλάδα παραμένει σημαντικά υψηλότερο από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης (28,3% με βάση τον αναθεωρημένο ορισμό  στην Ελλάδα έναντι 22,0% στην Ευρωζώνη το 2021) και αυξάνεται το 2021 συγκρινόμενο με το 2020 (κατά 0,6 ποσοστιαίες μονάδες, από 28,9% το 2020 σε 29,5% το 2021 με βάση τον παλαιό ορισμό, ή κατά 0,9 ποσοστιαίες μονάδες από 27,4% σε 28,3% με βάση τον νέο ορισμό). Η αύξηση αυτή μπορεί να αποδοθεί στην κατά 1,8 ποσοστιαίες μονάδες αύξηση του ποσοστού του πληθυσμού σε χαμηλή ένταση εργασίας (από 11,8% το 2020 σε 13,6% το 2021) και στην κατά 1,9 ποσοστιαίες μονάδες αύξηση του ποσοστού του πληθυσμού σε κίνδυνο φτώχειας (από 17,7% το 2020 σε 19,6% το 2021).

Στο επόμενο διάγραμμα παρουσιάζεται η εξέλιξη του ποσοστού του πληθυσμού σε κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού στην Ελλάδα και την Ευρωζώνη από το 2015 (εισοδήματα του 2014) μέχρι το 2021 (εισοδήματα του 2020) υπολογισμένο με βάση τον ορισμό των προγραμμάτων “Ευρώπη 2020” και “Ευρώπη 2030”.

Ειδικά για τον κίνδυνο φτώχειας, που αποτελεί υποσύνολο του προηγούμενου δείκτη και μετράει το ποσοστό των ατόμων με ισοδύναμο διαθέσιμο εισόδημα χαμηλότερο από 60%, του εθνικού διάμεσου εισοδήματος, μπορεί να γίνει διάκριση μεταξύ πριν και μετά τις κοινωνικές μεταβιβάσεις.

Πριν τις κοινωνικές μεταβιβάσεις (συντάξεις και κοινωνικά επιδόματα) το ποσοστό είναι 48,2%, ελαφρώς βελτιωμένο σε σχέση με το προηγούμενο έτος (48,3%). Μετά τις κοινωνικές μεταβιβάσεις το ποσοστό γίνεται 19,6% (17,7% το 2020), δηλαδή μειώνεται κατά 28,6 ποσοστιαίες μονάδες από τις οποίες, 5,1 οφείλονται στην καταβολή κοινωνικών επιδομάτων και 23,5 ποσοστιαίες μονάδες στις συντάξεις.

Τον χαμηλότερο κίνδυνο φτώχειας μετά τις κοινωνικές μεταβιβάσεις αντιμετωπίζουν οι ηλικιωμένοι με 13,5% (13,0% για την ηλικιακή ομάδα 65+ το 2020) και τον υψηλότερο τα παιδιά με 23,7% (20,9% στις ηλικίες 0-17 το 2020), ενώ για την ηλικιακή ομάδα 18-64 το ποσοστό φτώχειας είναι 20,6% (18,4% το 2020).

Ποσοστό φτώχειας στην Ελλάδα προ και μετά κοινωνικών μεταβιβάσεων 2018-2020

Γιώργος Αλεξάκης

Πηγή: Reporter.gr

«Καμπανάκι» για την φτώχεια στην Ελλάδα-Τρία εκατ. πολίτες σε κίνδυνο

Σύμφωνα με την έρευνα εισοδήματος και συνθηκών διαβίωσης των νοικοκυριών της ΕΛΣΤΑΤ, η αύξηση του ποσοστού του κινδύνου φτώχειας ή σε κοινωνικό αποκλεισμό οφείλεται στην αύξηση του ποσοστού του πληθυσμού σε χαμηλή ένταση εργασίας (από 11,8% το 2020 σε 13,6% το 2021) και του πληθυσμού σε κίνδυνο φτώχειας από 17,7% το 2020 σε 19,6% το 2021. Ο κίνδυνος φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού είναι υψηλότερος στην περίπτωση των παιδιών ηλικίας 17 ετών και κάτω (32%).

Το ποσοστό πληθυσμού ηλικίας 18- 64 ετών που διαβιεί σε νοικοκυριά με χαμηλή ένταση εργασίας υπολογίζεται σε 13,6% επί του συνόλου του πληθυσμού αυτής της ομάδας ηλικιών, εμφανίζοντας αύξηση κατά 1,8 ποσοστιαίες μονάδες σε σχέση με το 2020. Το ποσοστό για τους άνδρες ανέρχεται σε 12,5% και για τις γυναίκες σε 14,6%.

Το κατώφλι της φτώχειας ανέρχεται στο ποσό των 5.251 ευρώ ετησίως ανά μονοπρόσωπο νοικοκυριό και σε 11.028 ευρώ για νοικοκυριά με δύο ενήλικες και δύο εξαρτώμενα παιδιά ηλικίας κάτω των 14 ετών, και ορίζεται στο 60% του διάμεσου συνολικού ισοδύναμου διαθέσιμου εισοδήματος των νοικοκυριών, το οποίο εκτιμήθηκε σε 8.752 ευρώ, ενώ το μέσο ετήσιο διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών της χώρας εκτιμήθηκε σε 17.089 ευρώ.

Το 2021, το 19,6% του συνολικού πληθυσμού της χώρας ήταν σε κίνδυνο φτώχειας, σημειώνοντας αύξηση κατά 1,9 ποσοστιαίες μονάδες. Τα νοικοκυριά που βρίσκονται σε κίνδυνο φτώχειας εκτιμώνται σε 765.372 σε σύνολο 4.108.895 νοικοκυριών και τα μέλη τους σε 2.054.015 στο σύνολο των 10.498.099 ατόμων του εκτιμώμενου πληθυσμού της χώρας που διαβιεί σε ιδιωτικά νοικοκυριά.

Ο κίνδυνος φτώχειας για παιδιά ηλικίας 0- 17 ετών (παιδική φτώχεια) ανέρχεται σε 23,7% σημειώνοντας άνοδο κατά 2,8 ποσοστιαίες μονάδες σε σχέση με το 2020, ενώ για τις ομάδες ηλικιών 18- 64 ετών και 65 ετών και άνω ανέρχεται σε 20,6% (18,4% το 2020) και 13,5% (13% το 2020), αντίστοιχα.

Σε τρεις περιφέρειες (Αττική, Κρήτη, και Νότιο Αιγαίο) καταγράφονται ποσοστά κινδύνου φτώχειας χαμηλότερα από αυτό του συνόλου της χώρας, ενώ στις υπόλοιπες δέκα περιφέρειες (Θεσσαλία, Ιόνια Νησιά, Ήπειρος, Βόρειο Αιγαίο, Δυτική Ελλάδα, Πελοπόννησος, Δυτική Μακεδονία, Στερεά Ελλάδα, Κεντρική Μακεδονία και Ανατολική Μακεδονία και Θράκη) τα αντίστοιχα ποσοστά είναι υψηλότερα.

Όσο υψηλότερο είναι το επίπεδο εκπαίδευσης τόσο μικρότερο είναι το ποσοστό του κινδύνου φτώχειας. Για το 2021, ο κίνδυνος φτώχειας εκτιμάται σε 25,8% για όσους έχουν ολοκληρώσει προσχολική, πρωτοβάθμια και το πρώτο στάδιο της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, σε 23,1% για όσους έχουν ολοκληρώσει το δεύτερο στάδιο της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης και μεταδευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, και σε 7,9% για όσους έχουν ολοκληρώσει το πρώτο και το δεύτερο στάδιο της τριτοβάθμιας εκπαίδευσης.

Το ποσοστό κινδύνου φτώχειας πριν από όλες τις κοινωνικές μεταβιβάσεις (μη συμπεριλαμβανομένων των κοινωνικών επιδομάτων και των συντάξεων στο συνολικό διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών) ανέρχεται σε 48,2%, ενώ όταν περιλαμβάνονται μόνο οι συντάξεις και όχι τα κοινωνικά επιδόματα μειώνεται στο 24,7%. Αναφορικά με τα κοινωνικά επιδόματα, αυτά περιλαμβάνουν παροχές κοινωνικής βοήθειας (όπως το Ελάχιστο Εγγυημένο Εισόδημα, το επίδομα στέγασης, το επίδομα θέρμανσης κ.λπ.), οικογενειακά επιδόματα (όπως επιδόματα τέκνων), καθώς και επιδόματα ή βοηθήματα ανεργίας, ασθένειας, αναπηρίας ή ανικανότητας, ή και εκπαιδευτικές παροχές. Το ποσοστό κινδύνου φτώχειας μετά τις κοινωνικές μεταβιβάσεις ανέρχεται σε 19,6%, ως εκ τούτου διαπιστώνεται ότι τα κοινωνικά επιδόματα συμβάλλουν στη μείωση του ποσοστού του κινδύνου φτώχειας κατά 5,1 ποσοστιαίες μονάδες ενώ, εν συνεχεία, οι συντάξεις κατά 23,5 ποσοστιαίες μονάδες. Το σύνολο των κοινωνικών μεταβιβάσεων μειώνει το ποσοστό του κινδύνου φτώχειας κατά 28,6 ποσοστιαίες μονάδες.

Το ποσοστό κινδύνου φτώχειας το 2021 είναι ελαφρώς υψηλότερο για τις γυναίκες (19,8%) σε σχέση με τους άνδρες (19,4%). Το ποσοστό κινδύνου φτώχειας για τους άνδρες και για τις γυναίκες αυξήθηκε κατά 1,9 και 2 ποσοστιαίες μονάδες αντίστοιχα σε σχέση με το 2020.

Ο κίνδυνος φτώχειας των νοικοκυριών με έναν ενήλικα και τουλάχιστον ένα εξαρτώμενο παιδί ανέρχεται σε 30,1%, ενώ των νοικοκυριών με τρεις ή περισσότερους ενήλικες με εξαρτώμενα παιδιά ανέρχεται σε 31,5% και των νοικοκυριών με δύο ενήλικες και 2 εξαρτώμενα παιδιά σε 18,1%.

Οι εργαζόμενοι 18 ετών και άνω αντιμετωπίζουν χαμηλότερο κίνδυνο φτώχειας σε σύγκριση με τους ανέργους και τους οικονομικά μη ενεργούς (νοικοκυρές κ.λπ.). Το ποσοστό κινδύνου φτώχειας για τους εργαζομένους 18 ετών και άνω ανέρχεται σε 11,3%, σημειώνοντας αύξηση κατά 1,2 ποσοστιαίες μονάδες σε σχέση με το 2020. Αύξηση κατά 1,6 ποσοστιαίες μονάδες παρουσίασε το ποσοστό κινδύνου φτώχειας για τις εργαζόμενες γυναίκες ετών και άνω, ενώ αυξήθηκε κατά 0,9 ποσοστιαίες μονάδες το αντίστοιχο ποσοστό για τους εργαζόμενους άνδρες, με τα αντίστοιχα ποσοστά να διαμορφώνονται σε 8,8% και 13,0%.

Για τους ανέργους, ο κίνδυνος φτώχειας είναι σημαντικά μεγαλύτερος και ανέρχεται σε 45,4%, παρουσιάζοντας σημαντική διαφορά μεταξύ ανδρών και γυναικών (54,3% και 38,6% αντίστοιχα). Ο κίνδυνος φτώχειας για όσους είναι οικονομικά μη ενεργοί (μη συμπεριλαμβανομένων των συνταξιούχων) αυξήθηκε κατά 2,2 ποσοστιαίες μονάδες και ανήλθε σε 27,3 %.

Τέλος, το 6,9% των νοικοκυριών δήλωσε ότι το εισόδημα του αυξήθηκε κατά τους τελευταίους δώδεκα μήνες, ενώ το 26,3% των νοικοκυριών ότι μειώθηκε και το 66,7% των νοικοκυριών ότι παρέμεινε το ίδιο. Το 23,7% δήλωσε ότι ο κύριος λόγος αύξησης ή μείωσης του εισοδήματος ήταν η πανδημία (COVID-19), εκ των οποίων το 3,4% δήλωσε ότι αυξήθηκε το εισόδημά του και το 20,4% ότι μειώθηκε.

Πηγή newpost.gr

Σοκάρουν τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ: Ένα βήμα πριν από τη φτώχεια το 28,3% των Ελλήνων το 2021 – Υψηλότερος ο κίνδυνος για τα παιδιά