«Το Ν/Σ για την Παιδεία βρίσκεται στη σωστή κατεύθυνση»

Στην Ολομέλεια της Βουλής μίλησε χθες Τετάρτη 24 Αυγούστου 2011 ο καθηγητής Δημήτρης Κρεμαστινός, κατά τη διάρκεια της συζήτησης του νομοσχεδίου του Υπουργείου Παιδείας με θέμα «Δομή, λειτουργία, διασφάλιση της ποιότητας των σπουδών και διεθνοποίηση των ΑΕΙ».
Ο κ. Κρεμαστινός είπε ότι το υπό ψήφιση νομοσχέδιο βρίσκεται στη σωστή κατεύθυνση και απηύθυνε έκκληση τόσο στο Υπουργείο όσο και στα Πανεπιστήμια να επιδείξουν υπευθυνότητα και υψηλό αίσθημα ευθύνης, διασφαλίζοντας την υλοποίηση του νόμου.
Το πλήρες κείμενο της ομιλίας του κ. Κρεμαστινού έχει ως εξής:
«Kυρία Πρόεδρε, Κυρίες και Κύριοι Συνάδελφοι,
Δεν θα επαναλάβω τα όσα θετικά η Υπουργός Παιδείας υποστήριξε. Απλώς τα προσυπογράφω.
Ενθυμούμαι τον Γεώργιο Παπανδρέου να μιλά στην Κεντρική Αίθουσα του Πανεπιστημίου Αθηνών, υποστηρίζοντας τη δική του μεταρρύθμιση και να λέγει: «Φιλοδοξούμε να κάνουμε εξαγωγή ελληνικών εγκεφάλων στο εξωτερικό και όχι ανειδίκευτων εργατών.» ΅Ηταν, βλέπετε, η εποχή της μεγάλης μετανάστευσης των εργατών μας προς τη Γερμανία. Χωρίς γλώσσα, χωρίς μόρφωση, χωρίς τεχνικές γνώσεις. Οραματιζόταν δηλαδή ο Γεώργιος Παπανδρέου πανεπιστήμια πρώτης γραμμής και ποιότητας, ανταγωνιστικά προς τα καλύτερα πανεπιστήμια του κόσμου.
Δυστυχώς η πραγματικότητα έδειξε ότι τα ελληνικά πανεπιστήμια – σύμφωνα με την αξιολόγηση του πλέον ίσως έγκυρου οργανισμού στον κόσμο, QS World University Rankings – βρίσκονται πολύ χαμηλά. Καταθέτω στα πρακτικά τα σχετικά έγγραφα. Μόλις το αρχαιότερό μας πανεπιστήμιο, το Εθνικό Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο, βρίσκεται μοναδικό μεταξύ των πρώτων 400, κατέχοντας την 286η θέση. Και το πιο ανησυχητικό είναι ότι στην προηγούμενη αξιολόγηση του ίδιου οργανισμού κατείχε την 177η θέση, δηλαδή βρίσκεται 100 περίπου θέσεις χαμηλότερα σήμερα από εκεί που βρισκόταν.
Οσον αφορά τα υπόλοιπα πανεπιστήμια, μόλις και μετά βίας το Εθνικό Μετσόβειο Πολυτεχνείο, τα Πανεπιστήμια Κρήτης, Αριστοτέλειο και Πατρών βρίσκονται μεταξύ της 400ης και 550ης θέσης. Η αξιολόγηση αυτή δημοσιεύθηκε στα μεγαλύτερα επιστημονικά περιοδικά και εφημερίδες του κόσμου, Economist, New York Times, Washington Post κλπ. Τα υπόλοιπα πανεπιστήμιά μας δυστυχώς δεν αναφέρονται καν.
Πώς είναι δυνατόν λοιπόν, ένας απόφοιτος τέτοιου πανεπιστημίου που δεν αναφέρεται καν στην αξιολόγηση αυτή, να διεκδικήσει μια θέση στη διεθνή αγορά;
Δύο είναι τα βασικά στοιχεία σε ένα πανεπιστήμιο: Η ποιότητα των καθηγητών του και η ποιότητα και η εκπαίδευση των φοιτητών του. Στα δικά μας πανεπιστήμια, δυστυχώς, υπάρχει ανομοιογένεια του διδακτικού μας προσωπικού, υπάρχουν καθηγητές με πραγματική διεθνή ακτινοβολία και αναγνώριση και υπάρχουν καθηγητές που είναι παγκοσμίως άγνωστοι. Η έννοια του πανεπιστήμιου, που διεθνώς αποκαλείται university έχει ρίζα το universe, δηλαδή το σύμπαν. Απευθύνεται σε όλον τον κόσμο. Το πανεπιστήμιο δεν είναι μόνο σχολείο παροχής γνώσεων. Είναι κυρίως χώρος παραγωγής ιδεών, ιδεών που αναγνωρίζονται παγκόσμια. Και γι’ αυτό οι εργασίες με διεθνή βιβλιογραφική αναφορά καθιστούν τον καθηγητή παγκόσμια γνωστό και το πανεπιστήμιό του αξιολογείται ανάλογα. Διότι απλούστατα το επιστημονικό του έργο είναι παγκόσμια αναγνωρίσιμο.
Πώς είναι δυνατόν η Γερμανία με 80 εκ. πληθυσμό να έχει 16 Ανώτατα Ιδρύματα, και η Ελλάδα με 10 εκ. να έχει 44; Αναλογικά θα έπρεπε να είχε 2-3, το ανώτερο 5. Αλλά μέσα σ’ αυτά θα έπρεπε να υπάρχουν όλες οι οικονομικές σχολές, όλες οι ιατρικές σχολές και γενικότερα όλες οι σχολές και όχι το κάθε τμήμα να αυτοαποκαλείται πανεπιστήμιο, Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών, Οικονομική Σχολή της Νομικής Σχολής Αθηνών, Οικονομική Σχολή Πειραιά κλπ. Όλα αυτά πρέπει να συγχωνευθούν και η αξιολόγηση που προβλέπει ο νόμος να κατατάξει τους καθηγητές στην πραγματική τους θέση, ώστε να μην παράγονται καθηγητές τίτλου αλλά καθηγητές ουσίας, παγκοσμίως γνωστοί για το ερευνητικό τους έργο και τη διεθνή αποδοχή τους.
Με την ανωτατοποίηση των ΤΕΙ φθάσαμε στο σημείο να υπάρχουν καθηγητές χωρίς διδακτορική διατριβή. Να υπάρχουν ΤΕΙ – άκουσον άκουσον – χωρίς καθηγητές και άλλα ΤΕΙ χωρίς φοιτητές.
Ο νόμος αυτός που βρίσκεται σήμερα υπό ψήφιση στη Βουλή έχει όλες τις προϋποθέσεις για να επιλύσει αυτά τα προβλήματα. Αλλά η εφαρμογή του θα εξαρτηθεί από αυτούς που καλούνται να τον εφαρμόσουν. Αυτοί καλούνται να επιδείξουν την απαραίτητη σοβαρότητα και αίσθημα ευθύνης.
Γιατί ουσιαστικά ο νόμος αυτός αποτελεί πρόκληση για την αναδιάρθρωση του εκπαιδευτικού συστήματος της χώρας, επειδή ένα υψηλού επιπέδου τριτοβάθμιο εκπαιδευτικό σύστημα προοιωνίζει ανάλογο επίπεδο πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, γιατί τα ΑΕΙ είναι ουσιαστικά ο εγκέφαλος όλου του εκπαιδευτικού συστήματος της χώρας.
Θα κάνω έκκληση προς το Υπουργείο Παιδείας και είμαι βέβαιος ότι θα το πράξει. Και προς τους Πρυτάνεις όλων των Ανωτάτων Εκπαιδευτικών ιδρυμάτων. Να βοηθήσουν θετικά σε αυτή τη μεταβολή.
Πρέπει να υπενθυμίσω ότι από τα άρθρα του νόμου-πλαισίου του 1982 εφαρμόστηκε μόνο το 40% των διατάξεών του. Να φανταστείτε ότι προέβλεπε ότι τα πανεπιστήμια σε τακτό χρονικό διάστημα δύο ετών θα έπρεπε να συγκροτήσουν τους οργανισμούς λειτουργίας κι αυτοί οι οργανισμοί μέχρι σήμερα δεν έχουν συγκροτηθεί. Αυτό δεν πρέπει να επαναληφθεί, διότι πραγματικά θα οδηγήσει το εκπαιδευτικό μας σύστημα σε αδιέξοδο.
Δεν έχει σημασία εάν ορισμένοι βουλευτές διαφωνούν σε ορισμένα άρθρα. Οι ανάγκες θα επιβάλουν τις αλλαγές αν χρειασθεί.
Ο νόμος αυτός θα ταράξει τα στάσιμα νερά της λίμνης της Ανώτατης Παιδείας, γι’ αυτό κατά τη γνώμη μου πρέπει από όλους να στηριχθεί.»