«Σπάνιο είδος» πλέον οι μαθητικές εκδρομές!

Η άνοιξη είναι παραδοσιακά η εποχή που πραγματοποιούνται οι περισσότερες μαθητικές εκδρομές. Τα τελευταία χρόνια παρατηρείται μία σχετική αύξηση στην επιλογή φθηνών προορισμών του εξωτερικού, αν και στις ολιγοήμερες εκδρομές οι εγχώριοι προορισμοί παραμένουν ακόμα δημοφιλείς.
Κεφαλαιώδους σημασίας στην πραγματοποίηση των σχολικών εκδρομών, παραμένει η ασφαλής μεταφορά και διαμονή των μαθητών, καθώς κάθε χρόνο διακινούνται περίπου 300.000 – 450.00 μαθητές, σε πολυήμερες σχολικές εκδρομές, 3 – 7 ημερών, σύμφωνα με τα στοιχεία του Συνδέσμου των εν Ελλάδι Τουριστικών και Ταξιδιωτικών Γραφείων. Μάλιστα για τη σχολική χρονιά 2010 – 2011 αναμένεται να μετακινηθούν περίπου 350.000 μαθητές, εκ των οποίων 20% σε προορισμούς του εξωτερικού.
Όπως τονίζει το ΑΠΕ – ΜΠΕ, ο πρόεδρος του Συνδέσμου των εν Ελλάδι Τουριστικών και Ταξιδιωτικών Γραφείων, Γιώργος Τελώνης, κλασικοί εαρινοί προορισμοί, όπως η Ρόδος και η Κέρκυρα, παρουσιάζουν μείωση σε σχέση με προηγούμενα χρόνια όπου υπήρχε μεγάλη συσσώρευση, ενώ η Κρήτη εμφανίζεται σταθερή στις προτιμήσεις των μαθητών. Υπάρχει δε τα τελευταία χρόνια, «διασπορά των σχολικών εκδρομών στον ελληνικό χώρο», αναφέρει ο κ. Τελώνης.
Ο εκπρόσωπος του ταξιδιωτικού γραφείου Manesis, Σπύρος Βλάχος, δηλώνει ότι «πέρα από τις κλασσικές σχολικές εκδρομές, διοργανώνονται πλέον και αρκετά περιβαλλοντικά προγράμματα με καταληκτική ημερομηνία κατάθεσης στις Περιφέρειες τον Νοέμβριο κάθε έτους. Αυτή η νέα τάση «διευρύνει» την πίτα και στρέφει τους εκδρομείς, είτε προς την εγχώρια αγορά -Θεσσαλονίκη, Χανιά, Σαντορίνη-, είτε προς φτηνούς προορισμούς του εξωτερικού, όπως η Πράγα και η Ιταλία».
Με βάση τα επίσημα στοιχεία του υπουργείου, που δόθηκαν στη δημοσιότητα στις αρχές Δεκεμβρίου και δημοσίευσε το ΑΠΕ-ΜΠΕ, σχεδόν μία στις δύο (48%) πολυήμερες εκδρομές (5ήμερες και 7ήμερες) πραγματοποιείται στο εξωτερικό. Μόνο το 52% των μαθητών επιλέγει να μείνει στην Ελλάδα, με δημοφιλέστερους προορισμούς τη Θεσσαλονίκη, τη Ρόδο, το Ηράκλειο και την Κέρκυρα. Τις αντίστοιχες πρώτες θέσεις για προορισμούς εξωτερικού καταλαμβάνουν η Ιταλία, η Ισπανία και η Τσεχία. Η εικόνα διαφοροποιείται στις πολυήμερες εκδρομές συνδυαστικά για όλες τις τάξεις της δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης, όπου σε ποσοστό 76% επιλέγονται προορισμοί εσωτερικού, όπως η Θεσσαλονίκη, η Αθήνα και τα Χανιά. Μόνο το 24% προτιμά προορισμούς εξωτερικού, με την Ισπανία και την Ιταλία στην πρώτη θέση των προτιμήσεων.
Αναλυτικότερα, ως δημοφιλέστεροι προορισμοί των μαθητών για πολυήμερες εκδρομές αναδεικνύονται η Θεσσαλονίκη ( 23%), η Ιταλία (17%), η Ισπανία (14%), η Τσεχία και η Ρόδος (9%). Ακολουθούν το Ηράκλειο, η Κέρκυρα, η Γαλλία και τα Ιωάννινα. Για ολιγοήμερες εκδρομές, τις περισσότερες προτιμήσεις συγκεντρώνουν η Θεσσαλονίκη (17%), η Αθήνα (15%) και τα Χανιά (9%). Ακολουθούν η Ιταλία, τα Ιωάννινα, η Ισπανία και ο Βόλος.
Οι μετακινήσεις των μαθητών γίνεται στην συντριπτική τους πλειοψηφία με λεωφορείο, ενώ ως μέσο μεταφοράς ακολουθούν το αεροπλάνο, κυρίως για χώρες του εξωτερικού, το πλοίο αλλά και το τρένο. Για το 2010 μετακινήθηκαν 131.623 μαθητές με λεωφορείο, 27.935 μαθητές με αεροπλάνο, 27.721 μαθητές με πλοίο και 6.159 μαθητές με τρένο.
Οι τιμές των σχολικών εκδρομών στην Ελλάδα κυμαίνονται από 300 έως 400 ευρώ και στο εξωτερικό μεταξύ 350 – 550 ευρώ. Πρόχειροι υπολογισμοί, από στοιχεία της αγοράς, ανεβάζουν περίπου στα 700 τον αριθμό των σχολείων που πραγματοποιούν σχολικές εκδρομές κάθε χρόνο, γεγονός που μεταφράζεται σε περίπου 2.000 ταξιδιωτικά πακέτα (3ήμερες, 5ήμερες και 7ήμερες εκδρομές). Μ’ ένα μέσο κόστος για ελληνικούς προορισμούς στα 300 ευρώ και για το εξωτερικό στα 450 ευρώ και λαμβάνοντας υπόψη το μοίρασμα της πίτας μεταξύ των προορισμών, ο συνολικός τζίρος των σχολικών εκδρομών, ανά έτος, κυμαίνεται μεταξύ των 30 – 40 εκατομμυρίων ευρώ.
Με δεδομένη τη δύσκολη εικόνα στην αγορά, τόσο εξαιτίας της οικονομικής κρίσης, αλλά και λόγω της γενικότερης συρρίκνωσης του όγκου του τουριστικού προϊόντος, η πολιτική ηγεσία της χώρας με νέα πρωτοβουλία προσπαθεί να δώσει ώθηση στον εγχώριο τουρισμό. Με το σύνθημα «Φέτος πάμε Ελλάδα. Μένουμε Ελλάδα», η ηγεσία του υπουργείου Παιδείας προτρέπει για φέτος τους μαθητές να επισκέπτονται τόπους και περιοχές της χώρας, αντί να μεταβαίνουν στο εξωτερικό για τις τριήμερες και πενθήμερες εκδρομές τους.
Ο πρόεδρος του Ελληνικού Οργανισμού Τουρισμού, Νικόλας Κανελλόπουλος, δηλώνει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ότι «από την πλευρά του ΕΟΤ προσπαθούμε οι σχολικές εκδρομές να ακολουθούν αυστηρούς κανόνες και να τηρούνται όλες οι προϋποθέσεις ασφάλειας και ποιότητας. Πέραν αυτού, ειδικά τη φετινή χρονιά που η χώρα μας αντιμετωπίζει μια δύσκολη οικονομική συγκυρία, απότοκο της παγκόσμιας οικονομικής κρίσης, καλούμε τους οργανωτές των εκδρομών να προτιμήσουν προορισμούς στην Ελλάδα. Η χώρα μας, πανέμορφη και πολυποίκιλη μπορεί να χαρίσει στιγμές μοναδικές, γεμάτες πολιτισμό, ιστορία και χαλάρωση».
Στο μεταξύ, ο κ. Τελώνης τονίζει τη σημασία της προσέλκυσης τουρισμού από το εξωτερικό μέσω σχολικών εκδρομών. Προτείνει τη συστηματική προσέγγιση των σχολείων για την επιλογή της χώρας μας, με πρώτη προτεραιότητα τα κλασικά λύκεια και την αξιοποίηση των κοινών πολιτιστικών και θρησκευτικών στοιχείων με χώρες όπως η Ρωσία, η Βουλγαρία και η Ρουμανία. «Πρέπει να υπάρξει στοχευμένη προώθηση και προβολή των δυνατοτήτων της Ελλάδας σαν προορισμός για σχολικό τουρισμό από χώρες του εξωτερικού και κυρίως της Ευρωπαϊκής Ένωσης», λέει και προσθέτει «Ειδικά για τους ξένους μαθητές που επισκέπτονται την Ελλάδα, συνήθως ξανάρχονται σε μεγαλύτερη ηλικία με τις οικογένειες τους. Η Ελλάδα έχει τεράστιες δυνατότητες ανάπτυξης του σχολικού τουρισμού, ο οποίος τονώνει την οικονομία σε off season περίοδο και πρέπει να δοθεί έμφαση στην ανάπτυξη και την προβολή του».
Από το ταξιδιωτικό πρακτορείο Τravel Plan, η Δέσποινα Ριγάτου, επισημαίνει ότι, επειδή ορισμένες πενθήμερες εκδρομές, συχνά, διοργανώνονται νωρίτερα, νέοι χειμερινοί προορισμοί, όπως το Πήλιο, αρχίζουν να μπαίνουν στις λίστες των προτιμήσεων. «Δεδομένης της οικονομικής κατάστασης, ο εγχώριος τουρισμός συχνά προτιμάται, από πιο ακριβούς προορισμούς του εξωτερικού. Πάντως, πέρα των κλασσικών προορισμών όπως Κέρκυρα, Ρόδος ή Σαντορίνη, σταδιακά βλέπουμε μία νέα δυναμική χειμερινών προορισμών να αναπτύσσεται», λέει.
Στην προσπάθεια ενίσχυσης του εγχώριου τουρισμού, το στοιχείο της ασφάλειας των μεταφορών παραμένει κρίσιμη παράμετρος. Σύμφωνα με την ισχύουσα νομοθεσία, το όριο ταχύτητας των λεωφορείων που εξυπηρετούν τις σχολικές μεταφορές δεν μπορεί να υπερβαίνει τα 80 χλμ. ανά ώρα, για τους αυτοκινητόδρομους και τα 60 χλμ. για το υπόλοιπο οδικό δίκτυο. Επίσης, όλα τα λεωφορεία θα πρέπει να διαθέτουν ζώνες ασφαλείας με μοναδική εξαίρεση τα μισθωμένα αστικά λεωφορεία δημόσιας χρήσης (ΚΤΕΛ). Παράλληλα, στα μισθωμένα λεωφορεία Δ.Χ. που εξυπηρετούν σχολικές μεταφορές είναι υποχρεωτική και η παρουσία συνοδού-καθηγητή. Οι οδηγοί των σχολικών λεωφορείων δε επιτρέπεται να υπερβαίνουν το όριο ηλικίας των 65 χρόνων, ενώ όλα τα οχήματα πρέπει αναγκαστικά να υπόκεινται σε τεχνικό έλεγχο μία φορά τον χρόνο και να φέρουν στον εμπρόσθιο και οπίσθιο τζάμι σχετική ευανάγνωστη πινακίδα με αναγραφή «Σχολικό».
Το μέλος του διοικητικού συμβουλίου ΟΛΜΕ Θέμης Κοτσιφάκης, δίνει ιδιαίτερο βάρος στην ασφάλεια της μετακίνησης των μαθητών, αλλά και στο παιδαγωγικό περιεχόμενο των εκδρομών. Παράλληλα, ζητάει να μην εμπλέκονται οι μαθητές σε διαπραγματεύσεις οικονομικής φύσης με τα διάφορα πρακτορεία και να ελέγχεται, ακόμη και με δημόσιο διαγωνισμό, η ποιότητα των υπηρεσιών που παρέχουν τα ταξιδιωτικά γραφεία. «Πρέπει σταδιακά να κινηθούμε προς ένα μοντέλο με δημόσιες προσκλήσεις και αξιοκρατικά κριτήρια σε επίπεδο δήμων. Οι μαθητές και οι γονείς τους δεν θα έπρεπε να εμπλέκονται στην οικονομική διαχείριση ή την διαπραγμάτευση με τα τουριστικά γραφεία», δηλώνει, στο ΑΠΕ-ΜΠΕ.
Εφόσον είναι κατά κανόνα σταθερή η προτίμηση προς ορισμένες περιοχές της χώρας, η ΟΛΜΕ προτείνει να ενταθούν οι έλεγχοι στις συγκεκριμένες περιοχές. Θα ήταν δε σκόπιμο μελλοντικά να «ληφθούν μέτρα που θα συμβάλουν στη μεγαλύτερη διασπορά των επιλογών στους τόπους προορισμού των εκδρομών», υπογραμμίζει ο κ. Κοτσιφάκης.
Από την πλευρά του, ο κ. Τελώνης σημειώνει ότι ο Σύνδεσμος των εν Ελλάδι Τουριστικών και Ταξιδιωτικών Γραφείων, σε συνεργασία με το υπουργείο Παιδείας και το υπουργείο Πολιτισμού και Τουρισμού, προσπαθούν να επιτύχουν τη διεύρυνση των περιόδων διεξαγωγής των σχολικών εκδρομών, κάτι που αποτελεί και πάγιο αίτημα του κλάδου των τουριστικών γραφείων. Βασικός στόχος παραμένει, επίσης, η ποιοτική αναβάθμιση των σχολικών εκδρομών με πολιτιστικά και περιβαλλοντικά στοιχεία στο πλαίσιο των προγραμμάτων σπουδών, η βελτίωση των διαδικασιών διεξαγωγής των σχολικών εκδρομών και η καταπολέμηση των παρανομιών.
Για την αποφυγή «παγίδων» ή επιπλοκών στη διαδικασία οργάνωσης σχολικών εκδρομών, ο κ. Τελώνης σημειώνει πως οι προδιαγραφές ασφαλείας εξασφαλίζονται με τη χρησιμοποίηση νόμιμου τουριστικού γραφείου, την υπογραφή σύμβασης οργανωμένου ταξιδιού, στην οποία περιλαμβάνεται η ασφαλιστική κάλυψη αστικής ευθύνης, η ασφαλής μετακίνηση των μαθητών και η απαρέγκλιτη τήρηση του προγράμματος της εκδρομής.
Σε συνεργασία μάλιστα με το υπουργείο Παιδείας, ο Σύνδεσμος προχωρά στη θωράκιση του θεσμικού πλαισίου που διέπει τις σχολικές εκδρομές, με έμφαση στην ασφάλεια των μαθητών αλλά και στη δημιουργία διαδικασιών διαφάνειας σε όλα τα επίπεδα της προκήρυξης, προετοιμασίας και διοργάνωσης αυτών, ώστε όλοι οι συντελεστές να γνωρίζουν τα δικαιώματα και τις υποχρεώσεις τους.
Η κ. Ριγάτου, υπογραμμίζει πως οι μαθητές θα πρέπει να απευθύνονται σε επώνυμα, αξιόπιστα γραφεία που να μπορούν να τους παρέχουν εικοσιτετράωρη υποστήριξη. Η συνοδεία ενός ή δύο καθηγητών είναι κι αυτή απαραίτητη, ενώ βασικό στοιχείο θεωρείται η υπογραφή ειδικής σύμβασης μεταξύ των δύο μερών. «Οι λεπτομέρειες των πακέτων πρέπει να κατατίθενται εγγράφως και να είναι όσο πιο αναλυτικές γίνεται, καλύπτοντας έτσι και τους διοργανωτές και τους μαθητές», σημειώνει η κ. Ριγάτου.
Από την πλευρά του, ο κ. Βλάχος τονίζει ότι «η σύμβαση είναι πολύ σημαντικό κομμάτι της συμφωνίας. Πρέπει να είναι ξεκάθαρη, αναλυτική με συγκεκριμένα στοιχεία για τη συμφωνία, τις παρεχόμενες υπηρεσίες και το πρόγραμμα». Στο κομμάτι της ασφάλειας, πέραν από την υπογραφή του σχετικού συμφωνητικού, πολλοί γονείς ζητούν συχνά και τον έλεγχο ΚΤΕΟ των λεωφορείων, ακόμα και τον επιτόπιο έλεγχο από την Τροχαία.
Πάντως σε περιπτώσεις ακυρώσεων ή μη τήρησης των όρων της συμφωνίας με τα πρακτορεία, οι γονείς μπορούν να απευθύνονται στους αρμόδιους φορείς, όπως τον ΕΟΤ, αλλά και τον Σύνδεσμο Τουριστικών Πρακτορείων.
Οι πενθήμερες φέτος στην… Τουρκία
Μόδα τείνει να γίνει τα τελευταία δύο χρόνια η διοργάνωση των πενθήμερων σχολικών εκδρομών στην Τουρκία και όχι στα Δωδεκάνησα, όπως είθισται. Όλο και περισσότερα Λύκεια και Γυμνασία της χώρας μας φέτος θα επιλέξουν τις καθιερωμένες σχολικές εκδρομές στη γείτονική Τουρκία.
Ο λόγος προφανής, αν αναλογιστεί ακνείς το ιδιαίτερ χαμηλό κόστος της εκδρομής. Μάλιστα οι Τούρκοι προσφέρουν ειδικά τουριστικά πακέτα για τους έλληνες μαθητές σε πολύ χαμηλότερο κόστος από εκείνα των ξενοδόχων στα ελληνικά νησιά συνδυάζοντας μάλιστα και δωρεάν ξενάγηση στα παράλια!
Την πρωτιά ξεκίνησαν τα σχολεία στα νησιά του Αιγαίου. Ξεκίνησαν από πέρυσι, αλλά φέτος έχουμε και σχολεία απ’ τη Λέσβο που επέλεξαν να διοργανώσουν την καθιερωμένη «πενταήμερη» εκδρομή στην Τουρκία.
Το κόστος είναι χαμηλότερο από τους ως τώρα γνωστούς για πενταήμερες εκδρομές προορισμούς (Ρόδος, Κέρκυρα κ.λπ.) και οπωσδήποτε από εκπαιδευτικής άποψης η επίσκεψη στους αρχαιολογικούς χώρους της Μικράς Ασίας ή στη μεσαιωνική Κωνσταντινούπολη αξίζει τον κόπο
Ωστόσο, και από τα τουρκικά λύκεια υπάρχει ανάλογο ενδιαφέρον, αν και τίθεται το πρόβλημα της βίζας. Στη τελευταία (24/2/11) συνάντηση Τουρκίας – Ε.Ε., μεταξύ άλλων, προτάθηκε η κατάργηση βίζας για παιδιά έως 12 χρόνων.
Αν βελτιωθεί η συμφωνία και επεκταθεί το μέτρο για ανηλίκους έως 18 ετών, τότε εκτιμάται ότι θα λειτουργούσε η αμοιβαιότητα και στις σχολικές εκδρομές και θα μπορούσαν και οι τούρκικες «πενταήμερες» να έρχονται στα νησιά μας.