«Ο Αντισεισμικός Κανονισμός της Ελλάδας είναι από τους πιο σύγχρονους στον κόσμο ενώ και άλλες κανονιστικές διατάξεις όπως ο ΚΑΝΕΠΕ (Κανονισμός Ενίσχυσης Υφιστάμενων Κτηρίων) που ολοκληρώθηκε πρόσφατα, αποτελούν πρότυπα σε παγκόσμιο επίπεδο».
Τη διαβεβαίωση αυτή δίνει, σε συνέντευξή του στη «δ», ο καθηγητής Δυναμικής Τεκτονικής Εφαρμοσμένης Γεωλογίας Διαχείρισης Φυσικών Καταστροφών, Αντιπρόεδρος του Οργανισμού Αντισεισμικού Σχεδιασμού και Προστασίας και Πρόεδρος της Ελληνικής Γεωλογικής Εταιρίας κ. Ευθύμιος Λέκκας. Σε ό,τι αφορά τη σεισμική δραστηριότητα στα νησιά μας ο κ. Λέκκας, δηλώνει πως οι κάτοικοι της Ρόδου αλλά και οι επισκέπτες θα πρέπει να αισθάνονται ασφαλείς όχι μόνο στη Ρόδο αλλά και σε όλα τα Δωδεκάνησα.
«Ρήγματα υπάρχουν εκατοντάδες αλλά ελάχιστα μπορούν να προκαλέσουν κάποια μεγάλη σεισμική δραστηριότητα. Η συντριπτική πλειονότητα των ρηγμάτων όταν ενεργοποιηθεί δεν μπορεί παρά μόνο να δώσει σεισμούς μέχρι 4 – 4.5R», τονίζει ο κ. Λέκκας και προσθέτει πως στα Δωδεκάνησα θα πρέπει να εκδηλώνονται τέτοιοι σεισμοί δεδομένου ότι μόνο έτσι απομακρύνεται το ενδεχόμενο εκδήλωσης ενός πολύ μεγαλύτερου σεισμού. Ο κ. Λέκκας αναφέρεται και στο ρόλο που διαδραματίζει ο ΟΑΣΠ που έχει καθιερωθεί πλέον στη συνείδηση των πολιτών ως ένας αξιόπιστος οργανισμός που παράγει έργο όχι μόνο σε περιόδους κρίσεων αλλά και σε περιόδους ηρεμίας.
Η συνέντευξη του καθηγητή κ. Ευθύμιου Λέκκα, αναλυτικά:
• Με ευθύνη του ΟΑΣΠ και του ΙΤΣΑΚ τοποθετήθηκαν στη Ρόδο νέα μηχανήματα παρακολούθησης της σεισμικής δραστηριότητας. Ποιά η χρησιμότητά τους για τις υπηρεσίες και τους πολίτες;
Το τελευταίο χρονικό διάστημα μέσω ευρωπαϊκής χρηματοδότησης γίνεται μια τεράστια προσπάθεια σε όλη την Ελλάδα για την ενόργανη ψηφιακή παρακολούθηση της σεισμικότητας σε πραγματικό χρόνο. Πιο συγκεκριμένα παράλληλα με την αναβάθμιση του εθνικού δικτύου σεισμογράφων, τοποθετούνται και 200 περίπου επιταχυνσιογράφοι τριών συνιστωσών υψηλής τεχνολογίας οι οποίοι καταγράφουν τις επιταχύνσεις των σεισμικών δονήσεων. Οι καταγραφές των επιταχυνσιογράφων όπως και οι καταγραφές των σεισμογράφων μεταβιβάζονται με σύγχρονες τεχνολογίες όχι μόνο στον ΟΑΣΠ και στα ερευνητικά κέντρα της χώρας, αλλά παρουσιάζονται και στο διαδίκτυο σε μηδενικό σχεδόν χρόνο. Στο σημείο αυτό θα πρέπει να διευκρινιστεί ότι οι σεισμογράφοι καταγράφουν κυματομορφές τα οποία οδηγούν στην εκτίμηση του μεγέθους ενός σεισμού ενώ οι επιταχυνσιογράφοι καταγράφουν κυματομορφές, τα οποία αντιστοιχούν στις επιταχύνσεις που εμφανίζονται σε κάθε σημείο της επιφάνειας του εδάφους. Το μέγεθος αντιστοιχεί στην ενέργεια που παράγεται στη σεισμική εστία ενώ οι επιταχύνσεις αντιστοιχούν στο πόσο «βίαιη» είναι η κίνηση πάνω στην επιφάνεια του εδάφους. Το τελευταίο φυσικό μέγεθος, η βιαιότητα (επιτάχυνση) είναι πολύ σημαντικά για τον σχεδιασμό και την κατασκευή έργων, από μια μικρή κατοικία μέχρι ένα μεγάλο οδικό άξονα. Για τους μηχανικούς δεν παίζει τόσο μεγάλο ρόλο το μέγεθος όσο η επιτάχυνση. Συνεπώς η τοποθέτηση τριών νέων τέτοιων οργάνων στη Ρόδο θα οδηγήσει στον ασφαλέστερο αντισεισμικό σχεδιασμό των κατασκευών και των έργων υποδομής.
• Πριν λίγους μήνες είχε πραγματοποιηθεί με ευθύνη του ΟΑΣΠ ενημερωτική ημερίδα. Θα επαναληφθεί η προσπάθεια αυτή και ποιο στόχο έχει;
Τον περασμένο Απρίλιο με την ευθύνη του ΟΑΣΠ πραγματοποιήθηκαν δύο ημερίδες, η πρώτη για τον αντισεισμικό σχεδιασμό και την ετοιμότητα σε σχολικές ομάδες και η δεύτερη για τον συντονισμό των υπηρεσιών στην Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου. Η προσπάθεια αυτή έχει πεδίο εφαρμογής σε όλη τη χώρα και ολοκληρώνεται τον προσεχή Σεπτέμβριο με την οργάνωση εκδηλώσεων σε άλλες δυο Περιφέρειες της χώρας. Η προσπάθεια αυτή θα συνεχιστεί σε επίπεδο Δήμων όλης της χώρας. Τα αποτελέσματα είναι πολύ σημαντικά για τη μείωση της επικινδυνότητας, δεδομένου ότι ο συντονισμός των εμπλεκόμενων φορέων και η ενημέρωση των πολιτών έχει αποδειχθεί ότι μειώνουν σημαντικά τις επιπτώσεις από σεισμικά γεγονότα.
• Ποιος πρέπει να είναι ο ρόλος του ΟΑΣΠ στον τομέα της πρόληψης τουλάχιστον; Το κράτος στηρίζει ή απαξιώνει λόγω της κρίσης τον Οργανισμό;
Ο ρόλος του ΟΑΣΠ στον τομέα της πρόληψης, όπως άλλωστε προβλέπεται και από τον ιδρυτικό νόμο είναι καθοριστικός. Ο ΟΑΣΠ έχει καταξιωθεί στη συνείδηση του Έλληνα, ότι είναι ένας οργανισμός αξιόπιστος που παράγει έργο όχι μόνο σε περιόδους κρίσεων αλλά και σε περιόδους ηρεμίας.Ο Αντισεισμικός Κανονισμός της Ελλάδας είναι από τους πιο σύγχρονους στον κόσμο ενώ και άλλες κανονιστικές διατάξεις όπως π.χ. ο ΚΑΝΕΠΕ (Κανονισμός Ενίσχυσης Υφιστάμενων Κτιρίων) που ολοκληρώθηκε πρόσφατα, αποτελούν πρότυπα σε παγκόσμιο επίπεδο. Βεβαίως κάτω από τις δύσκολες συνθήκες που υφίστανται και ο ΟΑΣΠ προσπαθεί με ελάχιστους οικονομικούς πόρους να αντεπεξέλθει και να διατηρηθεί αξιόμαχος.
• Είναι σωστά ενημερωμένοι οι Έλληνες πολίτες και ειδικά οι Ροδίτες για το φαινόμενο του σεισμού; Γνωρίζουν τι πρέπει να πράξουν σε περίπτωση κινδύνου;
Οι Έλληνες πολίτες είναι αρκετά καλά ενημερωμένοι για τα θέματα των σεισμών και της προσωπικής τους προστασίας – ασφάλειας. Οι συχνοί σεισμοί που εκδηλώνονται στον Ελλαδικό χώρο έχουν ευαισθητοποιήσει τους πολίτες και με τη συνδρομή του ΟΑΣΠ ο οποίος παρέχει ορθή και συνεχή πληροφόρηση έχουν ως αποτέλεσμα τη σωστή αντίδραση τη σωστή συμπεριφορά σε περίπτωση σεισμικής έξαρσης. Ειδικά στη Ρόδο οι πολίτες, εκτιμώ ότι είναι περισσότερο ενημερωμένοι για τα θέματα των σεισμών από την υπόλοιπη Ελλάδα. Σε τούτο συνέβαλαν όχι μόνο η υψηλή σεισμικότητα που υφίσταται στα Δωδεκάνησα αλλά και οι προσπάθειες των τοπικών αρχών.
• Πόσο σημαντική είναι η ενημέρωση των παιδιών για το θέμα του σεισμού;
Τα παιδιά αποτελούν τον πρώτο στόχο για την ενημέρωση, δεδομένου ότι σε αυτή την ηλικία αφομοιώνουν πολύ πιο εύκολα το εκπαιδευτικό υλικό αλλά μπορούν και να διαμορφώσουν νοοτροπία και αντίληψη η οποία τους είναι χρήσιμη για όλη τους τη ζωή. Γι’ αυτό οι προσπάθειες του ΟΑΣΠ στα παιδιά είναι στοχευμένες μέσα από αλλεπάλληλες εκπαιδευτικές δραστηριότητες αλλά και την παραγωγή σύγχρονου εκπαιδευτικού υλικού.
• Σας ανησυχεί η σεισμική δραστηριότητα που έχει εκδηλωθεί στην ευρύτερη περιοχή της Ρόδου; Μπορεί να σημειωθεί και πάλι ισχυρός σεισμός;
Η σεισμική δραστηριότητα στην ευρύτερη περιοχή της Ρόδου τους τελευταίους μήνες μπορεί να χαρακτηριστεί ως φυσιολογική. Ο σεισμός που εκδηλώθηκε στις 10 Ιουνίου με μέγεθος 6.2R δεν είχε καμία απολύτως επίπτωση στη Ρόδο. Τούτο σημαίνει ότι μεταξύ των άλλων οι κατασκευές και οι υποδομές μας χαρακτηρίζονται από καλή συμπεριφορά. Θα πρέπει όλοι να συνειδητοποιήσουμε ότι στα Δωδεκάνησα θα πρέπει να εκδηλώνονται τέτοιοι σεισμοί δεδομένου ότι μόνο έτσι απομακρύνεται το ενδεχόμενο εκδήλωσης ενός πολύ μεγαλύτερου σεισμού.
• Πόσο ασφαλείς πρέπει να αισθάνονται οι πολίτες σε ένα νησί όπως η Ρόδος που διαθέτει τόσα ενεργά ρήγματα;
Οι κάτοικοι της Ρόδου αλλά και οι επισκέπτες θα πρέπει να αισθάνονται ασφαλείς όχι μόνο στη Ρόδο αλλά και σε όλα τα Δωδεκάνησα. Ρήγματα υπάρχουν εκατοντάδες αλλά ελάχιστα μπορούν να προκαλέσουν κάποια μεγάλη σεισμική δραστηριότητα. Η συντριπτική πλειονότητα των ρηγμάτων όταν ενεργοποιηθεί δεν μπορεί παρά μόνο να δώσει σεισμούς μέχρι 4 – 4.5R.
• Είναι ενεργοποιημένα τα ηφαίστεια της Νισύρου και της Σαντορίνης και τι σημαίνει αυτό για τα νησιά μας;
Τα ηφαίστεια της Νισύρου, της Σαντορίνης, της Μήλου και των Μεθάνων ανήκουν στο ενεργό ηφαιστειακό ελληνικό τόξο. Όλα αυτά τα ηφαίστεια αποτελούν περιοχές ιδιαίτερου φυσικού κάλους και προσελκύουν το ενδιαφέρον μεγάλου αριθμού τουριστών με προφανή θετικά αποτελέσματα στην οικονομία. Τα ηφαίστεια είναι πολύ δύσκολο να δώσουν κάποια αξιόλογη ηφαιστειακή έκρηξη και συνήθως η δραστηριότητά τους περιορίζεται σε κάποιες υδροθερμικές και μικροσεισμικές διαδικασίες οι οποίες δεν ενέχουν κανένα κίνδυνο. Παρόλα αυτά και για επιστημονικούς κυρίως λόγους παρακολουθούνται από έμπειρες ομάδες επιστημόνων οι οποίοι συγκροτούν ειδική επιστημονική επιτροπή που λειτούργει στα πλαίσια του ΟΑΣΠ. Θα πρέπει να γνωρίζουμε ότι μεγάλες ηφαιστειακές εκρήξεις απαιτούν διεργασίες χιλιάδων χρόνων και σε κάθε περίπτωση είναι προβλέψιμες επιστημονικά.
• Μπορεί η Ρόδος μελλοντικά να κινδυνεύσει από τα κύματα tsunami όπως στην αρχαιότητα και τι θα πρέπει να κάνουν οι τοπικές αρχές;
Η Ρόδος, τα νησιά του Αιγαίου αλλά και κάθε παράκτια περιοχή μπορεί να προσβληθεί από tsunami. Βεβαίως σε καμία περίπτωση δεν μπορούν να εκδηλωθούν φαινόμενα αντίστοιχα με αυτά του Ινδικού ωκεανού το 2004 και της Ιαπωνίας το 2011. Οι τεκτονικές δομές στην Ελλάδα είναι πολύ μικρότερες συνεπώς και το μέγεθος των tsunami θα είναι σημαντικά μικρό. Στην Ελλάδα αναπτύσσουμε τελευταία ένα σύστημα πρόγνωσης των tsunami το οποίο θα περιορίσει σημαντικά τον κίνδυνο. Οι τοπικές αρχές είναι δυνατό να συνεισφέρουν στην προσπάθεια αυτή με την εκπόνηση τοπικών σχεδίων αντιμετώπισης εκτάκτων αναγκών από tsunami τα οποία θα είναι συμπληρωματικά των γενικών σχεδίων που υπάρχουν στη Γενική Γραμματεία Πολίτικης Προστασίας.
• Έχουν επικαιροποιηθεί οι μελέτες που είχατε εκπονήσει στο παρελθόν; Πώς θα πρέπει κινηθούν στον τομέα της αντισεισμικής προστασίας ο Δήμος Ρόδου και η Περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου;
Οι μελέτες και τα σχέδια θα πρέπει να έχουν μια αδιάλειπτη επικαιροποίηση παρά τις δύσκολες οικονομικές συνθήκες και τα τεράστια προβλήματα τα οποία προκύπτουν σε όλα τα επίπεδα της δημόσιας διοίκησης και της τοπικής αυτοδιοίκησης. Κάνουμε μια τεράστια προσπάθεια με τα στελέχη της Περιφέρειας και του Δήμου προκειμένου να έχουμε τον καλύτερο σχεδιασμό.
• Πόσο κοντά είναι οι επιστήμονες στη δυνατότητα πρόβλεψης των σεισμικών δονήσεων που σημειώνονται στον Ελλαδικό χώρο;
Έχω τονίσει κι άλλες φορές ότι στο θέμα της πρόγνωσης των σεισμών η επιστημονική κοινότητα σε παγκόσμιο επίπεδο έχει να διανύσει πολύ δρόμο ακόμη. Ίσως είναι ένα από τα πιο δύσκολα επιστημονικά προβλήματα.
Συνεπώς αυτό που ουσιαστικά επείγει για την προστασία και την ασφάλεια των πολιτών, δεν είναι η πρόγνωση των σεισμών αλλά η πρόληψη και διαχείριση των φυσικών καταστροφών γενικότερα.
