Φιλόδοξο σχέδιο για μείωση 80% στη χρήση της πλαστικής σακούλας

Υποχρεωτικές χρεώσεις και πιθανούς φόρους σε επιχειρήσεις και καταναλωτές εξετάζει η Κομισιόν αναφορικά με το σοβαρό περιβαλλοντικό πρόβλημα της πλαστικής σακούλας στην Ευρώπη, καθώς κάθε χρόνο πάνω από 8 δισ. πλαστικές σακούλες καταλήγουν ως απόβλητα. Η νέα οδηγία έχει στόχο τη μείωση χρήσης της πλαστικής σακούλας κατά 80% στην Ε.Ε., αναμορφώνοντας ριζικά τη σημερινή δομή της αγοράς, ενώ ενθαρρύνει παράλληλα την πρόληψη δημιουργίας αποβλήτων και την αποδοτικότερη χρήση πόρων, με θετικά πολλαπλασιαστικά αποτελέσματα για την οικονομία.
Σύμφωνα με τη Κομισιόν, ο τρόπος για να επιτευχθούν αυτοί οι στόχοι, θα πρέπει να περιοριστεί η κατανάλωση των λεπτών πλαστικών σακουλών, που έχουν πάχος κάτω από 0,05 χιλιοστά. Όπως ισχυρίζεται η Κομισιόν, οι λεπτές πλαστικές σακούλες αποτελούν μεγαλύτερη απειλή για το περιβάλλον συγκριτικά με τις παχύτερες, καθώς δεν χρησιμοποιούνται εκ νέου συχνά και διαλύονται πιο εύκολα.
Οι σακούλες συχνά περιέχουν βλαβερές ουσίες που είναι γνωστό ότι είναι επικίνδυνες για τη θαλάσσια ζωή ειδικότερα, αναφέρει η Επιτροπή.
«Λαμβάνουμε δράση να λύσουμε ένα πολύ σοβαρό και ιδιαίτερα ορατό περιβαλλοντικό πρόβλημα. Κάθε χρόνο, πάνω από 8 δισ. πλαστικές σακούλες καταλήγουν ως απόβλητα στην Ευρώπη, προκαλώντας τεράστια περιβαλλοντική ζημία», όπως υπογράμμισε ο Επίτροπος Περιβάλλοντος Γιάνεζ Ποτότσνικ.
Μέση χρήση
Η Επιτροπή εκτιμά ότι κάθε Ευρωπαίος πολίτης χρησιμοποιεί περίπου 200 πλαστικές σακούλες ετησίως, σύμφωνα με τα στοιχεία του 2010. Περίπου το 90% αυτών είναι λεπτές σακούλες. Κάποιες χώρες της Ε.Ε. έχουν καταφέρει να μειώσουν σημαντικά τη χρήση πλαστικών σακουλών, χρεώνοντάς τες παραδείγματος χάρη στα σούπερ μάρκετ, κάνοντας παράλληλα και εκστρατείες ενημέρωσης.
Σύμφωνα με την Κομισιόν, το 2010 κυκλοφόρησαν στην ευρωπαϊκή αγορά 98,5 δισεκατομμύρια λεπτές πλαστικές σακούλες, δηλαδή αυτές των σούπερ μάρκετ, οι οποίες σε ελάχιστες περιπτώσεις ξαναχρησιμοποιούνται και πολύ εύκολα πετιούνται στα σκουπίδια, μολύνοντας σοβαρά το περιβάλλον διότι χρειάζονται δεκαετίες, ακόμη και αιώνες ώστε το πλαστικό να διασπαστεί.
Σε Δανία και Φινλανδία, ο μέσος όρος της ετήσιας κατανάλωσης λεπτών πλαστικών σακουλών είναι μόλις 4 ανά άτομο, συγκριτικά με τις 466 στην Πολωνία, την Πορτογαλία και τη Σλοβακία. Ενώ, η Γερμανία με 70 σακούλες ανά κάτοικο τον χρόνο βρίσκεται στην έκτη θέση. Η Γερμανική Οργάνωση για την Προστασία της Φύσης χαιρέτισε τα σχέδια της Κομισιόν και προέτρεψε την κυβέρνηση να λάβει τα απαραίτητα μέτρα για την κατάργηση της πλαστικής σακούλας.
Ωστόσο, οι προτάσεις της Κομισιόν χρειάζονται την έγκριση των κρατών – μελών της Ε.Ε. και του Ευρωκοινοβουλίου για να υλοποιηθούν. Για την επίλυση του ζητήματος η Κομισιόν προτείνει να ακολουθηθεί το παράδειγμα της Δανίας και της Φινλανδίας, και να εισαχθούν υποχρεωτικές χρεώσεις και ενδεχομένως φόροι. Ωστόσο οι χώρες της Ε.Ε. είναι ελεύθερες να επιλέξουν εκείνες τα δικά τους μέτρα, εφόσον επιτευχθεί ο απώτερος στόχος της μείωσης της χρήσης τους.
Ολέθριες συνέπειες
«Η θάλασα έχει μετατραπεί σε έναν απέραντο σκουπιδότοπο από τις πλαστικές σακούλες», όπως υποστηρίζει αξιωματούχος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, ο οποίος δήλωσε ότι οι Βρυξέλλες θα δώσουν το «πράσινο φως» στις κυβερνήσεις να επιβάλουν απαγορεύσεις στη χρήση τους, όπως μεταδίδει η Deutsche Welle.
Ενώ, σύμφωνα με τον Ευρωπαίο Επίτροπο «οι Ευρωπαίοι καταναλωτές θα πρέπει στο μέλλον να χρησιμοποιούν λιγότερες πλαστικές σακούλες με στόχο την καλύτερη προστασία του περιβάλλοντος. Οι πλαστικές σακούλες είναι ένα σύμβολο της καταναλωτικής μας κοινωνίας», τονίζοντας πως «αποτελούνται από υλικό το οποίο αντέχει εκατό χρόνια, αλλά τις χρησιμοποιούμε για λίγα μόνο λεπτά».

Νέες προτάσεις
Οι πλαστικές σακούλες που πετάγονται στη θάλασσα συχνά καταλήγουν στο στομάχι θαλάσσιων ζώων και πτηνών, με μοιραίες πολλές φορές συνέπειες για τις φάλαινες, τις φώκιες και τους γλάρους, καθώς και για πολλά απειλούμενα είδη χελώνας. Στη Βόρεια Θάλασσα, το 94% όλων των πτηνών έχουν στο στομάχι τους πλαστικές ύλες. Στην άλλη άκρη της Ευρώπης, κατά μήκος της ακτής της Τοσκάνης, οι πλαστικές σακούλες αποτελούσαν το 73% των πλαστικών αποβλήτων που συνέλεξαν τράτες. Η Ε.Ε. ευελπιστεί ότι το σχέδιό της θα συμβάλει στην αλλαγή νοοτροπίας του καταναλωτή και στη μείωση των αποβλήτων.
Οι νέες προτάσεις αφορούν μόνο τις λεπτές σακούλες για ψώνια, καθώς αυτές είναι λιγότερο πιθανό να ανακυκλωθούν ή να επαναχρησιμοποιηθούν σε σύγκριση με τις σκληρότερες σακούλες. Οι προτάσεις αυτές αποτελούν απάντηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στις εκκλήσεις των υπουργών Περιβάλλοντος πολλών χωρών της Ε.Ε. για δράση σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Στη σχετική δημόσια διαβούλευση που προηγήθηκε, υποστηρίχθηκε ευρύτατα η ανάληψη μιας πανευρωπαϊκής πρωτοβουλίας.