Τουρισμός: Από τις ισχυρές επιδόσεις στη δημιουργία μεγαλύτερης αξίας

Σε έναν νέο κύκλο ανά­πτυ­ξης από θέση ωρι­μό­τη­τας και ισχύος εισέρ­χε­ται ο ελλη­νι­κός του­ρι­σμός, με την ίδια την επι­τυ­χία του να καθιστά σαφές ότι η επόμενη φάση δεν μπορεί να είναι απλή επα­νά­ληψη της προη­γού­με­νης.

Η αντα­γω­νι­στι­κό­τητα του τομέα θα κριθεί λιγό­τερο από τον αριθμό των επι­σκε­πτών και περισ­σό­τερο από την αξία που δημιουρ­γεί­ται, την ποιό­τητα της εμπει­ρίας, τη διάχυση των ωφε­λειών στις τοπικές κοι­νω­νίες και την ικα­νό­τητα προ­σαρ­μο­γής του.

Αυτό είναι το κεντρικό μήνυμα της εκδή­λω­σης για την παρου­σί­αση της μελέτης του ΙΝΣΕΤΕ «Ελλη­νι­κός Του­ρι­σμός: Επι­τεύγ­ματα, Προ­κλή­σεις, Προ­ο­πτι­κές», η οποία πραγ­μα­το­ποι­ή­θηκε την Παρα­σκευή 23 Οκτω­βρίου 2026.

Η μελέτη εξε­τά­ζει τον ελλη­νικό του­ρι­σμό συνο­λικά, μέσα από την αξία που δημιουρ­γεί, τους ανθρώ­πους του, την αντα­γω­νι­στι­κό­τητα των επι­χει­ρή­σεων, τις αντοχές των προ­ο­ρι­σμών, τις υπο­δο­μές, το περι­βάλ­λον και τη σχέση του με την κοι­νω­νία.

Συν­θέ­τει έτσι, σε μια ενιαία εικόνα, ζητή­ματα που συχνά συζη­τού­νται απο­σπα­σμα­τικά, από τις αφίξεις και τα έσοδα έως τις υπο­δο­μές και το περι­βάλ­λον, στο­χεύ­ο­ντας να ανα­δεί­ξει τα κρίσιμα ερω­τή­ματα και να στη­ρί­ξει έναν πιο τεκ­μη­ριω­μένο δημόσιο διάλογο.

Στην εισα­γω­γική της τοπο­θέ­τηση, η πρό­ε­δρος του ΣΕΤΕ Αγάπη Σμπώκου, ανέφερε:

«Ο ελλη­νι­κός του­ρι­σμός έχει δια­νύ­σει μια εντυ­πω­σιακή πορεία που πιστώ­νε­ται σε όσα έχουμε χτίσει από κοινού δια­χρο­νικά. Σήμερα απο­τε­λεί βασικό συστα­τικό του παρα­γω­γι­κού μοντέ­λου της χώρας και κατα­λύτη για την εξέλιξή του.

Το ζητού­μενο της επό­με­νης ημέρας δεν είναι μόνο να μεγα­λώ­νει σε αριθ­μούς, αλλά να δημιουρ­γεί μεγα­λύ­τερη και σταθερή αξία για όλους. Η μελέτη του ΙΝΣΕΤΕ απο­τυ­πώ­νει συνο­λικά και με ειλι­κρί­νεια τη σημε­ρινή πραγ­μα­τι­κό­τητα και φωτίζει τις προ­κλή­σεις και τις ευκαι­ρίες που έχουμε μπροστά μας.

Ο ΣΕΤΕ θα αξιο­ποι­ή­σει τα ευρή­ματά της στον διάλογο με την Πολι­τεία και τους κοι­νω­νι­κούς και επι­χει­ρη­μα­τι­κούς εταί­ρους, με στόχο να συμ­βά­λει στη δια­μόρ­φωση συγκε­κρι­μέ­νων πολι­τι­κών και δράσεων για το πρότυπο του­ρι­στι­κής ανά­πτυ­ξης που επι­διώ­κουμε για τη χώρα».

Ισχυρό απο­τύ­πωμα, θετικές προ­ο­πτι­κές και προ­κλή­σεις: από τη φορο­λο­γία και τις υπο­δο­μές έως την κλι­μα­τική κρίση και τον ψηφιακό μετα­σχη­μα­τι­σμό

Παρου­σιά­ζο­ντας τη μελέτη, ο επι­στη­μο­νι­κός διευ­θυ­ντής του ΙΝΣΕΤΕ Άρης Ίκκος, ανέ­δειξε τη θέση του του­ρι­σμού διεθνώς, αλλά και τον κομβικό του ρόλο στην ελλη­νική οικο­νο­μία και κοι­νω­νία.

Το 2025 η άμεση συνει­σφορά του τομέα αντι­στοι­χεί στο 13% του ΑΕΠ και η συνο­λική, άμεση και έμμεση, περί το 30%, ενώ οι επεν­δύ­σεις του κλάδου εκτι­μώ­νται σε περίπου 5 δισ. ευρώ.

Διεθνώς και κατά το WEF, η Ελλάδα κατα­τάσ­σε­ται στην 21η θέση στην του­ρι­στική αντα­γω­νι­στι­κό­τητα, έναντι 59ης για την οικο­νο­μία συνο­λικά. Έχει δε ένα πολύ ισχυρό brand και απο­τε­λεί τον τρίτο πιο επι­θυ­μητό προ­ο­ρι­σμό για Γερ­μα­νούς και Ιταλούς και τον τέταρτο για Γάλλους και Βρε­τα­νούς.

Το 75% της του­ρι­στι­κής δρα­στη­ριό­τη­τας πραγ­μα­το­ποιεί­ται εκτός Αττικής και το 58% στις νησιω­τι­κές περι­φέ­ρειες, καθι­στώ­ντας τον τομέα βάση της οικο­νο­μι­κής και κοι­νω­νι­κής ζωής για τα νησιά αλλά και για πολλές απο­μα­κρυ­σμέ­νες περιο­χές της χώρας.

Είναι αξιο­ση­μεί­ωτο ότι ενώ ο πλη­θυ­σμός της Ελλάδας μειώ­θηκε κατά -3,1% μεταξύ των απο­γρα­φών του 2011 και του 2021, το Νότιο Αιγαίο κατέ­γραψε αύξηση +6,1% και η Κρήτη +0,2%, την ίδια ώρα που άλλες Περι­φέ­ρειες υπο­χώ­ρη­σαν έως και -10,3%.

Κατα­γρά­φο­νται, ωστόσο, και αδυ­να­μίες. Πέντε Περι­φέ­ρειες συγκε­ντρώ­νουν το 83,0% των επι­σκέ­ψεων και το 90,0% των εισπρά­ξεων, ενώ το 90,0% των Δημο­τι­κών Ενο­τή­των, που καλύ­πτουν το 95,0% της έκτασης της χώρας, εμφα­νί­ζει μικρή έως μηδα­μινή του­ρι­στική ανά­πτυξη.

Το βασικό ζήτημα, συνεπώς, είναι η συγκέ­ντρωση της του­ρι­στι­κής δρα­στη­ριό­τη­τας στον χώρο και στον χρόνο (κυρίως στο γ΄ τρίμηνο).

Επίσης, θα πρέπει να ληφθούν υπόψη η φορο­λο­γική επι­βά­ρυνση, που κατα­τάσ­σει την Ελλάδα 5η μεταξύ επτά αντα­γω­νι­στριών χωρών, το υψηλό ενερ­γειακό κόστος, τα ελλείμ­ματα στις δημό­σιες υπο­δο­μές και το κενό ωρι­μό­τη­τας των επι­χει­ρή­σεων στην περι­βαλ­λο­ντική βιω­σι­μό­τητα.

Ως τμήμα του του­ρι­στι­κού προ­ϊ­ό­ντος, η βρα­χυ­χρό­νια μίσθωση χρειά­ζε­ται να ενσω­μα­τω­θεί με ισορ­ρο­πη­μένο τρόπο: με καθα­ρούς όρους και ελέγ­χους, φορο­λο­γική ισο­δυ­να­μία με τα ξενο­δο­χεία, σύνδεση με τη στέγαση και την ποιό­τητα της εμπει­ρίας.

Παράλ­ληλα, ο ψηφια­κός μετα­σχη­μα­τι­σμός και η κλι­μα­τική αλλαγή δια­μορ­φώ­νουν ένα νέο, πιο απαι­τη­τικό πλαίσιο.

Παρα­γω­γι­κό­τητα, άνθρω­ποι και κοι­νω­νία στο επί­κε­ντρο

Τρία κρίσιμα θέματα που επι­κρα­τούν στον δημόσιο διάλογο για τον του­ρι­σμό συζη­τή­θη­καν σε πάνελ με τον γενικό διευ­θυ­ντή του ΙΝΣΕΤΕ Ηλία Κικίλια, τον Τάσο Ανα­στα­σάτο, επι­κε­φα­λής οικο­νο­μο­λόγο του ομίλου Eurobank και πρόεδρο της Συντο­νι­στι­κής Επι­τρο­πής Οικο­νο­μι­κών Ανα­λύ­σεων και Προ­ο­πτι­κών του Τρα­πε­ζι­κού Κλάδου της ΕΕΤ, την Έλενα Γκίκα-Πετρουλάκη, Chief People Officer της Costa Navarino, και τη Φαίη Μακα­ντάση, διευ­θύ­ντρια ερευνών της διαΝΕΟσις.

Ο του­ρι­σμός βασικό συστα­τικό του παρα­γω­γι­κού μοντέ­λου της χώρας

Στη δημόσια συζή­τηση ακού­γε­ται συχνά ότι η Ελλάδα πρέπει να αλλάξει παρα­γω­γικό μοντέλο και να περιο­ρί­σει την εξάρ­τησή της από τον του­ρι­σμό.

Σύμφωνα με τα δεδο­μένα όμως, ο του­ρι­σμός δεν εκτο­πί­ζει άλλους παρα­γω­γι­κούς τομείς, αλλά απο­τε­λεί κατα­κτη­μένο αντα­γω­νι­στικό πλε­ο­νέ­κτημα της χώρας. Το ζητού­μενο είναι η αύξηση της παρα­γω­γι­κό­τη­τάς του και των κλάδων με τους οποίους δια­συν­δέ­ε­ται.

Όπως χαρα­κτη­ρι­στικά ανέφερε ο κ. Ανα­στα­σά­τος:

«Η επι­τυ­χη­μένη πορεία του ελλη­νι­κού του­ρι­σμού τα τελευ­ταία χρόνια έχει συνει­σφέ­ρει σημα­ντικά στην οικο­νο­μική ανά­πτυξη και την εξι­σορ­ρό­πηση του ισο­ζυ­γίου τρε­χου­σών συναλ­λα­γών. Τα οφέλη από τον του­ρι­σμό περι­λαμ­βά­νουν τη μείωση των περι­φε­ρεια­κών ανι­σο­τή­των, δια­τή­ρηση πλη­θυ­σμού σε φτω­χό­τε­ρες περιο­χές και δημιουρ­γία αξίας για άλλους κλάδους.

Το ζητού­μενο για τη μελ­λο­ντική πορεία του κλάδου είναι να μεγι­στο­ποι­ή­σει τη θετική οικο­νο­μική του συνει­σφορά ελα­χι­στο­ποιώ­ντας τις αρνη­τι­κές εξω­τε­ρι­κό­τη­τες. Αυτό επι­τάσ­σει εστίαση στη βελ­τί­ωση των εσόδων ανά επι­σκέ­πτη και όχι στον αριθμό των αφίξεων, με αντί­στοιχη έμφαση σε -ιδιωτικές και δημόσιες- υπο­δο­μές που είναι συμ­βα­τές με αυτό τον στόχο.

Οι ελλη­νι­κές τρά­πε­ζες έχουν στη­ρί­ξει ουσια­στικά την άνθιση του του­ρι­σμού με μεγάλη αύξηση των πιστο­δο­τή­σεων προς τον κλάδο αλλά και παροχή τεχνο­γνω­σίας, και δια­θέ­τουν τη ρευ­στό­τητα και τη διάθεση να στη­ρί­ξουν χρη­μα­το­δο­τικά και την περαι­τέρω πρόοδο προς ένα μοντέλο υψηλής προ­στι­θέ­με­νης αξίας».

Από τη δημιουρ­γία θέσεων εργα­σίας στην ανά­πτυξη πραγ­μα­τι­κών επαγ­γελ­μα­τι­κών προ­ο­πτι­κών

Η φιλο­ξε­νία και το υψηλό επίπεδο εξυ­πη­ρέ­τη­σης που παρέ­χουν οι άνθρω­ποι του του­ρι­σμού δια­χρο­νικά απο­τε­λούν σημα­ντικό αντα­γω­νι­στικό πλε­ο­νέ­κτημα του ελλη­νι­κού του­ρι­στι­κού προ­ϊ­ό­ντος.

Παράλ­ληλα, η έλλειψη ανθρώ­πι­νου δυνα­μι­κού και η ανάγκη ανα­βάθ­μι­σης δεξιο­τή­των ανα­δει­κνύ­ο­νται ως βασικές προ­κλή­σεις. Η μετά­βαση από τις «θέσεις εργα­σίας» στις «στα­διο­δρο­μίες» ανα­δει­κνύ­ε­ται ως η πιο στρα­τη­γική επέν­δυση του τομέα.

Στην τοπο­θέ­τησή της η κα Γκίκα-Πετρουλάκη σημεί­ωσε ότι:

«Για να αντι­με­τω­πί­σουμε τις ελλεί­ψεις ανθρώ­πι­νου δυνα­μι­κού στον του­ρι­σμό, πρέπει πρώτα να επα­νε­ξε­τά­σουμε τι προ­σφέ­ρουμε στους ανθρώ­πους που θέλουμε να προ­σελ­κύ­σουμε και να δια­τη­ρή­σουμε. Η αξιο­πι­στία, η συνέ­πεια, η ποιό­τητα της ηγεσίας, η ουσια­στική φρο­ντίδα και οι προ­ο­πτι­κές στα­διο­δρο­μίας δεν είναι πρό­σθε­τες παροχές· είναι προ­ϋ­πο­θέ­σεις μιας βιώ­σι­μης εργα­σια­κής σχέσης.

Στην Costa Navarino, η συστη­μα­τική επέν­δυση σε αυτές τις αρχές ενι­σχύει την εμπι­στο­σύνη, την αφο­σί­ωση και τη μακρο­χρό­νια επαγ­γελ­μα­τική εξέλιξη των ανθρώ­πων μας. Παράλ­ληλα, επεν­δύ­ουμε στη συνεχή ανά­πτυξη δεξιο­τή­των και στην τεχνο­λο­γία που απε­λευ­θε­ρώ­νει χρόνο για ανθρώ­πινη επαφή. Δεν αρκεί να ανα­ζη­τούμε ανθρώ­πους για τις ανάγκες του κλάδου. Οφεί­λουμε να δια­μορ­φώ­νουμε έναν κλάδο που αντα­πο­κρί­νε­ται και στις ανάγκες των ανθρώ­πων».

Η κοι­νω­νική αποδοχή ως προ­ϋ­πό­θεση βιώ­σι­μης ανά­πτυ­ξης

Η κοι­νω­νία δια­τη­ρεί σε μεγάλο βαθμό μια θετική αντί­ληψη για τον του­ρι­σμό.

Βάσει ερευνών, το 82,4% αξιο­λο­γεί θετικά την οικο­νο­μική του συνει­σφορά, ενώ το 54,0% τον θεωρεί -πρώτο σε κατάταξη- τομέα με τη μεγα­λύ­τερη πρόοδο μετά τη Μετα­πο­λί­τευση.

Κατα­γρά­φο­νται, ωστόσο, ανη­συ­χίες για ζητή­ματα όπως το κόστος ζωής, οι πιέσεις στη στέγαση και στις τοπικές υπο­δο­μές, θέματα όμως που είναι πολυ­πα­ρα­γο­ντικά και δεν μπορούν να απο­δο­θούν απο­κλει­στικά στον του­ρι­σμό.

Η αποδοχή άλλωστε περνά από τη δίκαιη κατα­νομή των ωφε­λειών και την ποιό­τητα ζωής στους προ­ο­ρι­σμούς.

Σχετικά, η κα Μακα­ντάση ανέφερε ότι:

«Ο ελλη­νι­κός του­ρι­σμός πηγαί­νει αρκετά καλά. Το ερώτημα είναι πόσο καλά πηγαί­νουν και οι τόποι που τον φιλο­ξε­νούν. Διότι οι αφίξεις και τα έσοδα λένε τη μια πλευρά της ιστο­ρίας.

Η επι­τυ­χία του του­ρι­σμού κρί­νε­ται, μεταξύ άλλων, και από το αν οι κάτοι­κοι έχουν πρό­σβαση σε νερό, αν οι υπο­δο­μές αντέ­χουν, αν προ­στα­τεύ­ε­ται το περι­βάλ­λον και αν τα οφέλη φτάνουν στην τοπική οικο­νο­μία. Αυτό δεν γίνεται από μόνο του.

Χρειά­ζε­ται καλύ­τε­ρος συντο­νι­σμός του κράτους με τους Δήμους και τις Περι­φέ­ρειες, δημιουρ­γία ισχυρών Οργα­νι­σμών Δια­χεί­ρι­σης Προ­ο­ρι­σμών (DMMOs) και αντα­πο­δο­τι­κό­τητα στη χρήση των του­ρι­στι­κών εσόδων με ορατά απο­τε­λέ­σματα για τους κατοί­κους».

Ο γενικός διευ­θυ­ντής του ΙΝΣΕΤΕ Ηλίας Κικί­λιας, δήλωσε ότι:

«Ο ελλη­νι­κός του­ρι­σμός δια­θέ­τει σημα­ντικά πλε­ο­νε­κτή­ματα. Η πρό­κληση για τα επόμενα χρόνια είναι να τα αξιο­ποι­ή­σουμε ακόμη καλύ­τερα. Να αυξή­σουμε την παρα­γω­γι­κό­τητα και την προ­στι­θέ­μενη αξία, να επεν­δύ­σουμε στους ανθρώ­πους και τις δεξιό­τη­τές τους και να βελ­τιώ­σουμε τον τρόπο με τον οποίο σχε­διά­ζουμε και δια­χει­ρι­ζό­μα­στε την του­ρι­στική ανά­πτυξη.

Γιατί τελικά, η επι­τυ­χία του ελλη­νι­κού του­ρι­σμού δεν πρέπει να μετριέ­ται μόνο από το πλήθος επι­σκε­πτών που προ­σελ­κύ­ουμε, αλλά και από το πόση αξία δημιουρ­γούμε για την οικο­νο­μία, τους εργα­ζο­μέ­νους και τις τοπικές κοι­νω­νίες».

Την εκδή­λωση συντό­νισε η γενική διευ­θύ­ντρια του ΣΕΤΕ, η οποία υπο­γράμ­μισε στην τοπο­θέ­τησή της ότι:

«Η μελέτη συμ­βάλ­λει ουσια­στικά στον δημόσιο διάλογο, καθώς για πρώτη φορά συν­θέ­τει μια ολο­κλη­ρω­μένη εικόνα του ελλη­νι­κού του­ρι­σμού. Σε έναν τομέα που συχνά συζη­τεί­ται απο­σπα­σμα­τικά, αντι­πα­ρα­θέ­τουμε τεκ­μη­ριω­μένα δεδο­μένα σε εδραιω­μέ­νες αντι­λή­ψεις και απλου­στεύ­σεις.

Ο του­ρι­σμός μπορεί να συνε­χί­σει να ανα­πτύσ­σε­ται και να προ­σφέ­ρει στην ελλη­νική οικο­νο­μία και κοι­νω­νία, όχι όμως στον αυτό­ματο πιλότο. Η χάραξη πολι­τι­κής και οι επι­χει­ρη­μα­τι­κές απο­φά­σεις απαι­τούν κοινή βάση γνώσης και κατα­νό­ηση των αλλη­λε­ξαρ­τή­σεων.

Αυτόν ακριβώς τον ρόλο υπη­ρε­τεί το οικο­σύ­στημα του ΣΕΤΕ, παρά­γο­ντας γνώση και τεκ­μη­ρί­ωση που στη­ρί­ζουν απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τε­ρες πολι­τι­κές, ενι­σχύ­ουν την αντα­γω­νι­στι­κό­τητα και συμ­βάλ­λουν στη στρα­τη­γική εξέλιξη του ελλη­νι­κού του­ρι­σμού».

Πηγή: euro2day.gr