Πως στηρίζουμε τα παιδιά κατά τις σχολικές αλλαγές

Τα παιδιά είναι πιθανό να βιώνουν ανά­μει­κτα συναι­σθή­ματα για τη νέα σχολική χρονιά, από τη μια περιέρ­γεια και προ­σμονή αλλά από την άλλη αβε­βαιό­τητα, φόβο και stress. Έτσι, η επι­στη­μο­νική ομάδα του Μαζί για το Παιδί δημιούρ­γησε τον παρα­κάτω οδηγό για να βοη­θή­σει γονείς και φρο­ντι­στές να υπο­στη­ρί­ξουν τα παιδιά στην επι­κεί­μενη μετά­βασή τους στην επόμενη σχολική τάξη ή και εκπαι­δευ­τική βαθμίδα.

Κοινές πηγές ανη­συ­χίας για τα παιδιά απο­τε­λούν η από­κτηση νέων φίλων και η δια­τή­ρηση των «παλιών», η αλλαγή των εκπαι­δευ­τι­κών και των διδα­κτέων μαθη­μά­των και η αύξηση του όγκου του δια­βά­σμα­τος για το σπίτι. Σημάδια του stress που εμείς οι ενή­λι­κες μπο­ρούμε να αντι­λη­φθούμε αυτήν την περίοδο είναι διά­φο­ρες σωμα­τι­κές ενο­χλή­σεις χωρίς βιο­λο­γική αιτία (πχ. πονο­κέ­φα­λοι, πονό­κοι­λοι, αίσθημα αδια­θε­σίας) και στο επίπεδο της συμπε­ρι­φο­ράς, η μειω­μένη ομι­λη­τι­κό­τητα του παιδιού, οι τάσεις από­συρ­σης, όπως και τα πιο άμεσα αιτή­ματα για αποφυγή του σχο­λείου.

Ιδέες για το πώς να υπο­στη­ρί­ξουμε το παιδί…

Γενικές συμ­βου­λές πριν το ξεκί­νημα

Η προ­ε­τοι­μα­σία είναι κομβική. Είναι πολύ σημα­ντικό να προϊ­δε­ά­σουμε με διά­φο­ρους τρόπους το παιδί για το πως θα μοιάζει ο πρώτος καιρός στο σχολείο. Η προ­ε­τοι­μα­σία είναι που θα το βοη­θή­σει να εξοι­κειω­θεί και να προ­σχε­διά­σει μία ρουτίνα μπροστά στο «άγνωστο» με απο­τέ­λε­σμα την μείωση του φόβου και του stress.

Βρί­σκουμε ήρεμες στιγμές να ρωτή­σουμε το παιδί μας για το πως αισθά­νε­ται για την επι­κεί­μενη επι­στροφή στα θρανία. Κάνουμε ανοι­χτές ερω­τή­σεις που δίνουν χώρο για ανά­πτυξη, (πχ. «πώς αισθά­νε­σαι;») αντί για κλει­στές που απα­ντώ­νται με Ναι ή Όχι (πχ «είσαι καλά;»). Οι ανοι­χτές ερω­τή­σεις βοηθούν το παιδί να ξετυ­λί­ξει τις σκέψεις και τα συναι­σθή­ματά του.

Επι­κυ­ρώ­νουμε και απο­δε­χό­μα­στε τα συναι­σθή­ματα του παιδιού, όποια κι αν είναι αυτά! Η επι­κύ­ρωση των συναι­σθη­μά­των του παιδιού μας μπορεί να έχει ως εξής: «Κατα­λα­βαίνω πως λυπάσαι που τελεί­ωσε το καλο­καίρι» ή «Κατα­λα­βαίνω πως φοβάσαι γιατί δεν ξέρεις ακριβώς πως θα είναι αυτή η χρονιά».

Εξη­γούμε πως είναι φυσιο­λο­γικό να ανη­συ­χεί σχετικά με την όποια αλλαγή και μοι­ρα­ζό­μα­στε μια κατάλ­ληλη δική μας εμπει­ρία. Για παρά­δειγμα, «θυμάμαι όταν ήμουν στην ηλικία σου, ένιωσα φόβο στην αρχή κι ήθελα το χρόνο μου μέχρι να συνη­θίσω». Ένα κατάλ­ληλο σύντομο μοί­ρα­σμα από εμάς τους ενή­λι­κες δείχνει στο παιδί πως κι εκείνο μπορεί να μιλήσει για ό,τι το απα­σχο­λεί. Επι­πλέον, μπο­ρούμε να ανα­τρέ­ξουμε μαζί με το παιδί μας και σε μία προη­γού­μενη αλλαγή στην οποία αντα­πε­ξήλθε και από την οποία μπορεί να αντλή­σει αυτο­πε­ποί­θηση.

Ανα­λο­γι­ζό­μα­στε το δικό μας stress και τις δικές μας προσ­δο­κίες. Είναι φυσικό να βιώ­νουμε οι ίδιοι stress για τη προ­σαρ­μογή του παιδιού σε τέτοιες περιό­δους αλλαγής. Ωστόσο, πολλές φορές η αγωνία «ανήκει» περισ­σό­τερο σε εμάς τους γονείς διότι έχουμε μη ρεα­λι­στι­κές προσ­δο­κίες για την απόδοσή τους. Δεν είναι ρεα­λι­στικό να περι­μέ­νουμε από ένα παιδί να κάνει τα πάντα από τις πρώτες εβδο­μά­δες! Το παιδί χρειά­ζε­ται τη δική μας ψυχραι­μία, την εμπι­στο­σύνη στην ανθε­κτι­κό­τητα του, την ενθάρ­ρυνση και ανα­γνώ­ριση των προ­σπα­θειών του.

Τέλος, είναι βοη­θη­τικό να ανα­φε­ρό­μα­στε και στις θετικές και «ανά­λα­φρες» πτυχές του σχο­λείου, όπως το ότι στο σχολείο θα βλέπει τους συμ­μα­θη­τές και την παρέα του, ότι θα γίνο­νται εκδρο­μές, ότι θα έχει πάρτι μέσα στη χρονιά κλπ.

Την εβδο­μάδα πριν την έναρξη του σχο­λι­κού έτους

Περι­γρά­φουμε όσο πιο ρεα­λι­στικά γίνεται το πως θα μοιά­ζουν οι πρώτες ημέρες στο σχολείο. Πολύ βοη­θη­τική είναι και η δημιουρ­γία ενός οπτι­κο­ποι­η­μέ­νου προ­γράμ­μα­τος, το οποίο θα βρί­σκε­ται σε εμφανές σημείο για να ανα­τρέ­χει το παιδί σε αυτό. Εάν δεν έχουμε όλες τις λεπτο­μέ­ρειες των δρα­στη­ριο­τή­των του παιδιού, το οπτικό πρό­γραμμα καλό είναι να περι­λαμ­βά­νει σε αδρές γραμμές το τί θα κάνει το παιδί το πρωί ως το μεση­μέρι και το από­γευμα ως το βράδυ. Επίσης, περ­πα­τάμε / οδη­γούμε παρέα με το παιδί μας προς και από το σχολείο του μια – δυο φορές, καθώς η δια­δρομή αυτή είναι ένα σημα­ντικό κομμάτι του πως θα κυλούν οι ημέρες του.

Στο πλαίσιο της προ­ε­τοι­μα­σίας για τη σχολική ρουτίνα, είναι εξαι­ρε­τικά σημα­ντικό να αρχί­σουμε να μετα­φέ­ρουμε το πρωινό ξύπνημα του παιδιού στα­διακά όλο και πιο νωρίς – όσο πιο κοντά γίνεται στην ώρα έγερσης για το σχολείο. Παρότι τα περισ­σό­τερα παιδιά κοι­μού­νται και ξυπνούν αργό­τερα το καλο­καίρι, μετα­φέ­ρο­ντας την ώρα έγερσης νωρί­τερα, το σώμα μπορεί να προ­σαρ­μο­στεί με επι­τυ­χία μέσα σε λίγες ημέρες.

Επι­πλέον, το παιδί καλό είναι να έχει επι­λέ­ξει την τσάντα του πριν την έναρξη του σχο­λείου, και να την έχει εξο­πλί­σει και με κάποια βασικά αντι­κεί­μενα (τετρά­δια, εξο­πλι­σμένη κασε­τίνα) με το όνομά του πάνω. Η επιλογή και ετοι­μα­σία της τσάντας απο­τε­λεί και μια τελε­τουρ­γία που σημα­το­δο­τεί τη νέα αρχή. Προ­σκα­λούμε – χωρίς επιμονή – το παιδί να σκεφτεί αν υπάρχει και κάποιος άλλος τρόπος που το ίδιο θα ήθελε να σημα­το­δο­τή­σει αυτή τη νέα αρχή (πχ. δημιουρ­γία κολάζ, γράψιμο σε ημε­ρο­λό­γιο, οικο­γε­νειακή δρα­στη­ριό­τητα κλπ.).

Ενθαρ­ρύ­νουμε τις συνα­ντή­σεις και τις συνο­μι­λίες με τους φίλους και συνο­μη­λί­κους! Οι ευχά­ρι­στες αλλη­λε­πι­δρά­σεις ενι­σχύ­ουν τόσο τη διάθεση όσο και το αίσθημα του ανήκειν.

Τέλος, αν το παιδί μας εκφρά­σει συγκε­κρι­μέ­νες ανη­συ­χίες (πχ. Μήπως αργήσει, δεν βρει την τάξη του ή δεν ξέρει με κάποιον να κάτσει μαζί) τότε συν­δια­μορ­φώ­νουμε μαζί του ένα σχέδιο. Ακούμε ή μπο­ρούμε και να γρά­ψουμε μαζί την ανη­συ­χία του και να εξε­τά­σουμε μαζί διά­φο­ρες πιθανές λύσεις. Στη συνέ­χεια, προ­σκα­λούμε το παιδί να επι­λέ­ξει ποια λύση του ται­ριά­ζει περισ­σό­τερο για να τη δοκι­μά­σει.

Το βράδυ πριν την 1η ημέρα του σχο­λείου

Ρυθ­μί­ζουμε τα ξυπνη­τή­ρια μας 15 – 20 λεπτά νωρί­τερα από όσο υπο­λο­γί­ζουμε ότι αρκεί. Οποια­δή­ποτε πίεση χρόνου επι­τεί­νει το stress του παιδιού και το δικό μας και μπορεί να δημιουρ­γή­σει αρνη­τική διάθεση, προ­στρι­βές και αργο­πο­ρίες. Συνεπώς, με αυτά τα 15 – 20 λεπτά που φαι­νο­με­νικά θυσιά­ζουμε, έχουμε πολλά να «κερ­δί­σουμε» τόσο συναι­σθη­μα­τικά όσο και πρα­κτικά.

Αφή­νουμε το ίδιο το παιδί να επι­λέ­ξει ρούχα (κατάλ­ληλα για τον καιρό) για την πρώτη του μέρα από το προη­γού­μενο βράδυ και όχι το πρωί που μάλλον θα είμαστε όλοι πιο αγχω­μέ­νοι.

Την 1η ημέρα του σχο­λείου

Εάν είναι εφικτό, καθό­μα­στε να φάμε μαζί πρωινό και κου­βε­ντιά­ζουμε μαζί του καθώς ετοι­μα­ζό­μα­στε, επα­να­δια­τυ­πώ­νουμε το πρό­γραμμα της 1ης ημέρας και επα­να­λαμ­βά­νουμε το πότε θα βρε­θούμε ξανά μαζί του.

Όταν επι­στρέ­ψει το παιδί από το σχολείο είναι σημα­ντικό να του δώσουμε χώρο ώστε να μοι­ρα­στεί μόνο του όσα θέλει και χρειά­ζε­ται. Το να το ρωτή­σουμε «πως ήταν τελικά η μέρα σου;» αρκεί. Αν δούμε ότι είναι προ­βλη­μα­τι­σμένο ή στε­να­χω­ρη­μένο είναι απα­ραί­τητο να μεί­νουμε ψύχραι­μοι και να μην βομ­βαρ­δί­σουμε το παιδί με ερω­τή­σεις. Μπο­ρούμε να ρωτή­σουμε ήρεμα και ήπια αν είναι όλα καλά. Αν το παιδί δεν αντα­πο­κρι­θεί δηλώ­νουμε απλά την δια­θε­σι­μό­τητα μας πχ. «Α εντάξει, μου φάνηκες λίγο πεσμέ­νος/η. Αν κάποια στιγμή θες να συζη­τή­σουμε κάτι εγώ είμαι εδώ.».

Με την κατάλ­ληλη υπο­στή­ριξη, όλα τα παιδιά έχουν την ικα­νό­τητα να δια­χει­ρι­στούν με επι­τυ­χία τη μετά­βαση πίσω στο σχολείο. Ωστόσο, εάν οι γονείς – φρο­ντι­στές παρα­τη­ρούμε επί­μο­νες αλλαγές κι ενο­χλή­σεις όπως πχ. έντονο κοι­λιακό άλγος, συνε­χό­με­νες αϋπνίες και μείωση ορέξεως, τότε καλό είναι να διε­ρευ­νή­σουμε αυτά τα πρώιμα σημάδια έντονου stress με έναν ειδικό ψυχικής υγείας.

Μην διστά­σετε να απευ­θυν­θείτε στη Τηλε­φω­νική Γραμμή 11525 του Μαζί για το Παιδί, η οποία προ­σφέ­ρει δωρεάν συμ­βου­λευ­τική Δευτέρα έως Παρα­σκευή 09:00 – 19:00.

Λίγα λόγια για τη Γραμμή 115 25 & το Συμ­βου­λευ­τικό Κέντρο του Μαζί για το Παιδί

Η Συμ­βου­λευ­τική Γραμμή 115 25 του Μαζί για το Παιδί λει­τουρ­γεί από το 2009 και βρί­σκε­ται δίπλα σε γονείς, εκπαι­δευ­τι­κούς και εφήβους, παρέ­χο­ντας δωρεάν συμ­βου­λευ­τική υπο­στή­ριξη. Στόχος της λει­τουρ­γίας της Γραμμής είναι η ψυχο­λο­γική στήριξη και η ενδυ­νά­μωση γονέων, εκπαι­δευ­τι­κών και εφήβων σχετικά με προ­βλη­μα­τι­σμούς και δυσκο­λίες που αντι­με­τω­πί­ζουν στην καθη­με­ρι­νό­τητά τους και η ενί­σχυση των ευρύ­τε­ρων οικο­γε­νεια­κών και υπο­στη­ρι­κτι­κών πλαι­σίων των παιδιών και των εφήβων. Η υπο­στή­ριξη προς τους ωφε­λού­με­νους περι­λαμ­βά­νει έως και 10 τηλε­φω­νι­κές συνε­δρίες, καθώς και έως 8 δια­δι­κτυα­κές ή δια ζώσης συνε­δρίες.

Η Γραμμή 115 25 στε­λε­χώ­νε­ται από έμπειρη επι­στη­μο­νική ομάδα, με συνεχή κλινική επο­πτεία. Τηρεί­ται αυστηρά το απόρ­ρητο: όλες οι κλήσεις είναι επώ­νυ­μες, εμπι­στευ­τι­κές και δεν ηχο­γρα­φού­νται. Οι κλήσεις είναι δωρεάν από οποιο­δή­ποτε πάροχο στα­θε­ρής/κινητής τηλε­φω­νίας.

Πέρα από τις τηλε­φω­νι­κές συνε­δρίες, η Γραμμή 115 25 συμπλη­ρώ­νε­ται από το Συμ­βου­λευ­τικό Κέντρο, όπου προ­σφέ­ρο­νται δια­δι­κτυακά ή με φυσική παρου­σία:

• Ολο­κλη­ρω­μέ­νος κύκλος συμ­βου­λευ­τι­κών συνε­δριών

• Ομάδες στή­ρι­ξης γονέων

• Ψυχο-εκπαιδευτικά σεμι­νά­ρια συγκε­κρι­μέ­νης θεμα­το­λο­γίας σε γονείς/ εκπαι­δευ­τι­κούς /εφήβους

Όλες οι ανωτέρω υπη­ρε­σίες προ­σφέ­ρο­νται ΔΩΡΕΑΝ ΠΑΝΕΛΛΑΔΙΚΑ.

Οι κλήσεις στη Γραμμή 11525 από οποιο­δή­ποτε πάροχο κινητής/στα­θε­ρής τηλε­φω­νίας είναι ατελείς.

Ωράριο λει­τουρ­γίας και επι­κοι­νω­νία

Η πανελ­λα­δική «Γραμμή 115 25» του Μαζί για το Παιδί λει­τουρ­γεί, από Δευτέρα έως Παρα­σκευή από Δευτέρα έως Παρα­σκευή 9:00-19:00.

Τηλέ­φωνο επι­κοι­νω­νίας: 11525, email: [email protected]

Λίγα λόγια για το Μαζί για το Παιδί:

Το Μαζί για το Παιδί εργά­ζε­ται εδώ και 30 χρόνια για την προ­στα­σία χιλιά­δων παιδιών στη χώρα μας. Προ­σφέ­ρει ένα ευρύ φάσμα υπη­ρε­σιών με στόχο κάθε παιδί σε κάθε γωνιά της Ελλάδας να έχει πρό­σβαση σε βιώ­σι­μες συν­θή­κες δια­βί­ω­σης και σε ίσες ευκαι­ρίες.

Το έργο του Μαζί για το Παιδί επι­κε­ντρώ­νε­ται στην κατα­πο­λέ­μηση της φτώ­χειας, στην υγεία και την ψυχική υγεία, στην εκπαί­δευση, καθώς και την υπο­στή­ριξη πλη­θυ­σμών που έχουν πληγεί από φυσικές κατα­στρο­φές.

Είναι Αστική Μη Κερ­δο­σκο­πική Εται­ρεία (ΑΜΚΕ), που στη­ρί­ζε­ται σε πόρους από χορη­γίες εται­ρειών, δωρεές ιδιωτών και από τη διορ­γά­νωση πολι­τι­στι­κών, αθλη­τι­κών και άλλων εκδη­λώ­σεων στην Ελλάδα και το εξω­τε­ρικό. Περισ­σό­τερα www.mazigiatopaidi.gr

Αγ. Θωμά 14, Αθήνα 115 27 | Τηλ.: 210 7482690 | E-mail: [email protected]|www.mazigiatopaidi.gr| Facebook •Instagram• Linkedin: @mazigiatopaidi