Ένας χρόνος Δημόσια Ωνάσεια Σχολεία: Προστίθενται νέα στη Ρόδο

Έναν χρόνο μετά την έναρξη λει­τουρ­γίας των πρώτων Δημο­σίων Ωνα­σείων Σχο­λείων, το εγχεί­ρημα περνά πλέον από τη φάση της δημιουρ­γίας, στη φάση της εδραί­ω­σης. Τα σχολεία που ξεκί­νη­σαν τον Σεπτέμ­βριο του 2025 ήταν 12. Από τη νέα σχολική χρονιά γίνο­νται 20, με την προ­σθήκη οκτώ ακόμη σχο­λι­κών μονάδων σε Αιγάλεω, Ρόδο, Ηρά­κλειο και Πύργο, ενώ απο­μέ­νει ένα ακόμη ζεύγος Γυμνα­σίου και Γενικού Λυκείου ώστε να ολο­κλη­ρω­θεί ο σχε­δια­σμός των 22 σχο­λι­κών μονάδων, που προ­βλέ­πει η σύμβαση δωρεάς.

Η πορεία του πρώτου χρόνου, σύμφωνα με την Πρόεδρο της Διοι­κού­σας Επι­τρο­πής των Δημο­σίων Ωνα­σείων Σχο­λείων, Καθη­γή­τρια ΣΕΜΦΕ ΕΜΠ, Δ/ντρια ΔΠΜΣ Μαθη­μα­τι­κής Προ­τυ­πο­ποί­η­σης, Αντι­πρό­ε­δρο Συγκλη­τι­κής Επι­τρο­πής Βασικής Έρευνας ΕΜΠ, Σοφία Λαμπρο­πού­λου, είναι ενθαρ­ρυ­ντική, χωρίς αυτό να σημαί­νει ότι έλειψαν οι δυσκο­λίες. Αντί­θετα, όπως υπο­γραμ­μί­ζει, η μεγάλη πρό­κληση είναι πλέον να μετα­τρα­πεί ένα φιλό­δοξο εκπαι­δευ­τικό όραμα σε καθη­με­ρινή σχολική πράξη και, στη συνέ­χεια, οι καλές πρα­κτι­κές, που θα προ­κύ­ψουν να αξιο­λο­γη­θούν και να δια­χυ­θούν στο σύνολο του δημό­σιου σχο­λείου.

Και αυτό είναι ίσως το σημα­ντι­κό­τερο στοι­χείο της νέας φάσης: τα ΔΗΜ.Ω.Σ. δεν φιλο­δο­ξούν απλώς να απο­τε­λέ­σουν 20 ή, τελικά, 22 καλύ­τερα εξο­πλι­σμένα δημόσια σχολεία. Το μεγάλο ερώτημα είναι αν μπορούν να λει­τουρ­γή­σουν ως εργα­στή­ρια εκπαι­δευ­τι­κής και­νο­το­μίας, από τα οποία θα αντλή­σει εμπει­ρία ολό­κληρο το δημόσιο εκπαι­δευ­τικό σύστημα.

Ο χάρτης των Ωνα­σείων μεγα­λώ­νει

Από τον Σεπτέμ­βριο του 2025 λει­τουρ­γούν 12 Δημόσια Ωνάσεια Σχολεία, έξι Γυμνά­σια και έξι Γενικά Λύκεια, στον Κολωνό, στις Αχαρνές, στο Περι­στέρι, στην Ξηρο­κρήνη Θεσ­σα­λο­νί­κης, στην Κοζάνη και στην Ξάνθη. Από τον Σεπτέμ­βριο του 2026 προ­στί­θε­νται ακόμη οκτώ σχο­λι­κές μονάδες, τέσσερα Γυμνά­σια και τέσσερα Γενικά Λύκεια, σε Αιγάλεω, Ρόδο, Ηρά­κλειο και Πύργο. Έτσι, το δίκτυο φτάνει συνο­λικά τις 20 σχο­λι­κές μονάδες.

Απο­μέ­νει να εντα­χθεί ένα επι­πλέον ζεύγος Γυμνα­σίου και Γενικού Λυκείου για να ολο­κλη­ρω­θεί ο σχε­δια­σμός των είκοσι δύο σχο­λι­κών μονάδων, όπως προ­βλέ­πε­ται στη σύμβαση δωρεάς (ν. 5174/2025).

Η επιλογή των περιο­χών δεν είναι τυχαία. Τα ΔΗΜ.Ω.Σ. δημιουρ­γή­θη­καν εξαρχής ως δημόσια σχολεία με έντονο κοι­νω­νικό χαρα­κτήρα, με προ­τε­ραιό­τητα σε περιο­χές που αντι­με­τω­πί­ζουν κοι­νω­νι­κές και οικο­νο­μι­κές προ­κλή­σεις. Παράλ­ληλα, έχει προ­βλε­φθεί ισχυρή σύνδεση με τις τοπικές κοι­νω­νίες: σύμφωνα με το Ίδρυμα Ωνάση, στόχος είναι το 40%-60% του μαθη­τι­κού πλη­θυ­σμού κάθε σχο­λείου να προ­έρ­χε­ται από το δημο­τικό δια­μέ­ρι­σμα ή τον δήμο, στον οποίο βρί­σκε­ται.

Ο τελικός σχε­δια­σμός προ­βλέ­πει 22 σχο­λι­κές μονάδες. Η δωρεά του Ιδρύ­μα­τος Ωνάση ανέρ­χε­ται συνο­λικά σε 160 εκατ. ευρώ για 12 σχολικά έτη και αφορά την κτη­ριακή και τεχνο­λο­γική ανα­βάθ­μιση των σχο­λείων, αλλά και την υπο­στή­ριξη των εκπαι­δευ­τι­κών δράσεων. Προ­βλέ­πε­ται, μεταξύ άλλων, έως 1 εκατ. ευρώ ανά σχολική μονάδα για υπο­δο­μές και έως 500.000 ευρώ ανά σχολική μονάδα και ανά σχολικό έτος για δράσεις και πρό­σθε­τες δαπάνες.

Σύμφωνα με τον συνο­λικό σχε­δια­σμό, περισ­σό­τε­ροι από 6.000 μαθητές κάθε χρόνο και περισ­σό­τε­ροι από 22.000 σε ορί­ζο­ντα δωδε­κα­ε­τίας ανα­μέ­νε­ται να έχουν πρό­σβαση στο συγκε­κρι­μένο μοντέλο δημό­σιας εκπαί­δευ­σης.

3.450 μαθητές για 1.786 θέσεις

Το ενδια­φέ­ρον των οικο­γε­νειών απο­τυ­πώ­θηκε με σαφή­νεια και στη φετινή δια­δι­κα­σία εισα­γω­γής: Στις γραπτές δοκι­μα­σίες για τα Δημόσια Ωνάσεια Σχολεία συμ­με­τεί­χαν 3.450 μαθητές και μαθή­τριες για 1.786 θέσεις στην Α΄ Γυμνα­σίου και την Α΄ Λυκείου. Πρό­κει­ται για αριθμό υπο­ψη­φίων σχεδόν διπλά­σιο από τις δια­θέ­σι­μες θέσεις και απο­τε­λεί ένα από τα πιο σαφή σημάδια της ζήτησης, που έχει ήδη δημιουρ­γη­θεί γύρω από το νέο μοντέλο.

Η εισα­γωγή στα ΔΗΜ.Ω.Σ. γίνεται μέσω γραπτής δοκι­μα­σίας γνώσεων και δεξιο­τή­των. Η εξέταση εστιά­ζει στην κατα­νό­ηση κει­μέ­νων της ελλη­νι­κής γλώσσας και σε μαθη­μα­τι­κές έννοιες και, σύμφωνα με την επίσημη ενη­μέ­ρωση, δίνει έμφαση στις δεξιό­τη­τες που έχουν απο­κτή­σει οι μαθητές κατά τη διάρ­κεια της φοί­τη­σής τους και όχι μόνο στην απο­μνη­μό­νευση γνώσεων.

Υπάρχει, όμως, και μια σημα­ντική λεπτο­μέ­ρεια για τους μαθητές που ήδη φοιτούν στα σχολεία: προ­βλέ­πε­ται η δυνα­τό­τητα να συνε­χί­σουν τη φοίτησή τους μέχρι την απο­φοί­τηση, ενώ υπάρχει επίσης πρό­βλεψη για την κατ’ εξαί­ρεση εισα­γωγή μικρό­τε­ρων αδελφών κατά τα δύο πρώτα έτη λει­τουρ­γίας μιας σχο­λι­κής μονάδας ως ΔΗΜ.Ω.Σ.

Οι συμπλη­ρω­μα­τι­κές εξε­τά­σεις της 9ης Σεπτεμ­βρίου

Η νέα σχολική χρονιά, μάλιστα, ξεκινά με μια ακόμη κρίσιμη δια­δι­κα­σία. Σήμερα, 2 Σεπτεμ­βρίου 2026, το Υπουρ­γείο Παι­δείας ανα­κοί­νωσε τις συμπλη­ρω­μα­τι­κές εξε­τά­σεις για την κάλυψη κενών θέσεων στα Δημόσια Ωνάσεια Σχολεία.

Οι εξε­τά­σεις θα πραγ­μα­το­ποι­η­θούν στις 9 Σεπτεμ­βρίου 2026, για συγκε­κρι­μέ­νες σχο­λι­κές μονάδες και τάξεις. Ειδι­κό­τερα, η δια­δι­κα­σία αφορά στις κενές ή κενού­με­νες θέσεις στη Β΄ τάξη των Γυμνα­σίων και Λυκείων ΔΗΜ.Ω.Σ. που λει­τουρ­γού­σαν ήδη κατά το σχολικό έτος 2025-2026, αλλά και τις κενές θέσεις της Α΄ τάξης, για τις οποίες δεν υπάρχει πλέον δια­θέ­σι­μος πίνακας επι­λα­χό­ντων.

Οι υπο­ψή­φιοι θα πρέπει να προ­σέλ­θουν στο ΔΗΜ.Ω.Σ. που έχουν επι­λέ­ξει έως τις 09:00, ενώ η εξέταση αρχίζει στις 10:00.

«Είμαστε ακόμη στην αρχή μιας μεγάλης δια­δρο­μής»

Η πρό­ε­δρος των ΔΕΔΗΜΩΣ, Σοφία Λαμπρο­πού­λου αντί να περιο­ρι­στεί σε έναν απο­λο­γι­σμό για την πρώτη χρονιά λει­τουρ­γίας των Ωνα­σείων Σχο­λείων, προ­σεγ­γί­ζει την έναρξη του θεσμού ως την «αρχή μιας μεγάλης δια­δρο­μής», με τα πρώτα δείγ­ματα, όπως λέει, να είναι ιδιαί­τερα ενθαρ­ρυ­ντικά. Μέσα σε πολύ σύντομο χρονικό διά­στημα δημιουρ­γή­θη­καν σχολεία, που συν­δυά­ζουν ανα­βαθ­μι­σμέ­νες υπο­δο­μές, υψηλές εκπαι­δευ­τι­κές προσ­δο­κίες και ισχυρό κοι­νω­νικό απο­τύ­πωμα.

Παράλ­ληλα, υλο­ποι­ή­θηκε μεγάλος αριθμός δράσεων μέσα από τους Ομίλους και τα Σύνολα, ενώ οι εκπαι­δευ­τι­κοί συμ­με­τεί­χαν σε επι­μορ­φώ­σεις. Καθο­ρι­στική, σύμφωνα με την ίδια, ήταν η συνερ­γα­σία του Ιδρύ­μα­τος Ωνάση με το Υπουρ­γείο Παι­δείας και η καθη­με­ρινή συνερ­γα­σία, που ανα­πτύ­χθηκε στο πλαίσιο της Διοι­κού­σας Επι­τρο­πής.

«Είμαστε ακόμη στην αρχή μιας μεγάλης δια­δρο­μής, αλλά τα πρώτα δείγ­ματα είναι ιδιαί­τερα ενθαρ­ρυ­ντικά», αρχίζει να λέει στο protothema.gr η κ. Λαμπρο­πού­λου, για να προ­σθέ­σει: «Μέσα σε ένα πολύ σύντομο χρονικό διά­στημα, κατα­φέ­ραμε να δημιουρ­γή­σουμε σχολεία, που συν­δυά­ζουν ανα­βαθ­μι­σμέ­νες υπο­δο­μές, υψηλές εκπαι­δευ­τι­κές προσ­δο­κίες και ισχυρό κοι­νω­νικό απο­τύ­πωμα. Παράλ­ληλα, πραγ­μα­το­ποι­ή­θηκε μεγάλος αριθμός δράσεων στο πλαίσιο των Ομίλων και των Συνόλων, καθώς και ουσια­στι­κές επι­μορ­φώ­σεις για τους εκπαι­δευ­τι­κούς. Όλα αυτά βασί­ζο­νται στη δημιουρ­γική συνερ­γα­σία και στη διαρκή ανταλ­λαγή ιδεών και καλών πρα­κτι­κών μεταξύ του Ιδρύ­μα­τος Ωνάση και του Υπουρ­γείου Παι­δείας στο πλαίσιο της καθη­με­ρι­νής λει­τουρ­γίας της Διοι­κού­σας Επι­τρο­πής των ΔΗΜ.Ω.Σ».

Όμως, πέρα από τις υπο­δο­μές και τις δράσεις, η Πρό­ε­δρος της Δ.Ε.ΔΗΜ.Ω.Σ. θεωρεί ιδιαί­τερα σημα­ντικό ένα ακόμη στοι­χείο: τις τοπικές κοι­νω­νίες. Όπως σημειώ­νει, οι γει­το­νιές αρχί­ζουν να βλέπουν τα σχολεία αυτά ως χώρους ευκαι­ριών. Και αυτό, όπως τονίζει, είναι ιδιαί­τερα σημα­ντικό σε περιο­χές όπου χρειά­ζε­ται να ενι­σχυ­θεί η εμπι­στο­σύνη στη δημόσια εκπαί­δευση:

«Μια πολύ μεγάλη επι­τυ­χία επίσης είναι ότι οι τοπικές κοι­νω­νίες αρχί­ζουν να βλέπουν τα σχολεία αυτά ως χώρους ευκαι­ριών. Ότι δεν μιλάμε μόνο για καλύ­τερα κτήρια ή περισ­σό­τερα εργα­στή­ρια, αλλά για ένα δίκτυο που επι­τρέ­πει στα παιδιά να ανα­κα­λύ­πτουν νέες δυνα­τό­τη­τες και στους εκπαι­δευ­τι­κούς να δοκι­μά­ζουν και­νο­τό­μες πρα­κτι­κές, σε γει­το­νιές όπου ενι­σχύ­ε­ται η εμπι­στο­σύνη στη δημόσια εκπαί­δευση. Άλλωστε, ένας από τους βασι­κούς μας στόχους είναι οι μαθητές να αγα­πή­σουν αυτό το νέο μοντέλο δημό­σιου σχο­λείου, και ήδη βλέ­πουμε στην πράξη ότι εκφρά­ζο­νται πιο δημιουρ­γικά και ανα­πτύσ­σουν μια δια­φο­ρε­τική σχέση μαζί του. Βεβαίως, η συνο­λική απο­τί­μηση ενός τέτοιου εγχει­ρή­μα­τος δεν μπορεί να γίνει μέσα σε έναν μόνο χρόνο: τα απο­τε­λέ­σματα εξε­τά­ζο­νται διαρκώς και αξιο­ποιού­νται για τις ανα­γκαίες βελ­τιώ­σεις».

Η δυσκο­λία που δεν ήταν η περιοχή αλλά ο χρόνος

Η μεγα­λύ­τερη δυσκο­λία του πρώτου χρόνου, σύμφωνα με την πρόεδρο των ΔΕΔΗΜΩΣ, ήταν ο χρόνος, καθώς η δημιουρ­γία ενός εντελώς νέου θεσμού απαι­τούσε να σχε­δια­στούν και να εφαρ­μο­στούν νέες δια­δι­κα­σίες σε εξαι­ρε­τικά σύντομο χρονικό διά­στημα.

«Όταν δημιουρ­γεί­ται κάτι και­νούρ­γιο και δεν υπάρχει δια­μορ­φω­μένο πλαίσιο προ­κύ­πτουν νέες δια­δι­κα­σίες και προ­κλή­σεις, στις οποίες πρέπει να αντα­πο­κρι­θείς. Στην περί­πτωσή μας, η μεγα­λύ­τερη πρό­κληση ήταν ο χρόνος. Κλη­θή­καμε να σχε­διά­σουμε και να υλο­ποι­ή­σουμε έναν νέο θεσμό σε πολύ σύντομο διά­στημα, συντο­νί­ζο­ντας το Υπουρ­γείο Παι­δείας, Θρη­σκευ­μά­των και Αθλη­τι­σμού, τα σχολεία, τους εκπαι­δευ­τι­κούς, τις τοπικές αρχές και τις κοι­νό­τη­τες. Ήταν ένας συνεχής αγώνας δρόμου, με πρώτη προ­τε­ραιό­τητα τις εργα­σίες υπο­δο­μής, που υλο­ποιού­νται γρήγορα, για την έγκαιρη προ­ε­τοι­μα­σία των σχο­λείων.

Παράλ­ληλα, έπρεπε να δια­μορ­φω­θεί από την αρχή το θεσμικό πλαίσιο λει­τουρ­γίας του δικτύου. Μέσα από την παρα­γω­γική συνερ­γα­σία του Ιδρύ­μα­τος Ωνάση με το Υπουρ­γείο, έγινε εφικτό οι εκπαι­δευ­τι­κοί να αμεί­βο­νται από τους πόρους της δωρεάς μέσω του Γενικού Λογι­στη­ρίου του Κράτους, ώστε να υλο­ποι­η­θούν οι Όμιλοι, ενώ με τη στήριξη του Ιδρύ­μα­τος πραγ­μα­το­ποιού­νται και οι επι­μορ­φώ­σεις τους. Από εκεί και πέρα, η σημα­ντική και συνεχής πρό­κληση είναι να μετα­τρέ­ψουμε ένα φιλό­δοξο όραμα σε καθη­με­ρινή σχολική πράξη. Η αλλαγή κουλ­τού­ρας απαιτεί χρόνο, συνέ­πεια και συνεχή υπο­στή­ριξη των ανθρώ­πων που βρί­σκο­νται μέσα στο σχολείο», επι­ση­μαί­νει η ίδια.

Οι κοι­νω­νι­κές δυσκο­λίες δεν αντι­με­τω­πί­στη­καν ως εμπόδιο

Ένα από τα πιο ενδια­φέ­ρο­ντα σημεία του νέου θεσμού, αφορά στο κατά πόσο οι κοι­νω­νι­κές και οικο­νο­μι­κές συν­θή­κες των περιο­χών, στις οποίες λει­τουρ­γούν τα ΔΗΜ.Ω.Σ. δυσκό­λε­ψαν την εφαρ­μογή του μοντέ­λου. Όπως υπο­γραμ­μί­ζει η πρό­ε­δρος, «δεν αντι­με­τω­πί­σαμε τον χαρα­κτήρα των περιο­χών ως εμπόδιο, αλλά ως τον κύριο λόγο ύπαρξης του εγχει­ρή­μα­τος. Ακόμη και οι δια­φο­ρο­ποι­ή­σεις στο γνω­στικό επίπεδο των μαθητών δεν δημιούρ­γη­σαν προ­βλή­ματα στο διδα­κτικό πρό­γραμμα.

Οι εκπαι­δευ­τι­κοί των ΔΗΜ.Ω.Σ. παρα­κο­λού­θη­σαν εξει­δι­κευ­μένη επι­μόρ­φωση στον σχε­δια­σμό και την εφαρ­μογή πολυ­τρο­πι­κών και συμπε­ρι­λη­πτι­κών παι­δα­γω­γι­κών προ­σεγ­γί­σεων, με στόχο τη δημιουρ­γία συμπε­ρι­λη­πτι­κών και ευέ­λι­κτων μαθη­σια­κών περι­βαλ­λό­ντων που αντα­πο­κρί­νο­νται στην ετε­ρο­γέ­νεια του μαθη­τι­κού πλη­θυ­σμού.

Ας μην ξεχνάμε, επίσης, ότι οι Όμιλοι και τα Σύνολα απο­τε­λούν μια ευέ­λι­κτη δια­δι­κα­σία: σχε­διά­ζο­νται και οργα­νώ­νο­νται από τους ίδιους τους εκπαι­δευ­τι­κούς, με βάση τις ανάγκες, τις ιδιαι­τε­ρό­τη­τες και τις προ­τι­μή­σεις κάθε σχο­λείου. Πέρα από κάποιες προ­τά­σεις που δίνο­νται στους εκπαι­δευ­τι­κούς, δεν επι­βάλ­λε­ται θεμα­το­λο­γία «άνωθεν». Βέβαια, θέλουμε να βλέ­πουμε προ­τά­σεις υλο­ποί­η­σης ομίλων ενι­σχυ­τι­κής διδα­σκα­λίας και προ­ε­τοι­μα­σίας για τις Πανελ­λα­δι­κές εξε­τά­σεις.

Όπου δια­πι­στώ­θηκε ότι η ακα­δη­μαϊκή ενί­σχυση από μόνη της δεν αρκεί, επεν­δύ­σαμε περισ­σό­τερο σε ζητή­ματα ψυχο­κοι­νω­νι­κής υπο­στή­ρι­ξης, ενδυ­νά­μω­σης των οικο­γε­νειών και δια­μόρ­φω­σης ενός ασφα­λούς σχο­λι­κού περι­βάλ­λο­ντος. Σε αυτό συνέ­βαλε ουσια­στικά η ύπαρξη σχο­λι­κών ψυχο­λό­γων και η φύλαξη των μονάδων με μέριμνα του Ιδρύ­μα­τος Ωνάση. Σε αυτούς θα προ­στε­θούν και σχο­λι­κοί νοση­λευ­τές από τη νέα χρονιά. Η εκπαι­δευ­τική αρι­στεία και η κοι­νω­νική μέριμνα δεν απο­τε­λούν δύο δια­φο­ρε­τι­κές στρα­τη­γι­κές, αλλά τις δύο όψεις της ίδιας προ­σέγ­γι­σης, με επί­κε­ντρο την ευη­με­ρία και την πρόοδο των μαθητών».

Στο ξεκί­νημα του νέου εκπαι­δευ­τι­κού εγχει­ρή­μα­τος, δεν έλειψαν και εκείνοι που δυσκο­λεύ­τη­καν να το εμπι­στευ­θούν. Ερω­τώ­μενη σχετικά, η κ. Λαμπρο­πού­λου θα πει: «Σε ορι­σμέ­νες περι­πτώ­σεις, υπήρξε μια επι­φύ­λαξη, κάτι που είναι απο­λύ­τως φυσιο­λο­γικό. Όταν εισά­γε­ται κάτι νέο στο δημόσιο σχολείο, οι γονείς, οι μαθητές και οι εκπαι­δευ­τι­κοί θέλουν πρώτα να δουν στην πράξη τι σημαί­νει και πώς επη­ρε­ά­ζει τη σχολική καθη­με­ρι­νό­τητα. Η εμπι­στο­σύνη δεν χτί­ζε­ται μέσα από ανα­κοι­νώ­σεις, αλλά μέσα από έργα που πραγ­μα­το­ποιού­νται με συνέ­πεια. Αυτό που δια­πι­στώ­νουμε είναι ότι, όσο οι κοι­νό­τη­τες βλέπουν τις αλλαγές να υλο­ποιού­νται και τις δεσμεύ­σεις να γίνο­νται πράξη, τόσο ενι­σχύ­ο­νται η εμπι­στο­σύνη και η συμ­με­τοχή τους».

Τι λένε οι εκπαι­δευ­τι­κοί

Από την ανα­τρο­φο­δό­τηση των εκπαι­δευ­τι­κών, η Δ.Ε.ΔΗΜ.Ω.Σ. κρατά δύο βασικά στοι­χεία: Το πρώτο είναι η ανάγκη για ουσια­στική επι­μόρ­φωση και επαγ­γελ­μα­τική ανά­πτυξη. Το δεύτερο, είναι η συνερ­γα­σία.

«Από τους εκπαι­δευ­τι­κούς, κρατάμε πρώτον, την ανάγκη για ουσια­στική επι­μόρ­φωση και επαγ­γελ­μα­τική ανά­πτυξη. Οι εκπαι­δευ­τι­κοί θέλουν να εξε­λίσ­σο­νται και να έχουν πρό­σβαση σε νέα εργα­λεία και μεθο­δο­λο­γίες με πρα­κτικό πρόσημο, που να εφαρ­μό­ζο­νται άμεσα στη σχολική τάξη. Δεύ­τε­ρον, τη σημασία της συνερ­γα­σίας. Οι εκπαι­δευ­τι­κοί μάς τόνισαν ότι, όταν μοι­ρά­ζο­νται καλές πρα­κτι­κές και δου­λεύ­ουν ως κοι­νό­τητα μάθησης, το όφελος για τους μαθητές είναι πολ­λα­πλά­σιο.

Γενικά, οι εκπαι­δευ­τι­κοί των ΔΗΜ.Ω.Σ. μας λένε πως αισθά­νο­νται ότι λει­τουρ­γούν σε ένα περι­βάλ­λον που τους ακούει, ανα­γνω­ρί­ζει την προ­σφορά τους και τους παρέχει την ανάλογη υπο­στή­ριξη, είτε αυτή αφορά στην επι­μόρ­φωσή τους είτε στη συνεχή βελ­τί­ωση της υλι­κο­τε­χνι­κής υπο­δο­μής. Σε αυτό συμ­βάλ­λει και το οργα­νω­μένο και πρα­κτικό πλαίσιο που έχει δια­μορ­φω­θεί, με την αξιο­ποί­ηση ψηφια­κών εργα­λείων, που τους διευ­κο­λύ­νει στην καθη­με­ρι­νό­τητα και το εκπαι­δευ­τικό τους έργο», ανα­φέ­ρει η κ. Λαμπρο­πού­λου.

Το σχολείο ανοίγει τις πόρτες του στη γει­το­νιά

Ένα από τα πιο ενδια­φέ­ρο­ντα στοι­χεία του πρώτου χρόνου δεν βρί­σκε­ται μέσα στις αίθου­σες αλλά έξω από αυτές. Όπως δηλώνει η πρό­ε­δρος, «τα ΔΗΜ.Ω.Σ. σχε­διά­στη­καν εξαρχής ως σχολεία ανοιχτά στην κοι­νω­νία, με ισχυ­ρούς δεσμούς με τις γει­το­νιές στις οποίες λει­τουρ­γούν. Μέσα σε αυτή την πρώτη χρονιά, οι Όμιλοι και τα Σύνολα δημιούρ­γη­σαν υλικό και έργα –από ταινίες μικρού μήκους, συνε­ντεύ­ξεις έως θεα­τρι­κές και άλλες παρα­στά­σεις– που παρου­σιά­στη­καν στις τοπικές κοι­νω­νίες ή αναρ­τή­θη­καν στο δια­δί­κτυο, ώστε να είναι προ­σβά­σιμα σε όλους. Με αυτόν τον τρόπο, τα ίδια τα παιδιά έγιναν φορείς δημιουρ­γίας και ευαι­σθη­το­ποί­η­σης για ζητή­ματα που αφορούν την κοι­νό­τητά τους, αλλά και ευρύ­τερα την κοι­νω­νία.

Παράλ­ληλα, με πρω­το­βου­λία των σχο­λι­κών ψυχο­λό­γων, οργα­νώ­θη­καν Σχολές Γονέων και δράσεις ενη­μέ­ρω­σης και ευαι­σθη­το­ποί­η­σης γύρω από θέματα της εφη­βείας, ανοι­χτές όχι μόνο στους γονείς των μαθητών και μαθη­τριών αλλά και σε άλλους ενδια­φε­ρό­με­νους από την περιοχή. Έτσι, το σχολείο λει­τουρ­γεί στα­διακά ως ένας ανοι­χτός χώρος γνώσης, δια­λό­γου και συμ­με­το­χής για ολό­κληρη τη γει­το­νιά».

Όσο για τις πρώτες «μικρές ιστο­ρίες» των παιδιών από τον πρώτο χρόνο λει­τουρ­γίας των σχο­λείων, η κ. Λαμπρο­πού­λου ανα­φέ­ρε­ται σε μαθητές που δημιούρ­γη­σαν πρω­τό­τυπα έργα, δια­κρί­θη­καν σε δια­γω­νι­σμούς, ενώ άλλοι βρήκαν τη «φωνή» τους μέσα από το θέατρο, τον χορό ή τη μουσική: «Δεν μπορώ να ξεχω­ρίσω μία, υπάρ­χουν πολλές μικρές ιστο­ρίες που απο­δει­κνύ­ουν ότι ο αντί­κτυ­πος στους μαθητές είναι ουσια­στι­κός. Μέσα από τις δράσεις που διορ­γα­νώ­θη­καν στο πλαίσιο των Ομίλων έχουμε συνα­ντή­σει μαθητές που δημιούρ­γη­σαν πρω­τό­τυπα έργα, δια­κρί­θη­καν σε δια­γω­νι­σμούς, βρήκαν τη φωνή τους και το βημα­τι­σμό τους μέσα από το θέατρο, το χορό ή τη μουσική. Και έχουμε ακούσει φράσεις όπως: «Ήταν μία υπέροχη εμπει­ρία» ή «αγαπώ το σχολείο μου» οι οποίες δικαιώ­νουν τους κόπους και τη διαρκή προ­σπά­θεια που κατα­βάλ­λε­ται από όλους μας».

Πού μπαίνει θετικό πρόσημο; Πού χρειά­ζε­ται ακόμη μεγα­λύ­τερη προ­σπά­θεια;

«Νομίζω ότι αντα­πο­κρι­θή­καμε με επι­τυ­χία στην πρό­κληση της εκκί­νη­σης, αλλά και στην πρό­κληση της ανα­βάθ­μι­σης των υπο­δο­μών, οι οποίες απο­τε­λούν τη βάση πάνω στην οποία θα στη­ρι­χθεί αυτό το νέο μοντέλο δημό­σιου σχο­λείου. Δημιουρ­γή­σαμε, έτσι, τις προ­ϋ­πο­θέ­σεις για ένα σύγ­χρονο σχολείο που συν­δυά­ζει ποιό­τητα, και­νο­το­μία και κοι­νω­νική δικαιο­σύνη», τονίζει η κ.Λαμπρο­πού­λου, συνε­χί­ζο­ντας: «Εκεί που χρειά­ζε­ται ακόμη μεγα­λύ­τερη προ­σπά­θεια είναι στη συστη­μα­τική απο­τί­μηση του εκπαι­δευ­τι­κού και κοι­νω­νι­κού αντι­κτύ­που, ώστε κάθε εκπαι­δευ­τι­κός να μπο­ρέ­σει, μέσα από αυτό το μοντέλο, να δημιουρ­γή­σει το δικό του και­νο­τόμο εκπαι­δευ­τικό απο­τύ­πωμα. Απώ­τε­ρος στόχος είναι η διάχυση των καλών πρα­κτι­κών στο ευρύ­τερο δημόσιο σχολείο και η διαρκής ενδυ­νά­μωση των τοπικών κοι­νο­τή­των γύρω από κάθε σχολική μονάδα».

Τι προ­βλέ­πε­ται για το άμεσο μέλλον

Ανα­φο­ρικά με τις άμεσες προ­τε­ραιό­τη­τες, η πρό­ε­δρος των Δημό­σιων Ωνα­σείων Σχο­λείων θα πει: «Το άμεσο μέλλον για εμάς περι­λαμ­βά­νει τρεις βασικές προ­τε­ραιό­τη­τες. Πρώτον, την περαι­τέρω ανά­πτυξη και εδραί­ωση του Δικτύου των ΔΗΜ.Ω.Σ. Έπειτα, την ενί­σχυση των Ομίλων, των συνερ­γα­σιών με πανε­πι­στή­μια και των και­νο­τό­μων εκπαι­δευ­τι­κών δράσεων. Τέλος, τη συστη­μα­τική μέτρηση και τεκ­μη­ρί­ωση του κοι­νω­νι­κού και εκπαι­δευ­τι­κού αντι­κτύ­που, ώστε οι καλές πρα­κτι­κές να μπορούν να δια­χυ­θούν σε ολό­κληρο το δημόσιο εκπαι­δευ­τικό σύστημα.

Σε πρα­κτικό επίπεδο, άμεση προ­τε­ραιό­τητά μας είναι η στε­λέ­χωση όλων των σχο­λείων με εκπαι­δευ­τι­κούς, καθώς και η  διε­ξα­γωγή των συμπλη­ρω­μα­τι­κών εξε­τά­σεων στις 9 Σεπτεμ­βρίου για την κάλυψη των κενών θέσεων μαθητών/τριών, σε συγκε­κρι­μέ­νες σχο­λι­κές μονάδες.

Ο τελικός στόχος δεν είναι να υπάρ­χουν λίγα εξαι­ρε­τικά σχολεία, αλλά να συμ­βά­λουμε έτσι ώστε το δημόσιο σχολείο να γίνει συνο­λικά πιο σύγ­χρονο και καλύ­τερο για όλα τα παιδιά», κατα­λή­γει.

 Τι είναι τα Δημόσια Ωνάσεια Σχολεία

Τα ΔΗΜ.Ω.Σ. απο­τε­λούν δίκτυο δημό­σιων σχο­λείων δευ­τε­ρο­βάθ­μιας εκπαί­δευ­σης με κοι­νω­νικό προ­σα­να­το­λι­σμό, το οποίο υπο­στη­ρί­ζε­ται από το Κοι­νω­φε­λές Ίδρυμα «Αλέ­ξαν­δρος Σ. Ωνάσης». Προ­σφέ­ρουν δωρεάν εκπαί­δευση και δίνουν ιδιαί­τερη έμφαση στην ψηφιακή εκπαί­δευση, την τεχνητή νοη­μο­σύνη, τη δημιουρ­γι­κό­τητα και την και­νο­το­μία.

Η λέξη «Ωνάσεια» δεν σημαί­νει ότι τα σχολεία είναι ιδιω­τικά. Πρό­κει­ται για δημό­σιες σχο­λι­κές μονάδες, οι οποίες υπά­γο­νται διοι­κη­τικά στις αντί­στοι­χες Διευ­θύν­σεις Δευ­τε­ρο­βάθ­μιας Εκπαί­δευ­σης. Την καθη­με­ρινή λει­τουρ­γία τους έχουν ο διευ­θυ­ντής ή η διευ­θύ­ντρια, ο υπο­διευ­θυ­ντής ή η υπο­διευ­θύ­ντρια και ο Σύλ­λο­γος Διδα­σκό­ντων.

Το Ίδρυμα Ωνάση υπο­στη­ρί­ζει το εγχεί­ρημα, αλλά, σύμφωνα με τη Δ.Ε.ΔΗΜ.Ω.Σ., δεν παρεμ­βαί­νει στη λει­τουρ­γία και στο περιε­χό­μενο της διδα­σκα­λίας. Η διοί­κηση του δικτύου ασκεί­ται από εννε­α­μελή Επι­τροπή, από την οποία πέντε μέλη ορί­ζο­νται από το Υπουρ­γείο Παι­δείας και τέσσερα υπο­δει­κνύ­ο­νται από το Ίδρυμα Ωνάση.

Τα νέα σχολεία ιδρύ­θη­καν με ιδιαί­τερη έμφαση σε σχο­λι­κές κοι­νό­τη­τες όπου οι κοι­νω­νι­κές και οικο­νο­μι­κές συν­θή­κες καθι­στούν σημα­ντική την πρό­σβαση σε ανα­βαθ­μι­σμέ­νες εκπαι­δευ­τι­κές ευκαι­ρίες.

Η κοι­νω­νική διά­σταση απο­τε­λεί άλλωστε βασικό στοι­χείο του σχε­δια­σμού. Σύμφωνα με το Ίδρυμα Ωνάση, προ­βλέ­πε­ται ότι 40%-60% των μαθητών κάθε ΔΗΜ.Ω.Σ. θα προ­έρ­χε­ται από το δημο­τικό δια­μέ­ρι­σμα στο οποίο βρί­σκε­ται το σχολείο, ώστε να δια­τη­ρεί­ται ισχυρός ο δεσμός με την τοπική κοι­νω­νία.

Ο συνο­λι­κός σχε­δια­σμός εκτι­μά­ται ότι μπορεί να δώσει πρό­σβαση στο συγκε­κρι­μένο εκπαι­δευ­τικό μοντέλο σε περίπου 6.000 μαθητές κάθε χρόνο και σε περισ­σό­τε­ρους από 22.000 σε ορί­ζο­ντα δωδε­κα­ε­τίας.

Πώς εισά­γε­ται ένας μαθητής σε Ωνάσειο

Για την εισα­γωγή τους, οι μαθητές συμ­με­τέ­χουν σε γραπτή δοκι­μα­σία. Η αίτηση υπο­βάλ­λε­ται ηλε­κτρο­νικά μέσω του Πλη­ρο­φο­ρια­κού Συστή­μα­τος Αιτή­σεων Εισα­γω­γής, το οποίο είναι κοινό για Πρότυπα, Πρότυπα Εκκλη­σια­στικά και Πει­ρα­μα­τικά Σχολεία.

Κάθε υπο­ψή­φιος μπορεί να δηλώσει συμ­με­τοχή στις εξε­τά­σεις για ένα ΔΗΜ.Ω.Σ., χωρίς να απο­κλεί­ε­ται από τη δυνα­τό­τητα να συμ­με­τά­σχει παράλ­ληλα στις εξε­τά­σεις για Πρότυπο ή Πρότυπο Εκκλη­σια­στικό Σχολείο ή στην κλήρωση για Πει­ρα­μα­τικό.

Στις εξε­τά­σεις για τα ΔΗΜ.Ω.Σ. αξιο­λο­γού­νται γνώσεις και δεξιό­τη­τες και ειδι­κό­τερα η κατα­νό­ηση κει­μέ­νων της ελλη­νι­κής γλώσσας και οι μαθη­μα­τι­κές έννοιες.

Σημα­ντικό είναι ότι η εξέταση δεν απο­τε­λεί απλώς έναν έλεγχο απο­στή­θι­σης συγκε­κρι­μέ­νης ύλης. Το ζητού­μενο είναι να αξιο­λο­γη­θούν γνώσεις και δεξιό­τη­τες που έχουν απο­κτη­θεί κατά τη φοίτηση του μαθητή στο Δημο­τικό, το Γυμνά­σιο ή την Α΄ Λυκείου, ανάλογα με την τάξη εισα­γω­γής.

Ωνάσεια, Πρότυπα και Πει­ρα­μα­τικά: Πού βρί­σκε­ται η διαφορά;

Η σύγχυση ανάμεσα στις τρεις κατη­γο­ρίες είναι εύκολη, επειδή και τα τρία μοντέλα ανήκουν στον χώρο των δημό­σιων σχο­λείων με ιδιαί­τερα χαρα­κτη­ρι­στικά. Ωστόσο, δεν είναι το ίδιο.

Τα Πρότυπα Σχολεία έχουν ως βασικό χαρα­κτη­ρι­στικό την εισα­γωγή μαθητών μέσω εξε­τά­σεων και προ­σα­να­το­λί­ζο­νται στην αρι­στεία και την καλ­λιέρ­γεια υψηλών επι­δό­σεων.

Τα Πει­ρα­μα­τικά Σχολεία έχουν δια­φο­ρε­τική απο­στολή: λει­τουρ­γούν ως χώροι εφαρ­μο­γής και δοκιμής εκπαι­δευ­τι­κών πρα­κτι­κών και η εισα­γωγή μαθητών πραγ­μα­το­ποιεί­ται με κλήρωση.

Τα Δημόσια Ωνάσεια Σχολεία συν­δυά­ζουν στοι­χεία αυξη­μέ­νων εκπαι­δευ­τι­κών απαι­τή­σεων με έναν έντονο κοι­νω­νικό προ­σα­να­το­λι­σμό. Η εισα­γωγή γίνεται με εξε­τά­σεις, αλλά ο σχε­δια­σμός τους δίνει ιδιαί­τερη έμφαση στην πρό­σβαση μαθητών από τις τοπικές κοι­νω­νίες, στις και­νο­τό­μες δράσεις, στους Ομίλους και στα Σύνολα και στη δυνα­τό­τητα οι εκπαι­δευ­τι­κές πρα­κτι­κές που ανα­πτύσ­σο­νται να δια­χυ­θούν στο δημόσιο σχολείο. Όπως επι­ση­μαί­νει το Ίδρυμα Ωνάση, παρά τις ομοιό­τη­τες με τα Πρότυπα, τα ΔΗΜ.Ω.Σ. επι­χει­ρούν να δια­μορ­φώ­σουν έναν νέο τύπο δημό­σιου σχο­λείου με κοι­νω­νικό χαρα­κτήρα.

Το σχολείο δεν τελειώ­νει όταν χτυπά το κου­δούνι

Ένα από τα σημα­ντι­κό­τερα στοι­χεία των ΔΗΜ.Ω.Σ. είναι οι Όμιλοι και τα Σύνολα. Πρό­κει­ται για δρα­στη­ριό­τη­τες που λει­τουρ­γούν πέρα από το τυπικό ωρο­λό­γιο πρό­γραμμα και διευ­ρύ­νουν τις εκπαι­δευ­τι­κές επι­λο­γές των μαθητών.

Το αντι­κεί­μενό τους μπορεί να αφορά τις θετικές και ανθρω­πι­στι­κές επι­στή­μες, τις ξένες γλώσσες, την τέχνη, τον πολι­τι­σμό και τον αθλη­τι­σμό. Παράλ­ληλα, μπορούν να περι­λαμ­βά­νουν και­νο­τό­μες δράσεις, ενι­σχυ­τική διδα­σκα­λία και προ­ε­τοι­μα­σία για τις Πανελ­λα­δι­κές Εξε­τά­σεις.

Εδώ ακριβώς επι­χει­ρεί­ται να δοθεί δια­φο­ρε­τικό περιε­χό­μενο στην έννοια του σχο­λείου. Ο μαθητής δεν αντι­με­τω­πί­ζε­ται μόνο ως απο­δέ­κτης μιας προ­κα­θο­ρι­σμέ­νης ύλης, αλλά ως νέος άνθρω­πος με ενδια­φέ­ρο­ντα, κλίσεις και ταλέντα που μπορούν να καλ­λιερ­γη­θούν.

Η έμφαση στην ψηφιακή εκπαί­δευση, την τεχνητή νοη­μο­σύνη, την και­νο­το­μία και τη δημιουρ­γι­κό­τητα εντάσ­σε­ται σε αυτή τη λογική.

Το πανε­πι­στή­μιο μπαίνει πιο κοντά στο σχολείο

Μια ακόμη σημα­ντική κατεύ­θυνση που θέλει να ενι­σχύ­σει η Δ.Ε.ΔΗΜ.Ω.Σ. είναι η συνερ­γα­σία με τα πανε­πι­στή­μια.

Η Σοφία Λαμπρο­πού­λου θέτει ως προ­τε­ραιό­τητα την ενί­σχυση των συνερ­γα­σιών με πανε­πι­στη­μιακά ιδρύ­ματα, αλλά και την ανά­πτυξη και­νο­τό­μων εκπαι­δευ­τι­κών δράσεων.

Η λογική είναι να δημιουρ­γη­θούν γέφυρες ανάμεσα στη σχολική εκπαί­δευση και την επι­στη­μο­νική έρευνα. Οι μαθητές να έρχο­νται σε επαφή με σύγ­χρονα επι­στη­μο­νικά πεδία και οι εκπαι­δευ­τι­κοί να μπορούν να αξιο­ποιούν σύγ­χρο­νες μεθό­δους και εργα­λεία.

Από την πλευρά των πανε­πι­στη­μίων, ένα τέτοιο δίκτυο μπορεί να λει­τουρ­γή­σει ως πεδίο εφαρ­μο­γής εκπαι­δευ­τι­κών και ερευ­νη­τι­κών πρα­κτι­κών.

Εκπαι­δευ­τι­κοί, ο κρί­σι­μος παρά­γο­ντας

Καμία εκπαι­δευ­τική μεταρ­ρύθ­μιση δεν μπορεί να πετύχει χωρίς εκπαι­δευ­τι­κούς. Και αυτό είναι ένα σημείο που ανα­δει­κνύ­ε­ται ιδιαί­τερα στον σχε­δια­σμό των ΔΗΜ.Ω.Σ.

Στις 28 Αυγού­στου 2026 ολο­κλη­ρώ­θηκε η τοπο­θέ­τηση εκπαι­δευ­τι­κών Δευ­τε­ρο­βάθ­μιας Εκπαί­δευ­σης με τετρα­ετή θητεία στα Δημόσια Ωνάσεια Σχολεία για τα σχολικά έτη 2026-2027 έως και 2029-2030.

Μία ημέρα αργό­τερα, την 1η Σεπτεμ­βρίου, το Υπουρ­γείο Παι­δείας ανα­κοί­νωσε την πρό­σληψη 142 εκπαι­δευ­τι­κών Δευ­τε­ρο­βάθ­μιας Εκπαί­δευ­σης ως προ­σω­ρι­νών ανα­πλη­ρω­τών για τα ΔΗΜ.Ω.Σ. για το διδα­κτικό έτος 2026-2027. Οι εκπαι­δευ­τι­κοί καλού­νται να παρου­σια­στούν στις οικείες Διευ­θύν­σεις Εκπαί­δευ­σης για ανάληψη υπη­ρε­σίας στις 7 και 8 Σεπτεμ­βρίου.

Και υπάρχει ένας ακόμη κρί­σι­μος παρά­γο­ντας: η συνέ­χεια. Η τετρα­ε­τής θητεία δημιουρ­γεί προ­ϋ­πο­θέ­σεις μεγα­λύ­τε­ρης στα­θε­ρό­τη­τας από μια διαρκή εναλ­λαγή προ­σω­πι­κού και επι­τρέ­πει στους εκπαι­δευ­τι­κούς να σχε­διά­ζουν δράσεις με μεγα­λύ­τερο ορί­ζο­ντα.

Πηγή: protothema.gr