«Θωράκιση» στα ρέματα πριν από τις βροχές

Με το βλέμμα στραμ­μένο στην επόμενη ισχυρή βρο­χό­πτωση, η Ρόδος επι­χει­ρεί να κλείσει εγκαί­ρως τις «ανοι­χτές πληγές» στο μέτωπο της αντι­πλημ­μυ­ρι­κής προ­στα­σίας. Οι καθα­ρι­σμοί ρεμάτων έχουν ξεκι­νή­σει από τα τέλη Ιουνίου, σημα­ντικό μέρος των εργα­σιών έχει ήδη ολο­κλη­ρω­θεί, ενώ παράλ­ληλα προ­χω­ρούν έργα που στόχο έχουν να αντι­με­τω­πί­σουν προ­βλή­ματα τα οποία έχουν δοκι­μά­σει επα­νει­λημ­μένα το νησί. Ο περι­φε­ρειάρ­χης Νοτίου Αιγαίου Γιώργος Χατζη­μάρ­κος, μιλώ­ντας στην ΕΡΑ Ρόδου, έκανε λόγο για «το μεγα­λύ­τερο πλέγμα στην ιστορία του νησιού», ανα­φε­ρό­με­νος στο σύνολο των αντι­πλημ­μυ­ρι­κών έργων που έχουν υλο­ποι­η­θεί, βρί­σκο­νται σε εξέλιξη ή μελε­τώ­νται από την Περι­φέ­ρεια τα τελευ­ταία χρόνια. Ο σχε­δια­σμός περι­λαμ­βά­νει παρεμ­βά­σεις σε ένα μεγάλο δίκτυο ρεμάτων και ποταμών, μεταξύ των οποίων ο Πλα­τα­νε­ρός, ο Κυπα­ρισ­σώ­νας, ο Μάκ­κα­ρης, ο Χας, τα Πασα­ού­τια, ο Μεριάς, ο Φονιάς, ο Γέρο­ντας, η Κυπα­ρισ­σού, ο Αρχι­στρά­τη­γος, η Παχή, η Άμμος κ.α.

Παράλ­ληλα, έργα αντι­πλημ­μυ­ρι­κής προ­στα­σίας έχουν δρο­μο­λο­γη­θεί σε Λάρδο, Κιοτάρι, Μαλώνα, Χαράκι, Βάτι και Παστίδα, ενώ παρεμ­βά­σεις προ­βλέ­πο­νται για την απορροή ομβρίων στη Ρόδο και την Καλ­λι­θέα, καθώς και σε Φανε­ρω­μένη, Αερο­δρό­μιο, Μαριτσά, Ψίνθο, Πετα­λού­δες και Καλό­πε­τρα. Στα Απόλ­λωνα, το έργο αντι­πλημ­μυ­ρι­κής προ­στα­σίας έχει ήδη δημο­πρα­τη­θεί, ενώ στον Αρχάγ­γελο η τάφρος 1 οδη­γεί­ται άμεσα σε δημο­πρά­τηση και η μελέτη για την τάφρο 2 βρί­σκε­ται στο στάδιο της ολο­κλή­ρω­σης. Στην Ιαλυσό έχει ολο­κλη­ρω­θεί η υδραυ­λική μελέτη, ενώ η Περι­φέ­ρεια προ­τί­θε­ται να προ­χω­ρή­σει και στην κυκλο­φο­ριακή μελέτη, την οποία ο κ. Χατζη­μάρ­κος χαρα­κτή­ρισε «δώρο» προς τον Δήμο. Πρό­κει­ται για παρεμ­βά­σεις που απο­κτούν ιδιαί­τερη σημασία μετά τα πλημ­μυ­ρικά φαι­νό­μενα των προη­γού­με­νων ετών και την πίεση που έχει δεχθεί ο οικι­στι­κός ιστός σε αρκετές περιο­χές.

Καθα­ρι­σμοί από τον Ιούνιο

Ο αντι­πε­ρι­φε­ρειάρ­χης Δωδε­κα­νή­σου Χρήστος Ευστρα­τίου επι­ση­μαί­νει ότι η φετινή προ­σπά­θεια ξεκί­νησε νωρί­τερα από κάθε άλλη χρονιά. «Έχουμε ξεκι­νή­σει τους καθα­ρι­σμούς από τέλος Ιουνίου», ανέφερε, σημειώ­νο­ντας ότι τα προη­γού­μενα χρόνια οι εργα­σίες άρχιζαν συνήθως μέχρι τον Αύγου­στο. Σήμερα έχει ολο­κλη­ρω­θεί περίπου το 70% των καθα­ρι­σμών των ρεμάτων σε Ρόδο και Κω, ενώ εργα­σίες έχουν προ­γραμ­μα­τι­στεί και στα υπό­λοιπα νησιά. Ο ίδιος χαρα­κτη­ρί­ζει την κατά­σταση «πάρα πολύ καλή», χωρίς να παρα­γνω­ρί­ζει τις ιδιαι­τε­ρό­τη­τες των δύο νησιών, που δια­θέ­τουν μεγάλο αριθμό ρεμάτων και έχουν αντι­με­τω­πί­σει στο παρελ­θόν σοβαρά προ­βλή­ματα. Στην Παστίδα, οι παρεμ­βά­σεις έχουν ιδιαί­τερο βάρος, καθώς οι πλημ­μύ­ρες του 2024 άφησαν πίσω τους σοβαρές ζημιές. Η περιοχή, όπως εξηγεί ο κ. Ευστρα­τίου, παρου­σιά­ζει σημα­ντι­κές ιδιαι­τε­ρό­τη­τες. Πολλά ρέματα κατε­βαί­νουν από την περιοχή της Φιλε­ρή­μου, ενώ η έντονη οικι­στική ανά­πτυξη έχει οδη­γή­σει σε ένα σύνθετο περι­βάλ­λον, όπου οι φυσικές δια­δρο­μές του νερού συνα­ντούν κατοι­κίες και υπο­δο­μές. Η Περι­φέ­ρεια έχει προ­χω­ρή­σει σε εκα­το­ντά­δες μέτρα ζαρ­ζα­νε­τιών και συνε­χί­ζει τις παρεμ­βά­σεις. Παράλ­ληλα, μετά τις πλημ­μύ­ρες αλλά και την πυρ­κα­γιά του 2023, έχει ανα­πτύ­ξει, σύμφωνα με τον αντι­πε­ρι­φε­ρειάρχη, ένα ευρύ πρό­γραμμα έργων σε ολό­κληρη τη Ρόδο. Στη Νότια Ρόδο, η Λάρδος απο­τε­λεί ένα από τα χαρα­κτη­ρι­στι­κό­τερα παρα­δείγ­ματα περιο­χών που έχουν βρεθεί αντι­μέ­τω­πες με τις συνέ­πειες των πλημ­μυ­ρών. Τα μεγάλα ποτάμια της περιο­χής είχαν μετα­φέ­ρει μεγάλες ποσό­τη­τες φερτών υλικών, προ­κα­λώ­ντας σοβαρές κατα­στρο­φές. Ανά­λο­γες εικόνες έχουν κατα­γρα­φεί στη Μαλώνα και στον Μάκκαρη, κοντά στις εκβολές προς τη θάλασσα. Η θέση της Περι­φέ­ρειας είναι ότι οι έγκαι­ροι καθα­ρι­σμοί απο­τε­λούν ένα από τα σημα­ντι­κό­τερα όπλα πρό­λη­ψης.

Η εμπει­ρία, όπως ανα­φέ­ρει ο κ. Ευστρα­τίου, δείχνει ότι εκεί όπου οι καθα­ρι­σμοί πραγ­μα­το­ποιού­νται εγκαί­ρως, τα προ­βλή­ματα είναι σαφώς περιο­ρι­σμένα. Σημα­ντική παρέμ­βαση είναι αυτή που προ­γραμ­μα­τί­ζε­ται στα Απόλ­λωνα, με τον προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό του έργου να ανέρ­χε­ται περίπου στις 830.000 ευρώ. «Δεν είναι μικρά έργα, έχουν ένα μεγάλο κόστος», σημειώ­νει ο κ. Ευστρα­τίου, υπο­γραμ­μί­ζο­ντας ότι πρό­κει­ται για παρεμ­βά­σεις που απαι­τούν χρόνο και έχουν περάσει από σειρά δια­δι­κα­σιών. Το έργο ανα­μέ­νε­ται να ξεκι­νή­σει περί τα τέλη Σεπτεμ­βρίου, ενώ παράλ­ληλα προχωρά και ο σχε­δια­σμός του μεγάλου αντι­πλημ­μυ­ρι­κού έργου στον Αρχάγ­γελο.

Πρόληψη πριν από την κατα­στροφή

Την ανάγκη να δοθεί ακόμη μεγα­λύ­τερη βαρύ­τητα στην πρόληψη υπο­γραμ­μί­ζει η καθη­γή­τρια Φυσικής Γεω­γρα­φίας και Γεω­λο­γι­κής Ωκε­α­νο­γρα­φίας του ΕΚΠΑ, Εύη Νομικού. Η κ. Νομικού επι­ση­μαί­νει ότι οι περιο­χές που είναι περισ­σό­τερο ευά­λω­τες πρέπει να βρί­σκο­νται σε διαρκή επι­τή­ρηση και προ­ε­τοι­μα­σία. Σήμερα, όπως σημειώ­νει, υπάρ­χουν τα επι­στη­μο­νικά και τεχνο­λο­γικά εργα­λεία για την καλύ­τερη απο­τύ­πωση των κιν­δύ­νων: δορυ­φο­ρι­κές εικόνες, οπτικά καλώδια σε πλαγιές, γεω­μορ­φο­λο­γι­κοί χάρτες και χάρτες σει­σμι­κής επι­κιν­δυ­νό­τη­τας. «Έχουμε την τεχνο­λο­γία, άρα θα πρέπει να είμαστε πολύ καλύ­τερα προ­ε­τοι­μα­σμέ­νοι», είναι το σαφές μήνυμα της καθη­γή­τριας.

Το ζήτημα της πρό­λη­ψης έρχεται να ενι­σχυ­θεί από τις οδηγίες της Γενικής Γραμ­μα­τείας Πολι­τι­κής Προ­στα­σίας για την περίοδο 2026-2027. Οι οδηγίες της 31ης Αυγού­στου ζητούν από Περι­φέ­ρειες και Δήμους να ολο­κλη­ρώ­σουν εγκαί­ρως τους καθα­ρι­σμούς των κοιτών των ρεμάτων, να συντη­ρή­σουν τα αντι­πλημ­μυ­ρικά έργα και τα δίκτυα ομβρίων και να επι­τα­χύ­νουν τις δια­δι­κα­σίες για νέα έργα όπου απαι­τού­νται. Ιδιαί­τερη προσοχή δίνεται στις περιο­χές αυξη­μέ­νης πλημ­μυ­ρι­κής επι­κιν­δυ­νό­τη­τας και στις λεκάνες απορ­ροής που έχουν επη­ρε­α­στεί από πυρ­κα­γιές. Παράλ­ληλα, ζητεί­ται από τους Δήμους να προ­χω­ρούν σε συστη­μα­τικό καθα­ρι­σμό φρε­α­τίων, εσχαρών και αγωγών ομβρίων, αλλά και να επι­και­ρο­ποιούν τα σχέδια οργα­νω­μέ­νης προ­λη­πτι­κής απο­μά­κρυν­σης πολιτών.