Ρόδος και Λέρος οι μόνοι δήμοι της Δωδεκανήσου που πέρασαν το κατώφλι των 30 πρότυπων δήμων της χώρας

Πα­νε­πι­στη­μια­κή έρευ­να για το δια­χει­ρι­στι­κό έτος 2025 – Αξιο­λό­γη­σε και τους 332 δή­μους της Ελ­λά­δας ως προς τον εσω­τε­ρι­κό έλεγ­χο, τη δια­κυ­βέρ­νη­ση και τη δη­μο­σιο­νο­μι­κή δια­χεί­ρι­ση. Οι 13 από τους 15 δή­μους του νομού έμει­ναν εκτός της λί­στας διά­κρι­σης, ενώ 2 μικρά νησιά βρέ­θη­καν στις τε­λευ­ταί­ες θέ­σεις της πα­νελ­λα­δι­κής κα­τά­τα­ξης.

Δό­θη­καν στη δη­μο­σιό­τη­τα τα απο­τε­λέ­σμα­τα μιας εκτε­νούς έρευ­νας που εκ­πο­νή­θη­κε στο πλαί­σιο με­τα­πτυ­χια­κού προ­γράμ­μα­τος δη­μό­σιου πα­νε­πι­στη­μί­ου, με αντι­κεί­με­νο την αξιο­λό­γη­ση της απο­τε­λε­σμα­τι­κό­τη­τας, της δια­κυ­βέρ­νη­σης και των δια­δι­κα­σιών εσω­τε­ρι­κού ελέγ­χου του συ­νό­λου των δήμων της Ελ­λά­δας για το δια­χει­ρι­στι­κό έτος 2025. Η με­λέ­τη, η οποία κα­τα­λή­γει σε πα­νελ­λα­δι­κή κα­τά­τα­ξη και στην ανά­δει­ξη 30 δήμων ως προ­τύ­πων χρη­στής δια­κυ­βέρ­νη­σης, δίνει για πρώτη φορά μια συ­γκρί­σι­μη ει­κό­να για το πού βρί­σκο­νται οι δήμοι της Δω­δε­κα­νή­σου σε σχέση με την υπό­λοι­πη χώρα. Και η ει­κό­να αυτή είναι διπλή. Από τη μία, ο δήμος Λέρου κα­τα­γρά­φει επί­δο­ση που τον το­πο­θε­τεί στην πρώτη δε­κά­δα της Ελ­λά­δας και ο δήμος Ρόδου εξα­σφα­λί­ζει την τε­λευ­ταία θέση της λί­στας των δια­κρι­θέ­ντων. Από την άλλη, η με­γά­λη πλειο­νό­τη­τα των νη­σιω­τι­κών δήμων του νομού συ­γκε­ντρώ­νε­ται στις με­σαί­ες και στις χα­μη­λές ζώνες της βαθ­μο­λο­γί­ας, με τους δή­μους Τήλου και Πά­τμου να βρί­σκο­νται μόλις 12 και 13 θέ­σεις αντί­στοι­χα πάνω από τον τε­λευ­ταίο δήμο της χώρας.

Τι μέ­τρη­σε η έρευ­να

Η αξιο­λό­γη­ση δεν αφορά την ποιό­τη­τα ζωής, τα έργα ή την εξυ­πη­ρέ­τη­ση των πο­λι­τών με τη συ­νή­θη έν­νοια. Εστιά­ζει σε κάτι πιο τε­χνι­κό αλλά εξί­σου ου­σιώ­δες, δη­λα­δή στο κατά πόσο κάθε δήμος δια­θέ­τει και εφαρ­μό­ζει απο­τε­λε­σμα­τι­κά τους μη­χα­νι­σμούς εσω­τε­ρι­κού ελέγ­χου που προ­βλέ­πει η νο­μο­θε­σία και τα διε­θνή ελεγ­κτι­κά πρό­τυ­πα. Σύμ­φω­να με τη με­θο­δο­λο­γία της με­λέ­της, εξε­τά­στη­καν 16 συ­γκε­κρι­μέ­νες ελεγ­κτι­κές δια­δι­κα­σί­ες, από τη σύ­ντα­ξη εγ­χει­ρι­δί­ου εσω­τε­ρι­κών ελέγ­χων και την κα­τάρ­τι­ση ετή­σιου προ­γράμ­μα­τος ερ­γα­σιών μέχρι τον έλεγ­χο της εκτέ­λε­σης του προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού, τον έλεγ­χο συμ­μόρ­φω­σης με τη νο­μο­θε­σία, τον έλεγ­χο των πλη­ρο­φο­ρια­κών συ­στη­μά­των, την κα­τάρ­τι­ση ετή­σιας έκ­θε­σης με γνώμη και τη μέ­ρι­μνα για την επι­μόρ­φω­ση των εσω­τε­ρι­κών ελεγ­κτών.

Για κάθε δήμο κα­τα­γρά­φη­κε με δυα­δι­κό τρόπο αν η κάθε δια­δι­κα­σία εμ­φα­νί­ζε­ται ως απο­τε­λε­σμα­τι­κά εκτε­λού­με­νη. Το άθροι­σμα των θε­τι­κών κα­τα­γρα­φών, σε κλί­μα­κα από 0 έως 16, απο­τέ­λε­σε το τε­λι­κό σκορ κα­τά­τα­ξης. Όπως προ­κύ­πτει από τα στοι­χεία της με­λέ­της, τα δε­δο­μέ­να αντλή­θη­καν από τις δη­μό­σιες ηλε­κτρο­νι­κές πλατ­φόρ­μες δη­μο­σί­ων συμ­βά­σε­ων και δια­φά­νειας, ενώ η προ­σέγ­γι­ση ακο­λού­θη­σε τα Διε­θνή Πρό­τυ­πα Εσω­τε­ρι­κού Ελέγ­χου, τις κα­τευ­θυ­ντή­ριες αρχές της Επι­τρο­πής C.O.S.O. και τις αρχές ελεγ­κτι­κής που εφαρ­μό­ζει το Ελεγ­κτι­κό Συ­νέ­δριο.

Η πα­νελ­λα­δι­κή ει­κό­να

Σε επί­πε­δο χώρας, η κα­τά­τα­ξη πε­ρι­λαμ­βά­νει 332 δή­μους. Η ανώ­τε­ρη επί­δο­ση ήταν 16/16 και η χα­μη­λό­τε­ρη 3/16. Η μέση τιμή δια­μορ­φώ­θη­κε σε 6,91 και η διά­με­σος σε 7, γε­γο­νός που δεί­χνει ότι η συ­ντρι­πτι­κή πλειο­νό­τη­τα των δήμων εκτε­λεί απο­τε­λε­σμα­τι­κά 6 ή 7 από τις 16 δια­δι­κα­σί­ες. Στη ζώνη 7 έως 8 συ­γκε­ντρώ­νο­νται 149 δήμοι, στη ζώνη 5 έως 6 άλλοι 123, ενώ μόλις 10 δήμοι βρί­σκο­νται στη ζώνη 13 έως 16. Μόνο 20 δήμοι σε ολό­κλη­ρη την επι­κρά­τεια πέ­τυ­χαν βαθ­μο­λο­γία του­λά­χι­στον 12/16 και 29 δήμοι του­λά­χι­στον 10/16.

Η ανά­λυ­ση ανά δια­δι­κα­σία απο­κα­λύ­πτει επί­σης ένα εν­δια­φέ­ρον μο­τί­βο. Οι πε­ρισ­σό­τε­ρες δια­δι­κα­σί­ες εκτε­λού­νται απο­τε­λε­σμα­τι­κά από το 50% έως 57% των δήμων, με κο­ρυ­φαία την κα­τάρ­τι­ση ετή­σιας έκ­θε­σης με γνώμη, που κα­τα­γρά­φε­ται σε 189 δή­μους. Αντί­θε­τα, 2 δια­δι­κα­σί­ες εμ­φα­νί­ζουν εξαι­ρε­τι­κά χα­μη­λά πο­σο­στά. Η πα­ρο­χή συμ­βου­λευ­τι­κών υπη­ρε­σιών από τη μο­νά­δα εσω­τε­ρι­κού ελέγ­χου εντο­πί­στη­κε σε μόλις 24 δή­μους, πο­σο­στό 7,23%, ενώ η μέ­ρι­μνα για την εκ­παί­δευ­ση και επι­μόρ­φω­ση των εσω­τε­ρι­κών ελεγ­κτών σε 1 και μο­να­δι­κό δήμο σε ολό­κλη­ρη τη χώρα.

Πώς κα­τα­τά­χθη­καν οι δήμοι της Δω­δε­κα­νή­σου

Η Δω­δε­κά­νη­σος δια­θέ­τει 15 δή­μους και όλοι συ­μπε­ρι­λή­φθη­καν στην αξιο­λό­γη­ση. Σύμ­φω­να με τα ανα­λυ­τι­κά στοι­χεία της με­λέ­της, η μέση βαθ­μο­λο­γία τους δια­μορ­φώ­νε­ται στις 6,5 πε­ρί­που δια­δι­κα­σί­ες, ελα­φρώς κάτω από τον πα­νελ­λα­δι­κό μέσο όρο των 6,91. Μόνο 5 από τους 15 δή­μους του νομού φτά­νουν ή ξε­περ­νούν τη διά­με­σο των 7 δια­δι­κα­σιών, ενώ οι υπό­λοι­ποι 10 υπο­λεί­πο­νται.

Στην κο­ρυ­φή του νομού βρί­σκε­ται ο δήμος Λέρου με 13/16, επί­δο­ση που του εξα­σφα­λί­ζει τη δέ­κα­τη θέση στην πα­νελ­λα­δι­κή κα­τά­τα­ξη. Ακο­λου­θεί ο δήμος Ρόδου με 9/16 και την τρια­κο­στή θέση, δη­λα­δή την τε­λευ­ταία θέση της λί­στας των 30 δήμων που η έρευ­να χα­ρα­κτη­ρί­ζει πρό­τυ­πα. Ο δήμος Νι­σύ­ρου κα­τα­γρά­φει 8/16 και κα­τα­λαμ­βά­νει την πε­ντη­κο­στή τρίτη θέση, ενώ οι δήμοι Σύμης και Χάλ­κης ισο­βαθ­μούν με 7/16, το­πο­θε­τού­με­νοι στη ζώνη της δια­μέ­σου, στην ενε­νη­κο­στή έβδο­μη και στην εκα­το­στή πε­ντη­κο­στή όγδοη θέση αντί­στοι­χα.

Στη συ­νέ­χεια της κα­τά­τα­ξης ακο­λου­θεί μια πυκνή ομάδα 5 δήμων με 6/16. Πρό­κει­ται για τους δή­μους Κω, Κα­λυ­μνί­ων, Ηρω­ι­κής Νήσου Κάσου, Λει­ψών και Αστυ­πά­λαιας, οι οποί­οι κα­τα­τάσ­σο­νται με­τα­ξύ των θέ­σε­ων 195 και 267. Αξί­ζει να ση­μειω­θεί ότι ο δήμος Κω, ο δεύ­τε­ρος πλη­θυ­σμια­κά δήμος του νομού, εμ­φα­νί­ζε­ται με την ίδια επί­δο­ση με νησιά ελά­χι­στων εκα­το­ντά­δων κα­τοί­κων. Χα­μη­λό­τε­ρα, με 5/16, κα­τα­γρά­φο­νται οι δήμοι Αγα­θο­νη­σί­ου, Καρ­πά­θου και Με­γί­στης, στις θέ­σεις 299, 301 και 312, ενώ την κα­τά­τα­ξη του νομού κλεί­νουν οι δήμοι Τήλου και Πά­τμου με 4/16, στις θέ­σεις 319 και 320 επί συ­νό­λου 332 δήμων. Δε­δο­μέ­νου ότι η χα­μη­λό­τε­ρη επί­δο­ση της χώρας ήταν 3/16 και την κα­τέ­γρα­ψαν μόλις 2 δήμοι, οι δύο αυτοί δήμοι της Δω­δε­κα­νή­σου βρί­σκο­νται ου­σια­στι­κά στο κα­τώ­τα­το στρώ­μα της βαθ­μο­λο­γί­ας.

Διευ­κρι­νί­ζε­ται ότι σε πε­ρι­πτώ­σεις ισο­βαθ­μί­ας η ακρι­βής θέση στην κα­τά­τα­ξη δεν αντα­να­κλά ποιο­τι­κή δια­φο­ρά με­τα­ξύ των δήμων, καθώς το κρί­σι­μο μέ­γε­θος πα­ρα­μέ­νει ο αριθ­μός των δια­δι­κα­σιών που εκτε­λού­νται απο­τε­λε­σμα­τι­κά.

Η πε­ρί­πτω­ση της Λέρου

Η επί­δο­ση του δήμου Λέρου συ­νι­στά αναμ­φί­βο­λα το πιο αξιο­ση­μεί­ω­το στοι­χείο της έρευ­νας για τη Δω­δε­κά­νη­σο. Με 13 από τις 16 δια­δι­κα­σί­ες να κα­τα­γρά­φο­νται ως απο­τε­λε­σμα­τι­κά εκτε­λού­με­νες, ο νη­σιω­τι­κός δήμος ισο­βαθ­μεί με με­γά­λους δή­μους της ηπει­ρω­τι­κής χώρας και της Ατ­τι­κής και ξε­περ­νά, με­τα­ξύ άλλων, τους δή­μους Αθη­ναί­ων, Πει­ραιά και Θεσ­σα­λο­νί­κης, οι οποί­οι κα­τέ­γρα­ψαν 12/16.

Όπως προ­κύ­πτει από τα ανα­λυ­τι­κά φύλλα της με­λέ­της, ο δήμος Λέρου εμ­φα­νί­ζε­ται να κα­λύ­πτει το σύ­νο­λο σχε­δόν των δια­δι­κα­σιών που σχε­τί­ζο­νται με τη διε­νέρ­γεια ελέγ­χων, την αξιο­λό­γη­ση των λει­τουρ­γιών βάσει των αρχών χρη­στής δη­μο­σιο­νο­μι­κής δια­χεί­ρι­σης, τον έλεγ­χο συμ­μόρ­φω­σης με τη νο­μο­θε­σία, τον έλεγ­χο των πλη­ρο­φο­ρια­κών συ­στη­μά­των και την πα­ρα­κο­λού­θη­ση των διορ­θω­τι­κών ενερ­γειών. Ιδιαί­τε­ρη ση­μα­σία έχει ότι ο δήμος Λέρου φέ­ρε­ται να συ­γκα­τα­λέ­γε­ται στους ελά­χι­στους δή­μους της χώρας, μόλις 24 σε σύ­νο­λο 332, στους οποί­ους εντο­πί­στη­κε πα­ρο­χή συμ­βου­λευ­τι­κών υπη­ρε­σιών από τη μο­νά­δα εσω­τε­ρι­κού ελέγ­χου, μια δια­δι­κα­σία που πα­νελ­λα­δι­κά εκτε­λεί­ται από πο­σο­στό μόλις 7,23% των δήμων. Στα ση­μεία που δεν κα­λύ­πτο­νται, σύμ­φω­να με τα ίδια στοι­χεία, πε­ρι­λαμ­βά­νο­νται η κα­τάρ­τι­ση ετή­σιου προ­γράμ­μα­τος ερ­γα­σιών, ο έλεγ­χος εκτέ­λε­σης του προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού και η κα­τάρ­τι­ση ετή­σιας έκ­θε­σης με γνώμη.

Η Ρόδος στο όριο της διά­κρι­σης

Ο δήμος Ρόδου, ο με­γα­λύ­τε­ρος δήμος του νομού και ένας από τους με­γα­λύ­τε­ρους νη­σιω­τι­κούς δή­μους της χώρας, κα­τα­γρά­φει 9/16. Η επί­δο­ση αυτή τον το­πο­θε­τεί σαφώς πάνω από τον πα­νελ­λα­δι­κό μέσο όρο και στην τρια­κο­στή θέση της κα­τά­τα­ξης, δη­λα­δή στην τε­λευ­ταία θέση της λί­στας των πρό­τυ­πων δήμων. Πρό­κει­ται για μια θέση που από τη μία πλευ­ρά ση­μα­το­δο­τεί συ­μπε­ρί­λη­ψη στην ομάδα των δια­κρι­θέ­ντων και από την άλλη απο­τυ­πώ­νει ση­μα­ντι­κό πε­ρι­θώ­ριο βελ­τί­ω­σης, καθώς ο δήμος υπο­λεί­πε­ται κατά 4 δια­δι­κα­σί­ες από τη Λέρο και κατά 7 από τον πρώτο της κα­τά­τα­ξης.

Από τα ανα­λυ­τι­κά στοι­χεία της με­λέ­της προ­κύ­πτει ότι ο δήμος Ρόδου εμ­φα­νί­ζε­ται να δια­θέ­τει τα βα­σι­κά ορ­γα­νω­τι­κά ερ­γα­λεία του εσω­τε­ρι­κού ελέγ­χου, όπως εγ­χει­ρί­διο ελέγ­χων, ετή­σιο πρό­γραμ­μα ερ­γα­σιών, διε­νέρ­γεια προ­γραμ­μα­τι­σμέ­νων και έκτα­κτων ελέγ­χων, πα­ρο­χή συμ­βου­λευ­τι­κών έργων, έλεγ­χο εκτέ­λε­σης του προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού και κα­τάρ­τι­ση ετή­σιας έκ­θε­σης. Στον αντί­πο­δα, στα ση­μεία που δεν εμ­φα­νί­ζο­νται ως απο­τε­λε­σμα­τι­κά εκτε­λού­με­να πε­ρι­λαμ­βά­νο­νται, κατά τα ίδια στοι­χεία, η πα­ρο­χή δια­βε­βαί­ω­σης για την επάρ­κεια του συ­στή­μα­τος εσω­τε­ρι­κού ελέγ­χου, ο έλεγ­χος των δια­δι­κα­σιών κα­τάρ­τι­σης των οι­κο­νο­μι­κών ανα­φο­ρών, ο έλεγ­χος συμ­μόρ­φω­σης με την ισχύ­ου­σα νο­μο­θε­σία και ο έλεγ­χος των πλη­ρο­φο­ρια­κών συ­στη­μά­των. Ση­μειώ­νε­ται ότι με­τα­ξύ των επι­μέ­ρους φύλ­λων της με­λέ­της πα­ρα­τη­ρεί­ται μικρή από­κλι­ση ως προς το ακρι­βές άθροι­σμα δια­δι­κα­σιών ορι­σμέ­νων δήμων, ωστό­σο η ορι­στι­κή βαθ­μο­λό­γη­ση που χρη­σι­μο­ποιεί­ται για την κα­τά­τα­ξη είναι αυτή που πα­ρα­τί­θε­ται εδώ.

Τα μικρά νησιά και το ζή­τη­μα της κλί­μα­κας

Η κα­τα­νο­μή των δήμων της Δω­δε­κα­νή­σου στην κα­τά­τα­ξη θέτει ένα ερώ­τη­μα που η ίδια η με­λέ­τη δεν απα­ντά ρητά, δη­λα­δή κατά πόσο το μέ­γε­θος ενός δήμου επη­ρε­ά­ζει τη δυ­να­τό­τη­τά του να ανα­πτύ­ξει πλήρη μη­χα­νι­σμό εσω­τε­ρι­κού ελέγ­χου. Τα στοι­χεία δεν δί­νουν μο­νο­σή­μα­ντη απά­ντη­ση. Ο δήμος Λέρου, ένα νησί με­σαί­ου με­γέ­θους, βρί­σκε­ται στην κο­ρυ­φή, ενώ ο δήμος Κω, με πολ­λα­πλά­σιο πλη­θυ­σμό, εμ­φα­νί­ζε­ται με 6/16, στο ίδιο επί­πε­δο με την Αστυ­πά­λαια και τους Λει­ψούς. Την ίδια στιγ­μή, ο δήμος Χάλ­κης, με ελά­χι­στους κα­τοί­κους, κα­τα­γρά­φει 7/16, επί­δο­ση υψη­λό­τε­ρη από αυτή της Κω, της Κα­λύ­μνου και της Καρ­πά­θου.

Ωστό­σο, η συ­γκέ­ντρω­ση των μι­κρό­τε­ρων νη­σιών στις χα­μη­λές ζώνες πα­ρα­μέ­νει εμ­φα­νής. Αγα­θο­νή­σι, Με­γί­στη, Τήλος και Πά­τμος, δήμοι με πε­ριο­ρι­σμέ­νο διοι­κη­τι­κό προ­σω­πι­κό, κα­τα­γρά­φουν 4 ή 5 δια­δι­κα­σί­ες, ενώ και η Κάρ­πα­θος, παρά το με­γα­λύ­τε­ρο μέ­γε­θός της, βρί­σκε­ται στην ίδια ομάδα. Σύμ­φω­να με το γε­νι­κό συ­μπέ­ρα­σμα της έρευ­νας, η υψηλή επί­δο­ση συν­δέ­ε­ται με συ­στη­μα­τι­κή εφαρ­μο­γή των δια­δι­κα­σιών εσω­τε­ρι­κού ελέγ­χου και με με­γα­λύ­τε­ρη ωρι­μό­τη­τα σε θέ­μα­τα λο­γο­δο­σί­ας και διοι­κη­τι­κής ορ­γά­νω­σης, στοι­χεία που προ­ϋ­πο­θέ­τουν στε­λέ­χω­ση και ορ­γα­νω­τι­κή δομή που δεν είναι πά­ντο­τε δια­θέ­σι­μη στους μι­κρούς νη­σιω­τι­κούς δή­μους.