Τρία σενάρια κι ένα νέο δημοσιονομικό δόγμα κρατούν σε εκκρεμότητα το πακέτο της ΔΕΘ

Το ύψος και η σύνθεση των παροχών που θα ανακοινωθούν από το βήμα της Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης παραμένουν ανοιχτά, καθώς οι αποφάσεις μετατίθενται για το τέλος Αυγούστου. Στο μεταξύ, δύο παρεμβάσεις έχουν ήδη δρομολογηθεί, μία στα φιλοδωρήματα και μία στο πετρέλαιο κίνησης.

Λίγες εβδομάδες πριν από την καθιερωμένη ομιλία στη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης, το βασικό ερώτημα παραμένει αναπάντητο. Πόσα χρήματα θα μοιραστούν και προς ποια κατεύθυνση. Παρά τα σενάρια που κυκλοφορούν εδώ και εβδομάδες, στο υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών αποφεύγουν συστηματικά να κλειδώσουν τόσο το συνολικό μέγεθος του πακέτου όσο και τη σύνθεσή του. Η εικόνα αυτή δεν αποτυπώνει αδυναμία απόφασης. Αντανακλά μια μεθοδολογία που έχει αλλάξει ριζικά τα τελευταία χρόνια και η οποία τοποθετεί τη διανομή του διαθέσιμου χώρου στο τέλος της διαδικασίας και όχι στην αρχή της.

Πέντε εβδομάδες που θα κρίνουν το μέγεθος του πακέτου

Οι τελικές αποφάσεις μετατίθενται για το τέλος Αυγούστου, όταν θα υπάρχει πλήρης εικόνα για την εκτέλεση του προϋπολογισμού, την πορεία των φορολογικών εσόδων, την απόδοση του τουρισμού και τις δημοσιονομικές επιπτώσεις των εξελίξεων του καλοκαιριού. Στο υπουργείο Οικονομικών παρακολουθούν σε καθημερινή βάση τα στοιχεία, με ιδιαίτερη έμφαση στις εισπράξεις από τον ΦΠΑ, στα έσοδα που συνδέονται με την τουριστική κίνηση και στις δαπάνες που ενδέχεται να προκύψουν από πυρκαγιές ή άλλες φυσικές καταστροφές.

Παράλληλα, αξιολογούνται οι επιπτώσεις των διεθνών εξελίξεων στις τιμές της ενέργειας, στο κόστος δανεισμού και στις προβλέψεις για την ανάπτυξη της ελληνικής οικονομίας. Όλα αυτά συνθέτουν την απάντηση σε ένα και μόνο ερώτημα, ποιο μέρος της φετινής υπεραπόδοσης μπορεί να θεωρηθεί μόνιμο και άρα να χρηματοδοτήσει παρεμβάσεις διαρκείας.

Οι προσομοιώσεις που τρέχουν στο παρασκήνιο

Σύμφωνα με πληροφορίες, στο Γενικό Λογιστήριο του Κράτους δεν επεξεργάζονται ένα μόνο βασικό σενάριο. Οι υπηρεσίες πραγματοποιούν διαδοχικές προσομοιώσεις με διαφορετικές παραδοχές για την ανάπτυξη, τα φορολογικά έσοδα, τα επιτόκια και τις πρωτογενείς δαπάνες, προκειμένου να αποτυπωθεί ο πραγματικός μόνιμος δημοσιονομικός χώρος.

Οι ασκήσεις αυτές δεν σταματούν στον προϋπολογισμό του 2026. Κάθε παρέμβαση δοκιμάζεται και στα επόμενα χρόνια, ώστε να διαπιστωθεί αν παραμένει συμβατή με τους στόχους του Μεσοπρόθεσμου Δημοσιονομικού και Διαρθρωτικού Σχεδίου. Με απλά λόγια, μια φορολογική ελάφρυνση που δείχνει διαχειρίσιμη για έναν χρόνο μπορεί να απορριφθεί εάν επιβαρύνει δυσανάλογα την τετραετή πορεία των δημόσιων οικονομικών. Πρόκειται για αλλαγή φιλοσοφίας που υπαγορεύεται από το νέο ευρωπαϊκό δημοσιονομικό πλαίσιο. Το ζητούμενο δεν είναι αν υπάρχει χώρος σήμερα, αλλά αν η ίδια παρέμβαση μπορεί να χρηματοδοτείται σταθερά και αύριο.

Τα τρία σενάρια που βρίσκονται στο τραπέζι

Με βάση τις μέχρι σήμερα επεξεργασίες, εξετάζονται ουσιαστικά τρεις εκδοχές.

Η πρώτη προβλέπει περιορισμένο πακέτο, εφόσον οι διεθνείς αβεβαιότητες ή πρόσθετες δημοσιονομικές ανάγκες συρρικνώσουν τον διαθέσιμο μόνιμο χώρο.

Η δεύτερη, που θεωρείται από κυβερνητικές πηγές η πιθανότερη εφόσον δεν υπάρξουν ανατροπές, οδηγεί σε ένα ισορροπημένο πακέτο με στοχευμένες φορολογικές ελαφρύνσεις και εισοδηματικές παρεμβάσεις για νοικοκυριά και μεσαία τάξη.

Η τρίτη ενεργοποιείται μόνο εάν η εκτέλεση του προϋπολογισμού, η πορεία του τουρισμού και τα φορολογικά έσοδα υπερβούν αισθητά τις σημερινές προβλέψεις. Στο υπουργείο Οικονομικών αποφεύγουν προς το παρόν να υιοθετήσουν αυτή την εκδοχή, θεωρώντας πρόωρο κάθε συμπέρασμα πριν ολοκληρωθεί το οκτάμηνο.

Οι επεξεργασίες αφορούν κυρίως παρεμβάσεις μόνιμου χαρακτήρα. Στις συζητήσεις περιλαμβάνονται αλλαγές στη φορολογία της μεσαίας τάξης, πρόσθετες ελαφρύνσεις για οικογένειες με παιδιά, μέτρα που σχετίζονται με την κατοικία, καθώς και βελτιώσεις στις αποδοχές συγκεκριμένων κατηγοριών εργαζομένων του Δημοσίου. Ο κοινός παρονομαστής είναι ότι κάθε μέτρο κοστολογείται όχι μόνο για το 2026 αλλά για ολόκληρη την περίοδο εφαρμογής του, πρακτική που διαφοροποιείται αισθητά από προηγούμενες χρονιές, όταν η συζήτηση περιοριζόταν στην αξιοποίηση της υπεραπόδοσης των εσόδων της τρέχουσας χρονιάς.

Η ρήτρα για την άμυνα και τα όριά της

Στους υπολογισμούς του οικονομικού επιτελείου ενσωματώνεται και η ευελιξία που προσφέρει η ευρωπαϊκή ρήτρα διαφυγής για τις αμυντικές δαπάνες. Κυβερνητικές πηγές σπεύδουν, ωστόσο, να διευκρινίσουν ότι η δυνατότητα αυτή δεν μεταφράζεται αυτομάτως σε επιπλέον χώρο για φοροελαφρύνσεις ή κοινωνικές παροχές, καθώς αφορά συγκεκριμένες κατηγορίες δαπανών και αξιολογείται χωριστά από τις μόνιμες δημοσιονομικές παρεμβάσεις. Το σημείο αυτό αποτελεί έναν από τους βασικούς γρίφους της συζήτησης, καθώς η ρήτρα προσφέρει ανάσα στο σκέλος των δαπανών χωρίς να δημιουργεί κατ ανάγκη περιθώριο διανομής.

Το αφορολόγητο των φιλοδωρημάτων ανεβαίνει στα 6.000 ευρώ

Ένα από τα μέτρα που έχουν ήδη ανακοινωθεί και θα βρεθούν στο τραπέζι του φθινοπώρου αφορά τη φορολογική μεταχείριση των φιλοδωρημάτων. Όπως ανακοίνωσε ο κ. Μητσοτάκης, το αφορολόγητο όριο για τα ποσά που λαμβάνουν προαιρετικά οι μισθωτοί από πελάτες αυξάνεται από 300 ευρώ μηνιαίως σε 6.000 ευρώ ετησίως, με ισχύ από το φορολογικό έτος 2026.

Η ουσιαστικότερη αλλαγή δεν είναι μόνο το ύψος του ορίου αλλά η βάση υπολογισμού. Σύμφωνα με το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, το αφορολόγητο υπολογίζεται πλέον σε ετήσια και όχι σε μηνιαία βάση, ώστε να ανταποκρίνεται στις ιδιαιτερότητες της εποχικής εργασίας, ιδιαίτερα στην εστίαση, τον τουρισμό και γενικότερα στους κλάδους παροχής υπηρεσιών. Ένας εργαζόμενος που απασχολείται 6 μήνες σε σεζόν μπορεί έτσι να λαμβάνει αφορολόγητα φιλοδωρήματα έως 1.000 ευρώ τον μήνα, χωρίς να χάνει το φορολογικό πλεονέκτημα επειδή συγκεντρώνει το εισόδημά του σε λίγους μήνες. Αντίστοιχα, ένας διανομέας που εργάζεται όλο τον χρόνο αξιοποιεί κατά μέσο όρο αφορολόγητο περίπου 500 ευρώ μηνιαίως.

Το επιχείρημα που προβάλλεται είναι διπλό. Από τη μία, η φορολογία εισοδήματος υπολογίζεται ούτως ή άλλως σε ετήσια βάση, οπότε εξασφαλίζεται ίση μεταχείριση ανεξαρτήτως της διάρκειας απασχόλησης. Από την άλλη, το όριο των 6.000 ευρώ παραμένει σε επίπεδα που δεν επιτρέπουν την υποκατάσταση μισθού, ενώ λαμβάνεται υπόψη και το γεγονός ότι πολλοί εργαζόμενοι στην εστίαση και τον τουρισμό αλλάζουν εργοδότη μέσα στο ίδιο έτος. Η ρύθμιση θα κατατεθεί προς ψήφιση τον Σεπτέμβριο και θα έχει αναδρομική ισχύ για ολόκληρο το φορολογικό έτος 2026.

Τι προηγήθηκε στα φιλοδωρήματα

Μέχρι το 2024 τα φιλοδωρήματα που καταβάλλονταν ηλεκτρονικά μέσω τερματικών POS φορολογούνταν στο σύνολό τους. Με τον νόμο 5162/2024 και από την 1 Νοεμβρίου 2024 θεσπίστηκε για πρώτη φορά απαλλαγή από τον φόρο εισοδήματος για φιλοδωρήματα έως 300 ευρώ μηνιαίως, ενώ προβλέφθηκε και απαλλαγή από ασφαλιστικές εισφορές ανεξαρτήτως ποσού. Η νέα παρέμβαση χτίζει πάνω σε εκείνο το πλαίσιο, διευρύνοντάς το σημαντικά.

Η επιδότηση στο πετρέλαιο κίνησης

Παράλληλα, από χθες τέθηκε σε εφαρμογή η νέα κρατική επιδότηση στο πετρέλαιο κίνησης, η οποία μειώνει κατά 10 λεπτά ανά λίτρο το κόστος για έναν μήνα. Σε συνδυασμό με την έκπτωση των 5 λεπτών ανά λίτρο που εξακολουθούν να προσφέρουν τα ελληνικά διυλιστήρια, η συνολική ελάφρυνση διαμορφώνεται στα 15 λεπτά ανά λίτρο. Η μείωση περνά απευθείας στην τιμή της αντλίας, χωρίς να απαιτείται καμία ενέργεια από τους καταναλωτές.

Το μέτρο ενεργοποιείται σε μια περίοδο κατά την οποία η αυξημένη ζήτηση λόγω των θερινών μετακινήσεων συμπίπτει με ανοδικές πιέσεις στις διεθνείς αγορές πετρελαίου. Το πετρέλαιο κίνησης παραμένει το βασικό καύσιμο για τις οδικές εμπορευματικές μεταφορές, τις εταιρείες logistics, τα φορτηγά τροφοδοσίας, τα τουριστικά λεωφορεία και μεγάλο μέρος των εταιρικών στόλων. Επειδή οι οδικές μεταφορές αποτελούν το κυρίαρχο μέσο διακίνησης εμπορευμάτων στην Ελλάδα, κάθε μεταβολή στο κόστος του καυσίμου μετακυλίεται σχεδόν αμέσως σε ολόκληρη την εφοδιαστική αλυσίδα.

Το αποτύπωμα σε τουρισμό και νησιά

Η επίδραση αναμένεται πιο εμφανής στις νησιωτικές περιοχές, όπου το μεταφορικό κόστος αποτελεί διαχρονικά έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες διαμόρφωσης των τελικών τιμών. Η τροφοδοσία προορισμών όπως η Κρήτη, η Ρόδος, η Κως, η Σαντορίνη, η Μύκονος, η Πάρος, η Νάξος, η Κέρκυρα και η Ζάκυνθος προϋποθέτει καθημερινές μεταφορές προϊόντων από την ηπειρωτική Ελλάδα προς τα λιμάνια και στη συνέχεια διανομή στο εσωτερικό των νησιών με πετρελαιοκίνητα οχήματα. Αντίστοιχα, στη Χαλκιδική, στην Πελοπόννησο, στην Ήπειρο και στη Δυτική Ελλάδα εκατοντάδες τουριστικά λεωφορεία πραγματοποιούν καθημερινά εκδρομές, ενώ φορτηγά και επαγγελματικά οχήματα εξυπηρετούν τη συνεχή τροφοδοσία των επιχειρήσεων.

Για έναν στόλο δεκάδων φορτηγών που διανύουν εκατοντάδες χιλιόμετρα ημερησίως, ακόμη και μια μείωση λίγων λεπτών ανά λίτρο μεταφράζεται σε αισθητή εξοικονόμηση στο μηνιαίο κόστος. Το όφελος, ωστόσο, δεν είναι δεδομένο ότι θα φανεί στο ακέραιο. Εάν συνεχιστούν οι ανοδικές πιέσεις στο Brent και αυξηθούν οι χονδρικές τιμές, μέρος της επιδότησης ενδέχεται να απορροφηθεί από τις νέες ανατιμήσεις, με αποτέλεσμα η τελική μείωση στην αντλία να αποδειχθεί μικρότερη από τα 15 λεπτά ανά λίτρο.

Πότε θα κλειδώσει η εικόνα

Οι οριστικές εισηγήσεις προς τον Κυριάκο Μητσοτάκη θα διαμορφωθούν μετά την ολοκλήρωση των στοιχείων εκτέλεσης του προϋπολογισμού για το οκτάμηνο, την επικαιροποίηση των μακροοικονομικών προβλέψεων και το πέρας των τελευταίων δημοσιονομικών προσομοιώσεων από το Γενικό Λογιστήριο του Κράτους. Τότε θα κλειδώσει το ύψος του μόνιμου δημοσιονομικού χώρου και μαζί με αυτό η τελική σύνθεση των παροχών που θα ανακοινωθούν από το βήμα της Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης. Μέχρι τότε, οι δύο παρεμβάσεις που έχουν ήδη δρομολογηθεί λειτουργούν ως ενδιάμεσος σταθμός, δείχνοντας τις προτεραιότητες χωρίς να προδικάζουν το τελικό μέγεθος.

Με πληροφορίες από ot.gr