Τρία σενάρια κι ένα νέο δημοσιονομικό δόγμα κρατούν σε εκκρεμότητα το πακέτο της ΔΕΘ

Το ύψος και η σύνθεση των παροχών που θα ανα­κοι­νω­θούν από το βήμα της Διε­θνούς Έκθεσης Θεσ­σα­λο­νί­κης παρα­μέ­νουν ανοιχτά, καθώς οι απο­φά­σεις μετα­τί­θε­νται για το τέλος Αυγού­στου. Στο μεταξύ, δύο παρεμ­βά­σεις έχουν ήδη δρο­μο­λο­γη­θεί, μία στα φιλο­δω­ρή­ματα και μία στο πετρέ­λαιο κίνησης.

Λίγες εβδο­μά­δες πριν από την καθιε­ρω­μένη ομιλία στη Διεθνή Έκθεση Θεσ­σα­λο­νί­κης, το βασικό ερώτημα παρα­μέ­νει ανα­πά­ντητο. Πόσα χρήματα θα μοι­ρα­στούν και προς ποια κατεύ­θυνση. Παρά τα σενάρια που κυκλο­φο­ρούν εδώ και εβδο­μά­δες, στο υπουρ­γείο Εθνικής Οικο­νο­μίας και Οικο­νο­μι­κών απο­φεύ­γουν συστη­μα­τικά να κλει­δώ­σουν τόσο το συνο­λικό μέγεθος του πακέτου όσο και τη σύνθεσή του. Η εικόνα αυτή δεν απο­τυ­πώ­νει αδυ­να­μία από­φα­σης. Αντα­να­κλά μια μεθο­δο­λο­γία που έχει αλλάξει ριζικά τα τελευ­ταία χρόνια και η οποία τοπο­θε­τεί τη διανομή του δια­θέ­σι­μου χώρου στο τέλος της δια­δι­κα­σίας και όχι στην αρχή της.

Πέντε εβδο­μά­δες που θα κρίνουν το μέγεθος του πακέτου

Οι τελικές απο­φά­σεις μετα­τί­θε­νται για το τέλος Αυγού­στου, όταν θα υπάρχει πλήρης εικόνα για την εκτέ­λεση του προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού, την πορεία των φορο­λο­γι­κών εσόδων, την απόδοση του του­ρι­σμού και τις δημο­σιο­νο­μι­κές επι­πτώ­σεις των εξε­λί­ξεων του καλο­και­ριού. Στο υπουρ­γείο Οικο­νο­μι­κών παρα­κο­λου­θούν σε καθη­με­ρινή βάση τα στοι­χεία, με ιδιαί­τερη έμφαση στις εισπρά­ξεις από τον ΦΠΑ, στα έσοδα που συν­δέ­ο­νται με την του­ρι­στική κίνηση και στις δαπάνες που ενδέ­χε­ται να προ­κύ­ψουν από πυρ­κα­γιές ή άλλες φυσικές κατα­στρο­φές.

Παράλ­ληλα, αξιο­λο­γού­νται οι επι­πτώ­σεις των διεθνών εξε­λί­ξεων στις τιμές της ενέρ­γειας, στο κόστος δανει­σμού και στις προ­βλέ­ψεις για την ανά­πτυξη της ελλη­νι­κής οικο­νο­μίας. Όλα αυτά συν­θέ­τουν την απά­ντηση σε ένα και μόνο ερώτημα, ποιο μέρος της φετινής υπε­ρα­πό­δο­σης μπορεί να θεω­ρη­θεί μόνιμο και άρα να χρη­μα­το­δο­τή­σει παρεμ­βά­σεις διαρ­κείας.

Οι προ­σο­μοιώ­σεις που τρέχουν στο παρα­σκή­νιο

Σύμφωνα με πλη­ρο­φο­ρίες, στο Γενικό Λογι­στή­ριο του Κράτους δεν επε­ξερ­γά­ζο­νται ένα μόνο βασικό σενάριο. Οι υπη­ρε­σίες πραγ­μα­το­ποιούν δια­δο­χι­κές προ­σο­μοιώ­σεις με δια­φο­ρε­τι­κές παρα­δο­χές για την ανά­πτυξη, τα φορο­λο­γικά έσοδα, τα επι­τό­κια και τις πρω­το­γε­νείς δαπάνες, προ­κει­μέ­νου να απο­τυ­πω­θεί ο πραγ­μα­τι­κός μόνιμος δημο­σιο­νο­μι­κός χώρος.

Οι ασκή­σεις αυτές δεν στα­μα­τούν στον προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό του 2026. Κάθε παρέμ­βαση δοκι­μά­ζε­ται και στα επόμενα χρόνια, ώστε να δια­πι­στω­θεί αν παρα­μέ­νει συμβατή με τους στόχους του Μεσο­πρό­θε­σμου Δημο­σιο­νο­μι­κού και Διαρ­θρω­τι­κού Σχεδίου. Με απλά λόγια, μια φορο­λο­γική ελά­φρυνση που δείχνει δια­χει­ρί­σιμη για έναν χρόνο μπορεί να απορ­ρι­φθεί εάν επι­βα­ρύ­νει δυσα­νά­λογα την τετρα­ετή πορεία των δημό­σιων οικο­νο­μι­κών. Πρό­κει­ται για αλλαγή φιλο­σο­φίας που υπα­γο­ρεύ­ε­ται από το νέο ευρω­παϊκό δημο­σιο­νο­μικό πλαίσιο. Το ζητού­μενο δεν είναι αν υπάρχει χώρος σήμερα, αλλά αν η ίδια παρέμ­βαση μπορεί να χρη­μα­το­δο­τεί­ται σταθερά και αύριο.

Τα τρία σενάρια που βρί­σκο­νται στο τραπέζι

Με βάση τις μέχρι σήμερα επε­ξερ­γα­σίες, εξε­τά­ζο­νται ουσια­στικά τρεις εκδοχές.

Η πρώτη προ­βλέ­πει περιο­ρι­σμένο πακέτο, εφόσον οι διε­θνείς αβε­βαιό­τη­τες ή πρό­σθε­τες δημο­σιο­νο­μι­κές ανάγκες συρ­ρι­κνώ­σουν τον δια­θέ­σιμο μόνιμο χώρο.

Η δεύτερη, που θεω­ρεί­ται από κυβερ­νη­τι­κές πηγές η πιθα­νό­τερη εφόσον δεν υπάρ­ξουν ανα­τρο­πές, οδηγεί σε ένα ισορ­ρο­πη­μένο πακέτο με στο­χευ­μέ­νες φορο­λο­γι­κές ελα­φρύν­σεις και εισο­δη­μα­τι­κές παρεμ­βά­σεις για νοι­κο­κυ­ριά και μεσαία τάξη.

Η τρίτη ενερ­γο­ποιεί­ται μόνο εάν η εκτέ­λεση του προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού, η πορεία του του­ρι­σμού και τα φορο­λο­γικά έσοδα υπερ­βούν αισθητά τις σημε­ρι­νές προ­βλέ­ψεις. Στο υπουρ­γείο Οικο­νο­μι­κών απο­φεύ­γουν προς το παρόν να υιο­θε­τή­σουν αυτή την εκδοχή, θεω­ρώ­ντας πρόωρο κάθε συμπέ­ρα­σμα πριν ολο­κλη­ρω­θεί το οκτά­μηνο.

Οι επε­ξερ­γα­σίες αφορούν κυρίως παρεμ­βά­σεις μόνιμου χαρα­κτήρα. Στις συζη­τή­σεις περι­λαμ­βά­νο­νται αλλαγές στη φορο­λο­γία της μεσαίας τάξης, πρό­σθε­τες ελα­φρύν­σεις για οικο­γέ­νειες με παιδιά, μέτρα που σχε­τί­ζο­νται με την κατοι­κία, καθώς και βελ­τιώ­σεις στις απο­δο­χές συγκε­κρι­μέ­νων κατη­γο­ριών εργα­ζο­μέ­νων του Δημο­σίου. Ο κοινός παρο­νο­μα­στής είναι ότι κάθε μέτρο κοστο­λο­γεί­ται όχι μόνο για το 2026 αλλά για ολό­κληρη την περίοδο εφαρ­μο­γής του, πρα­κτική που δια­φο­ρο­ποιεί­ται αισθητά από προη­γού­με­νες χρονιές, όταν η συζή­τηση περιο­ρι­ζό­ταν στην αξιο­ποί­ηση της υπε­ρα­πό­δο­σης των εσόδων της τρέ­χου­σας χρονιάς.

Η ρήτρα για την άμυνα και τα όριά της

Στους υπο­λο­γι­σμούς του οικο­νο­μι­κού επι­τε­λείου ενσω­μα­τώ­νε­ται και η ευε­λι­ξία που προ­σφέ­ρει η ευρω­παϊκή ρήτρα δια­φυ­γής για τις αμυ­ντι­κές δαπάνες. Κυβερ­νη­τι­κές πηγές σπεύ­δουν, ωστόσο, να διευ­κρι­νί­σουν ότι η δυνα­τό­τητα αυτή δεν μετα­φρά­ζε­ται αυτο­μά­τως σε επι­πλέον χώρο για φορο­ε­λα­φρύν­σεις ή κοι­νω­νι­κές παροχές, καθώς αφορά συγκε­κρι­μέ­νες κατη­γο­ρίες δαπανών και αξιο­λο­γεί­ται χωριστά από τις μόνιμες δημο­σιο­νο­μι­κές παρεμ­βά­σεις. Το σημείο αυτό απο­τε­λεί έναν από τους βασι­κούς γρίφους της συζή­τη­σης, καθώς η ρήτρα προ­σφέ­ρει ανάσα στο σκέλος των δαπανών χωρίς να δημιουρ­γεί κατ ανάγκη περι­θώ­ριο δια­νο­μής.

Το αφο­ρο­λό­γητο των φιλο­δω­ρη­μά­των ανε­βαί­νει στα 6.000 ευρώ

Ένα από τα μέτρα που έχουν ήδη ανα­κοι­νω­θεί και θα βρεθούν στο τραπέζι του φθι­νο­πώ­ρου αφορά τη φορο­λο­γική μετα­χεί­ριση των φιλο­δω­ρη­μά­των. Όπως ανα­κοί­νωσε ο κ. Μητσο­τά­κης, το αφο­ρο­λό­γητο όριο για τα ποσά που λαμ­βά­νουν προ­αι­ρε­τικά οι μισθω­τοί από πελάτες αυξά­νε­ται από 300 ευρώ μηνιαίως σε 6.000 ευρώ ετησίως, με ισχύ από το φορο­λο­γικό έτος 2026.

Η ουσια­στι­κό­τερη αλλαγή δεν είναι μόνο το ύψος του ορίου αλλά η βάση υπο­λο­γι­σμού. Σύμφωνα με το υπουρ­γείο Εθνικής Οικο­νο­μίας και Οικο­νο­μι­κών, το αφο­ρο­λό­γητο υπο­λο­γί­ζε­ται πλέον σε ετήσια και όχι σε μηνιαία βάση, ώστε να αντα­πο­κρί­νε­ται στις ιδιαι­τε­ρό­τη­τες της επο­χι­κής εργα­σίας, ιδιαί­τερα στην εστίαση, τον του­ρι­σμό και γενι­κό­τερα στους κλάδους παροχής υπη­ρε­σιών. Ένας εργα­ζό­με­νος που απα­σχο­λεί­ται 6 μήνες σε σεζόν μπορεί έτσι να λαμ­βά­νει αφο­ρο­λό­γητα φιλο­δω­ρή­ματα έως 1.000 ευρώ τον μήνα, χωρίς να χάνει το φορο­λο­γικό πλε­ο­νέ­κτημα επειδή συγκε­ντρώ­νει το εισό­δημά του σε λίγους μήνες. Αντί­στοιχα, ένας δια­νο­μέας που εργά­ζε­ται όλο τον χρόνο αξιο­ποιεί κατά μέσο όρο αφο­ρο­λό­γητο περίπου 500 ευρώ μηνιαίως.

Το επι­χεί­ρημα που προ­βάλ­λε­ται είναι διπλό. Από τη μία, η φορο­λο­γία εισο­δή­μα­τος υπο­λο­γί­ζε­ται ούτως ή άλλως σε ετήσια βάση, οπότε εξα­σφα­λί­ζε­ται ίση μετα­χεί­ριση ανε­ξαρ­τή­τως της διάρ­κειας απα­σχό­λη­σης. Από την άλλη, το όριο των 6.000 ευρώ παρα­μέ­νει σε επίπεδα που δεν επι­τρέ­πουν την υπο­κα­τά­σταση μισθού, ενώ λαμ­βά­νε­ται υπόψη και το γεγονός ότι πολλοί εργα­ζό­με­νοι στην εστίαση και τον του­ρι­σμό αλλά­ζουν εργο­δότη μέσα στο ίδιο έτος. Η ρύθμιση θα κατα­τε­θεί προς ψήφιση τον Σεπτέμ­βριο και θα έχει ανα­δρο­μική ισχύ για ολό­κληρο το φορο­λο­γικό έτος 2026.

Τι προη­γή­θηκε στα φιλο­δω­ρή­ματα

Μέχρι το 2024 τα φιλο­δω­ρή­ματα που κατα­βάλ­λο­νταν ηλε­κτρο­νικά μέσω τερ­μα­τι­κών POS φορο­λο­γού­νταν στο σύνολό τους. Με τον νόμο 5162/2024 και από την 1 Νοεμ­βρίου 2024 θεσπί­στηκε για πρώτη φορά απαλ­λαγή από τον φόρο εισο­δή­μα­τος για φιλο­δω­ρή­ματα έως 300 ευρώ μηνιαίως, ενώ προ­βλέ­φθηκε και απαλ­λαγή από ασφα­λι­στι­κές εισφο­ρές ανε­ξαρ­τή­τως ποσού. Η νέα παρέμ­βαση χτίζει πάνω σε εκείνο το πλαίσιο, διευ­ρύ­νο­ντάς το σημα­ντικά.

Η επι­δό­τηση στο πετρέ­λαιο κίνησης

Παράλ­ληλα, από χθες τέθηκε σε εφαρ­μογή η νέα κρατική επι­δό­τηση στο πετρέ­λαιο κίνησης, η οποία μειώνει κατά 10 λεπτά ανά λίτρο το κόστος για έναν μήνα. Σε συν­δυα­σμό με την έκπτωση των 5 λεπτών ανά λίτρο που εξα­κο­λου­θούν να προ­σφέ­ρουν τα ελλη­νικά διυ­λι­στή­ρια, η συνο­λική ελά­φρυνση δια­μορ­φώ­νε­ται στα 15 λεπτά ανά λίτρο. Η μείωση περνά απευ­θείας στην τιμή της αντλίας, χωρίς να απαι­τεί­ται καμία ενέρ­γεια από τους κατα­να­λω­τές.

Το μέτρο ενερ­γο­ποιεί­ται σε μια περίοδο κατά την οποία η αυξη­μένη ζήτηση λόγω των θερινών μετα­κι­νή­σεων συμπί­πτει με ανο­δι­κές πιέσεις στις διε­θνείς αγορές πετρε­λαίου. Το πετρέ­λαιο κίνησης παρα­μέ­νει το βασικό καύσιμο για τις οδικές εμπο­ρευ­μα­τι­κές μετα­φο­ρές, τις εται­ρείες logistics, τα φορτηγά τρο­φο­δο­σίας, τα του­ρι­στικά λεω­φο­ρεία και μεγάλο μέρος των εται­ρι­κών στόλων. Επειδή οι οδικές μετα­φο­ρές απο­τε­λούν το κυρί­αρχο μέσο δια­κί­νη­σης εμπο­ρευ­μά­των στην Ελλάδα, κάθε μετα­βολή στο κόστος του καυ­σί­μου μετα­κυ­λί­ε­ται σχεδόν αμέσως σε ολό­κληρη την εφο­δια­στική αλυσίδα.

Το απο­τύ­πωμα σε του­ρι­σμό και νησιά

Η επί­δραση ανα­μέ­νε­ται πιο εμφανής στις νησιω­τι­κές περιο­χές, όπου το μετα­φο­ρικό κόστος απο­τε­λεί δια­χρο­νικά έναν από τους σημα­ντι­κό­τε­ρους παρά­γο­ντες δια­μόρ­φω­σης των τελικών τιμών. Η τρο­φο­δο­σία προ­ο­ρι­σμών όπως η Κρήτη, η Ρόδος, η Κως, η Σαντο­ρίνη, η Μύκονος, η Πάρος, η Νάξος, η Κέρκυρα και η Ζάκυν­θος προ­ϋ­πο­θέ­τει καθη­με­ρι­νές μετα­φο­ρές προ­ϊ­ό­ντων από την ηπει­ρω­τική Ελλάδα προς τα λιμάνια και στη συνέ­χεια διανομή στο εσω­τε­ρικό των νησιών με πετρε­λαιο­κί­νητα οχήματα. Αντί­στοιχα, στη Χαλ­κι­δική, στην Πελο­πόν­νησο, στην Ήπειρο και στη Δυτική Ελλάδα εκα­το­ντά­δες του­ρι­στικά λεω­φο­ρεία πραγ­μα­το­ποιούν καθη­με­ρινά εκδρο­μές, ενώ φορτηγά και επαγ­γελ­μα­τικά οχήματα εξυ­πη­ρε­τούν τη συνεχή τρο­φο­δο­σία των επι­χει­ρή­σεων.

Για έναν στόλο δεκάδων φορ­τη­γών που δια­νύ­ουν εκα­το­ντά­δες χιλιό­με­τρα ημε­ρη­σίως, ακόμη και μια μείωση λίγων λεπτών ανά λίτρο μετα­φρά­ζε­ται σε αισθητή εξοι­κο­νό­μηση στο μηνιαίο κόστος. Το όφελος, ωστόσο, δεν είναι δεδο­μένο ότι θα φανεί στο ακέραιο. Εάν συνε­χι­στούν οι ανο­δι­κές πιέσεις στο Brent και αυξη­θούν οι χον­δρι­κές τιμές, μέρος της επι­δό­τη­σης ενδέ­χε­ται να απορ­ρο­φη­θεί από τις νέες ανα­τι­μή­σεις, με απο­τέ­λε­σμα η τελική μείωση στην αντλία να απο­δει­χθεί μικρό­τερη από τα 15 λεπτά ανά λίτρο.

Πότε θα κλει­δώ­σει η εικόνα

Οι ορι­στι­κές ειση­γή­σεις προς τον Κυριάκο Μητσο­τάκη θα δια­μορ­φω­θούν μετά την ολο­κλή­ρωση των στοι­χείων εκτέ­λε­σης του προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού για το οκτά­μηνο, την επι­και­ρο­ποί­ηση των μακρο­οι­κο­νο­μι­κών προ­βλέ­ψεων και το πέρας των τελευ­ταίων δημο­σιο­νο­μι­κών προ­σο­μοιώ­σεων από το Γενικό Λογι­στή­ριο του Κράτους. Τότε θα κλει­δώ­σει το ύψος του μόνιμου δημο­σιο­νο­μι­κού χώρου και μαζί με αυτό η τελική σύνθεση των παροχών που θα ανα­κοι­νω­θούν από το βήμα της Διε­θνούς Έκθεσης Θεσ­σα­λο­νί­κης. Μέχρι τότε, οι δύο παρεμ­βά­σεις που έχουν ήδη δρο­μο­λο­γη­θεί λει­τουρ­γούν ως ενδιά­με­σος σταθμός, δεί­χνο­ντας τις προ­τε­ραιό­τη­τες χωρίς να προ­δι­κά­ζουν το τελικό μέγεθος.

Με πλη­ρο­φο­ρίες από ot.gr