Ο πύργος Πετρόπουλου-Βρούχου στην Ιαλυσό απέκτησε νέο ιδιοκτήτη και μέλλον

• Ο ξε­νο­δό­χος κ. Βα­σί­λης Κα­ρα­γιάν­νης αγό­ρα­σε τον εμ­βλη­μα­τι­κό νε­ο­κλα­σι­κό πύργο που χτί­στη­κε το 1933 και έγρα­ψε ιστο­ρία στα χρό­νια της γερ­μα­νι­κής Κα­το­χής – Σε σεμνή τε­λε­τή πα­ρου­σία του Πε­ρι­φε­ρειάρ­χη Νο­τί­ου Αι­γαί­ου κ. Γιώρ­γου Χα­τζη­μάρ­κου, πα­ρου­σιά­στη­κε το εγ­χεί­ρη­μα πλή­ρους απο­κα­τά­στα­σής του

Ένα από τα πιο αξιό­λο­γα δείγ­μα­τα νε­ο­κλα­σι­κής αρ­χι­τε­κτο­νι­κής που έχουν δια­σω­θεί στη Ρόδο, ο Πύρ­γος Πε­τρό­που­λου-Βρού­χου στην Ηρα­κλει­δών 59 της Ια­λυ­σού, βρί­σκε­ται στο επί­κε­ντρο μιας εξέ­λι­ξης που σπά­νια συμ­βαί­νει με τέ­τοιου εί­δους κτή­ρια. Αγο­ρά­στη­κε από τον ξε­νο­δό­χο κ. Βα­σί­λη Κα­ρα­γιάν­νη, ο οποί­ος δε­σμεύ­ε­ται δη­μό­σια για την πλήρη απο­κα­τά­στα­σή του.

Η εί­δη­ση έγινε γνω­στή προ­χθές, σε μια σεμνή αλλά συμ­βο­λι­κά φορ­τι­σμέ­νη τε­λε­τή, στην οποία πα­ρευ­ρέ­θη ο πε­ρι­φε­ρειάρ­χης Νο­τί­ου Αι­γαί­ου κ. Γιώρ­γος Χα­τζη­μάρ­κος. Σε έναν τόπο όπου τα νε­ο­κλα­σι­κά αρ­χο­ντό­σπι­τα χά­νο­νται σιγά σιγά στη σκιά της αδια­φο­ρί­ας και του χρό­νου, η εξέ­λι­ξη αυτή έχει βα­ρύ­τη­τα που υπερ­βαί­νει κατά πολύ μια απλή με­τα­βί­βα­ση ιδιο­κτη­σί­ας.

Ένα αρ­χι­τε­κτο­νι­κό έργο γεν­νη­μέ­νο από τα­λέ­ντο και εποχή

Ο πύρ­γος θε­με­λιώ­θη­κε το 1933 και ολο­κλη­ρώ­θη­κε σε μόλις ένα χρόνο, το 1934. Έργο του αρ­χι­τέ­κτο­να Χρύ­σαν­θου Γ. Θε­ο­χά­ρη, υπήρ­ξε μά­λι­στα ένα από τα τε­λευ­ταία της κα­ριέ­ρας του. Ανή­κει στην κα­τη­γο­ρία των τρια­ντε­νών πύρ­γων, φέρει έντο­να στοι­χεία νε­ο­κλα­σι­κού ρεύ­μα­τος και απο­τε­λεί χα­ρα­κτη­ρι­στι­κό πα­ρά­δειγ­μα της αρ­χι­τε­κτο­νι­κής φι­λο­δο­ξί­ας της επο­χής του. Το αρ­χο­ντό­σπι­το αυτό απο­κτή­θη­κε από τον Ηρα­κλή Πε­τρό­που­λο, ο οποί­ος νυμ­φεύ­τη­κε τη Δέ­σποι­να, κόρη της αεί­μνη­στης Μα­ρι­γώς Βε­νε­το­κλή, και έτσι πέ­ρα­σε για πρώτη φορά σε οι­κο­γε­νεια­κά χέρια.

Η βο­τσα­λω­τή επι­γρα­φή μπρο­στά από την αυ­λό­πορ­τα, η σφυ­ρή­λα­τη σι­δε­ριά κατά μήκος του κε­ντρι­κού δρό­μου, τα χυτά κο­λο­νά­κια με το πο­λύ­μορ­φο άνθος πέντε πε­τά­λων, τα γρα­νι­τέ­νια πλα­κί­δια του εξώ­στη με αρα­βουρ­γη­μα­τι­κά γε­ω­με­τρι­κά σχή­μα­τα και η κλη­μα­τί­δα με το ρόδο της Ρόδου ως μπορ­ντού­ρα, απο­τε­λούν σή­με­ρα ζω­ντα­νά τεκ­μή­ρια μιας αρ­χι­τε­κτο­νι­κής πα­ρά­δο­σης που δεν επα­να­λή­φθη­κε. Η πο­λυ­κλι­νής στέγη με τα γαλ­λι­κά κε­ρα­μί­δια, τα τρία τυφλά μάτια του βο­διού στην κο­ρυ­φή της πρό­σο­ψης και ο ασκε­πής εξώ­στης που επι­νο­ή­θη­κε για να υπο­δέ­χε­ται τον ρόδιο ήλιο, συν­θέ­τουν ένα αρ­χι­τε­κτο­νι­κό σύ­νο­λο με αδιαμ­φι­σβή­τη­τη αι­σθη­τι­κή και ιστο­ρι­κή αξία. Γύρω από τον πύργο, διά­σπαρ­τα σώ­ζο­νται ακόμα πορ­το­κα­λιές, λε­μο­νιές, φρα­γκο­συ­κιές, συ­κιές, ελιές, πεύκα και φοί­νι­κες, κα­τά­λοι­πα ενός κήπου που κά­πο­τε ήταν επι­με­λη­μέ­νος και φρο­ντι­σμέ­νος, αντά­ξιος του κτη­ρί­ου που στό­λι­ζε.

Τα χρό­νια της Κα­το­χής και ο ήρωας που εκτε­λέ­στη­κε

Ο πύρ­γος δεν είναι μόνο αρ­χι­τε­κτο­νι­κό μνη­μείο. Είναι και ιστο­ρι­κός τόπος, βαρύς από μνή­μες που χα­ρά­χθη­καν στους τοί­χους του στα πιο σκο­τει­νά χρό­νια της Κα­το­χής. Από τον χει­μώ­να του 1941 και μέχρι τα τέλη πε­ρί­που του 1946, διέ­με­νε εκεί οι­κο­γε­νεια­κώς ο Νι­κό­λα­ος Βρού­χος, και ο πύρ­γος με­τα­τρά­πη­κε σε ση­μείο συ­νά­ντη­σης, ορ­γά­νω­σης και δια­βου­λεύ­σε­ων Ρο­δί­ων πα­τριω­τών.

Εκεί έζησε ο γιος του, Μι­χά­λης Βρού­χος, ο οποί­ος πλή­ρω­σε με τη ζωή του την πα­τριω­τι­κή του δράση. Τα γερ­μα­νι­κά στρα­τεύ­μα­τα κα­το­χής τον εκτέ­λε­σαν στις 20 Σε­πτεμ­βρί­ου 1944. Η τε­λευ­ταία του επι­στο­λή γρά­φτη­κε λίγο πριν, στην Κα­ζέρ­μα Ρεγ­γί­να, και απο­τε­λεί ένα από τα συ­γκλο­νι­στι­κό­τε­ρα ντο­κου­μέ­ντα της ρό­διας Αντί­στα­σης. Στον ίδιο πύργο διέ­με­νε και ο λό­γιος δι­κη­γό­ρος Γε­ώρ­γιος Βρού­χος, που αρ­γό­τε­ρα, ως νο­μι­κός και συγ­γρα­φέ­ας, φρό­ντι­σε να απο­κα­τα­στή­σει την αλή­θεια για το ποιος πύρ­γος υπήρ­ξε πραγ­μα­τι­κά η οι­κο­γε­νεια­κή του εστία εκεί­να τα χρό­νια, διορ­θώ­νο­ντας πα­λαιό­τε­ρες ανα­κρί­βειες που είχαν δη­μο­σιευ­τεί. Οι τοί­χοι του πύρ­γου κρα­τούν όλα αυτά αναλ­λοί­ω­τα, σαν βαρύ στρώ­μα κάτω από τον ώχρι­νο σοβά που τον πε­ρι­λού­ζει σή­με­ρα.

Από τους Πε­τρό­που­λους στον κ. Κα­ρα­γιάν­νη

Μετά τα χρό­νια των Πε­τρό­που­λων και των Βρού­χων, η ιδιο­κτη­σία του πύρ­γου πέ­ρα­σε από διά­φο­ρα χέρια, ώσπου τε­λι­κά κα­τέ­λη­ξε στον κ. Βα­σί­λη Κα­ρα­γιάν­νη, γνω­στό ξε­νο­δό­χο της Ρόδου. Η αγορά του πύρ­γου δεν συ­νο­δεύ­τη­κε από σιωπή. Αντί­θε­τα, ο νέος ιδιο­κτή­της επέ­λε­ξε να πα­ρου­σιά­σει δη­μό­σια τις προ­θέ­σεις του, σε μια σεμνή τε­λε­τή όπου πα­ρευ­ρέ­θη ο Πε­ρι­φε­ρειάρ­χης Νο­τί­ου Αι­γαί­ου κ. Γιώρ­γος Χα­τζη­μάρ­κος. Στο επί­κε­ντρο της πα­ρου­σί­α­σης βρέ­θη­κε το σχέ­διο πλή­ρους απο­κα­τά­στα­σης του κτη­ρί­ου, που φι­λο­δο­ξεί να επα­να­φέ­ρει τον πύργο στην αξιο­πρέ­πεια που του αρ­μό­ζει.

Η απο­κα­τά­στα­ση ενός νε­ο­κλα­σι­κού μνη­μεί­ου δεν είναι ποτέ απλή υπό­θε­ση. Απαι­τεί σε­βα­σμό στην αρ­χι­τε­κτο­νι­κή του ταυ­τό­τη­τα, γνώση των υλι­κών και των τε­χνι­κών της επο­χής και, πάνω από όλα, αντί­λη­ψη της ευ­θύ­νης που συ­νε­πά­γε­ται η ανά­λη­ψη ενός τέ­τοιου εγ­χει­ρή­μα­τος. Ο Πύρ­γος Πε­τρό­που­λου-Βρού­χου δεν είναι ένα τυ­χαίο κτή­ριο. Είναι ένας από τους ελά­χι­στους επι­ζώ­ντες μιας αρ­χι­τε­κτο­νι­κής πα­ρά­δο­σης που στη Ρόδο κιν­δυ­νεύ­ει να χαθεί ορι­στι­κά, και πα­ράλ­λη­λα ένα ζω­ντα­νό μνη­μείο της το­πι­κής ιστο­ρί­ας, άρ­ρη­κτα δε­μέ­νο με αν­θρώ­πους που έδω­σαν τη ζωή τους για να μεί­νει ελεύ­θε­ρος ο τόπος. Το γε­γο­νός ότι βρέ­θη­κε αγο­ρα­στής που δεν αντι­με­τω­πί­ζει τον πύργο ως ακί­νη­το αλλά ως κλη­ρο­νο­μιά, απο­τε­λεί από μόνο του μια εί­δη­ση που αξί­ζει να κα­τα­γρα­φεί.