Ανησυχητικά στοιχεία: Επιστρέφουν οι ακάλυπτες επιταγές – Οι λόγοι

Τα τε­λευ­ταία δια­θέ­σι­μα στοι­χεία του τρα­πε­ζι­κού συ­στή­μα­τος και της αγο­ράς δεί­χνουν αύ­ξη­ση τόσο στον αριθ­μό όσο και στη συ­νο­λι­κή αξία στις ακά­λυ­πτες επι­τα­γές στο δεύ­τε­ρο εξά­μη­νο του 2025, με τη δυ­να­μι­κή να συ­νε­χί­ζε­ται και στις πρώ­τες εβδο­μά­δες του 2026. Τα επί­πε­δα πα­ρα­μέ­νουν πολύ χα­μη­λό­τε­ρα από την πε­ρί­ο­δο της κρί­σης, όμως η με­τα­βο­λή της τάσης προ­κα­λεί ανη­συ­χία. Η ρευ­στό­τη­τα στε­νεύ­ει πρώτα στις εμπο­ρι­κές συ­ναλ­λα­γές, πολύ πριν απο­τυ­πω­θεί στα μα­κρο­οι­κο­νο­μι­κά με­γέ­θη.

Τι οδη­γεί σε αύ­ξη­ση τις ακά­λυ­πτες επι­τα­γές

Η χρο­νι­κή συ­γκυ­ρία δεν είναι αδιά­φο­ρη με τον πλη­θω­ρι­σμό στο 2,5%, οι τιμές τρο­φί­μων αυ­ξά­νο­νται κατά 4,8% και η στέ­γα­ση κατά 5,4%, ενώ το κό­στος δα­νει­σμού για μι­κρές επι­χει­ρή­σεις πα­ρα­μέ­νει κοντά στο 4,5%-5%. Σε μια αγορά όπου πάνω από το 95% των επι­χει­ρή­σε­ων είναι μι­κρές ή πολύ μι­κρές, η επι­τα­γή εξα­κο­λου­θεί να λει­τουρ­γεί ως άτυπο ερ­γα­λείο χρη­μα­το­δό­τη­σης.

Όταν η κα­τα­νά­λω­ση επι­βρα­δύ­νε­ται σε όγκο και οι ει­σπρά­ξεις κα­θυ­στε­ρούν, η πίεση με­τα­φέ­ρε­ται από τον λια­νέ­μπο­ρο στον προ­μη­θευ­τή, από τον προ­μη­θευ­τή στον ει­σα­γω­γέα, και κα­τα­λή­γει στο τρα­πε­ζι­κό σύ­στη­μα.

Σε μια αγορά όπου πάνω από το 95% των επι­χει­ρή­σε­ων είναι μι­κρές ή πολύ μι­κρές, η επι­τα­γή εξα­κο­λου­θεί να λει­τουρ­γεί ως άτυπο ερ­γα­λείο χρη­μα­το­δό­τη­σης

Τα στοι­χεία δεί­χνουν ότι οι με­γα­λύ­τε­ρες αυ­ξή­σεις κα­τα­γρά­φο­νται σε κλά­δους με χα­μη­λά πε­ρι­θώ­ρια και υψηλή εξάρ­τη­ση από εμπο­ρι­κή πί­στω­ση, όπως είναι το λια­νε­μπό­ριο έν­δυ­σης, χον­δρε­μπό­ριο τρο­φί­μων και  μι­κρές κα­τα­σκευα­στι­κές επι­χει­ρή­σεις.

Η αξία των ακά­λυ­πτων μπο­ρεί να μην προ­κα­λεί ακόμη συ­στη­μι­κή ανη­συ­χία, όμως η στα­δια­κή άνο­δος λει­τουρ­γεί ως πρώ­ι­μη έν­δει­ξη συ­μπί­ε­σης κε­φα­λαί­ου κί­νη­σης. Ιστο­ρι­κά, κάθε κύ­κλος αύ­ξη­σης ακά­λυ­πτων επι­τα­γών προη­γή­θη­κε μιας πε­ριό­δου αυ­στη­ρό­τε­ρης τρα­πε­ζι­κής πο­λι­τι­κής και πε­ριο­ρι­σμού της πί­στω­σης.

Τα αριθ­μη­τι­κά δε­δο­μέ­να

Σύμ­φω­να με τα τε­λευ­ταία συ­γκε­ντρω­τι­κά στοι­χεία της αγο­ράς, η συ­νο­λι­κή αξία ακά­λυ­πτων επι­τα­γών το 2025 δια­μορ­φώ­θη­κε κοντά στα 90-100 εκατ. ευρώ, κα­τα­γρά­φο­ντας αύ­ξη­ση άνω του 20% σε σχέση με το 2024. Ο αριθ­μός των τε­μα­χί­ων αυ­ξή­θη­κε επί­σης δι­ψή­φια, με εντο­νό­τε­ρη με­τα­βο­λή από τον Σε­πτέμ­βριο και μετά. Τον Δε­κέμ­βριο ση­μειώ­θη­κε η υψη­λό­τε­ρη μη­νιαία αξία των τε­λευ­ταί­ων 18 μηνών.

Σε κλά­δους έν­δυ­σης και μι­κρού λια­νε­μπο­ρί­ου, η αξία ακά­λυ­πτων επι­τα­γών εμ­φα­νί­ζε­ται αυ­ξη­μέ­νη πάνω από 30% σε ετή­σια βάση

Τα επί­πε­δα αυτά απέ­χουν ση­μα­ντι­κά από την πε­ρί­ο­δο 2011–2012, όταν η ετή­σια αξία ακά­λυ­πτων επι­τα­γών είχε ξε­πε­ρά­σει τα 2 δισ. ευρώ. Ωστό­σο, η σύ­γκρι­ση με την κρίση δεν είναι το κα­τάλ­λη­λο μέτρο. Το κρί­σι­μο στοι­χείο είναι η κα­τεύ­θυν­ση της με­τα­βο­λής σε ένα πε­ρι­βάλ­λον που μέχρι πρό­σφα­τα εμ­φά­νι­ζε στα­θε­ρή ει­κό­να.

Η αύ­ξη­ση δεν είναι ομοιό­μορ­φη. Σε κλά­δους έν­δυ­σης και μι­κρού λια­νε­μπο­ρί­ου, η αξία ακά­λυ­πτων επι­τα­γών εμ­φα­νί­ζε­ται αυ­ξη­μέ­νη πάνω από 30% σε ετή­σια βάση. Στις κα­τα­σκευ­ές, όπου οι πλη­ρω­μές συν­δέ­ο­νται με αλυ­σί­δες υπερ­γο­λα­βιών, πα­ρα­τη­ρεί­ται αυ­ξη­μέ­νος αριθ­μός μι­κρών ποσών, έν­δει­ξη πί­ε­σης σε κε­φά­λαιο κί­νη­σης και όχι με­μο­νω­μέ­νων με­γά­λων αθε­τή­σε­ων.

Το πρό­βλη­μα στις πλη­ρω­μές

Οι ακά­λυ­πτες επι­τα­γές απο­τε­λούν μόνο την κο­ρυ­φή του πα­γό­βου­νου. Πριν φτά­σει μια επι­χεί­ρη­ση στο ση­μείο να αφή­σει επι­τα­γή ακά­λυ­πτη, συ­νή­θως έχει προη­γη­θεί κα­θυ­στέ­ρη­ση ει­σπρά­ξε­ων, ανα­κύ­κλω­ση επι­τα­γών, δια­πραγ­μά­τευ­ση πα­ρα­τά­σε­ων και τε­λι­κά μεί­ω­ση προ­μη­θειών και απο­θε­μά­των.

Η μέση διάρ­κεια εμπο­ρι­κής πί­στω­σης σε ορι­σμέ­νους κλά­δους έχει επι­μη­κυν­θεί από τις 75-80 ημέ­ρες σε πάνω από 95 ημέ­ρες

Σύμ­φω­να με εκτι­μή­σεις της αγο­ράς, η μέση διάρ­κεια εμπο­ρι­κής πί­στω­σης σε ορι­σμέ­νους κλά­δους έχει επι­μη­κυν­θεί από τις 75-80 ημέ­ρες σε πάνω από 95 ημέ­ρες μέσα στο τε­λευ­ταίο έτος. Αυτό ση­μαί­νει ότι οι επι­χει­ρή­σεις χρειά­ζο­νται με­γα­λύ­τε­ρο κε­φά­λαιο κί­νη­σης για να δια­τη­ρή­σουν τον ίδιο κύκλο ερ­γα­σιών.

Σε πε­ρι­βάλ­λον όπου τα τρα­πε­ζι­κά επι­τό­κια πα­ρα­μέ­νουν υψη­λό­τε­ρα από την πε­ρί­ο­δο μη­δε­νι­κών επι­το­κί­ων, η ανα­χρη­μα­το­δό­τη­ση γί­νε­ται ακρι­βό­τε­ρη. Για μια μικρή επι­χεί­ρη­ση με δα­νει­σμό 300.000 ευρώ, αύ­ξη­ση επι­το­κί­ου κατά 1 πο­σο­στιαία μο­νά­δα συ­νε­πά­γε­ται επι­πλέ­ον κό­στος 3.000 ευρώ ετη­σί­ως, ποσό που συχνά ισο­δυ­να­μεί με το πε­ρι­θώ­ριο κέρ­δους ενός μήνα.

Η σύν­δε­ση με την κα­τα­νά­λω­ση

Η επι­βρά­δυν­ση του όγκου κα­τα­νά­λω­σης, που κα­τα­γρά­φε­ται σε επι­μέ­ρους κα­τη­γο­ρί­ες λια­νε­μπο­ρί­ου, λει­τουρ­γεί ως βα­σι­κός μη­χα­νι­σμός πί­ε­σης. Όταν ο τζί­ρος αυ­ξά­νε­ται αλλά η κα­τα­νά­λω­ση πε­ριο­ρί­ζε­ται, αυ­τό­μα­τα στε­νεύ­ουν τα πε­ρι­θώ­ρια.

Η εξάρ­τη­ση των φο­ρο­λο­γι­κών εσό­δων από τον ΦΠΑ, που αντι­στοι­χεί σε ση­μα­ντι­κό κομ­μά­τι των φο­ρο­λο­γι­κών εσό­δων, ση­μαί­νει ότι η κα­θυ­στέ­ρη­ση συ­ναλ­λα­γών και πλη­ρω­μών μπο­ρεί να με­τα­φερ­θεί στον προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό με χρο­νι­κή υστέ­ρη­ση ενός ή δύο τρι­μή­νων.

Η αύ­ξη­ση ακά­λυ­πτων επι­τα­γών δεν επη­ρε­ά­ζει άμεσα τα δη­μό­σια έσοδα, επη­ρε­ά­ζει όμως τη ρευ­στό­τη­τα της αλυ­σί­δας, η οποία τε­λι­κά επη­ρε­ά­ζει δη­λω­μέ­νες συ­ναλ­λα­γές, επεν­δύ­σεις και φο­ρο­λο­γι­κή συ­νέ­πεια.

Η κα­θυ­στέ­ρη­ση συ­ναλ­λα­γών και πλη­ρω­μών μπο­ρεί να με­τα­φερ­θεί στον προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό με χρο­νι­κή υστέ­ρη­ση ενός ή δύο τρι­μή­νων

Οι τρά­πε­ζες πα­ρα­κο­λου­θούν στενά την εξέ­λι­ξη των ακά­λυ­πτων επι­τα­γών ως δεί­κτη πι­στω­τι­κού κιν­δύ­νου, γε­γο­νός που θα παί­ξει ση­μα­ντι­κό ρόλο στα αυ­στη­ρό­τε­ρα πι­στο­δο­τι­κά κρι­τή­ρια, τις με­γα­λύ­τε­ρες απαι­τή­σεις εξα­σφα­λί­σε­ων και τον πε­ριο­ρι­σμό στα όρια­κε­φα­λαί­ου κί­νη­σης.

Έτσι δη­μιουρ­γεί­ται ένας φαύ­λος κύ­κλος. Αν η τάση επι­βε­βαιω­θεί και στο πρώτο τρί­μη­νο του 2026, το σήμα θα είναι σαφές ότι η αγορά περνά από φάση αν­θε­κτι­κό­τη­τας σε φάση προ­σαρ­μο­γής.

Το αί­τη­μα για νέες 120 δό­σεις

Η αύ­ξη­ση των ακά­λυ­πτων επι­τα­γών λει­τουρ­γεί και ως μή­νυ­μα για την ει­κό­να της αγο­ράς. Το τε­λευ­ταίο διά­στη­μα, επαγ­γελ­μα­τι­κοί φο­ρείς και επι­με­λη­τή­ρια επα­να­φέ­ρουν με έντα­ση το αί­τη­μα για νέα ρύθ­μι­ση 120 δό­σε­ων για οφει­λές προς το Δη­μό­σιο και τα ασφα­λι­στι­κά τα­μεία. Το επι­χεί­ρη­μά τους στη­ρί­ζε­ται σε πραγ­μα­τι­κή πίεση ρευ­στό­τη­τας.

Κάθε μήνα προ­στί­θε­νται νέα χρέη άνω του 1 δισ. ευρώ, ενώ οι ενερ­γές ρυθ­μί­σεις πα­ρα­μέ­νουν σε κίν­δυ­νο

Σύμ­φω­να με τα τε­λευ­ταία δια­θέ­σι­μα στοι­χεία της ΑΑΔΕ, οι λη­ξι­πρό­θε­σμες οφει­λές προς το Δη­μό­σιο υπερ­βαί­νουν τα 107 δισ. ευρώ, εκ των οποί­ων ση­μα­ντι­κό μέρος αφορά μι­κρές και πολύ μι­κρές επι­χει­ρή­σεις. Πα­ράλ­λη­λα, κάθε μήνα προ­στί­θε­νται νέα χρέη άνω του 1 δισ. ευρώ, ενώ οι ενερ­γές ρυθ­μί­σεις πα­ρα­μέ­νουν σε κίν­δυ­νο.

Σε αυτό το πε­ρι­βάλ­λον, η αύ­ξη­ση ακά­λυ­πτων επι­τα­γών λει­τουρ­γεί ως έν­δει­ξη ότι οι επι­χει­ρή­σεις δυ­σκο­λεύ­ο­νται να εξυ­πη­ρε­τή­σουν ταυ­τό­χρο­να προ­μη­θευ­τές, τρά­πε­ζες και Δη­μό­σιο. Η επι­τα­γή που δεν κα­λύ­πτε­ται σή­με­ρα, συχνά συν­δέ­ε­ται με φο­ρο­λο­γι­κή ή ασφα­λι­στι­κή υπο­χρέ­ω­ση που με­τα­τί­θε­ται για τον επό­με­νο μήνα.

Μη­χα­νι­σμός στα­θε­ρο­ποί­η­σης

Η αγορά υπο­στη­ρί­ζει ότι μια νέα ρύθ­μι­ση 120 δό­σε­ων δεν θα λει­τουρ­γού­σε ως “χα­ρι­στι­κή” πα­ρέμ­βα­ση, αλλά ως μη­χα­νι­σμός στα­θε­ρο­ποί­η­σης της ρευ­στό­τη­τας. Το επι­χεί­ρη­μα είναι ότι η επι­μή­κυν­ση απο­πλη­ρω­μής μειώ­νει τη μη­νιαία πίεση και πε­ριο­ρί­ζει τον κίν­δυ­νο αθέ­τη­σης σε όλη την αλυ­σί­δα. Από την άλλη πλευ­ρά, το οι­κο­νο­μι­κό επι­τε­λείο φο­βά­ται πως κάθε νέα γε­νι­κευ­μέ­νη ρύθ­μι­ση εν­δέ­χε­ται να υπο­νο­μεύ­σει τη φο­ρο­λο­γι­κή συ­νέ­πεια.

Οι ρυθ­μί­σεις χρεών λει­τουρ­γούν ως βαλ­βί­δα εκτό­νω­σης πριν η πίεση με­τα­τρα­πεί σε αθέ­τη­ση πλη­ρω­μών ευ­ρύ­τε­ρης κλί­μα­κας

Το κρί­σι­μο ση­μείο είναι ότι οι ακά­λυ­πτες επι­τα­γές δεν αυ­ξά­νο­νται σε πε­ρι­βάλ­λον ύφε­σης, αλλά σε πε­ρι­βάλ­λον ονο­μα­στι­κής ανά­πτυ­ξης. Αυτό ση­μαί­νει ότι το πρό­βλη­μα δεν είναι η έλ­λει­ψη δρα­στη­ριό­τη­τας, αλλά η κα­τα­νο­μή ρευ­στό­τη­τας. Και σε τέ­τοιες συν­θή­κες, οι ρυθ­μί­σεις χρεών λει­τουρ­γούν ως βαλ­βί­δα εκτό­νω­σης πριν η πίεση με­τα­τρα­πεί σε αθέ­τη­ση πλη­ρω­μών ευ­ρύ­τε­ρης κλί­μα­κας.

Αν η τάση συ­νε­χι­στεί στο πρώτο εξά­μη­νο του 2026, το αί­τη­μα για νέα 120 δό­σεις θα απο­τε­λεί έν­δει­ξη ότι η αγορά ανα­ζη­τά θε­σμι­κό μη­χα­νι­σμό απο­συ­μπί­ε­σης, πριν οι εν­δεί­ξεις ρευ­στό­τη­τας με­τα­τρα­πούν σε πρό­βλη­μα πι­στω­τι­κής στα­θε­ρό­τη­τας.

Πηγή: in.gr