Με σαφείς προτάσεις για τη χρηματοδότηση, τη στελέχωση, την κυβερνοασφάλεια και το θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας των ΑΕΙ ολοκληρώθηκαν στον Βόλο την Παρασκευή 30 Ιανουαρίου 2026 οι εργασίες της 110ης Συνόδου Πρυτάνεων των Ελληνικών Πανεπιστημίων, που φιλοξενήθηκε από το Πανεπιστήμιο Θεσσαλίας.
Το κεντρικό σύνθημα της Συνόδου «Πανεπιστήμια σε Νέα Εποχή: Από το Brain Drain στο Brain Gain – Καινοτομία, Εξωστρέφεια, Συμπερίληψη και Εκσυγχρονισμός» αποτυπώθηκε ουσιαστικά στις συζητήσεις και, κυρίως, στα συμπεράσματα που διαμόρφωσαν οι Πρυτάνεις, αναδεικνύοντας ότι η αναστροφή της φυγής επιστημονικού δυναμικού προϋποθέτει σταθερή χρηματοδότηση, επαρκές ανθρώπινο δυναμικό και λειτουργικά πανεπιστήμια.
Χρηματοδότηση: Υποδομές, φοιτητική μέριμνα και νέοι πόροι
Η Σύνοδος επανέλαβε ότι η χρηματοδότηση των Πανεπιστημίων παραμένει ένα από τα κρισιμότερα προβλήματα, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά την ανακαίνιση και τη συντήρηση των υποδομών. Όπως επισημάνθηκε, οι πόροι που προβλέπονται από το ΕΠΑ 2026-2030 δεν επαρκούν για την κάλυψη των πραγματικών αναγκών των ΑΕΙ, γεγονός που καθιστά αναγκαία την εξασφάλιση πρόσθετων χρηματοδοτικών πηγών.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε και στην ανάγκη ενίσχυσης των κονδυλίων για τη σίτιση και τη στέγαση των φοιτητών και φοιτητριών, ως βασική προϋπόθεση κοινωνικής συνοχής και ισότιμης πρόσβασης στις σπουδές.
Ανθρώπινο δυναμικό: Υποστελέχωση και κινητικότητα
Οι Πρυτάνεις ανέδειξαν εκ νέου το χρόνιο πρόβλημα της υποστελέχωσης των Πανεπιστημίων, τόσο σε ακαδημαϊκό όσο και σε διοικητικό προσωπικό, επισημαίνοντας ότι χωρίς επαρκές ανθρώπινο δυναμικό υπονομεύεται η ποιότητα της εκπαίδευσης, της έρευνας και των παρεχόμενων υπηρεσιών.
Σε ό,τι αφορά την κινητικότητα του διοικητικού προσωπικού, τονίστηκε ότι θα πρέπει να απαιτείται η σύμφωνη γνώμη των Πανεπιστημίων για κάθε μετακίνηση, κατά το πρότυπο που ισχύει για τους Δήμους και τις Περιφέρειες.
Κυβερνοασφάλεια: Κοινή απειλή, κοινή αντιμετώπιση
Η Σύνοδος κατέγραψε την κυβερνοασφάλεια ως ένα από τα πλέον κρίσιμα και ταχέως αναδυόμενα ζητήματα για την ανώτατη εκπαίδευση. Οι Πρυτάνεις ζήτησαν από την πολιτική ηγεσία υποστήριξη και χρηματοδότηση κοινών εργαλείων και υποδομών, ώστε τα Πανεπιστήμια να μπορούν να αντιμετωπίσουν συντονισμένα τις αυξανόμενες ψηφιακές απειλές.
Ακαδημαϊκά ζητήματα και δείκτες χρηματοδότησης
Στο πεδίο των ακαδημαϊκών θεμάτων, η Σύνοδος πρότεινε οι εισακτέοι και εισακτέες των ακαδημαϊκών ετών 2024-25 και εφεξής να λαμβάνουν διδακτική και παιδαγωγική επάρκεια με τους ίδιους όρους, που ίσχυαν πριν την εφαρμογή του Ν. 4957/2022.
Παράλληλα, αποφασίστηκε η σύσταση Επιτροπής για την επικαιροποίηση και αναμόρφωση των ποσοτικών και ποιοτικών δεικτών της ΕΘΑΑΕ, που συνδέονται με την ετήσια κατανομή της τακτικής χρηματοδότησης των ΑΕΙ.
Νομοθετικές παρεμβάσεις και λειτουργία των ΕΛΚΕ
Ιδιαίτερη ανησυχία εκφράστηκε για τα προβλήματα που δημιουργεί η εφαρμογή του Ν. 5140/2024 στη διαχείριση των έργων μέσω των ΕΛΚΕ, λόγω της υποχρεωτικής χρήσης τραπεζικού λογαριασμού στην Τράπεζα της Ελλάδος. Όπως επισημάνθηκε, η ρύθμιση αυτή αυξάνει σημαντικά τη γραφειοκρατία, προκαλεί καθυστερήσεις και επιβαρύνει υπέρμετρα το διοικητικό έργο, καθιστώντας τη διαχείριση των προγραμμάτων σχεδόν αδύνατη. Για τον λόγο αυτό, η Σύνοδος ζητά την εξαίρεση των ΕΛΚΕ από τη συγκεκριμένη διάταξη.
Ρόλος των Πανεπιστημίων σε ευρωπαϊκό επίπεδο
Τέλος, οι Πρυτάνεις πρότειναν στην Υπουργό Παιδείας τη συμμετοχή μελών της Συνόδου στην ομάδα προετοιμασίας της Ελληνικής Προεδρίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης το δεύτερο εξάμηνο του 2027, αναγνωρίζοντας τον κομβικό ρόλο των Πανεπιστημίων στη διαμόρφωση ευρωπαϊκών πολιτικών για την εκπαίδευση, την έρευνα και την καινοτομία.
Ολοκλήρωση εργασιών με παρουσία της πολιτικής ηγεσίας
Οι εργασίες της Συνόδου ολοκληρώθηκαν την Παρασκευή με τη συμμετοχή της πολιτικής ηγεσίας της χώρας στον τομέα της Παιδείας, παρουσία της Υπουργού Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, Σοφίας Ζαχαράκη, του Υφυπουργού αρμόδιου για την Ανώτατη Εκπαίδευση, Νικόλαου Παπαϊωάννου, της Γενικής Γραμματέα Συντονισμού, Εύης Δραμαλιώτη και του Δημήτρη Μπουραντώνη, Γενικού Γραμματέα Ανώτατης Εκπαίδευσης.
Κατά τη διάρκεια της συζήτησης, οι Πρυτάνεις έθεσαν τα αιτήματα και τους προβληματισμούς τους για τον χώρο των ΑΕΙ, σε ένα ανοικτό, ειλικρινή και ουσιαστικό διάλογο, ο οποίος εστίασε στις πραγματικές ανάγκες και στις προοπτικές της ελληνικής ανώτατης εκπαίδευσης.
Η Σοφία Ζαχαράκη στη Σύνοδο Πρυτάνεων
Τα νέα χρηματοδοτικά εργαλεία τα οποία θα εξασφαλίζουν τη βέλτιστη αξιοποίηση της πανεπιστημιακής περιουσίας, προσφέροντας τη μέγιστη ανταποδοτικότητα στις διοικήσεις των Ιδρυμάτων και τις τοπικές κοινωνίες, παρουσίασε η Υπουργός Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού, Σοφία Ζαχαράκη, μιλώντας στην 110η Σύνοδο των Πρυτάνεων στο Βόλο.
Τα εργαλεία αυτά, αποτελούν ένα σημαντικό έργο του Υπουργείου Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού σε συνεργασία με το Υπερταμείο. Σκοπός να υποστηριχθούν τα δημόσια πανεπιστήμια στην τεχνική και νομική ωρίμανση ακινήτων, στη μελέτη εμπορικής αξιοποίησης με πολλαπλά μοντέλα (παραχώρηση, ΣΔΙΤ, δημόσιο έργο), στη σύνταξη πλήρων τευχών δημοπράτησης και διενέργεια της διαγωνιστικής διαδικασίας.
Η Σοφία Ζαχαράκη, τόνισε απευθυνόμενη στους Πρυτάνεις, ότι η πολιτική της Κυβέρνησης υλοποιείται «με σεβασμό στην αυτονομία των Ιδρυμάτων και με κοινό στόχο ένα Πανεπιστήμιο σύγχρονο, λειτουργικό και αξιόπιστο» επισημαίνοντας ότι η προσπάθεια κινείται σε δύο άξονες: στην κάλυψη με τον καλύτερο τρόπο των υφιστάμενων αναγκών των ΑΕΙ και στην έγκαιρη προετοιμασία για τις προκλήσεις που αναδύονται σε εθνικό και περιφερειακό επίπεδο, όπως είναι το δημογραφικό.
Η Υπουργός δεσμεύθηκε πως οι πόροι από το νέο ΕΠΑ 2026-2030 για το ΥΠΑΙΘΑ που ανέρχονται σε 691 εκατ. ευρώ θα αξιοποιηθούν για παρεμβάσεις οι οποίες εκτός από την κάλυψη αναγκών θα δημιουργήσουν και προστιθέμενη αξία στα Ιδρύματα.
« Ήδη από το 2019 έως σήμερα, η Κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη, στήριξε, εμπράκτως τα δημόσια Ανώτατα Εκπαιδευτικά Ιδρύματα. Πετύχαμε μια ουσιαστική αύξηση της χρηματοδότησης στον τακτικό προϋπολογισμό, η οποία σωρευτικά ανέρχεται σε περίπου 1,5 δις ευρώ. Το σύνολο επιχορηγήσεων από το 2019, αυξάνεται σταθερά από 217,6 εκατομμύρια ευρώ σε 288,6 εκατ. ευρώ. Μόνο για το 2025, η τακτική επιχορήγηση ανήλθε στα 128 εκατ. ευρώ, ενώ η έκτακτη επιχορήγηση έφτασε τα 10,45 εκατ. ευρώ. Για το 2026, η συνολική τακτική ενίσχυση αυξάνεται περαιτέρω και φτάνει περίπου τα 133 εκατ. ευρώ, με επιπλέον αύξηση άνω των 5 εκατ. ευρώ. Αναγνωρίζοντας ότι τα Πανεπιστήμια μας καλούνται να διαχειριστούν αυξημένα ενεργειακά κόστη αλλά και κόστη για τη συντήρηση, την καθαριότητα και φυσικά τη φύλαξη, υπέγραψα, πρόσφατα, έκτακτη επιχορήγηση ύψους 4,4 εκατ. ευρώ για 5 μεγάλα Πανεπιστήμια».
Σε ότι αφορά στη φοιτητική στέγη η Σοφία Ζαχαράκη, τόνισε ότι και το 2026 θα υπάρξει αύξηση του κονδυλίου που αφορά το στεγαστικό-φοιτητικό επίδομα, το οποίο θα ανέλθει, περίπου στα 90 εκατ. ευρώ. Το 2025 διατέθηκαν 87,7 εκατομμύρια ευρώ από τα 42 εκατ. το 2019. Πέρυσι 44.840 φοιτητές έλαβαν το στεγαστικό επίδομα το οποίο από τα 1.000 ευρώ το 2019, αυξήθηκε στα 1.500 και 2.000 ευρώ, ενώ στα περιφερειακά πανεπιστήμια το επίδομα, ανέρχεται έως και τα 2.500 ευρώ σε περίπτωση συγκατοίκησης. Σε τμήματα περιφερειακών πανεπιστημίων, όπως διευκρίνισε η Υπουργός, η αύξηση του ποσού για τη φοιτητική στέγη έφτασε το 200%.
Για την αναβάθμιση και δημιουργία νέων φοιτητικών εστιών, η Υπουργός Παιδείας, δήλωσε ότι το συνολικό ποσό που υπολογίζεται ότι θα διατεθεί, αγγίζει το 1,1 δις ευρώ, καθώς ένα υψηλό ποσό θα προέλθει από το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο αλλά και από ιδιωτικούς πόρους. Την περίοδο 2021 έως 2025, τα ενταγμένα έργα για τις φοιτητικές εστίες, υπερβαίνουν τα 857,7 εκατ. ευρώ, εκ των οποίων 737,8 εκατ. ευρώ από ΣΔΙΤ.
Η Σοφία Ζαχαράκη έθεσε ως στόχο της Κυβέρνησης, να αυξηθεί το ποσοστό κάλυψης των αναγκών των φοιτητών για στέγαση από το 7% στο 15% έως το 2030.
Αναφορικά για τη σίτιση, σημείωσε ότι διερευνάται η δυνατότητα αύξησης του αριθμού των παιδιών που σιτίζονται αλλά και του ημερήσιου ποσού που προβλέπεται. « Θα επιδιώξουμε να σιτίζονται περισσότερα παιδιά και ποιοτικότερα».
Ταυτόχρονα η στήριξη των φοιτητών και φοιτητριών επεκτείνεται και με τις:
Μονάδες Υποστήριξης Φοιτητών, ώστε η πρακτική άσκηση, η συμβουλευτική σταδιοδρομίας και η διασύνδεση με την αγορά εργασίας να αποτελούν οργανικό μέρος της φοιτητικής εμπειρίας.
Μονάδες Διασφάλισης Ποιότητας και Στρατηγικού Σχεδιασμού και τις υπηρεσίες Υποστήριξης Διδασκαλίας και Μάθησης.
Ειδική αναφορά έκανε η Υπουργός, στην ολοκλήρωση της διαδικασίας διαγραφής των ανενεργών φοιτητών και της επιτυχούς προσπάθειας να εξοβελιστεί η κουλτούρα της βίας και της ανομίας από το ελληνικό δημόσιο Πανεπιστήμιο.
« Την περασμένη χρονιά σημειώσαμε και με την δική σας συνεργασία και την δική σας αποφασιστικότητα εφαρμόσαμε τον νόμο περί διαγραφών δίνοντας και δεύτερη ευκαιρία στους φοιτητές και τις φοιτήτριες οι οποίοι αποδεδειγμένα επιθυμούν και προσπαθούν σκληρά να ολοκληρώσουν τις σπουδές τους. Και αντιμετωπίσαμε το θέμα της βίας μέσα στο δημόσιο Πανεπιστήμιο αποδίδοντας χώρους που βρίσκονταν επί σειρά ετών σε κατάληψη. Πετύχαμε δηλαδή όσα έχουμε υποχρέωση στις οικογένειες που εμπιστεύονται τα παιδιά τους στα χέρια μας: Μια ακαδημαϊκή πορεία σε ένα ασφαλές και πολιτισμένο περιβάλλον» σημείωσε χαρακτηριστικά η Υπουργός.
Απαντώντας στο αίτημα όλων των Πρυτάνεων να υπάρξει ένα ενιαίο διαλειτουργικό σύστημα κυβερνο- ασφάλειας των ΑΕΙ η Σοφία Ζαχαράκη, ανακοίνωσε την απόφαση άμεσης υλοποίησης του συστήματος από το Υπουργείου Παιδείας.
Επιπλέον η Σοφία Ζαχαράκη, αναφέρθηκε στις πρωτοβουλίες που έχουν ήδη υλοποιηθεί όπως:
– η εδραίωση της εξωστρέφειας και των θετικών προοπτικών συνεργασίας και διασύνδεσης του ελληνικού δημοσίου πανεπιστημίου με ξένα ιδρύματα
– η επέκταση της φοιτητικής μέριμνας μέσω εκτεταμένων και συντονισμένων αναβαθμίσεων κτιριακών εγκαταστάσεων, εστιών, βελτίωσης της σίτισης
«Η Ελλάδα μπορεί και πρέπει να εξελιχθεί σε εκπαιδευτικό κόμβο για την ευρύτερη περιοχή και η Πολιτεία έρχεται να διασφαλίσει ότι δημόσιο Πανεπιστήμιο διατηρεί τον κεντρικό του ρόλο ως βασικού πυλώνα της ανώτατης εκπαίδευσης. Η εξωστρέφεια, είναι συνθήκη προόδου για την Τριτοβάθμια εκπαίδευση όμως, απαιτεί και μακρόπνοο σχεδιασμό. Κάναμε ήδη τα πρώτα γενναία βήματα. Πολύ μεγάλο βήμα είναι η έγκριση 74 κοινών μεταπτυχιακών προγραμμάτων σπουδών με ξένα Πανεπιστήμια. Επίσης ι η λειτουργία του παραρτήματος του ΕΚΠΑ στην Κύπρο ενώ μέσω του «Study in Greece» ενισχύουμε την παρουσία μας στο εξωτερικό. Ας μου επιτραπεί να πω ότι είναι και ένα δικό μου προσωπικό στοίχημα, γι΄αυτό και ακολουθώ ένα στοχευμένο πρόγραμμα επισκέψεων και διαβουλευσεων στο εξωτερικό για το θέμα αυτό. Το ελληνικό δημόσιο Πανεπιστήμιο αποδεικνύει πως μπορεί να συνεργάζεται ισότιμα, να συνδιαμορφώνει προγράμματα υψηλής ποιότητας και να προσελκύει φοιτητές και ερευνητές από το εξωτερικό» σημείωσε η Σοφία Ζαχαράκη.
Τέλος, στον θετικό απολογισμό του περασμένου έτους, η Υπουργός, προσέθεσε την έγκαιρη ολοκλήρωση των μετεγγραφών και την επίσπευση των κατ΄εξαίρεση μετεγγραφών, αλλά και την αύξηση του ποσοστού των καταταρκτηρίων εξετάσεων στα περιφερειακά πανεπιστήμια.
Στις εργασίες της Συνόδου συμμετείχαν επίσης και τοποθετήθηκαν εκπρόσωποι θεσμικών φορέων της ανώτατης εκπαίδευσης, της έρευνας, της καινοτομίας και της ψηφιακής διακυβέρνησης, καθώς και εκπρόσωποι της κεντρικής και περιφερειακής διοίκησης.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσίασε η κεντρική ομιλία του Γιώργου Παναγιωτακόπουλου, Καθηγητή Καινοτομίας, Επιχειρηματικότητας & Μεταφοράς Τεχνολογίας, του Πανεπιστημίου της Καλιφόρνια, Berkeley με θέμα «Το μέλλον της εκπαίδευσης: Καλλιέργεια μιας καινοτόμου και παγκόσμιας νοοτροπίας για τους μελλοντικούς ηγέτες», η οποία ανέδειξε τον διεθνή ρόλο των πανεπιστημίων στη διαμόρφωση ενός σύγχρονου και ανταγωνιστικού εκπαιδευτικού οικοσυστήματος.
Η επόμενη Σύνοδος Πρυτάνεων θα φιλοξενηθεί από το Πανεπιστήμιο Πειραιά, από 1 έως 4 Απριλίου 2026, όπου η συζήτηση αναμένεται να συνεχιστεί με έμφαση στην υλοποίηση των προτάσεων που διαμορφώθηκαν στον Βόλο.
Πηγή: protothema.gr
