Τουρισμός: Τα αλλεπάλληλα ρεκόρ, το καμπανάκι από το μπλακ άουτ στο FIR Αθηνών και οι λοιπές προκλήσεις

Πε­ρισ­σό­τε­ρα αλλά μι­κρό­τε­ρης διάρ­κειας τα­ξί­δια, ενί­σχυ­ση του brand Ελ­λά­δα στις με­γά­λες αγο­ρές της Δυ­τι­κής Ευ­ρώ­πης με συ­να­κό­λου­θη αύ­ξη­ση των του­ρι­στι­κών ει­σπρά­ξε­ων, άνο­δος της κρουα­ζιέ­ρας και στα­δια­κή βελ­τί­ω­ση της επο­χι­κό­τη­τας με πα­ράλ­λη­λη ενί­σχυ­ση των του­ρι­στι­κών με­γε­θών στην Αθήνα, είναι με­ρι­κά από τα βα­σι­κά χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά του ελ­λη­νι­κού του­ρι­σμού, την τε­λευ­ταία εξα­ε­τία.

Χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά που έχουν μεν ως απο­τέ­λε­σμα τα αλ­λε­πάλ­λη­λα ρεκόρ που κα­τα­γρά­φει ο κλά­δος κατά την με­τα­παν­δη­μι­κή εποχή του, ταυ­τό­χρο­να όμως πολ­λα­πλα­σιά­ζουν και τις προ­κλή­σεις για την επό­με­νη ημέρα του.

Οι επι­δό­σεις του 2025

Ως προς τις γε­νι­κό­τε­ρες επι­δό­σεις του ελ­λη­νι­κού του­ρι­σμού το 2025 ανα­μέ­νε­ται να ση­μειω­θεί νέο ρεκόρ, με τις αφί­ξεις και τις ει­σπρά­ξεις δε­κα­μή­νου να κι­νού­νται ήδη κοντά στα συ­νο­λι­κά με­γέ­θη της προη­γού­με­νης χρο­νιάς.

Ει­δι­κό­τε­ρα, στην πε­ρί­πτω­ση των αφί­ξε­ων να ση­μειώ­σου­με ότι ήδη στο δε­κά­μη­νο Ια­νουα­ρί­ου–Οκτω­βρί­ου 2025, κα­τα­γρά­φη­κε αύ­ξη­ση κατά 4,4% ενώ οι διε­θνείς αφί­ξεις ανήλ­θαν σε 35,26 εκατ. τα­ξι­διώ­τες, ένα­ντι 33,79 εκατ. την αντί­στοι­χη πε­ρί­ο­δο του 2024. Δε­δο­μέ­νου μά­λι­στα ότι το 2024 έκλει­σε με 35,95 εκατ. αφί­ξεις, πε­ρί­που 600 χι­λιά­δες πε­ρισ­σό­τε­ρες από ότι το δε­κά­μη­νο του τρέ­χο­ντος έτους, το νέο ρεκόρ θε­ω­ρεί­ται βέ­βαιο και φέτος.

Σύμ­φω­να με τις εκτι­μή­σεις των πα­ρα­γό­ντων του κλά­δου, το τρέ­χον έτος η χώρα εκτι­μά­ται ότι θα υπο­δε­χτεί πάνω από 37 εκα­τομ­μύ­ρια διε­θνείς επι­σκέ­πτες, κα­τα­γρά­φο­ντας εκτι­μώ­με­νη ετή­σια άνοδο πε­ρί­που 5%.

Οι προ­ο­πτι­κές για την πο­ρεία του ελ­λη­νι­κού του­ρι­σμού μά­λι­στα πα­ρα­μέ­νουν θε­τι­κές με την ελ­κυ­στι­κό­τη­τα της Ελ­λά­δος για τους διε­θνείς τα­ξι­διώ­τες να υπερ­βαί­νει τον ευ­ρω­παϊ­κό μέσο όρο για τα μα­κρι­νά τα­ξί­δια το φθι­νό­πω­ρο που μας πέ­ρα­σε. Συ­γκε­κρι­μέ­να για το διά­στη­μα από το Σε­πτέμ­βριο έως το Δε­κέμ­βριο του 2025, η Ελ­λά­δα αντι­προ­σώ­πευε κατά μέσο όρο το 14% των προ­τι­μή­σε­ων σε όλες τις αγο­ρές (ένα­ντι 12% πέ­ρυ­σι), επι­βε­βαιώ­νο­ντας τη στα­θε­ρή αυ­ξη­τι­κή τάση του ελ­λη­νι­κού του­ρι­σμού.

Επι­πλέ­ον, η επι­βα­τι­κή κί­νη­ση τόσο στο αε­ρο­δρό­μιο της Αθή­νας όσο και στα πε­ρι­φε­ρεια­κά αε­ρο­δρό­μια πα­ρα­μέ­νει σε ανο­δι­κή τρο­χιά. Ανα­λυ­τι­κά, οι διε­θνείς αφί­ξεις στο αε­ρο­δρό­μιο της Αθή­νας ανήλ­θαν σε 22,7 εκα­τομ­μύ­ρια το πρώτο εν­δε­κά­μη­νο του 2025, ση­μειώ­νο­ντας αύ­ξη­ση κατά 8,5% σε σύ­γκρι­ση με το αντί­στοι­χο διά­στη­μα του 2024, ενώ η διε­θνής επι­βα­τι­κή κί­νη­ση κα­τέ­γρα­ψε ετή­σια άνοδο κατά 11,5% το Νο­έμ­βριο. Στα πε­ρι­φε­ρεια­κά αε­ρο­δρό­μια αντί­στοι­χα, οι διε­θνείς επι­βά­τες αυ­ξή­θη­καν κατά 3,6% σε ετή­σια βάση έως τα τέλη Νο­εμ­βρί­ου με την διε­θνή κί­νη­ση να αυ­ξά­νει κατά 9,6%, τον ίδιο διά­στη­μα.

Το πρό­σφα­το «κα­μπα­νά­κι» από τα αε­ρο­δρό­μια

Καθώς βέ­βαια το 2025 εγ­γρά­φει ένα ακόμα ιστο­ρι­κό ρεκόρ για τον κλάδο, φο­ρείς του του­ρι­σμού κά­νουν λόγο για ση­μείο κα­μπής καθώς η πε­ραι­τέ­ρω ανά­πτυ­ξη του, απαι­τεί μα­κρο­πρό­θε­σμο σχε­δια­σμό, ικανό να αντι­με­τω­πί­σει τις πολ­λα­πλές προ­κλή­σεις που έχουν ανα­κύ­ψει.

Στις βα­σι­κό­τε­ρες εξ αυτών συ­μπε­ρι­λαμ­βά­νο­νται οι υπο­δο­μές και ο ψη­φια­κός με­τα­σχη­μα­τι­σμός με την πρό­σφα­τη πε­ρι­πέ­τεια με τον FIR Αθη­νών να υπο­γραμ­μί­ζει με εμ­φα­τι­κό τρόπο την ανά­γκη.

Δια­βά­στε ακόμα: Ει­σαγ­γε­λι­κή πα­ρέμ­βα­ση και ΕΔΕ για το χάος στα αε­ρο­δρό­μια – Δήμας: Οι επι­βά­τες δι­καιού­νται απο­ζη­μιώ­σεις

Να θυ­μί­σου­με ότι χθες, Κυ­ρια­κή, κα­τα­γρά­φη­καν πολ­λές κα­θυ­στε­ρή­σεις και ακυ­ρώ­σεις πτή­σε­ων από και προς τα ελ­λη­νι­κά αε­ρο­δρό­μια, με το «πρω­το­φα­νές πε­ρι­στα­τι­κό», όπως το χα­ρα­κτή­ρι­σε η Υπη­ρε­σία Πο­λι­τι­κής Αε­ρο­πο­ρί­ας (ΥΠΑ), να γεννά αρ­κε­τούς προ­βλη­μα­τι­σμούς.

Στην ανα­κοί­νω­ση της η ΥΠΑ επε­σή­μα­νε ότι με βάση τις αρ­χι­κές εν­δεί­ξεις το πρό­βλη­μα προ­ήλ­θε από τις τη­λε­πι­κοι­νω­νια­κές υπο­δο­μές και επη­ρέ­α­σε τις επι­κοι­νω­νί­ες εντός του FIR Αθη­νών. Ο ΟΤΕ από την άλλη, τα κυ­κλώ­μα­τα του οποί­ου χρη­σι­μο­ποιεί η ΥΠΑ, επε­σή­μα­νε σε σχε­τι­κές ανα­κοι­νώ­σεις, ότι τα κυ­κλώ­μα­τα δια­σύν­δε­σης που πα­ρέ­χει στην υπη­ρε­σία ήταν πλή­ρως λει­τουρ­γι­κά.

Η ΥΠΑ ωστό­σο, δια­θέ­τει και δικές της τη­λε­πι­κοι­νω­νια­κές υπο­δο­μές και εξο­πλι­σμό, ο οποί­ος, έχει χα­ρα­κτη­ρι­στεί από ει­δι­κούς ως «πα­λαιάς» τε­χνο­λο­γί­ας. Ακόμα και χθες δε, η ανα­κοί­νω­ση του σω­μα­τεί­ου ελεγ­κτών ενα­έ­ριας κυ­κλο­φο­ρί­ας ανέ­φε­ρε με­τα­ξύ άλλων ότι «η σο­βα­ρή βλάβη και πτώση κρί­σι­μων συ­στη­μά­των επι­κοι­νω­νί­ας δεν απο­τε­λεί ούτε με­μο­νω­μέ­νο πε­ρι­στα­τι­κό ούτε τε­χνι­κή αστο­χία χωρίς υπεύ­θυ­νους. Απο­τε­λεί το άμεσο απο­τέ­λε­σμα της χρό­νιας αδρά­νειας, της κακής δια­χεί­ρι­σης και των λαν­θα­σμέ­νων επι­λο­γών της Διοί­κη­σης της ΥΠΑ, η οποία αγνο­εί συ­στη­μα­τι­κά τις προει­δο­ποι­ή­σεις των ελεγ­κτών ενα­έ­ριας κυ­κλο­φο­ρί­ας».

Προ­σέ­θε­τε δε ότι το πε­ρι­στα­τι­κό ανα­δει­κνύ­ει την πα­λαιό­τη­τα του εξο­πλι­σμού επι­τή­ρη­σης και επι­κοι­νω­νιών και υπο­γραμ­μί­ζει την ανά­γκη αντι­κα­τά­στα­σής του με σύγ­χρο­νο εξο­πλι­σμό που να πλη­ροί τις απαι­τή­σεις των Ευ­ρω­παϊ­κών Κα­νο­νι­σμών.

Το ευρύ και χρό­νιο πρό­βλη­μα των υπο­δο­μών

Το πρό­βλη­μα των υπο­δο­μών βέ­βαια δεν εξα­ντλεί­ται στο χθε­σι­νό πε­ρι­στα­τι­κό και στα συ­στή­μα­τα ελέγ­χου του ενα­έ­ριου χώρου. Επε­κτεί­νε­ται από τα προ­βλή­μα­τα υδρο­δό­τη­σης, κα­θα­ριό­τη­τας, δια­χεί­ρι­σης λυ­μά­των και λι­με­νι­κών υπο­δο­μών έως την στάθ­μευ­ση και την κυ­κλο­φο­ρια­κή συμ­φό­ρη­ση σε δη­μο­φι­λείς και μη προ­ο­ρι­σμούς.

Χα­ρα­κτη­ρι­στι­κό είναι το γε­γο­νός ότι από τις πολ­λα­πλές έρευ­νες που έχουν διε­νερ­γη­θεί κατά και­ρούς για τα υπέρ και τα κατά του ελ­λη­νι­κού του­ρι­σμού, υπο­γραμ­μί­ζε­ται ότι η δη­μο­φι­λία του brand Ελ­λά­δα βα­σί­ζε­ται στην εγ­γε­νή αί­σθη­ση φι­λο­ξε­νί­ας και φι­λι­κό­τη­τας που αι­σθά­νε­ται ο επι­σκέ­πτης στην χώρα, στα κα­τα­λύ­μα­τα δια­μο­νής, στην αί­σθη­ση ασφά­λειας και στη γα­στρο­νο­μία, καθώς και στο πλού­σιο πο­λι­τι­στι­κό και γε­ω­μορ­φο­λο­γι­κό υπό­βα­θρο της χώρας.

Στον αντί­πο­δα, στα ση­μεία που δια­χρο­νι­κά η χώρα υστε­ρεί εντάσ­σο­νται η λει­τουρ­γία προ­ο­ρι­σμών και θέ­μα­τα όπως η κα­θα­ριό­τη­τα, η άναρ­χη πο­λε­ο­δο­μία και η έλ­λει­ψη ποι­κι­λί­ας δρα­στη­ριο­τή­των ή η δια­μόρ­φω­ση και συ­στη­μα­τι­κή προ­ώ­θη­ση εναλ­λα­κτι­κών μορ­φών του­ρι­σμού.

Σύμ­φω­να με με­λέ­τη της Διεύ­θυν­σης Οι­κο­νο­μι­κής Ανά­λυ­σης της Εθνι­κής Τρά­πε­ζας, οι επεν­δυ­τι­κές ανά­γκες στα ελ­λη­νι­κά νησιά εκτι­μώ­νται σε 35 δισ. ευρώ σε βάθος δε­κα­ε­τί­ας. Το ποσό αυτό θα πρέ­πει να κα­τευ­θυν­θεί στην ανα­βάθ­μι­ση κρί­σι­μων το­μέ­ων όπως οι με­τα­φο­ρές, η ενέρ­γεια, το νερό και η δια­χεί­ρι­ση απο­βλή­των, και μέσα από ένα σύγ­χρο­νο πλαί­σιο δια­κυ­βέρ­νη­σης, ικανό να συ­ντο­νί­ζει προ­τε­ραιό­τη­τες, να κα­τευ­θύ­νει πό­ρους με προ­βλε­ψι­μό­τη­τα και να με­τα­τρέ­πει τη χρη­μα­το­δό­τη­ση σε ολο­κλη­ρω­μέ­να έργα.

Το πρό­βλη­μα των υπο­δο­μών γί­νε­ται εντο­νό­τε­ρο καθώς τα του­ρι­στι­κά με­γέ­θη διο­γκώ­νο­νται, γε­γο­νός που επι­ση­μαί­νε­ται σε με­λέ­τη της Εθνι­κής. Βάσει αυτής η επα­να­φο­ρά των επεν­δύ­σε­ων σε βα­σι­κές υπο­δο­μές στα προ κρί­σης επί­πε­δα – κατά την τε­λευ­ταία πε­ντα­ε­τία πα­ρα­μέ­νουν 8% χα­μη­λό­τε­ρα–, ώστε να συμ­βα­δί­σουν με την του­ρι­στι­κή επεν­δυ­τι­κή δυ­να­μι­κή, η οποία είναι 14% υψη­λό­τε­ρα από τα προ κρί­σης επί­πε­δα είναι επι­τα­κτι­κή.

Επι­πλέ­ον, δε­δο­μέ­νου ότι τα νησιά μας απορ­ρο­φούν σχε­δόν το ½ των αφί­ξε­ων ενώ κα­λύ­πτουν μόλις το 15% της έκτα­σης της χώρας εξί­σου βα­σι­κή κρί­νε­ται και η ανά­δει­ξη των «κρυμ­μέ­νων θη­σαυ­ρών» της χώρας με προ­ώ­θη­ση εναλ­λα­κτι­κών προ­ο­ρι­σμών αλλά και εναλ­λα­κτι­κών μορ­φών του­ρι­σμού, ώστε να αμ­βλυν­θεί και η έντο­νη επο­χι­κό­τη­τα που τα­λα­νί­ζει τον κλάδο εδώ και δε­κα­ε­τί­ες.

Οι προ­α­να­φερ­θεί­σες ελ­λεί­ψεις δεν είναι νέες και σε συν­δυα­σμό με την απου­σία χω­ρο­τα­ξι­κού σχε­δια­σμού και συ­νε­κτι­κής στρα­τη­γι­κής με βάθος δε­κα­ε­τί­ας, κά­νουν την συν­θή­κη δυ­σμε­νέ­στε­ρη. Υπό αυτό πρί­σμα, πρό­σφα­τα ο πρό­ε­δρος του ΣΕΤΕ, Γιάν­νης Πα­ρά­σχης από το βήμα συ­νε­δρί­ου, έστει­λε σαφές μή­νυ­μα ότι ο ελ­λη­νι­κός του­ρι­σμός δεν μπο­ρεί πλέον να πο­ρεύ­ε­ται μόνο με την αδρά­νεια της επι­τυ­χί­ας, αλλά χρειά­ζε­ται σχέ­διο, προ­σα­να­το­λι­σμό και συ­νει­δη­τές επι­λο­γές.

Δυο ακόμα «αγκά­θια» για το μέλ­λον του κλά­δου

Βέ­βαια οι προ­κλή­σεις δεν στα­μα­τούν εκεί. Σε αυτές έρ­χο­νται να προ­στε­θούν η πρά­σι­νη με­τά­βα­ση, ο ψη­φια­κός με­τα­σχη­μα­τι­σμός αλλά και η ενί­σχυ­ση της βιω­σι­μό­τη­τας του κλά­δου, όπως επι­ση­μαί­νει η ΤτΕ στην πρό­σφα­τη Εν­διά­με­ση Έκ­θε­ση Νο­μι­σμα­τι­κής Πο­λι­τι­κής.

Από άποψη βιω­σι­μό­τη­τας των επι­χει­ρή­σε­ων του κλά­δου, η ει­κό­να είναι λίγο κα­λύ­τε­ρη. Όπως επι­ση­μαί­νει η έκ­θε­ση επι­κα­λού­με­νη πρό­σφα­τες με­λέ­τες του Ιν­στι­τού­του Του­ρι­στι­κών Ερευ­νών και Προ­βλέ­ψε­ων (ΙΤΕΠ), τα ελ­λη­νι­κά ξε­νο­δο­χεία στρέ­φο­νται στα­δια­κά προς ένα πιο βιώ­σι­μο μο­ντέ­λο λει­τουρ­γί­ας, με αυ­ξα­νό­με­νο βαθμό εν­σω­μά­τω­σης νέων τε­χνο­λο­γιών.

Από το σύ­νο­λο των επεν­δύ­σε­ων ύψους πε­ρί­που 1 δισ. ευρώ που πραγ­μα­το­ποι­ή­θη­καν το 2024, πο­σο­στό της τά­ξε­ως του 20% κα­τευ­θύν­θη­κε σε δρά­σεις που σχε­τί­ζο­νται με τη βιω­σι­μό­τη­τα. Ακόμα κι έτσι όμως, οι επεν­δύ­σεις αυτές προ­ήλ­θαν κυ­ρί­ως από με­γά­λες και υψη­λής κα­τη­γο­ρί­ας ξε­νο­δο­χεια­κές μο­νά­δες, γε­γο­νός που ανα­δει­κνύ­ει την ανά­γκη ενί­σχυ­σης των κι­νή­τρων προς τις μι­κρό­τε­ρες επι­χει­ρή­σεις του κλά­δου.

Τέλος, στα «αγκά­θια» που θα αντι­με­τω­πί­σει με­σο­πρό­θε­σμα ο κλά­δος εντάσ­σε­ται και η έλ­λει­ψη αν­θρώ­πι­νου δυ­να­μι­κού. Όπως επι­ση­μαί­νει η έκ­θε­ση της ΤτΕ, οι δρα­στη­ριό­τη­τες πα­ρο­χής κα­τα­λύ­μα­τος και εστί­α­σης συ­γκα­τα­λέ­γο­νται με­τα­ξύ των κλά­δων με τα υψη­λό­τε­ρα πο­σο­στά κενών θέ­σε­ων ερ­γα­σί­ας το πρώτο εξά­μη­νο του 2025, γε­γο­νός που ενι­σχύ­ει την ανά­γκη για στο­χευ­μέ­νες πο­λι­τι­κές ανά­πτυ­ξης δε­ξιο­τή­των και προ­σέλ­κυ­σης ερ­γα­τι­κού δυ­να­μι­κού.

Πηγή: insider.gr