Εκτακτα μέτρα από Ελλάδα, Ευρώπη για το στεγαστικό – Ανακοινώσεις από τον πρωθυπουργό

Μέτρα για την αντι­με­τώ­πιση της στε­γα­στι­κής κρίσης ανα­μέ­νε­ται να ανα­κοι­νώ­σει σήμερα ο πρω­θυ­πουρ­γός κατά την τελευ­ταία ημέρα της συζή­τη­σης για τον προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό. Μεταξύ άλλων θα δια­τε­θούν από το ΕΣΠΑ 500 εκατ. ευρώ για την επι­δό­τηση δαπανών ανα­καί­νι­σης κατοι­κιών, ώστε να δοθούν προς ενοι­κί­αση ακίνητα που είναι κλειστά. Επίσης, προ­ω­θεί­ται η επι­δό­τηση ενοι­κίου για περισ­σό­τε­ρους.

Σχέδιο για προσιτή στέγη ανα­μέ­νε­ται να ανα­κοι­νώ­σει σήμερα και η Κομι­σιόν.

Ενα πρό­γραμμα 400-500 εκατ. ευρώ, που θα χρη­μα­το­δο­τη­θεί από το ΕΣΠΑ και θα επι­δο­τεί τις ανα­και­νί­σεις παλαιών κατοι­κιών, ανα­μέ­νε­ται να ανα­κοι­νώ­σει μεταξύ άλλων μέτρων για το στε­γα­στικό σήμερα ο πρω­θυ­πουρ­γός Κυριά­κος Μητσο­τά­κης στην ομιλία του στη Βουλή, κατά τη συζή­τηση του προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού.

Το στε­γα­στικό, ένα μείζον πρό­βλημα για την κοι­νω­νία, θα βρεθεί στο επί­κε­ντρο της ομιλίας του πρω­θυ­πουρ­γού, ο οποίος θα ανα­κοι­νώ­σει τα επόμενα βήματα, μετά την επι­στροφή ενός ενοι­κίου που δόθηκε τον περα­σμένο μήνα. Ο βασικός στόχος είναι η αύξηση της προ­σφο­ράς, ώστε να συγκρα­τη­θούν και οι τιμές και στην κατεύ­θυνση αυτή η κυβέρ­νηση θα προ­χω­ρή­σει:

• Στο πρό­γραμμα για τις ανα­και­νί­σεις.

• Στην ανά­πτυξη της κοι­νω­νι­κής κατοι­κίας.

Το πρό­γραμμα για τις ανα­και­νί­σεις είναι ακόμη υπό δια­πραγ­μά­τευση με την Κομι­σιόν, αλλά οι βασικές του κατευ­θύν­σεις έχουν προσ­διο­ρι­στεί. Συγκε­κρι­μένα, θα αφορά επι­δό­τηση και όχι δάνειο, για επι­σκευές και ανα­και­νί­σεις παλαιών κατοι­κιών, προ του 1990. Θα επι­δο­τεί­ται έως το 80% της δαπάνης ανα­καί­νι­σης.

Απα­γο­ρευ­τικά τα νεό­δμητα ακίνητα για τους Ελληνες

Η ανα­καί­νιση πρέπει να περι­λαμ­βά­νει και ενερ­γειακή ανα­βάθ­μιση, αλλά αυτή μπορεί να περιο­ρί­ζε­ται σε ποσοστό 20% της δαπάνης, με το υπό­λοιπο 80% να αφορά άλλες εργα­σίες, όπως υδραυ­λι­κές και ηλε­κτρο­λο­γι­κές, αλλαγή κου­ζί­νας, μπάνιου κ.λπ. Συνο­λικά, η επι­δό­τηση θα φτάνει έως 300 ευρώ το τ.μ. και θα αφορά κατοι­κίες έως 120 τ.μ.

Η επι­δό­τηση θα φτάνει έως 300 ευρώ το τ.μ. για κατοι­κίες έως 120 τ.μ. και θα δίνεται για εργα­σίες όπως υδραυ­λι­κές και ηλε­κτρο­λο­γι­κές, αλλαγή κου­ζί­νας, μπάνιου, κου­φω­μά­των κ.λπ.

Τα εισο­δη­μα­τικά κρι­τή­ρια

Θα υπάρχει επίσης εισο­δη­μα­τικό κρι­τή­ριο, το οποίο, σύμφωνα με πλη­ρο­φο­ρίες, θα είναι ανάλογο με αυτό που ισχύει σήμερα, μετά την πρό­σφατη αύξησή του, για το «Σπίτι μου ΙΙ» – 25.000 ευρώ για άγαμους, 35.000 ευρώ για ζευ­γά­ρια (συν 5.000 ευρώ ανά παιδί) και 39.000 ευρώ για μονο­γο­νεϊ­κές οικο­γέ­νειες (συν 5.000 ευρώ ανά παιδί πέραν του πρώτου). Τα σπίτια που θα χρη­μα­το­δο­τη­θούν πρέπει να κατοι­κη­θούν από τους ιδιο­κτή­τες τους ή να ενοι­κια­στούν για του­λά­χι­στον πέντε χρόνια, έτσι ώστε να εξα­σφα­λι­σθεί η αύξηση της προ­σφο­ράς.

Δυσβά­στα­κτο το κόστος στέ­γα­σης

Οι λεπτο­μέ­ρειες πάντως είναι ακόμη υπό δια­πραγ­μά­τευση με την Κομι­σιόν, η οποία μεταξύ άλλων ζητεί, σύμφωνα με πλη­ρο­φο­ρίες, εγγυ­ή­σεις για το ύψος του ενοι­κίου στα σπίτια που θα νοι­κια­στούν, κάτι που η κυβέρ­νηση δεν θέλει, φοβού­μενη πίεση στις τιμές των ενοι­κίων. Επίσης, η Κομι­σιόν θέλει να δια­τε­θεί μεγα­λύ­τερο ποσό από τα 500 εκατ. ευρώ, καθώς το στε­γα­στικό είναι στις προ­τε­ραιό­τη­τές της στο πλαίσιο της ενδιά­με­σης ανα­θε­ώ­ρη­σης του ΕΣΠΑ, που βρί­σκε­ται σε εξέλιξη σε όλα τα κράτη-μέλη. Ωστόσο, η κυβέρ­νηση θέλει πρώτα να δοκι­μά­σει την επι­τυ­χία του νέου προ­γράμ­μα­τος και μετά να αυξήσει ενδε­χο­μέ­νως τον προ­ϋ­πο­λο­γι­σμό του, σε επόμενη ανα­θε­ώ­ρηση. Αλλωστε, υπάρ­χουν πολλές άλλες ανάγκες σε έργα υπο­δο­μής και προ­γράμ­ματα που θα απαι­τή­σουν χρη­μα­το­δό­τηση.

Οι κοι­νω­νι­κές κατοι­κίες

Στο θέμα της κοι­νω­νι­κής κατοι­κίας, η κυβέρ­νηση θα κινηθεί σε δύο κατευ­θύν­σεις:

– Στη διεύ­ρυνση των κρι­τη­ρίων για την επι­δό­τηση ενοι­κίου, ώστε να επω­φε­λη­θούν και νέες πλη­θυ­σμια­κές ομάδες.

– Στην ανά­πτυξη κοι­νω­νι­κών κατοι­κιών με «έξυπνες λύσεις». Μόλις πρό­σφατα ψηφί­στηκε το νέο πλαίσιο για την κοι­νω­νική αντι­πα­ροχή και σύντομα ανα­μέ­νο­νται οι πρώτοι δια­γω­νι­σμοί που θα απο­κα­λύ­ψουν το επεν­δυ­τικό ενδια­φέ­ρον. Η κεντρική ιδέα είναι να συνει­σφέ­ρει το Δημόσιο μια έκταση και να λαμ­βά­νει αντι­πα­ροχή μέχρι 30% σε κάθε κτίριο που θα ανε­γεί­ρε­ται, ώστε να δια­θέ­τει τα δια­με­ρί­σματα σε ευά­λω­τες κοι­νω­νι­κές ομάδες. Το ΤΑΙΠΕΔ ανα­μέ­νε­ται να ξεκι­νή­σει με τρεις μεγάλες εκτά­σεις σε Αθήνα, Θεσ­σα­λο­νίκη και Πάτρα. Το πρό­γραμμα θα χρη­μα­το­δο­τη­θεί από το νέο Κοι­νω­νικό Κλι­μα­τικό Ταμείο.

Η έλλειψη προ­σι­τής στέγης είναι ένα από τα πιο πιε­στικά κοι­νω­νικά προ­βλή­ματα σε ολό­κληρη την Ευρω­παϊκή Ενωση. Στις Βρυ­ξέλ­λες εκτι­μούν ότι θα χρεια­στούν επι­πρό­σθε­τες 650.000 κατοι­κίες ετησίως προ­κει­μέ­νου να καλυ­φθούν οι ανάγκες των Ευρω­παίων πολιτών, ενώ θεωρούν ότι η αντι­με­τώ­πιση του «χάσμα­τος» μεταξύ προ­σφο­ράς και ζήτησης θα επι­λυ­θεί με την οικο­δό­μηση περισ­σο­τέ­ρων, πιο απο­δο­τι­κών και βιώ­σι­μων κατοι­κιών. Για να επι­τευ­χθεί ο στόχος απαι­τού­νται –ανάμεσα σε άλλα– μείωση του κόστους κατα­σκευής, αλλά και εξορ­θο­λο­γι­σμός ως προς την παροχή οικο­δο­μι­κών αδειών.

Η νέα στρα­τη­γική –«το ευρω­παϊκό σχέδιο για προσιτή στέγη»– που θα παρου­σιά­σει σήμερα η Κομι­σιόν αφορά την παροχή κινή­τρων για την κατα­σκευή νέων κατοι­κιών, αλλά και σειρά συστά­σεων προς τα κράτη-μέλη, ώστε να αντι­με­τω­πί­σουν τη στε­γα­στική κρίση χωρίς να υπερ­βαί­νει τον ρόλο της, καθώς το ζήτημα είναι κατ’ εξοχήν εθνική αρμο­διό­τητα, όπως υπεν­θυ­μί­ζουν κοι­νο­τι­κές πηγές. Το σχέδιο θα περι­λαμ­βά­νει «κατευ­θυ­ντή­ριες γραμμές» για το ζήτημα των βρα­χυ­πρό­θε­σμων μισθώ­σεων τύπου Airbnb και συστά­σεις που έχουν ενδια­φέ­ρον για τη χώρα μας, καθώς αφορούν τα «κενά» ακίνητα, τα οποία στην Ελλάδα φτάνουν περίπου τα 793.884, σύμφωνα με την ΕΛΣΤΑΤ.

Τα ακριβά ενοίκια κρατούν τους νέους στο πατρικό

«Πρό­κει­ται για πραγ­μα­τική κρίση», παρα­δέ­χθηκε σε χθεσινή συνέ­ντευξη στη δια­δι­κτυακή εφη­με­ρίδα Politico o αρμό­διος επί­τρο­πος Νταν Γιόρ­γκεν­σεν, διευ­κρι­νί­ζο­ντας ότι το σχέδιο απο­τε­λεί «μείγμα συγκε­κρι­μέ­νων δράσεων σε επίπεδο Ε.Ε. και συστά­σεων, που μπορούν να εφαρ­μό­σουν τα κράτη-μέλη».

Συγκε­κρι­μένα, σύμφωνα με ασφα­λείς πλη­ρο­φο­ρίες, το σχέδιο της Κομι­σιόν καλύ­πτει σημα­ντι­κούς «πυλώνες» του τομέα πολι­τι­κής στέ­γα­σης: το πώς δηλαδή θα δημιουρ­γη­θούν περισ­σό­τε­ρες επεν­δύ­σεις, πώς θα μειωθεί η γρα­φειο­κρα­τία των Βρυ­ξελ­λών, πώς θα διευ­κο­λυν­θεί η χρη­μα­το­δό­τηση για την κατα­σκευή νέων κατοι­κιών, καθώς και για την ανα­καί­νιση παλαιών ακι­νή­των (κυρίως για την ενερ­γειακή τους απόδοση). Κρίσιμο στοι­χείο θα αφορά την αλλαγή των κρα­τι­κών ενι­σχύ­σεων, ώστε να διευ­κο­λυν­θούν τα κράτη-μέλη να επεν­δύ­σουν σε οικο­νο­μικά προ­σι­τές κοι­νω­νι­κές κατοι­κίες.

Στις Βρυ­ξέλ­λες εκτι­μούν ότι χρειά­ζο­νται επι­πλέον 650.000 κατοι­κίες ετησίως.

Το πρό­βλημα, πάντως, εντο­πί­ζε­ται κυρίως την τελευ­ταία δεκα­ε­τία (2015-2024), όπου οι τιμές των κατοι­κιών αυξή­θη­καν έως και 60% κατά μέσον όρο, σύμφωνα με τη Eurostat, με ορι­σμένα κράτη-μέλη να βλέπουν αυξή­σεις άνω του 200%, ενώ οι τιμές των ενοι­κίων συνέ­χι­σαν επίσης να αυξά­νο­νται. Χαρα­κτη­ρι­στικά είναι τα στοι­χεία ως προς το ποσοστό του μισθού που δαπα­νή­θηκε για την ενοι­κί­αση το 2025 σε μεγάλες ευρω­παϊ­κές πόλεις, με τη Λισ­σα­βώνα να κατα­γρά­φει το υψη­λό­τερο, καθώς «αγγίζει» το 116%, ενώ σημα­ντικό ποσοστό του μισθού δαπα­νά­ται για την ενοι­κί­αση στη Βαρ­κε­λώνη (74%) και στην Αθήνα (57%).

Στε­γα­στικά προ­γράμ­ματα στα αζήτητα

Την ίδια στιγμή, οι νέοι καθυ­στε­ρούν να φύγουν από το πατρικό σπίτι ή να δημιουρ­γή­σουν δική τους οικο­γέ­νεια, καθώς είναι σχεδόν αδύνατη η εξεύ­ρεση αξιο­πρε­πούς προ­σι­τής στέγης. Θλιβερή «πρωτιά» δια­τη­ρεί η Ελλάδα, όπου σύμφωνα με τη Eurostat ο μέσος όρος ηλικίας για όσους φεύγουν από το πατρικό σπίτι φτάνει τα 30,7 έτη, ακο­λου­θεί η Ιταλία (30,1 έτη) και η Ισπανία (30 έτη), ενώ τα χαμη­λό­τερα ποσοστά κατα­γρά­φο­νται στη Φιν­λαν­δία (21,4 έτη) και τη Σουηδία (21,9 έτη).

Το Airbnb

Για τη στε­γα­στική κρίση στα περισ­σό­τερα κράτη-μέλη έχουν «στο­χο­ποι­η­θεί» οι βρα­χυ­πρό­θε­σμες μισθώ­σεις ακι­νή­των τύπου Airbnb. Η Κομι­σιόν δεν πρό­κει­ται πάντως να ειση­γη­θεί απα­γό­ρευσή τους, αλλά θα παρέχει «κατευ­θυ­ντή­ριες γραμμές» για το τι πρέπει να γίνει. Ανα­μέ­νε­ται, όμως, να προ­τα­θεί κανο­νι­σμός από τον Μάιο του 2026, που πρό­κει­ται να βοη­θή­σει τις δημό­σιες αρχές να ρυθ­μί­σουν την αγορά με ανα­λο­γικό τρόπο, μέσω μεγα­λύ­τε­ρης δια­φά­νειας ως προς την ανταλ­λαγή δεδο­μέ­νων σχετικά με τις κατα­χω­ρί­σεις και τις συναλ­λα­γές στις πλατ­φόρ­μες, ενώ θα προ­τα­θούν μέτρα για την ανα­κού­φιση περιο­χών που έχουν πληγεί από τις βρα­χυ­πρό­θε­σμες μισθώ­σεις ακι­νή­των.

Πηγή: kathimerini.gr