Γ. Κρεμλής: «Η Ευρώπη χωρίς πυξίδα. Eλλειμμα ηγεσίας, νησιωτικές σκιές και το στοίχημα της επόμενης δεκαετίας»

Κύριε Κρεμλή, συχνά γίνεται λόγος για μια Ευρώπη που μοιάζει να κινεί­ται χωρίς σαφή «πυξίδα», τόσο σε γεω­πο­λι­τικό όσο και σε κοι­νω­νικό επίπεδο. Συμ­με­ρί­ζε­στε αυτήν την άποψη;

Είναι προ­φα­νές κυρία Παμπρή, ότι η Ευρω­παϊκή Ένωση δεν είναι αυτή που γνω­ρί­ζαμε στο παρελ­θόν. Πάσχει από έλλειμμα ηγεσίας τόσο στο επίπεδο των θεσμι­κών της οργάνων, όσο και στο επίπεδο κάποιων αρχηγών κρατών και κυβερ­νή­σεων, ιδίως του δίδυμου Γαλλίας-Γερμανίας που απο­τε­λούσε την ατμο­μη­χανή της, αλλά και λόγω του Brexit και του ιδιά­ζο­ντος ρόλου που τα κράτη-μέλη έχουν επι­τρέ­ψει στο Ηνωμένο Βασί­λειο να δια­δρα­μα­τί­ζει, ενίοτε και ως «δού­ρειος ίππος» στις εξω­τε­ρι­κές σχέσεις της ΕΕ.

Έλλειψη ορά­μα­τος, αξιο­πι­στίας και ανα­γνω­ρι­σι­μό­τη­τας ως διε­θνούς παίκτη και ετε­ρο­κα­θο­ρι­σμός των θέσεών της που επη­ρε­ά­ζο­νται από τις ΗΠΑ και το ΝΑΤΟ, παρά την καθυ­στε­ρη­μένη ανα­γνώ­ριση της ανάγκης δημιουρ­γίας ευρω­παϊ­κού αμυ­ντι­κού βρα­χί­ονα που πρέπει να μετε­ξε­λι­χθεί σε Ευρω­παϊκή Ενωση Άμυνας.

Οι εκθέ­σεις Draghi και Letta προ­σφέ­ρουν νέες ιδέες και όραμα και είναι σημα­ντικό να εφαρ­μο­σθούν στην πράξη μια που η αξιο­πι­στία και χρη­σι­μό­τητά τους ανα­γνω­ρί­ζε­ται από την ακα­δη­μαϊκή και την επι­χει­ρη­μα­τική κοι­νό­τητα και την κοι­νω­νία των πολιτών.

Είναι επίσης σημα­ντικό η ΕΕ να επα­να­κα­θο­ρί­σει τις προ­τε­ραιό­τη­τές της και να ασχο­λη­θεί κυρίως με τα του οίκου της, με τη διεύ­ρυνσή της, την νέα δημο­σιο­νο­μική περίοδο, την αντα­γω­νι­στι­κό­τητά της και βέβαια να επα­να­κα­θο­ρί­σει τη σχέση της με την Κίνα και τους BRICS, αλλά και με την Τουρκία σε ό,τι αφορά μεταξύ άλλων στην επίλυση του Κυπρια­κού, το οποίο παρά τις ομοιό­τη­τές του με το Ουκρα­νικό ζήτημα, στο οποίο η ΕΕ επι­δει­κνύει υπέρ­με­τρο ζήλο, βρί­σκε­ται πολύ χαμηλά στην ατζέντα της.

Πώς βλέπετε τη σημε­ρινή στρα­τη­γική της ΕΕ σε ζητή­ματα περι­βάλ­λο­ντος, ενέρ­γειας και βιώ­σι­μης ανά­πτυ­ξης; Παρα­τη­ρεί­ται αλλαγή στην φιλο­σο­φία λόγω Τραμπ, από την πράσινη ανά­πτυξη έχουμε γυρίσει στo Dril baby dril. Προ­φα­νώς αυτό απο­κα­λεί­ται υπο­χώ­ρηση μπροστά στις οικο­νο­μι­κές πιέσεις;

Η Πράσινη Συμ­φω­νία έχει σε μεγάλο βαθμό εφαρ­μο­σθεί ήδη μέσω δεσμευ­τι­κών πράξεων της ΕΕ – κανο­νι­σμών και οδηγιών – και απο­τε­λεί μέρος του ευρω­ε­νω­σια­κού κεκτη­μέ­νου. Αυτό που φαί­νε­ται να αλλάζει είναι το αφήγημα. Ότι η Πράσινη Συμ­φω­νία δεν απο­τε­λεί την αιχμή του δόρατος της ευρω­παϊ­κής πολι­τι­κής αλλά πρέπει να προ­σαρ­μο­στεί στα νέα διεθνή δεδο­μένα, στην πολι­τική των ΗΠΑ που αγνοεί την κλι­μα­τική κρίση και στην ανάγκη δια­φύ­λα­ξης της αντα­γω­νι­στι­κό­τη­τας της ΕΕ.

Το κεκτη­μένο της Πρά­σι­νης Συμ­φω­νίας είναι ήδη ισχυρό με χρο­νο­διά­γραμμα ενερ­γεια­κής μετά­βα­σης και πλήρους κλι­μα­τι­κής ουδε­τε­ρό­τη­τας το 2050 και με ενδιά­με­σους σταθ­μούς το 2030 και το 2040. Η ενερ­γειακή κρίση, λόγω και του πολέμου στην Ουκρα­νία, οδηγεί σε ανα­ζή­τηση νέων πηγών ενέρ­γειας, ακόμη και υδρο­γο­ναν­θρά­κων τους οποίους χρειά­ζε­ται η ΕΕ που δεν έχει επαρ­κείς ενερ­γεια­κούς πόρους, παρά τη σημα­ντική αύξηση των ΑΠΕ της.

Η κλι­μα­τική κρίση συχνά αντι­με­τω­πί­ζε­ται απο­σπα­σμα­τικά, ανάλογα με τις πολι­τι­κές και οικο­νο­μι­κές συγκυ­ρίες. Θεω­ρείτε ότι η ΕΕ έχει χάσει τη δυνα­τό­τητα να χαράσ­σει μακρο­πρό­θε­σμη στρα­τη­γική;

Του­να­ντίον. Η στρα­τη­γική της είναι η πιο φιλό­δοξη και η συμβολή της στη διεθνή σκηνή καθο­ρι­στική.

Απο­τε­λεί πρω­το­πόρο και παρά­δειγμα προς μίμηση τόσο στην προ­ώ­θηση των ανα­νε­ώ­σι­μων πηγών ενέρ­γειας, στις NDCs τις εθνικά καθο­ρι­σμέ­νες συμ­βο­λές μείωσης των εκπο­μπών των αερίων του θερ­μο­κη­πίου, όσο και στα εθνικά σχέδια για την ενέρ­γεια και το κλίμα που απο­τε­λούν εθνικές στρα­τη­γι­κές ενερ­γεια­κής μετά­βα­σης και κλι­μα­τι­κής ουδε­τε­ρό­τη­τας.

Η νησιω­τι­κό­τητα απο­τε­λεί διαρκές «τυφλό σημείο» για τις ευρω­παϊ­κές πολι­τι­κές. Πιστεύ­ετε ότι τα ελλη­νικά νησιά, κι ευρύ­τερα τα νησιά της Μεσο­γείου, έχουν λάβει την προσοχή που τους ανα­λο­γεί;

Πιστεύω πως όχι. Έχουμε στην ΕΕ τρία κράτη νησιά και ένα πλούσιο νησιω­τικό χώρο, κυρίως στη χώρα μας. Τα προ­βλή­ματα της νησιω­τι­κό­τη­τας (insularity handicap) δεν έχουν επαρκώς καθο­ρι­στεί και ανα­λυ­θεί και δεν προ­βλέ­φθη­καν του­λά­χι­στον για τα νησιά της Μεσο­γείου αντι­σταθ­μι­στικά μέτρα και παρεκ­κλί­σεις από την εφαρ­μογή των κανόνων που εφαρ­μό­ζο­νται στην ηπει­ρω­τική Ευρώπη.

Θεωρώ ότι η Κυπριακή Προ­ε­δρία, στο πρώτο εξάμηνο του 2026, απο­τε­λεί μια μονα­δική ευκαι­ρία για την ανά­δειξη της νησιω­τι­κό­τη­τας και την προ­ώ­θηση νησιω­τι­κής πολι­τι­κής, με ευε­λι­ξία για τις κρα­τι­κές ενι­σχύ­σεις στα νησιά, μειω­μέ­νους συντε­λε­στές ΦΠΑ και θεσμο­θέ­τηση του μετα­φο­ρι­κού ισο­δύ­να­μου.

Αν σας ζητού­σαν να χαρά­ξετε μια «πυξίδα» για την Ευρώπη της επό­με­νης δεκα­ε­τίας, ποια θα ήταν τα τρία βασικά σημεία της;

Μια διευ­ρυ­μένη Ευρώπη με τις χώρες των δυτικών Βαλ­κα­νίων στις οποίες οφεί­λουμε την ένταξή τους ύστερα από τόσα χρόνια προ­ε­τοι­μα­σίας τους και υπο­σχέ­σεων ένταξής τους. Η διεύ­ρυνση αυτή θα ενι­σχύ­σει την ΕΕ και θα εξου­δε­τε­ρώ­σει τις παρεμ­βά­σεις από ξένες δυνά­μεις και συμ­φέ­ρο­ντα στις χώρες αυτές, που δημιουρ­γούν προ­βλή­ματα στην ΕΕ και τριβές στις σχέσεις τους με αυτήν.

Σε δεύτερο χρόνο με τη Μολ­δα­βια και αργό­τερα με την Ουκρα­νία και τη Γεωργία υπό το φως των εξε­λί­ξεων και της επι­κρά­τη­σης της ειρήνης στην ευρύ­τερη περιοχή.

Μια δια­κυ­βερ­νη­τική διά­σκεψη για την ανα­θε­ώ­ρηση των Συν­θη­κών που μπορεί να γίνει παράλ­ληλα με τη διεύ­ρυνση προς τα δυτικά Βαλ­κά­νια. Η εμβά­θυνση και η διεύ­ρυνση πρέπει να προ­χω­ρή­σουν μαζί και να δημιουρ­γή­σουν μια νέα αρχι­τε­κτο­νική με ευέ­λι­κτους κανόνες-λειτουργίες και συστη­μα­τική χρήση της ενι­σχυ­μέ­νης πλειο­ψη­φίας.

Στο πλαίσιο αυτό να δημιουρ­γη­θεί και η Ευρω­παϊκή Ένωση Ενέρ­γειας καθώς και η Ευρω­παϊκή Ένωση Άμυνας.

Πιστεύ­ετε ότι η Ευρώπη μπορεί να ξανα­γί­νει σημείο παγκό­σμιας ανα­φο­ράς. Εδώ ανα­κα­λύ­ψαμε νέο εχθρό στο πρόσωπο της Ρωσίας;

Είναι στο χέρι της ΕΕ να ανα­κτή­σει την παλιά της αίγλη και να γίνει ένας πόλος στα­θε­ρό­τη­τας, ειρήνης, ευη­με­ρίας, καλών παγκό­σμιων πρα­κτι­κών δια­κυ­βέρ­νη­σης και πολι­τι­κών καθώς και προ­στα­σίας του κλί­μα­τος του πλανήτη. Είμαστε κατα­δι­κα­σμέ­νοι να ζούμε, αφού έχουμε κοινά σύνορα, με τη Ρωσία. Η καλ­λιέρ­γεια κλί­μα­τος εχθρό­τη­τας και απειλής πολέμου από πλευράς της ΕΕ βλάπτει τα συμ­φέ­ρο­ντά της και δεν συμ­βάλ­λει στην κατά­παυση των εχθρο­πρα­ξιών και την εμπέ­δωση της ειρήνης, κάτι που θα έπρεπε να ανα­λά­βει η ίδια η ΕΕ με δικές τις πρω­το­βου­λίες στη­ρί­ζο­ντας από την αρχή τις συμ­φω­νίες του Μινσκ και παρεμ­βαί­νο­ντας άμεσα από την αρχή της εισβο­λής στην Ουκρα­νία με τη σύγκληση ειρη­νευ­τι­κής διά­σκε­ψης για να απο­φευ­χθεί η κλι­μά­κωση του πολέμου.

Αφή­νουμε τις πρω­το­βου­λίες στις ΗΠΑ για έναν πόλεμο που διε­ξά­γε­ται στην ευρω­παϊκή ήπειρο και του οποίου το επαχθές κόστος επω­μί­ζε­ται ήδη η ΕΕ, με απο­κο­ρύ­φωμα το κόστος ανοι­κο­δό­μη­σης της Ουκρα­νίας που αυτή τη στιγμή υπο­λο­γί­ζε­ται στα 3 τρι­σε­κα­τομ­μύ­ρια ευρώ, το οποίο η ΕΕ θα κληθεί να πλη­ρώ­σει μετά το πέρας του πολέμου, με όρους που θα έχουν απο­φα­σι­σθεί από άλλους.