Η ενσωμάτωση κλιματικών κινδύνων στον κύκλο ζωής των έργων

Στην κρι­σι­μό­τη­τα της κλι­μα­τι­κής αν­θε­κτι­κό­τη­τας των υπο­δο­μών για τη διε­θνή κοι­νό­τη­τα αλλά και της χώρας μας καθώς τα ακραία και­ρι­κά φαι­νό­με­να δη­μιουρ­γούν μία «νέα κα­νο­νι­κό­τη­τα» και στον τρόπο υλο­ποί­η­σης και χρη­μα­το­δό­τη­σης βιώ­σι­μων έργων αφιε­ρώ­θη­κε συ­ζή­τη­ση στο πλαί­σιο του 2ου Διε­θνούς Συ­νε­δρί­ου που διορ­γα­νώ­νει το Τα­μείο Μη­χα­νι­κών Ερ­γο­λη­πτών Δη­μο­σί­ων Έργων (ΤΜΕΔΕ). Στο θε­μα­τι­κό πάνελ που συ­ντό­νι­σε ο δη­μο­σιο­γρά­φος κ. Ηλίας Πα­λια­λέ­ξης, εκ­πρό­σω­ποι κο­ρυ­φαί­ων θε­σμι­κών φο­ρέ­ων από την Ελ­λά­δα και το εξω­τε­ρι­κό και εκ­πρό­σω­ποι της αγο­ράς και του τε­χνι­κού κό­σμου ανέ­δει­ξαν τον τρόπο με τον οποίο η εν­σω­μά­τω­ση κλι­μα­τι­κών πα­ρα­μέ­τρων απο­τε­λεί προ­ϋ­πό­θε­ση βιω­σι­μό­τη­τας για έργα, επεν­δύ­σεις και πο­λι­τι­κές.

Το Συ­νέ­δριο «Redefining the Future Horizons: Σχε­διά­ζο­ντας τις βιώ­σι­μες στρα­τη­γι­κές του αύριο» πραγ­μα­το­ποιεί­ται στις 9 και 10 Δε­κεμ­βρί­ου, στο κτί­ριο του Συλ­λό­γου Υπαλ­λή­λων Τρά­πε­ζας Ελ­λά­δος, επί της οδού Σίνα 16, στην Αθήνα. Η διορ­γά­νω­ση τελεί υπό την αι­γί­δα της Τρά­πε­ζας της Ελ­λά­δος και του Τε­χνι­κού Επι­με­λη­τη­ρί­ου Ελ­λά­δας, επι­βε­βαιώ­νο­ντας την υψηλή θε­σμι­κή ση­μα­σία και το ανα­βαθ­μι­σμέ­νο επί­πε­δο δια­λό­γου, που προ­ω­θεί το ΤΜΕΔΕ στο κρί­σι­μο πεδίο της βιώ­σι­μης ανά­πτυ­ξης.

Οι επτά κα­τευ­θυ­ντή­ριες γραμ­μές του ΟΟΣΑ για αν­θε­κτι­κές κλι­μα­τι­κές υπο­δο­μές

Ο κ. Γιώρ­γος Πα­γου­λά­τος, Πρέ­σβης της Ελ­λά­δας στον ΟΟΣΑ και Κα­θη­γη­τής του Οι­κο­νο­μι­κού Πα­νε­πι­στη­μί­ου Αθη­νών που συμ­με­τεί­χε στο πάνελ μέσω ψη­φια­κής σύν­δε­σης, πα­ρου­σί­α­σε τη «με­γά­λη ει­κό­να» σχε­τι­κά με τους κλι­μα­τι­κούς κιν­δύ­νους και τις υπο­δο­μές, το­νί­ζο­ντας τη θέση στην οποία βρί­σκε­ται σή­με­ρα η διε­θνής κοι­νό­τη­τα. Όπως ση­μεί­ω­σε, από την οπτι­κή του ΟΟΣΑ οι κλι­μα­τι­κοί κίν­δυ­νοι απο­τε­λούν έναν από τους πλέον κρί­σι­μους πα­ρά­γο­ντες που επη­ρε­ά­ζουν τις υπο­δο­μές στο σύ­νο­λό τους, ενερ­γεια­κές, ψη­φια­κές και με­τα­φο­ρι­κές. Η αυ­ξα­νό­με­νη συ­χνό­τη­τα και έντα­ση των ακραί­ων και­ρι­κών φαι­νο­μέ­νων συ­νι­στά πλέον τη νέα κα­νο­νι­κό­τη­τα είπε, επι­ση­μαί­νο­ντας ταυ­τό­χρο­να ότι οι οι­κο­νο­μι­κές συ­νέ­πειες των κλι­μα­τι­κών κιν­δύ­νων είναι τε­ρά­στιες, πε­ρι­λαμ­βά­νο­ντας το κό­στος απο­κα­τά­στα­σης, την απώ­λεια πα­ρα­γω­γι­κό­τη­τας και την αύ­ξη­ση του ασφα­λι­στι­κού κό­στους. Ο κ. Πα­γου­λά­τος υπο­γράμ­μι­σε ότι χωρίς τη συ­στη­μα­τι­κή εν­σω­μά­τω­ση των κλι­μα­τι­κών κιν­δύ­νων, οι επεν­δύ­σεις κιν­δυ­νεύ­ουν να κα­τα­στούν μη βιώ­σι­μες, επι­βα­ρύ­νο­ντας υπέρ­με­τρα τις επό­με­νες γε­νιές. Το ζή­τη­μα, όπως ανέ­φε­ρε, δεν είναι μόνο τε­χνι­κό: είναι οι­κο­νο­μι­κό και θε­σμι­κό, απαι­τώ­ντας τη συ­μπε­ρί­λη­ψη των κλι­μα­τι­κών πα­ρα­μέ­τρων σε ολό­κλη­ρο τον κύκλο ζωής των υπο­δο­μών. Στο πλαί­σιο αυτό, πα­ρου­σί­α­σε τις επτά εφαρ­μό­σι­μες αρχές του ΟΟΣΑ για αν­θε­κτι­κές κλι­μα­τι­κές υπο­δο­μές:

Εν­σω­μά­τω­ση κλι­μα­τι­κών κιν­δύ­νων σε όλα τα στά­δια του κύ­κλου ζωής των έργων, με χρήση μα­κρο­πρό­θε­σμων σε­να­ρί­ων.

Χρήση αξιό­πι­στων, επι­στη­μο­νι­κών δε­δο­μέ­νων για το κλίμα και προ­βλέ­ψε­ων για το μέλ­λον αντί για ιστο­ρι­κά στοι­χεία, ιδίως στις κρί­σι­μες υπο­δο­μές.

Ενί­σχυ­ση θε­σμι­κής ικα­νό­τη­τας και δια­κυ­βέρ­νη­σης, με δια­το­με­α­κό συ­ντο­νι­σμό με­τα­ξύ υπουρ­γεί­ων, ρυθ­μι­στι­κών αρχών και φο­ρέ­ων.

Εν­σω­μά­τω­ση της αν­θε­κτι­κό­τη­τας στη χρη­μα­το­δό­τη­ση και στις συμ­βά­σεις, με πρά­σι­να κρι­τή­ρια, ESG και ευ­θυ­γράμ­μι­ση χρη­μα­το­δο­τή­σε­ων με τους κλι­μα­τι­κούς στό­χους. Όπως ανέ­φε­ρε, ο ΟΟΣΑ έχει ήδη εκ­δώ­σει επι­και­ρο­ποι­η­μέ­νες κα­τευ­θυ­ντή­ριες γραμ­μές για τις με­γά­λες επι­χει­ρή­σεις από το 2023.

Προ­ώ­θη­ση και­νο­το­μί­ας και τε­χνο­λο­γί­ας, όπως ψη­φια­κές λύ­σεις, αι­σθη­τή­ρες και εφαρ­μο­γές τε­χνη­τής νοη­μο­σύ­νης για βελ­τιω­μέ­νες προ­βλέ­ψεις.

Ενί­σχυ­ση της δια­κυ­βέρ­νη­σης και της δια­φά­νειας, ώστε να απο­φευ­χθεί το greenwashing και να υπάρ­ξει εναρ­μο­νι­σμέ­νη γνω­στο­ποί­η­ση κιν­δύ­νων.

Διε­θνής συ­νερ­γα­σία και ανταλ­λα­γή καλών πρα­κτι­κών, δε­δο­μέ­νου ότι η κλι­μα­τι­κή προ­σαρ­μο­γή απο­τε­λεί πα­γκό­σμιο ζή­τη­μα που απαι­τεί συ­ντο­νι­σμό, τε­χνι­κή βο­ή­θεια και αμοι­βαία μά­θη­ση.

Σε ό,τι αφορά την Ελ­λά­δα, ο κ. Πα­γου­λά­τος τό­νι­σε ότι η χώρα βιώ­νει ήδη τις συ­νέ­πειες της κλι­μα­τι­κής κρί­σης και συ­νε­πώς η ενί­σχυ­ση της αν­θε­κτι­κό­τη­τας των υπο­δο­μών απο­τε­λεί όχι μόνο στρα­τη­γι­κή επι­λο­γή αλλά και ανα­γκαία προ­ϋ­πό­θε­ση βιω­σι­μό­τη­τας. Πα­ράλ­λη­λα, υπο­γράμ­μι­σε ότι η Ελ­λά­δα δια­θέ­τει καλές πρα­κτι­κές που μπο­ρεί να μοι­ρα­στεί διε­θνώς, κά­νο­ντας ανα­φο­ρά στις πρω­το­βου­λί­ες της Τρά­πε­ζας της Ελ­λά­δος, της Επι­τρο­πής Κε­φα­λαια­γο­ράς, της ΕΤΕπ και άλλων φο­ρέ­ων που προ­ω­θούν την ευ­θυ­γράμ­μι­ση με τα διε­θνή πρό­τυ­πα.

Κα­τα­λή­γο­ντας, πα­ρου­σί­α­σε μία σειρά από διε­θνείς καλές πρα­κτι­κές όπως η εφαρ­μο­γή υπο­χρε­ω­τι­κών stress tests για την πι­στο­ποί­η­ση βιώ­σι­μων έργων με υψηλό επί­πε­δο θε­σμι­κού συ­ντο­νι­σμού στην Ια­πω­νία, το πρό­γραμ­μα χρη­μα­το­δό­τη­σης πρά­σι­νων υπο­δο­μών, με αξιο­λό­γη­ση που εν­σω­μα­τώ­νει την κλι­μα­τι­κή διά­στα­ση, τις εκ­πο­μπές και την αν­θε­κτι­κό­τη­τα των έργων στον Κα­να­δά καθώς τις υπο­χρε­ω­τι­κές γνω­στο­ποι­ή­σεις κλι­μα­τι­κών κιν­δύ­νων και ευ­θυ­γράμ­μι­ση με διε­θνή πρό­τυ­πα σε συν­δυα­σμό με τη χρήση σε­να­ρί­ων και stress tests στις δη­μό­σιες επεν­δύ­σεις και υπο­δο­μές και την πρω­το­πο­ρία στη γαλ­λι­κή αγορά πρά­σι­νων και transition bonds στη Γαλ­λία. Επι­πρό­σθε­τα, ανα­φέρ­θη­κε στην υπο­χρε­ω­τι­κή χρήση επι­και­ρο­ποι­η­μέ­νων κλι­μα­τι­κών δε­δο­μέ­νων για όλα τα έργα υπο­δο­μών που χρη­μα­το­δο­τού­νται με δη­μό­σιους πό­ρους, μειώ­νο­ντας τον κίν­δυ­νο μελ­λο­ντι­κών «αδρα­νών» επεν­δύ­σε­ων στην Ιρ­λαν­δία και στην εφαρ­μο­γή στη Νέα Ζη­λαν­δία ενός μο­ντέ­λου μα­κρο­πρό­θε­σμου σχε­δια­σμού υπο­δο­μών με εν­σω­μά­τω­ση πα­ρα­μέ­τρων κλι­μα­τι­κής αν­θε­κτι­κό­τη­τας στις οι­κο­νο­μι­κές αξιο­λο­γή­σεις έργων και αξιο­λό­γη­ση με βάση ακραία σε­νά­ρια, πλή­ρως ευ­θυ­γραμ­μι­σμέ­νο με τις συ­στά­σεις του ΟΟΣΑ.

Στρα­τη­γι­κή, έργα και χρη­μα­το­δό­τη­ση: Η τρι­πλή προ­σέγ­γι­ση της ΤτΕ

Σε τρεις άξο­νες με δυ­να­μι­κή να ενι­σχύ­σουν έμπρα­κτα την αν­θε­κτι­κό­τη­τα ανα­φέρ­θη­κε η κα. Θε­ο­δώ­ρα Αντω­να­κά­κη, Διευ­θύ­ντρια του Κέ­ντρου Κλι­μα­τι­κής Αλ­λα­γής και Βιω­σι­μό­τη­τας της Τρά­πε­ζας της Ελ­λά­δος (ΤτΕ). Ο πρώ­τος άξο­νας αφορά στην στρα­τη­γι­κή και τις πο­λι­τι­κές: Ει­δι­κή ανα­φο­ρά έκανε στην προ­ε­δρία από την ΤτΕ του Eurosystem Climate Change Forum (CCF) για το 2025 και 2026 και τον συ­ντο­νι­σμό των Κε­ντρι­κών Τρα­πε­ζών για κοι­νές δρά­σεις για το κλίμα και τη βιω­σι­μό­τη­τα με στα­δια­κή εν­σω­μά­τω­ση και θε­μά­των που σχε­τί­ζο­νται με τη φύση και τη βιο­ποι­κι­λό­τη­τα. Πα­ράλ­λη­λα ανα­φέρ­θη­κε στην Εθνι­κή Στρα­τη­γι­κή για την προ­σαρ­μο­γή στην Κλι­μα­τι­κή Αλ­λα­γή και στο 8ετές έργο Live Adaptive Greece που συμ­με­τέ­χει η ΤτΕ υπό τον συ­ντο­νι­σμό του ΥΠΕΝ και με τη συμ­με­το­χή 20 φο­ρέ­ων από όλη τη χώρα. Στο πλαί­σιο του έργου ανα­πτύσ­σε­ται ένας ολο­κλη­ρω­μέ­νος μη­χα­νι­σμός πα­ρα­κο­λού­θη­σης της προ­σαρ­μο­γής, με δεί­κτες για όλους τους κρί­σι­μους το­μείς σε εθνι­κό επί­πε­δο. Όπως είπε, ξε­κι­νά ο δεύ­τε­ρος δε­κα­ε­τής κύ­κλος της Εθνι­κής Στρα­τη­γι­κής Προ­σαρ­μο­γής, που συ­νο­δεύ­ε­ται από θε­σμο­θε­τη­μέ­νο μη­χα­νι­σμό πα­ρα­κο­λού­θη­σης. Στο πλαί­σιο αυτό, τό­νι­σε απαι­τεί­ται οι πο­λι­τι­κές να είναι ορι­ζό­ντιες, να αγ­γί­ζουν όλους τους το­μείς και – κυ­ρί­ως – να εν­σω­μα­τώ­νο­νται στα πραγ­μα­τι­κά έργα.

Ο δεύ­τε­ρος άξο­νας αφορά τα έργα και την υλο­ποί­η­σή τους: Όπως τό­νι­σε, τα έργα πρέ­πει να είναι πρά­σι­να και όχι μόνο να συμ­βάλ­λουν στον με­τρια­σμό, αλλά να έχουν σχε­δια­στεί για ένα νέο κλι­μα­τι­κό πε­ρι­βάλ­λον, με με­σο­πρό­θε­σμη και βιώ­σι­μη προ­ο­πτι­κή. Στο πλαί­σιο αυτό  απαι­τού­νται δεί­κτες αν­θε­κτι­κό­τη­τας, συ­νερ­γα­σία πολ­λών φο­ρέ­ων και συ­στη­μα­τι­κή αξιο­λό­γη­ση της κλι­μα­τι­κής αν­θε­κτι­κό­τη­τας. «Οφεί­λου­με να ανα­βαθ­μί­σου­με τα πρό­τυ­πα και τις προ­δια­γρα­φές μας» τό­νι­σε.

Τέλος, ο τρί­τος άξο­νας αφορά στη χρη­μα­το­δό­τη­ση: Όπως τό­νι­σε, είναι απα­ραί­τη­το να δη­μιουρ­γη­θούν οι πόροι που θα χρη­μα­το­δο­τή­σουν την προ­σαρ­μο­γή. Ήδη ανα­πτύσ­σο­νται ερ­γα­λεία όπως το «ομό­λο­γο αν­θε­κτι­κό­τη­τας», που αφορά έργα προ­σαρ­μο­γής και με­τρια­σμού. Πα­ράλ­λη­λα, τα transition plans των επι­χει­ρή­σε­ων απο­τε­λούν κρί­σι­μο μη­χα­νι­σμό, ώστε να χρη­μα­το­δο­τού­με όχι μόνο τη με­τά­βα­ση αλλά και την αν­θε­κτι­κό­τη­τα.

Επι­πρό­σθε­τα, ανα­φέρ­θη­κε στο επι­πλέ­ον μέ­ρι­σμα εξη­γώ­ντας πως κάθε έργο προ­σαρ­μο­γής προ­σφέ­ρει όφε­λος μέσω της απο­τρο­πής ζη­μιάς, δη­λα­δή μειώ­νει απώ­λειες, αλλά ταυ­τό­χρο­να ενι­σχύ­ει την οι­κο­νο­μι­κή δρα­στη­ριό­τη­τα, την ανά­πτυ­ξη και τα κοι­νω­νι­κά οφέλη. Έτσι, εξή­γη­σε, οι κοι­νω­νί­ες γί­νο­νται πιο αν­θε­κτι­κές, συ­νε­κτι­κές και πε­ρι­βαλ­λο­ντι­κά ισχυ­ρές. Στο πλαί­σιο αυτό, τό­νι­σε πρό­σφα­τες με­λέ­τες δεί­χνουν ότι, σε με­σο­πρό­θε­σμο ορί­ζο­ντα, για κάθε 1 δο­λά­ριο που επεν­δύ­ε­ται στην προ­σαρ­μο­γή, το όφε­λος μέσα στη δε­κα­ε­τία φτά­νει τα 10 έως 12 δο­λά­ρια.

Κα­τα­λή­γο­ντας τό­νι­σε πως το με­γά­λο στοί­χη­μα είναι η χρη­μα­το­δό­τη­ση, όπου πρέ­πει να συμ­βά­λει ενερ­γά και ο ιδιω­τι­κός το­μέ­ας, ο οποί­ος λει­τουρ­γεί σε ένα πε­ρι­βάλ­λον που οφεί­λει να είναι αν­θε­κτι­κό. Τα ασφα­λι­στι­κά τα­μεία, τα επεν­δυ­τι­κά κε­φά­λαια και όλοι οι θε­σμι­κοί φο­ρείς στρέ­φουν πλέον την προ­σο­χή σε δρά­σεις που ενι­σχύ­ουν την αν­θε­κτι­κό­τη­τα των επι­χει­ρή­σε­ων και των υπο­δο­μών το­νί­ζο­ντας πως εκεί υπάρ­χει ση­μα­ντι­κός ρόλος και για το ΤΜΕΔΕ και το σύ­νο­λο των φο­ρέ­ων χρη­μα­το­δο­τή­σε­ων.

Κα­τα­λύ­της το Τα­μείο Ανά­πτυ­ξης και Αν­θε­κτι­κό­τη­τας για πρά­σι­νες πα­ρεμ­βά­σεις

Στον κα­θο­ρι­στι­κό ρόλο του Τα­μεί­ου Ανά­πτυ­ξης και Αν­θε­κτι­κό­τη­τας για την προ­ώ­θη­ση αν­θε­κτι­κών υπο­δο­μών στά­θη­κε ο κ. Θάνος Ψαθάς, Διευ­θύ­νων Σύμ­βου­λος ΕΤΒΑ, ΒΙ.ΠΕ. Όπως είπε, ο χρό­νος από­σβε­σης (payback period) για επεν­δύ­σεις σε επι­χει­ρη­μα­τι­κά πάρκα υπερ­βαί­νει συχνά τα 25 χρό­νια, διά­στη­μα που απο­θαρ­ρύ­νει τους πε­ρισ­σό­τε­ρους ιδιώ­τες επεν­δυ­τές. Στο πλαί­σιο αυτό, τό­νι­σε ότι η επι­χο­ρή­γη­ση 50% από το ΤΑΑ άνοι­ξε την πόρτα προ­κει­μέ­νου να μπο­ρούν να υπο­βά­λουν προ­τά­σεις ύψους 50 εκατ. ευρώ. Σή­με­ρα, όπως είπε, υλο­ποιού­με 70 έργα σε 14 επι­χει­ρη­μα­τι­κά πάρκα, συ­νο­λι­κής αξίας 50 εκατ. ευρώ, με πο­σο­στό ολο­κλή­ρω­σης άνω του 90% έως το τέλος του έτους, και πλήρη ολο­κλή­ρω­ση όλων των έργων σε όλα τα πάρκα στο πρώτο τρί­μη­νο της επό­με­νης χρο­νιάς.

Ανα­φε­ρό­με­νος στον άξονα της πρά­σι­νης ανά­πτυ­ξης και του πε­ρι­βάλ­λο­ντος, ο κ. Ψαθάς τό­νι­σε ότι το 80% του προ­ϋ­πο­λο­γι­σμού, δη­λα­δή 40 εκατ. ευρώ που επεν­δύ­ο­νται κα­τευ­θύ­νε­ται σε δρά­σεις πρά­σι­νης ανά­πτυ­ξης και ψη­φια­κού με­τα­σχη­μα­τι­σμού. Στις δρά­σεις αυτές πε­ρι­λαμ­βά­νε­ται η το­πο­θέ­τη­ση 1450 ψη­φια­κών υδρο­μέ­τρων, η αλ­λα­γή του δι­κτύ­ου ύδρευ­σης σε μήκος 200 χλμ και η εγκα­τά­στα­ση 100 ψη­φια­κών πα­ρο­χό­με­τρων πε­ριο­ρί­ζο­ντας τις απώ­λειες νερού. Μά­λι­στα, έφερε ως πα­ρά­δειγ­μα πάρκο που πρό­σφα­τα εντά­χθη­κε στο χαρ­το­φυ­λά­κιό τους το οποίο κα­τέ­γρα­φε απώ­λειες 58%, ενώ στό­χος —και ήδη πρα­κτι­κή στα πε­ρισ­σό­τε­ρα πάρκα— είναι δεί­κτης απω­λειών στο 1,5. Πα­ράλ­λη­λα, τό­νι­σε ότι εξα­σφα­λί­ζε­ται ορ­θο­λο­γι­κό­τε­ρη χρήση πόρων και κα­λύ­τε­ρη επε­ξερ­γα­σία λυ­μά­των, με στόχο τη μεί­ω­ση του κό­στους ενέρ­γειας κατά του­λά­χι­στον 10%. Με αυτόν τον τρόπο, υπο­γράμ­μι­σε, υλο­ποιού­νται στην πράξη όσα θέ­τουν ως προ­τε­ραιό­τη­τα οι διε­θνείς ορ­γα­νι­σμοί αλλά και οι το­πι­κοί φο­ρείς στα προ­γράμ­μα­τά τους για πρά­σι­νη ανά­πτυ­ξη και ψη­φια­κό με­τα­σχη­μα­τι­σμό.

Κρί­σι­μος ο ρόλος του στρα­τη­γι­κού σχε­δια­σμού και χρο­νο­προ­γραμ­μα­τι­σμού

Στην ση­μα­σία του στρα­τη­γι­κού σχε­δια­σμού και της ολι­στι­κής προ­σέγ­γι­σης στα έργα στά­θη­κε η κα Δέ­σποι­να Καλ­λι­δρο­μί­του, Πρό­ε­δρος ΣΕΓΜ, Μέλος του ΔΣ EFCA υπο­γραμ­μί­ζο­ντας επί­σης τον κρί­σι­μο πα­ρά­γο­ντα των συ­νερ­γειών. Όπως τό­νι­σε, δεν μπο­ρεί ο σχε­δια­σμός των έργων να υπα­γο­ρεύ­ε­ται από πο­λι­τι­κή βού­λη­ση χωρίς συ­ντο­νι­σμό με τα έργα που ήδη υπάρ­χουν ή εκεί­να που πρό­κει­ται να υλο­ποι­η­θούν. Στο πλαί­σιο αυτό εξή­γη­σε πως ο σω­στός χρο­νο­προ­γραμ­μα­τι­σμός και ο στρα­τη­γι­κός σχε­δια­σμός είναι απα­ραί­τη­τοι πα­ρά­γο­ντες και η Πο­λι­τεία πρέ­πει να αντι­λη­φθεί ότι αυτά είναι τα πραγ­μα­τι­κά «bankable» έργα του μέλ­λο­ντος.

Σύμ­φω­να με την κα Καλ­λι­δρο­μί­του η πρό­λη­ψη και η τα­κτι­κή συ­ντή­ρη­ση των έργων απο­τε­λούν τον ακρο­γω­νιαίο λίθο της αν­θε­κτι­κό­τη­τας των υπο­δο­μών υπο­γραμ­μί­ζο­ντας τον κρί­σι­μο ρόλο των μη­χα­νι­κών στο πεδίο. Όπως είπε, η πραγ­μα­τι­κή αξία ενός έργου υπο­λο­γί­ζε­ται στο σύ­νο­λο της διάρ­κειας ζωής του και χάνει πραγ­μα­τι­κή αξία με την έλ­λει­ψη συ­ντή­ρη­σης. Ει­δι­κή ανα­φο­ρά έκανε στον κοι­νω­νι­κό πα­ρά­γο­ντα των έργων το­νί­ζο­ντας πως η κοι­νω­νι­κή απο­δο­χή είναι βα­σι­κή προ­ϋ­πό­θε­ση για κάθε έργο, ενώ η δια­βού­λευ­ση με τις το­πι­κές κοι­νω­νί­ες είναι κρί­σι­μη ώστε το κοινό να κα­τα­νο­ή­σει τη χρη­σι­μό­τη­τα, τον σκοπό και τη συμ­βο­λή του έργου στο κοι­νω­νι­κό σύ­νο­λο.

Ανα­φε­ρό­με­νη στο ρόλο των μη­χα­νι­κών, ση­μεί­ω­σε πως είναι εκεί­νοι που κα­λού­νται να προ­βλέ­πουν κλι­μα­τι­κούς κιν­δύ­νους και να δια­σφα­λί­ζουν ότι οι υφι­στά­με­νες υπο­δο­μές πα­ρα­μέ­νουν λει­τουρ­γι­κές και ασφα­λείς. Αυτό, όπως είπε, απαι­τεί συ­στη­μα­τι­κή συ­ντή­ρη­ση, πα­ρα­κο­λού­θη­ση, αξιο­λό­γη­ση και όπου χρειά­ζε­ται ανα­βάθ­μι­ση. Με σύγ­χρο­να συ­στή­μα­τα ελέγ­χου μπο­ρούν να εντο­πί­ζουν φθο­ρές πριν εξε­λι­χθούν σε σο­βα­ρά προ­βλή­μα­τα. Πα­ράλ­λη­λα, υπο­γράμ­μι­σε την ση­μα­σία της εν­σω­μά­τω­σης νέων ψη­φια­κών και τε­χνο­λο­γι­κών ερ­γα­λεί­ων για επι­θε­ω­ρή­σεις σε βάθος και για απο­τε­λε­σμα­τι­κό σχε­δια­σμό με βλέμ­μα σε μελ­λο­ντι­κούς κιν­δύ­νους αξιο­λο­γώ­ντας όμως και τον οι­κο­νο­μι­κό αντί­κτυ­πο των σχε­δια­σμών αυτών. Τέλος, κα­τα­λή­γο­ντας υπο­γράμ­μι­σε πως η συ­ντή­ρη­ση απο­τε­λεί την πιο έξυ­πνη, οι­κο­νο­μι­κή και απο­τε­λε­σμα­τι­κή επέν­δυ­ση που επι­στρέ­φει πολ­λα­πλά­σια οφέλη, απο­τρέ­πο­ντας μελ­λο­ντι­κές κα­τα­στρο­φές.