Ο λαγοκέφαλος εξοντώνει τα πάντα και οι ψαράδες μένουν αβοήθητοι

• «Πε­ρι­μέ­νου­με ακόμη να επι­κη­ρυ­χθεί ο λα­γο­κέ­φα­λος», λέει αγα­να­κτι­σμέ­νος ο πρό­ε­δρος του Συλ­λό­γου Αλιέ­ων Ρόδου, Μι­χά­λης Λυ­μπέ­ρης • «Από τα 330 σκάφη, τα μισά ζού­σαν από το χτα­πό­δι και τη σου­πιά. Ο κό­σμος πει­νά­ει και το κρά­τος ακόμα με­λε­τά­ει», το­νί­ζει και ο πρό­ε­δρος της Πα­ρά­κτιας Αλιεί­ας Κα­λύ­μνου, Μα­νώ­λης Κουλ­λιάς

Με τις θά­λασ­σες της Ρόδου, της Κα­λύ­μνου και των γύρω νη­σιών να έχουν με­τα­τρα­πεί σε νε­κρές ζώνες, οι αλιείς βρί­σκο­νται σε από­γνω­ση. Ο λα­γο­κέ­φα­λος, ένα χω­ρο­κα­τα­κτη­τι­κό κι εξαι­ρε­τι­κά επι­θε­τι­κό ξε­νι­κό είδος, έχει εξα­λεί­ψει σχε­δόν κάθε μορφή ζωής στον βυθό – χτα­πό­δια, σου­πιές, μα­λά­κια και ψάρια εξα­φα­νί­ζο­νται. Και όμως, παρά τη σφο­δρό­τη­τα του προ­βλή­μα­τος, η ελ­λη­νι­κή πο­λι­τεία εμ­φα­νί­ζε­ται αρ­γο­πο­ρη­μέ­νη, δι­στα­κτι­κή και ελ­λι­πής στην αντι­με­τώ­πι­σή του.

«Πε­ρι­μέ­νου­με ακόμη να επι­κη­ρυ­χθεί ο λα­γο­κέ­φα­λος», λέει αγα­να­κτι­σμέ­νος ο πρό­ε­δρος του Συλ­λό­γου Αλιέ­ων Ρόδου, Μι­χά­λης Λυ­μπέ­ρης. «Δεν έχει μεί­νει τί­πο­τα στον βυθό. Μας κα­τα­στρέ­φει τα ερ­γα­λεία, χά­νου­με μέχρι και 1.000 αγκί­στρια από τα πα­ρα­γά­δια. Χρεια­ζό­μα­στε απο­ζη­μιώ­σεις, όχι μόνο λόγια».

Ο υφυ­πουρ­γός Χ. Κέλ­λας ανα­κοί­νω­σε την πρό­θε­ση να αντλη­θούν πόροι από το Πρό­γραμ­μα Αλιεί­ας Υδα­το­καλ­λιερ­γειών και Θά­λασ­σας (2021-2027) και σε συ­νερ­γα­σία με την Ει­δι­κή Υπη­ρε­σία Δια­χεί­ρι­σης (ΕΥΔ) να υλο­ποι­η­θούν πρό­σθε­τες δρά­σεις για την αντι­με­τώ­πι­ση του προ­βλή­μα­τος από την εξά­πλω­ση των χω­ρο­κα­τα­κτη­τι­κών ξένων ειδών, όπως ο λα­γο­κέ­φα­λος, ή ακόμη για την αξιο­ποί­η­ση αυτών των ειδών σε άλ­λους το­μείς. Στο πλαί­σιο αυτό, οι δρά­σεις θα προ­σαρ­μο­στούν στις οδη­γί­ες του Σχε­δί­ου Δρά­σης για τη δια­χεί­ρι­ση του πλη­θυ­σμού του λα­γο­κέ­φα­λου, το οποίο δια­μορ­φώ­νε­ται από τον ΟΦΥ­ΠΕ­ΚΑ. Στο πλαί­σιο αυτό ανα­κοί­νω­σε στους αλιείς ότι θα απο­ζη­μιώ­νο­νται με 6 ευρώ για κάθε κιλό λα­γο­κέ­φα­λους που θα αλιεύ­ο­νται και 1500 ευρώ για την κα­τα­στρο­φή κάθε ζευ­γα­ριού δι­χτύ­ων. Παρά τις φι­λό­τι­μες προ­σπά­θειες των το­πι­κών αρχών και κά­ποιες δρο­μο­λο­γη­μέ­νες κι­νή­σεις, η πραγ­μα­τι­κό­τη­τα είναι πως το ελ­λη­νι­κό κρά­τος έχει κα­θυ­στε­ρή­σει δρα­μα­τι­κά στη χά­ρα­ξη ου­σια­στι­κής πο­λι­τι­κής για την αντι­με­τώ­πι­ση του προ­βλή­μα­τος. Η από­γνω­ση των ψα­ρά­δων δεν πη­γά­ζει μόνο από την οι­κο­νο­μι­κή ζημιά, αλλά κυ­ρί­ως από το αί­σθη­μα εγκα­τά­λει­ψης.

Ο πρό­ε­δρος της Πα­ρά­κτιας Αλιεί­ας Κα­λύ­μνου, Μα­νώ­λης Κουλ­λιάς, ανα­φέ­ρει χα­ρα­κτη­ρι­στι­κά: «Η κα­τά­στα­ση είναι τρα­γι­κή. Από τα 330 σκάφη, τα μισά ζού­σαν από το χτα­πό­δι και τη σου­πιά. Φέτος εξα­φα­νί­στη­καν τα μα­λά­κια. Ο κό­σμος πει­νά­ει. Και το κρά­τος ακόμα… με­λε­τά­ει».

Ένας εχθρός

χωρίς αντί­πα­λο

Ο λα­γο­κέ­φα­λος (Lagocephalus sceleratus), χωρίς φυ­σι­κούς θη­ρευ­τές στη Με­σό­γειο, πολ­λα­πλα­σιά­ζε­ται ανε­ξέ­λεγ­κτα. Το­ξι­κός για τον άν­θρω­πο, δια­λύ­ει δί­χτυα, σκί­ζει πα­ρα­γά­δια, αφα­νί­ζει ολό­κλη­ρα είδη. Οι ψα­ρά­δες έχουν κυ­ριο­λε­κτι­κά στα­μα­τή­σει να βγά­ζουν με­ρο­κά­μα­το. Ταυ­τό­χρο­να, ανε­ξέ­λεγ­κτη πα­ρα­μέ­νει και η βιο­μη­χα­νι­κού τύπου αλιεία, με γρι-γρι ημέ­ρας να απο­δε­κα­τί­ζουν τον αφρό και τον βυθό της θά­λασ­σας, ενά­ντια σε κάθε ρυθ­μι­στι­κό πλαί­σιο. Ο κ. Λυ­μπέ­ρης κα­ταγ­γέλ­λει τη χρήση πα­ρά­νο­μων με­θό­δων και την πλήρη απου­σία ελέγ­χου από το κρά­τος κατά την εκ­φόρ­τω­ση των αλιευ­μά­των. Το 2024, ο ΟΦΥ­ΠΕ­ΚΑ ανέ­θε­σε στο Ελ­λη­νι­κό Κέ­ντρο Θα­λάσ­σιων Ερευ­νών την εκ­πό­νη­ση Σχε­δί­ου Δια­χεί­ρι­σης για τον λα­γο­κέ­φα­λο. Αν και προ­βλέ­πει βιο­λο­γι­κή ανά­λυ­ση, μέτρα πε­ριο­ρι­σμού, κο­στο­λό­γη­ση και πα­ρα­κο­λού­θη­ση, το σχέ­διο δεν έχει ακόμη ενερ­γο­ποι­η­θεί ου­σια­στι­κά. Η Ελ­λά­δα, μά­λι­στα, πα­ρα­πέμ­φθη­κε το 2023 στο Δι­κα­στή­ριο της Ε.Ε. για κα­θυ­στέ­ρη­ση στην εφαρ­μο­γή του σχε­τι­κού Κα­νο­νι­σμού 1143/2014 περί δια­χεί­ρι­σης χω­ρο­κα­τα­κτη­τι­κών ειδών. Είναι χα­ρα­κτη­ρι­στι­κό ότι η Κύ­προς έχει ήδη εφαρ­μό­σει σύ­στη­μα επι­βρά­βευ­σης των ψα­ρά­δων για τη σύλ­λη­ψη λα­γο­κέ­φα­λων, ενώ στην Ελ­λά­δα απλώς γί­νο­νται συ­ζη­τή­σεις για απο­ζη­μιώ­σεις ανά κιλό. Η πο­λι­τεία ακο­λου­θεί και δεν ηγεί­ται. «Δεν ξέ­ρου­με αν αύριο θα μπο­ρού­με να ζή­σου­με από τη θά­λασ­σα. Ο λα­γο­κέ­φα­λος δεν κα­τα­στρέ­φει μόνο την οι­κο­νο­μία μας, αλλά το μέλ­λον των παι­διών μας», λένε οι ψα­ρά­δες σε Ρόδο και Κά­λυ­μνο.

Είναι ήδη αργά;

Η ει­σβο­λή λε­σε­ψια­νών ειδών μέσω της Διώ­ρυ­γας του Σουέζ είναι μια από τις πιο δρα­μα­τι­κές οι­κο­λο­γι­κές με­τα­βο­λές στη Με­σό­γειο. Η Ελ­λά­δα φι­λο­ξε­νεί πλέον πε­ρισ­σό­τε­ρα από 650 ξε­νι­κά θα­λάσ­σια είδη – εκ των οποί­ων 120 θε­ω­ρού­νται ει­σβο­λι­κά. Οι επι­στή­μο­νες προει­δο­ποιούν εδώ και χρό­νια, αλλά οι πο­λι­τι­κές απο­φά­σεις δεν ακο­λου­θούν τον ρυθμό της κρί­σης.

Ο ιχθυο­λό­γος του Υδρο­βιο­λο­γι­κού Σταθ­μού Ρόδου, Μάκης Κον­δυ­λά­τος, ανα­φέ­ρει: «Κάθε χρόνο προ­στί­θε­νται νέα είδη. Αν δεν λη­φθούν άμεσα μέτρα, η ζημιά θα είναι μη ανα­στρέ­ψι­μη». Η κα­θυ­στέ­ρη­ση, η γρα­φειο­κρα­τία και η έλ­λει­ψη στρα­τη­γι­κού σχε­δί­ου απει­λούν όχι μόνο τη βιο­ποι­κι­λό­τη­τα των ελ­λη­νι­κών θα­λασ­σών, αλλά και ολό­κλη­ρες κοι­νω­νί­ες που εξαρ­τώ­νται από την αλιεία για να επι­βιώ­σουν.

«Μετά από συ­νερ­γα­σία που εί­χα­με με τον αρ­μό­διο υφυ­πουρ­γό, η Πε­ρι­φέ­ρεια Νο­τί­ου Αι­γαί­ου με αλιευ­τι­κούς συλ­λό­γους αλλά και σε συ­νερ­γα­σία με τις Πε­ρι­φέ­ρειες Κρή­της και Πε­λο­πον­νή­σου, έχει δρο­μο­λο­γη­θεί προ­σπά­θεια αντι­με­τώ­πι­σης του προ­βλή­μα­τος που δη­μιουρ­γεί ο λα­γο­κέ­φα­λος. Απο­μέ­νει η εν­σω­μά­τω­ση της με­λέ­της από το Υπουρ­γείο Πε­ρι­βάλ­λο­ντος σχε­τι­κά με το θέμα. Είναι ήδη ει­λημ­μέ­νη από­φα­ση ενί­σχυ­σης των αλιέ­ων ανά­λο­γα με τα κιλά λα­γο­κέ­φα­λου που θα ψα­ρεύ­ουν. Ση­μα­ντι­κό επί­σης είναι και η απο­ζη­μί­ω­σή τους, που είναι σε εξέ­λι­ξη, από τις ζη­μιές που τους προ­κα­λούν στα αλιευ­τι­κά τους ερ­γα­λεία τα θα­λάσ­σια θη­λα­στι­κά. Μέτρα για τα οποία η πε­ρι­φέ­ρειά μας διαρ­κώς πίεζε τα τε­λευ­ταία χρό­νια», δη­λώ­νει ο αντι­πε­ρι­φε­ρειάρ­χης Πρω­το­γε­νούς Τομέα Φι­λή­μων Ζαν­νε­τί­δης.