Νομοσχέδιο για αιγιαλό – παραλίες: Σφοδρές αντιδράσεις, απέναντι ΚΕΔΕ και οργανώσεις

Πολ­λα­πλά μέτωπα δημιούρ­γησε προ­κα­λώ­ντας αντι­δρά­σεις από δια­φο­ρε­τι­κές πλευρές το νομο­σχέ­διο του υπουρ­γείου Εθνικής Οικο­νο­μίας για τον αιγιαλό και την παραλία, το οποίο κατα­τέ­θηκε στη Βουλή και αυτήν την εβδο­μάδα ξεκινά να συζη­τεί­ται στην αρμόδια επι­τροπή.

Το ενδια­φέ­ρον φάνηκε από τη μεγάλη συμ­με­τοχή πολιτών και φορέων κατά τη δια­δι­κα­σία της δημό­σιας δια­βού­λευ­σης, η οποία συγκέ­ντρωσε περισ­σό­τερα από 1.200 σχόλια. Όμως, τόσο οι περι­βαλ­λο­ντι­κοί φορείς, όσο και η Κεντρική Ένωσή Δήμων Ελλάδας (ΚΕΔΕ), αλλά και εκπρό­σω­ποι των ενδια­φε­ρο­μέ­νων επι­χει­ρη­μα­τι­κών κλάδων δια­φω­νούν με βασικές ρυθ­μί­σεις του σχεδίου νόμου για δια­φο­ρε­τι­κούς λόγους.

«Αντι­με­τω­πί­ζει αιγιαλό και όχθες σαν οικό­πεδα προς αξιο­ποί­ηση»

Οι περι­βαλ­λο­ντι­κές οργα­νώ­σεις το χαρα­κτη­ρί­ζουν «νομο­σχέ­διο εξπρές» υπο­γραμ­μί­ζο­ντας πως επι­χει­ρεί να καταρ­γή­σει το, ήδη ανε­παρ­κές σε καιρό κλι­μα­τι­κής κρίσης, ελά­χι­στο όριο προ­στα­σίας των 30 μέτρων παρα­λίας, δηλαδή της αδό­μη­της ζώνης από το όριο του αιγια­λού.

«Επι­μέ­νει να αντι­με­τω­πί­ζει τους αιγια­λούς, τις όχθες ποταμών και λιμνών και τις παρα­λίες της χώρας σαν οικό­πεδα προς “εμπο­ρική αξιο­ποί­ηση”. Την ίδια στιγμή, σε έναν κόσμο που υφί­στα­ται ολοένα και συχνό­τερα κλι­μα­τι­κές κατα­στρο­φές, οι υπό­λοι­πες ευρω­παϊ­κές χώρες (π.χ. Γαλλία, Ισπανία) εύλογα θεσπί­ζουν αδό­μη­τες παρά­κτιες ζώνες που ξεκι­νούν από τα 100 μέτρα και φθάνουν μέχρι και στα 250 μέτρα από τον αιγιαλό, η Ελλάδα μέσω του νομο­σχε­δίου αυτού, καταρ­γεί και το ελά­χι­στο των 30 μέτρων, δίνο­ντας σήμα σε πράξεις οριο­θέ­τη­σης παρα­λίας που επι­τρέ­πουν δόμηση κυριο­λε­κτικά πάνω στο κύμα!», ανα­φέ­ρουν σε ανα­κοί­νωσή τους οι οργα­νώ­σεις Εταιρία Προ­στα­σίας Πρεσπών, Ελλη­νική Εταιρία Προ­στα­σίας της Φύσης, Ελλη­νική Ορνι­θο­λο­γική Εται­ρεία, Καλ­λι­στώ, Οικο­λο­γική Εται­ρεία Ανα­κύ­κλω­σης, Greenpeace, MEDASSET και WWF Ελλάς.

 

Κατη­γο­ρούν μάλιστα το υπουρ­γείο για συνεχή τρο­πο­ποί­ηση του ισχύ­ο­ντος νομικού πλαι­σίου, «με προφανή σκοπό τη διαρκή εξυ­πη­ρέ­τηση διά­φο­ρων ιδιω­τι­κών και τοπικών συμ­φε­ρό­ντων», ανα­φέ­ρο­ντας πως μόνο το 2023 , αυτό συνέβη 10 φορές! Οι οργα­νώ­σεις χαρα­κτη­ρί­ζουν «απα­ρά­δε­κτα μικρή τη διάρ­κεια της δια­βου­λευ­σης», κάνο­ντας λόγο για συνεχή αγνόηση των πολύ­τι­μων προ­στα­τευ­τι­κών υπη­ρε­σιών που προ­σφέ­ρει η υγιής και ελεύ­θερη από σκληρές υπο­δο­μές παρά­κτια ζώνη.

«Εξα­φα­νί­ζει την απα­γό­ρευση παρα­χώ­ρη­σης των μικρών αιγια­λών»

Όπως επι­ση­μαί­νουν οι οκτώ περι­βαλ­λο­ντι­κές οργα­νώ­σεις στα σχόλια που από κοινού υπέ­βα­λαν στη δια­βού­λευση, το νομο­σχέ­διο δεν εισάγει μεταρ­ρύθ­μιση για την απο­τε­λε­σμα­τική προ­στα­σία και δια­χεί­ριση του παρά­κτιου χώρου, ενώ απου­σιά­ζουν κρί­σι­μες προ­βλέ­ψεις που σχε­τί­ζο­νται με την προ­σαρ­μογή στην κλι­μα­τική αλλαγή. Τονί­ζουν ότι η διά­βρωση των ελλη­νι­κών ακτών ανα­δει­κνύει δύο πολι­τικά προ­βλή­ματα – τις ασυ­ντό­νι­στες επεμ­βά­σεις στην ακτή από κάθε είδους λιμε­νικά έργα, και την κακή δια­χεί­ριση των εσω­τε­ρι­κών υδάτων.

Σύμφωνα με το σχόλιό τους στη δια­βού­λευση, το νομο­σχέ­διο εξα­φα­νί­ζει την απα­γό­ρευση παρα­χώ­ρη­σης των “μικρών αιγια­λών” (μήκος ή πλάτος μικρό­τερο των 5 μέτρων, ή έκταση μικρό­τερη των 150 τετρα­γω­νι­κών), καθι­στώ­ντας ακόμα και αυτά τα πολύ­τιμα οικο­συ­στή­ματα δια­θέ­σιμα προς ενδε­χό­μενη εμπο­ρική εκμε­τάλ­λευση. «Ακόμα και αυτές οι μικρές, απο­μο­νω­μέ­νες παρα­λίες, τώρα θα μπορούν να παρα­χω­ρού­νται σε ξενο­δο­χεία».

 

Στα λιγοστά θετικά του νομο­σχε­δίου περι­λαμ­βά­νε­ται η ανά­πτυξη ηλε­κτρο­νι­κού συστή­μα­τος υπο­βο­λής καταγ­γε­λιών για αυθαι­ρε­σίες, δίχως όμως καμία δια­σφά­λιση για άμεση κινη­το­ποί­ηση των αρμό­διων αρχών προς άμεση απο­μά­κρυνση των αυθαί­ρε­των κατα­σκευών, τονί­ζουν οι οργα­νώ­σεις. «Περι­πτώ­σεις όπως τα αυθαί­ρετα ενοι­κια­ζό­μενα στο παρά­κτιο δάσος του Εθνικού Πάρκου Σχοινιά ή οι πολ­λα­πλές και δια­πι­στω­μέ­νες αυθαι­ρε­σίες σε παρα­λίες της Ίου και σε αμέ­τρητα άλλα πολύ­τιμα παρά­κτια και παρό­χθια οικο­συ­στή­ματα της χώρας, είναι κατα­στά­σεις που δεν φαί­νε­ται να απα­σχο­λούν σοβαρά την κυβέρ­νηση».

 

Ανα­φε­ρό­με­νες στην υιο­θέ­τηση τεχνι­κών λύσεων, όπως το QR- code, τονί­ζουν ότι αυτό δεν συνιστά εκσυγ­χρο­νι­σμό, «αλλά οπι­σθο­δρό­μηση με έναν επι­φα­νειακό “τεχνο­λο­γικό μανδύα”».

 

Στο πλαίσιο αυτό, οι περι­βαλ­λο­ντι­κές οργα­νώ­σεις ζητούν, ως κατε­πεί­γουσα εθνική πολι­τική κλι­μα­τι­κής ανθε­κτι­κό­τη­τας για τη χώρα, τα εξής:

Άμεση κύρωση από τη χώρα μας του Πρω­το­κόλ­λου για την ολο­κλη­ρω­μένη δια­χεί­ριση των παρά­κτιων ζωνών της Μεσο­γείου, το οποίο προ­τάσ­σει ως μέτρο θεσμι­κής θωρά­κι­σης των ακτών τον ορισμό 100 μέτρων από την υψη­λό­τερη χει­με­ρινή ίσαλη γραμμή ζώνης στην οποία δεν επι­τρέ­πε­ται η δόμηση.

Αφαί­ρεση κάθε δικαιώ­μα­τος ένταξης σε καθε­στώς στή­ρι­ξης από τον ανα­πτυ­ξιακό νόμο και από τον νόμο για τις στρα­τη­γι­κές επεν­δύ­σεις επι­χει­ρη­μα­τιών που αυθαι­ρε­τούν εις βάρος του φυσικού περι­βάλ­λο­ντος και κατα­πα­τούν παρά­κτια ή παρό­χθια οικο­συ­στή­ματα.

Ενί­σχυση της ανε­ξαρ­τη­σίας και των δια­θέ­σι­μων πόρων του Σώματος Επι­θε­ω­ρη­τών και Ελεγ­κτών, ώστε να είναι σε θέση να επεμ­βαί­νει απο­τε­λε­σμα­τικά σε περι­πτώ­σεις αυθαι­ρε­σιών και να προ­βαί­νει άμεσα στην απο­μά­κρυνση παρά­νο­μων κατα­σκευών.

Άμεση ολο­κλή­ρωση της δια­δι­κα­σίας θέσπι­σης των μέτρων προ­στα­σίας και δια­χεί­ρι­σης για όλες τις περιο­χές Natura 2000 της χώρας με την έγκριση των ειδικών περι­βαλ­λο­ντι­κών μελετών και των σχεδίων δια­χεί­ρι­σης, και τη θέσπιση των σχε­τι­κών προ­ε­δρι­κών δια­ταγ­μά­των.

Οι απά­τη­τες παρα­λίες

Ημί­με­τρο χαρα­κτη­ρί­ζουν την επι­λε­κτική θέσπιση «απά­τη­των» παρα­λιών οι οργα­νώ­σεις σημειώ­νο­ντας πως «μόνο συσκό­τιση των ευθυνών της Πολι­τείας επι­τυγ­χά­νουν, με απο­τέ­λε­σμα τη συνε­χι­ζό­μενη και ντρο­πια­στική από τη χώρα μας αγνόηση της κατα­δι­κα­στι­κής από­φα­σης του ευρω­δι­κα­στη­ρίου εις βάρος της Ελλάδας για παρα­βί­αση της οδηγίας 92/43/ΕΟΚ για την προ­στα­σία της φύσης».

 

Υπεν­θυ­μί­ζουν τις μεγάλες καθυ­στε­ρή­σεις που σημειώ­νο­νται στις Ειδικές Περι­βαλ­λο­ντι­κές Μελέτες και την έκδοση των προ­ε­δρι­κών δια­ταγ­μά­των χαρα­κτη­ρι­σμού και καθο­ρι­σμού χρήσεων γης και δρα­στη­ριο­τή­των για τις περιο­χές του δικτύου Natura 2000 διευ­κρι­νί­ζο­ντας ότι το γεγονός αυτό δεν δικαιο­λο­γεί σε καμία περί­πτωση «τη δημιουρ­γία ad hoc απο­σπα­σμα­τι­κών ρυθ­μί­σεων που κατα­κερ­μα­τί­ζουν στην ουσία το προ­στα­τευ­τικό καθε­στώς των περιο­χών αυτών».

Πολε­ο­δό­μοι: Υπο­χώ­ρηση από τις ισχύ­ου­σες δια­τά­ξεις και ασάφεια

Για υπο­χώ­ρηση από το υφι­στά­μενο θεσμικό πλαίσιο σε σημα­ντικά θέματα, κάνει λόγος Σύλ­λο­γος Ελλήνων Πολε­ο­δό­μων Χωρο­τα­κτών (ΣΕΠΟΧ), τονί­ζο­ντας ότι αν και αφορά στην παρά­κτια ζώνη δεν ακο­λου­θεί ορι­σμούς και μεθο­δο­λο­γία, που προ­τεί­νο­νται από το 7ο πρω­τό­κολλο της Σύμ­βα­σης της Βαρ­κε­λώ­νης για την Ολο­κλη­ρω­μένη Δια­χεί­ριση των Παρά­κτιων Ζωνών της Μεσο­γείου.

 

«Το προ­τει­νό­μενο νομο­σχέ­διο έρχεται σε πλήρη αντί­θεση με την υπο­χρέ­ωση σχε­δια­σμού του παρά­κτιου χώρου ως πολύ­τιμο αγαθό και οικο­σύ­στημα. Απου­σιά­ζει η συνο­λική θεώρηση παρά­κτιου και θαλάσ­σιου χώρου γεγονός που επι­τεί­νε­ται από την απουσία θαλάσ­σιου σχε­δια­σμού. Προ­τε­ραιό­τητα και έμφαση δίδο­νται σε δια­χει­ρι­στικά ζητή­ματα και «αξιο­ποί­ηση» της δημό­σιας περιου­σίας».

 

Ο ΣΕΠΟΧ υπο­γραμ­μί­ζει ότι νεοει­σα­γό­με­νοι ορισμοί, όπως «αιγια­λοί και παρα­λίες υψηλής προ­στα­σίας», χαρα­κτη­ρί­ζο­νται από ασάφεια, από την οποία επι­βα­ρύ­νε­ται η απο­τε­λε­σμα­τική προ­στα­σία των περιο­χών Natura 2000, ενώ παρα­τη­ρεί­ται υπο­χώ­ρηση ως προς τους όρους και περιο­ρι­σμούς κατά την παρα­χώ­ρηση απλής χρήσης.

Απέ­να­ντι και η ΚΕΔΕ

Την απόλυτη δια­φω­νία της με τη μετα­φορά της αρμο­διό­τη­τας για την παρα­χώ­ρηση απλής χρήσης αιγια­λού και παρα­λίας από τους δήμους στο Ελλη­νικό Δημόσιο και την ΕΤΑΔ εξέ­φρασε και η ΚΕΔΕ σε συνε­δρί­αση του Διοι­κη­τι­κού της Συμ­βου­λίου, όπου και ανα­λύ­θηκε από νομι­κούς ότι η ρύθμιση προ­σκρούει στο Σύνταγμα.

 

Οι δήμαρ­χοι επε­σή­μα­ναν ότι το νομο­σχέ­διο αφαιρεί ουσια­στι­κές αρμο­διό­τη­τες από τους δήμους, χωρίς να έχει προη­γη­θεί σχε­τι­κός διά­λο­γος. Σε ό,τι αφορά στην ηλε­κτρο­νική μίσθωση, η ΚΕΔΕ θεωρεί ότι η δια­δι­κα­σία πρέπει να πραγ­μα­το­ποιεί­ται από τους οικεί­ους δήμους, μέσω της ιστο­σε­λί­δας www.kede.gr, σε συνερ­γα­σία με το Gov.gr, με βάση το προη­γού­μενο της πλατ­φόρ­μας διόρ­θω­σης των τ.μ. των κτι­σμά­των, που υλο­ποι­ή­θηκε και εφαρ­μό­στηκε από τους Δήμους.

 

Οι αιρετοί επι­ση­μαί­νουν ότι η απο­στέ­ρηση της εν λόγω αρμο­διό­τη­τος από τους Δήμους προ­σκρούει ουσιω­δώς στο άρθρο 102 παρ.1 του Συντάγ­μα­τος καθώς:

η απλή παρα­χώ­ρηση χρήσης του κοι­νό­χρη­στου αιγια­λού και της παρα­λίας απο­τε­λεί αδιαμ­φη­σβή­τητη «τοπική υπόθεση» που κατά το Σύνταγμα ανήκει στους Ο.Τ.Α.

ισχύ­ο­ντος του ανωτέρω, η δια­χεί­ριση (άρα και παρα­χώ­ρηση χρήσης ως δια­χει­ρι­στική πράξη) των αιγια­λών, ανήκει κατά «τεκ­μή­ριο αρμο­διό­τη­τας» στους Ο.Τ.Α.

η εν λόγω διάταξη προ­σκρούει, επι­πλέον, και στο άρθρο 101 παρ. 4 του Συντάγ­μα­τος καθώς συνιστά «κανο­νι­στική δράση» εκ μέρους του κοινού νομο­θέτη, που δεν λαμ­βά­νει υπόψη της τις ιδιαί­τε­ρες συν­θή­κες των νησιω­τι­κών περιο­χών».

Πλατ­φόρ­μες για ΑμΕΑ και ναυα­γο­σώ­στες

Σύμφωνα με την εισή­γησή της Επι­τρο­πής Θεσμών και Δια­φά­νειας,  ο δήμος πρέπει να έχει την αρμο­διό­τητα για την επι­σή­μανση των σημείων για την τοπο­θέ­τηση των ειδικών πλατ­φορ­μών για την εξυ­πη­ρέ­τηση των ατόμων με ανα­πη­ρία (sea tracks), ενώ ο παρα­χω­ρη­σιού­χος πρέπει να επι­βα­ρύ­νε­ται με τις δαπάνες για την αμοιβή του ναυα­γο­σώ­στη και τον εξο­πλι­σμό του και να μην πραγ­μα­το­ποιεί­ται συμ­ψη­φι­σμός με το αντάλ­λαγμα της παρα­χώ­ρη­σης.

 

Για τις προ­βλέ­ψεις του νομο­σχε­δίου σχετικά με τις υπο­χρε­ώ­σεις των δήμων, όπως μεταξύ των άλλων να μερι­μνούν για τον καθη­με­ρινό καθα­ρι­σμό των κοι­νό­χρη­στων χώρων, την έγκαιρη πρό­σληψη ναυα­γο­σω­στών, πριν από την 31η Μαρτίου εκάστου έτους, τη διάθεση του κατάλ­λη­λου εξο­πλι­σμού, την τοπο­θέ­τηση κατάλ­λη­λων παρα­τη­ρη­τη­ρίων ναυα­γο­σω­στών και γενικώς για τη λήψη μέτρων προ­στα­σίας και ασφά­λειας των λουο­μέ­νων, των εργα­ζο­μέ­νων, την εγκα­τά­σταση των ειδικών πλατ­φορ­μών πρό­σβα­σης των ατόμων με ανα­πη­ρία (sea tracks), την άσκηση ελέγχων τήρησης των όρων παρα­χώ­ρη­σης κ.λπ., η ΚΕΔΕ υπο­γραμ­μί­ζει ότι δεν λαμ­βά­νο­νται υπόψη ουσια­στι­κές και άκρως αντι­κει­με­νι­κές δυσχέ­ρειες των δήμων, ανα­φο­ρικά με την άσκηση των προ­βλε­πο­μέ­νων αρμο­διο­τή­των και συγκε­κρι­μένα:

η έλλειψη προ­σω­πι­κού,

τα προ­βλή­ματα στη δια­δι­κα­σία πρό­σλη­ψης και πλη­ρω­μής των ναυα­γο­σω­στών,

η έλλειψη οργάνων δημο­τι­κής αστυ­νο­μίας σε δεκάδες δήμους,

αδυ­να­μία άσκησης ελεγ­κτι­κών αρμο­διο­τή­των.

Πάντως και αρκετοί επι­χει­ρη­μα­τίες επε­σή­μα­ναν ότι η υπο­τε­λέ­χωση της ΕΤΑΔ δεν μπορεί να εγγυ­η­θεί την επι­τι­χία της δια­δι­κα­σίας και θα προ­κα­λέ­σει νέα προ­βλή­ματα, ενώ άλλοι ζήτησαν να αφαι­ρε­θεί η πρό­βλεψη σφρά­γι­σης ενός κατα­στή­μα­τος, η οποία προ­βλέ­πε­ται για τις περι­πτώ­σεις επα­να­λαμ­βα­νό­με­νης παρά­βα­σης.

Πηγή ethnos.gr